Μὴ δῶτε τὸ ἅγιον τοῖς κυσίν· μηδὲ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, μήποτε καταπατήσωσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῶν, καὶ στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς.

Κυριακή, 24 Μαΐου 2015

Να έχετε ευλάβειαν εις όλους τους Αγίους της Εκκλησίας και περισσότερον εις την Δέσποιναν Μαρίαν


Αγίου Κοσμά του Αιτωλού



Να έχετε ευλάβειαν εις όλους τους Αγίους της Εκκλησίας, και περισσότερον εις την Δέσποιναν Μαρίαν, διότι όλοι οι Άγιοι είνε δούλοι του Χριστού, η δε Θεοτόκος είνε Βασίλισσα του ουρανού και της γης, ήτις παρακαλεί τον εύσπλαγχνον Χριστόν δια τας αμαρτίας μας. Δια τούτο πρέπει και ημείς να τιμώμεν την Δέσποινάν μας με νηστείας και ελεημοσύνας.

Ένας άνθρωπος, ονομαζόμενος Ιωάννης, ενικήθη και έγινε κλέπτης, έγινε και καπετάνιος εις 100 κλέπτας˙ αλλά είχε πολλήν ευλάβειαν εις την Θεοτόκον και κάθε πρωί και εσπέρας έλεγε τους Χαιρετισμούς της Παναγίας. Θέλων ο πανάγαθος Θεός να τον σώση δια την ευλάβειαν οπού είχεν εις την Θεοτόκον, έστειλεν ένα άγιον ασκητήν, τον οποίον άμα είδον οι κλέπται τον έπιασαν. Τους λέγει ο ασκητής: Σας παρακαλώ, να με υπάγετε εις τον καπετάνιον σας, διότι έχω να σας ειπώ λόγον δια το καλόν σας.

Τον υπήγαν εις τον καπετάνιον και του λέγει: Κράξε μου όλα τα παλληκάρια να έλθουν να σας ειπώ ένα λόγον. Τους κράζει ο καπετάνιος και ήλθαν. Λέγει ο ασκητής: Δεν έχεις άλλον; Έχω, λέγει, ένα μάγειρον. Λέγει του ο ασκητής: Κράξε τον να έλθη. Και άμα ήλθε, δεν ηδύνατο να ιδή τον ασκητήν ο μάγειρος, άλλ’ εγύριζε το πρόσωπόν του εις άλλο μέρος. Τότε λέγει ο ασκητής εις τον μάγειρον: Εις το όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού σε προστάζω να με ειπής ποίος είσαι και τις σε έστειλε και τι κάμνεις εδώ που κάθεσαι;

Απεκρίθη ο μάγειρος και λέγει: Εγώ είμαι ψεύστης και πάντοτε το ψεύδος λαλώ˙ αλλά τώρα, επειδή με έδεσες με το όνομα του Χριστού, δεν ημπορώ παρά να ειπώ την αλήθειαν. Εγώ λοιπόν είμαι διάβολος, και με έστειλεν ο μεγαλύτερός μου να δουλεύω τούτον τον καπετάνιον και να τον φυλάγω να τον ευρώ καμμίαν ημέραν οπού να μη διαβάζη τους Χαιρετισμούς της Παναγίας, να τον βάλω εις την κόλασιν. Και έχω τώρα 14 χρόνους οπού τον φυλάγω, και δεν εύρον καμμίαν ημέραν οπού να μη διαβάζη το «Άγγελος πρωτοστάτης».

Τότε λέγει ο ασκητής: Σε προστάζω εις το όνομα της Αγίας Τριάδος να γίνης άφαντος και πλέον να μη πειράξης τους χριστιανούς. Και ευθύς έγινεν άφαντος ο διάβολος ωσάν καπνός. Τότε εδίδαξεν ο ασκητής τους κλέπτας και άλλοι έγιναν καλόγηροι και άλλοι υπανδρεύθηκαν και έκαμαν καλά έργα και εσώθησαν.

Δια τούτο σας συμβουλεύω όλους, άνδρες και γυναίκες, να μάθετε το «Άγγελος πρωτοστάτης», να το λέγετε εις την προσευχήν σας. Και αν θέλετε, πάρετε το «Αμαρτωλών σωτηρίαν», οπού έχει 70 θαύματα της Θεοτόκου, από τα οποία σας είπα ένα δια να καταλάβετε.


Από το βιβλίο: Αποστολικός άμβωνας του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού. 
Ευθυμίας Μοναχής, Ηγουμένης της Ι. Μονής Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, 
Μεγαδένδρου Θέρμου.

το είδαμε εδώ

Είναι ντροπή ο τρόπος που συμπεριφέρονται οι δανειστές «Οι δανειστές δεν θέλουν έξοδο της Ελλάδας, αλλά του ΣΥΡΙΖΑ»


Ο Πορτογάλος κοινωνιολόγος Μποαβεντούρα ντε Σόουζα Σάντος θεωρεί μια πιθανή επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ στη διαπραγμάτευση ως ένα παράθυρο ευκαιρίας για τις προοδευτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, ενώ εκτιμά ότι η αποτυχία θα δυσκολέψει κάθε εναλλακτική στον Νότο. Μιλά στην «Εφ.Συν.» για τον ηγέτη της Επανάστασης των Γαριφάλων, Οτέλο Ντε Καρβάλιο.

«Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ενωση είναι τραγική παρωδία μιας πολιτικής ένωσης»

• Πώς αξιολογείτε τη διαπραγματευτική διαδικασία μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των διεθνών πιστωτών και ποιες προοπτικές βλέπετε;
Πρόκειται για μια από τις πλέον άνισες διαπραγματεύσεις που μπορούμε να φανταστούμε τα τελευταία χρόνια. Είναι πολύ ασύμμετρη. Με τη μία πλευρά να υποτίθεται ότι εκπροσωπεί την πλειονότητα των κυβερνήσεων της Ευρώπης και από την άλλη την κυβέρνηση μιας μικρής χώρας με αμελητέο ΑΕΠ στην Ε.Ε.
Αυτό γεννά την αίσθηση της αλαζονείας πως ό,τι και να συμβεί στην Ελλάδα δεν θα είναι κάτι σημαντικό για την υπόλοιπη Ευρώπη. Ετσι έχουν τα πράγματα. Στον βαθμό που υπάρχει μια πολιτική βούληση διαφορετικής φύσης, η οποία εκφράζεται από τον ΣΥΡΙΖΑ που έχει τη λαϊκή υποστήριξη, πρέπει η χώρα να μπορεί να εφαρμόσει τη δική της εναλλακτική.
Διότι εάν τα πράγματα αλλάξουν δραματικά στην Ελλάδα, τότε θα αλλάξουν και στην Ευρώπη.
• Γιατί όμως δεν γίνεται αυτό;
Πρώτα απ’ όλα, διότι η Ε.Ε έχει κάποιους δραστικούς κανόνες, οι οποίοι εφαρμόζονται πολύ επιλεκτικά. Για παράδειγμα σε αυτούς τους κανόνες υπακούν μόνο τέσσερις από τις 28 χώρες. Οι υπόλοιπες, μεταξύ αυτών και η Γαλλία, δεν τηρούν τους κανόνες για τους προϋπολογισμούς κ.λπ. Απλά τους παραβιάζουν. Είναι αυτές που βρίσκονται στην πλευρά των ισχυρών.
Στην άλλη πλευρά τον ΣΥΡΙΖΑ δεν τον ενδιαφέρει τι γίνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά τι θα συμβεί στην Ισπανία ή στην Ιρλανδία. Οσο για την Πορτογαλία, έχει μια πολύ συντηρητική κυβέρνηση, η οποία θεωρεί τον εαυτό της περισσότερο γερμανική από τη γερμανική και αυτό είναι γελοίο. Ομως έτσι συμπεριφέρεται.
• Να επιστρέψουμε στη διαπραγμάτευση;
Η διαπραγμάτευση είναι δραματική. Είναι ντροπή ο τρόπος που συμπεριφέρονται οι δανειστές και τώρα πια είναι ξεκάθαρο ότι η Ελλάδα έχει απέναντί της έναν πολύ εχθρικό Τύπο. Θέλουν να γονατίσουν την Ελλάδα.
Την απειλούν με έξοδο από την ευρωζώνη, αλλά δεν νομίζω ότι είναι αυτό που πραγματικά θέλουν. Θέλουν την έξοδο του ΣΥΡΙΖΑ, διότι τότε (πιστεύουν ότι) η Ελλάδα θα δείξει καλό χαρακτήρα, όπως δείχνουν και οι υπόλοιποι.
Ελπίζω οι Ελληνες να μην επιτρέψουν να υπάρξει ένας τέτοιος εφιάλτης. Διότι αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα συμβαίνει και στην Πορτογαλία και στην Ισπανία.
Οι δανειστές παίζουν με το περίφημο success story. Για μια περίοδο η Ελλάδα ήταν ένα τέτοιο success story. Στη συνέχεια η Πορτογαλία.
Χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο για να κυριαρχούν και να διαιρούν τις χώρες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της Ελλάδας. Σ’ αυτό το πλαίσιο ο ΣΥΡΙΖΑ παίζει έναν κρίσιμο ρόλο και για τις υπόλοιπες προοδευτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, διότι εάν ο ΣΥΡΙΖΑ παραδοθεί, θα είναι πολύ δύσκολο για εμάς στη νότια Ευρώπη και στην Ιρλανδία να ακολουθήσουμε μια εναλλακτική πολιτική προς όφελος των λαών.
• Πιστεύετε ότι η Ελλάδα πρέπει να εγκαταλείψει το ευρώ και να υιοθετήσει δικό της νόμισμα;
Είναι δύσκολο να απαντήσουμε με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Εξαρτάται από τις συνθήκες. Πρέπει να δούμε το πλαίσιο. Τα πράγματα θα είναι αρκετά δραματικά όσον αφορά τις πληρωμές που πρέπει να κάνει το κράτος τις επόμενες εβδομάδες και μέχρι τον Ιούνιο.
Υπάρχουν σενάρια που προβλέπουν ακόμα και αθέτηση χρέους με τεχνικούς όρους σε περίπτωση που δεν εκπληρώσει η Ελλάδα τις υποχρεώσεις της, αλλά με παραμονή της στην ευρωζώνη. Υπάρχει και η εναλλακτική του ελέγχου του χρέους [εξεταστική επιτροπή], ώστε να υπάρξει διαγραφή μέρους του.
Μην ξεχνάμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισαν οι πιστωτές το ελληνικό χρέος. Το μετέφεραν από τους ιδιώτες πιστωτές στο Δημόσιο και στα κράτη, έτσι ώστε να στρέψουν τον έναν πολίτη ενάντια στον άλλο, τον Γερμανό εναντίον του Ελληνα κ.λπ., έτσι ώστε να τους διαιρέσουν. Ηταν κάτι πολύ έξυπνο, αλλά κατά τη γνώμη μου σηματοδοτεί το τέλος της Ε.Ε.
Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ πετύχει, τότε ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας για τις υπόλοιπες χώρες που βρίσκονται σε καθεστώς λιτότητας. Αντίθετα, εάν ο ΣΥΡΙΖΑ αναγκαστεί να παραδοθεί, θα υπάρξει ένα σοβαρό πισωγύρισμα στην Ευρώπη, ίσως όχι τον επόμενο χρόνο, αλλά θα σηματοδοτεί το τέλος της Ε.Ε. Η Ε.Ε. υποτίθεται ότι ήταν μια πολιτική ενότητα κρατών και τώρα καταλήγει να προάγει την ανισότητα.
Η Πορτογαλία βρίσκεται ακόμα μακρύτερα από το μέσο όρο εισοδήματος της Ε.Ε. απ’ ό,τι το 2000. Οι χώρες αποκλίνουν και ορισμένες απειλούνται με έξωση. Αυτό δεν είναι Ε.Ε., είναι μια παρωδία και μάλιστα μια τραγική παρωδία. Κάποιος λοιπόν πρέπει να βάλει ένα τέλος σε όλα αυτά και την ευθύνη γι’ αυτό την έχουν οι Ευρωπαίοι πολίτες.
• Στην παρούσα βαθιά κρίση αποδεικνύεται δύσκολο να επεξεργαστούμε μια πολιτική απάντηση. Τα περισσότερα από τα παραδοσιακά κόμματα της Αριστεράς δεν έχουν κατορθώσει να βρούνε τις λύσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα και το Podemos στην Ισπανία μοιάζουν με την εξαίρεση στον κανόνα. Πώς το εξηγείτε αυτό;
Πρώτα απ’ όλα πρέπει να προσδιορίσουμε τα κόμματα που θεωρούμε παραδοσιακά αριστερά στην Ευρώπη. Τα πλέον παραδοσιακά από αυτά στην περιοχή μας ήταν τα κομμουνιστικά και τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα.
Φυσικά ορισμένα δεν μπορούμε να τα κατατάξουμε στα αριστερά, αλλά στα κεντροαριστερά κόμματα, όπως οι Σοσιαλιστές. Τα κομμουνιστικά κόμματα έπαιξαν ένα σημαντικό ρόλο σε ορισμένες χώρες, όπως στη δική μου, όπου αποσπούσαν περίπου το 8% των ψήφων. Είναι πολύ αντιευρωπαϊκά και ουσιαστικά απορροφούσαν την ψήφο δυσαρέσκειας. Ξέρουν ότι δεν θα πάρουν ποτέ την εξουσία, δεν συνάπτουν ποτέ συμμαχίες με τα αστικά κόμματα, αλλά κάποιος κόσμος τα ψηφίζει, διότι τουλάχιστον του δίνουν κάποια φωνή.
• Και τα κεντροαριστερά;
Τα σοσιαλιστικά κόμματα ήταν τα σημαντικότερα στις τρεις χώρες (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία), αλλά βρίσκονται σε βαθύτατη κρίση, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις είναι μη αντιστρεπτή και μπορεί να εξαφανιστούν. Πάρτε για παράδειγμα το ΠΑΣΟΚ.
• Γιατί συνέβη αυτό;
Διότι τη δεκαετία του 1970 η Σοσιαλδημοκρατία, ως ένα καθεστωτικό μοντέλο, επικεντρώθηκε σ’ αυτά τα κόμματα, τα οποία εγκατέλειψαν κάθε ιδέα μιας νέας –διαφορετικής– κοινωνίας. Και, δεύτερον, αυτά τα κόμματα, τα οποία αρχικώς ήταν κόμματα της εργατικής τάξης, μετατράπηκαν σε εκλογικά κόμματα όπως όλα τα υπόλοιπα. Ετσι, όταν ήρθε η κρίση, και πριν ενσκήψει ο νεοφιλελευθερισμός, δεν διέθεταν καμία εναλλακτική. Στην πραγματικότητα θεωρητικοποίησαν την έλλειψη εναλλακτικής.
Για παράδειγμα ο Αντονι Γκίντενς με το βιβλίο του για τον Τρίτο Δρόμο και ο Τόνι Μπλερ θεώρησαν ότι υπάρχει πλέον συναίνεση και δεν υπάρχουν πια ιδεολογικοί αγώνες και ίσως ούτε υπάρχει πια καμία διάκριση ανάμεσα σε Αριστερά και Δεξιά. Αυτό αποτέλεσε την αρχή του τέλους για τα σοσιαλιστικά κόμματα. Διότι όταν ήρθε η κρίση, δεν είχαν εναλλακτική και σε πολλές χώρες υιοθέτησαν τα μέτρα λιτότητας και τις παρεμβάσεις της τρόικας ή των «θεσμών».
Με αυτόν τον τρόπο έγιναν ανυπόληπτα. Στην περίπτωση του πορτογαλικού σοσιαλιστικού κόμματος για παράδειγμα ο γενικός γραμματέας που είχε εκλεγεί από το κόμμα αμφισβητήθηκε από ένα νέο πρόσωπο και στις προκριματικές εκλογές βγήκε νέος γραμματέας, ο οποίος είναι ο δήμαρχος της Λισαβόνας. Αυτό δημιούργησε θέμα νομιμοποίησης του σοσιαλιστικού κόμματος, η οποία είναι σχεδόν μοναδική. Ισως κερδίσουν τις εκλογές του Οκτωβρίου. Στην Ισπανία δεν είναι το ίδιο.
Το θέμα είναι ότι αυτά τα κόμματα δεν έχουν λύσεις για την κρίση και γι’ αυτό τον λόγο δημιουργήθηκε χώρος για άλλα κόμματα, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, το Αριστερό Μπλοκ στην Πορτογαλία και το Podemos στην Ισπανία. Αναδύθηκαν εναλλακτικά κόμματα διαφορετικής φύσης, με στοιχεία συμμετοχικής δημοκρατίας. Σε κάποιες χώρες εμφανίστηκαν σε πολύ «αντισυστημικές» στιγμές, ερχόμενα «από τα έξω» και κάνοντας σφοδρή κριτική στο σύστημα και στους ολιγάρχες.
Ετσι, είχαν μια επαμφοτερίζουσα θέση, καθώς αφενός έκαναν κριτική σχεδόν «απέξω», διότι δεν θεωρούνταν μέρος του συστήματος, αλλά από την άλλη ήθελαν να ενταχθούν στο σύστημα. Αυτά ήταν κόμματα νέου τύπου. Αυτό αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ και τους Podemos και όχι τόσο το Αριστερό Μπλοκ, κόμματα τα οποία σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφεραν να έχουν μια σημαντική επιτυχία και να αυξήσουν εντυπωσιακά τα ποσοστά τους. Αυτό είναι χωρίς προηγούμενο στην Ευρώπη.
• Πού το αποδίδετε αυτό;
Πρώτα απ’ όλα πρέπει να κατανοήσουμε το κίνημα των Αγανακτισμένων, οι οποίοι θεωρούσαν ότι δεν έχουμε πραγματική δημοκρατία και έθεσαν ως ζητούμενο αυτή την πραγματική δημοκρατία, η οποία θα χτιστεί από τα κάτω προς τα πάνω: από τις γειτονιές, τους συνεταιρισμούς, τα κινήματα κ.λπ. Γι’ αυτό πολλά κινήματα συμμετείχαν στους Αγανακτισμένους. Πολλά από αυτά θέλησαν να πάνε παραπέρα και να κάνουν κάποιο πολιτικό σχηματισμό, δηλαδή ένα κόμμα νέου τύπου.
Γιατί νέου τύπου; Διότι βασίζεται στις αρχές της συμμετοχικής δημοκρατίας. Στηρίζεται σε κινήσεις πολιτών, σε συνελεύσεις των πολιτών. Εκεί συζητούνται και τα θέματα που θα τεθούν στο ευρωκοινοβούλιο. Αυτό είναι κάτι διαφορετικό. Πρόκειται για ένα κόμμα-κίνημα ή ένα κίνημα-κόμμα.
Είναι μια νέα οντότητα που σπάει τον κύκλο του παλιού δημοκρατικού συμφώνου, το οποίο καθιερώθηκε στην Ισπανία μετά τη δικτατορία το 1978. Ο κύκλος από τότε μέχρι το 2014 έχει κλείσει και τώρα νέα κόμματα εμφανίζονται, με τους Podemos να είναι ένα απ’ αυτά.
• Σήμερα βλέπουμε τον μύθο της αέναης ανάπτυξης να καταρρέει και οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι η σχέση με τη φύση δεν μπορεί να είναι μια σχέση κυριαρχίας. Τι λέτε για την κλιματική αλλαγή και τις προοπτικές της ανθρωπότητας;
Αυτή είναι μια από τις πιο σοβαρές επιπτώσεις της κρίσης. Ο τρόπος που η χρηματοπιστωτική κρίση έγινε οικονομική, ενεργειακή, πολιτική κρίση. Μέχρι το 2009 η Ευρώπη είχε τα πιο ζωντανά οικολογικά κινήματα, τα οποία έθεταν υπό αμφισβήτηση για παράδειγμα την πυρηνική ενέργεια και έθεταν το θέμα των ανανεώσιμων πηγών, για το οποίο υπήρχε μεγάλη συναίνεση. Μετά ήρθε η κρίση και ξαφνικά εξαφανίστηκαν όλα τα οικολογικά θέματα και τα κινήματα σιώπησαν και όλα τα αιτήματα περιορίστηκαν σε αυτά για την ανάπτυξη.
Ομως, εάν πρόκειται για τον ίδιο τύπο ανάπτυξης με τον ήδη υπάρχοντα, τότε, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η κλιματική αλλαγή και το φαινόμενο του θερμοκηπίου θα γίνονταν μη αντιστρεπτά. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι αυτή η κρίση μας εμποδίζει να αντιμετωπίσουμε τις βαθιές ρίζες της.
Δηλαδή, ότι ο καπιταλισμός φτάνει στα όριά της τη φύση, η οποία απαντά με ακραία καιρικά φαινόμενα παντού. Γι’ αυτό νομίζω ότι είναι θεμελιώδες να λύσουμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αυτή την κρίση, προκειμένου να στοχαστούμε για τα σοβαρά αυτά θέματα όπως η παγκόσμια υπερθέρμανση.
• Αρα καθίσταται κρίσιμο το ερώτημα «καπιταλισμός ή όχι»;
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή εναλλακτική στον καπιταλισμό. Κάποτε μιλούσαμε για τον σοσιαλισμό στην πολιτική ατζέντα. Σήμερα είναι πολύ δύσκολο να δούμε αυτή την εναλλακτική. Το ίδιο δύσκολο είναι βέβαια το να διανοηθούμε ότι ο καπιταλισμός δεν θα τελειώσει, ότι θα διαρκέσει για πάντα. Ιδίως με αυτή τη μορφή της άνευ προηγουμένου εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων. Η γη μολύνεται, το νερό δηλητηριάζεται, οι άνθρωποι εκτοπίζονται, οι πάγοι λιώνουν.
Νομίζω πως είτε ο καπιταλισμός θα τελειώσει και θα δημιουργήσουμε ένα νέο σύστημα, ή θα αλλάξει δραματικά. Πιστεύω ότι αυτή η δεύτερη πιθανότητα είναι μικρότερη με βάση αυτό που βλέπουμε σήμερα. Αλλά δεν μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον, αφού ως γνωστόν οι κοινωνιολόγοι είναι πολύ καλοί στο να προβλέπουν το παρελθόν!
• Ο ηγέτης της Επανάστασης των Γαριφάλων, Οτέλο Ντε Καρβάλιο, τι κάνει; Τι στάση κρατάει στη σημερινή κρίση;
Είναι πολύ καλός μου φίλος. Πιστεύει ότι χρειάζεται μια δεύτερη επανάσταση. Δεν συμμερίζεται ότι σήμερα έχουμε δημοκρατία και θεωρεί ότι ένα επαναστατικό κίνημα θα έπρεπε να βάλει τέλος σε αυτή την κατάσταση.

Ποιος είναι

Γεννημένος το 1940, είναι καθηγητής κοινωνιολογίας και διευθυντής του Κέντρου Κοινωνικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κοΐμπρα.
Εχει ασχοληθεί και συγγράψει για θέματα παγκοσμιοποίησης, κοινωνιολογίας του δικαίου και του κράτους, επιστημολογίας, για το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Στη χώρα μας ήρθε προσκεκλημένος του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς και μίλησε με θέμα «Για μια πραγματική δημοκρατία: Νέες μορφές πολιτικής συμμετοχής και δράσης στην Ιβηρική χερσόνησο».
το είδαμε εδώ

Άγιος Ανατόλιος της Όπτινα (+1922) – Για τους μοναχούς των έσχατων χρόνων.




wooden-church-517504_640«Ο εχθρός του ανθρωπίνου γένους θα δρα με πανουργία για να οδηγήσει στην
αίρεση, αν ήταν δυνατόν, και τους εκλεκτούς. Δεν θα ξεκινήσει με την ψυχρή απώθηση των
δογμάτων της Αγίας Τριάδος, της Θεότητος του Κ. Ι. Χριστού, και της παρθενίας της
Θεοτόκου, αλλά θα ξεκινήσει ανεπαίσθητα να καταστρέφει τις διδασκαλίες και
τις παραδόσεις της Εκκλησίας και την μεγάλη τους πνευματικότητα, που έφτασε σε μας μέσω των Αγίων Πατέρων, από το Άγιον Πνεύμα.
Λίγοι θα παρατηρήσουν αυτά τα καλοπιάσματα του εχθρού, μόνον εκείνοι που είναι
πολύ πεπειραμένοι στην πνευματική ζωή. Οι αιρετικοί θα αποκτήσουν ισχύ πάνω στην
Εκκλησία, και θα τοποθετήσουν τους υπηρέτες των παντού. Οι ευλαβείς θα
ατενίζονται καταφρονητικά. Ο ίδιος ο Κύριος είπε ότι από τους καρπούς των θα τους
αναγνωρίσετε, και έτσι, από τους καρπούς των καθώς και από τις ενέργειές των αιρετικών,
προσπαθήστε να τους διακρίνετε από τους αληθινούς ποιμένες. Αυτοί είναι πνευματικοί
κλέφτες, διαρπάζοντες τη πνευματική ποίμνη, και θα εισέλθουν στο μαντρί (την Εκκλησία),
σκαρφαλώνοντας με κάποιο άλλο τρόπο, χρησιμοποιώντας δύναμη και καταπατώντας τους
ιερούς κανόνες. Ο Κύριος καλεί αυτούς ληστές (Ευαγ. Ιω. 10/1). Πράγματι, η πρώτη τους
ενέργεια θα είναι η καταδίωξη των αληθινών ποιμένων, η φυλάκιση και η εξορία τους,
διότι χωρίς αυτό θα είναι αδύνατο γι αυτούς, να διαρπάσουν το ποίμνιο.
Γι’αυτό το λόγο παιδί μου, όταν βλέπεις την καταπάτηση της πατρικής παραδόσεως
και των θείων εντολών στην Εκκλησία, των εντολών που ορίσθηκαν από το Θεό, γνώριζε
ότι οι αιρετικοί έχουν ήδη εμφανισθεί, αν και κατά το χρόνο δράσης τους μπορεί να
κρύβουν την ασέβειά τους, ή να καταστρέφουν την Αγία Πίστη ανεπαίσθητα, προκειμένου
να επιτύχουν καλύτερα στην σαγήνευση και προσκόλληση των απείρων στα δίχτυα τους.
Η καταδίωξη θα κατευθύνεται όχι μόνον εναντίον των ποιμένων αλλά εναντίον όλων
των δούλων του Θεού, διότι όλοι όσοι θα καθοδηγούνται από την αίρεση δεν θα
υποφέρουν την ευσέβεια. Αναγνωρίζετε αυτούς τους λύκους με ένδυμα προβάτου από τις
υπερήφανες διαθέσεις τους και την αγάπη της ισχύος. Θα είναι συκοφάντες, προδότες, παντού δεικνύοντες έχθρα και κακοήθεια. Γιαυτό ο Κύριος είπε ότι οι καρποί τους θα τους
κάνουν γνωστούς. Οι αληθινοί υπηρέτες του Θεού είναι ταπεινοί, αγαπούν τον
συνάνθρωπό τους και είναι υπάκοοι στην Εκκλησία.
Οι Μοναστές θα ταλαιπωρηθούν υπερβολικά από τους αιρετικούς, και η μοναστική
ζωή θα καταφρονηθεί. Τα (ενεργά) Μοναστήρια θα σπανίζουν, ο αριθμός των μοναχών θα
ελαττωθεί, και αυτοί που θα παραμείνουν θα υποφέρουν από βία. Αυτοί που μισούν την
μοναστική ζωή, εντούτοις, έχοντας μόνο την αμφίεση της ευσεβείας, θα αγωνίζονται να
προσελκύσουν τους μοναχούς με το μέρος τους, υποσχόμενοι σ’ αυτούς προστασία και
κοσμικά αγαθά, και απειλώντας αυτούς που τους αντιτίθενται με εξορία. Αυτές οι απειλές
θα προκαλέσουν μεγάλη απόγνωση στους μικρόψυχους, αλλά εσύ παιδί μου, να χαίρεσαι
για το ότι έχεις ζήσει μέχρι αυτό τον καιρό, διότι τότε οι πιστοί που δεν θα έχουν δείξει
άλλες αρετές, θα λάβουν στέμματα, μόνο διότι θα έχουν μείνει σταθεροί στην πίστη,
σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου.
Φοβού τον Κύριο τέκνο μου. Φοβού να χάσεις το στέμμα που ετοιμάστηκε για σένα,
φοβού το να ριχτείς από το Χριστό στο εξώτερο σκότος και στα αιώνια βάσανα. Στάσου
γενναίος στην πίστη, και αν είναι αναγκαίο, υπόμεινε καταδίωξη και άλλες λύπες, διότι ο
Κύριος θα είναι μαζί σου και οι άγιοι Μάρτυρες και πνευματικοί θα κοιτάζουν σε σένα και
τον αγώνα σου με ευχαρίστηση.
Αλλά αλλοίμονο στους μοναχούς εκείνες τις ημέρες που θα καθηλωθούν από
ιδιοκτησίες και πλούτη, οι οποίοι λόγω της αγάπης της ειρήνης (ανάπαυσης) θα είναι
έτοιμοι να υποταχθούν στους αιρετικούς. Θα αποκοιμίζουν την συνείδησή τους, λέγοντας
«Εμείς διατηρούμε και σώζομε το Μοναστήρι και ο Κύριος θα μας συγχωρήσει. Οι ατυχείς
και τυφλοί αυτοί δεν λογαριάζουν καθόλου ότι δια της αιρέσεως οι δαίμονες θα
εισέλθουν στο Μοναστήρι, και κατόπιν δεν θα είναι ένα Άγιο Μοναστήρι, αλλά μόνο
τοίχοι, από τους οποίους η Χάρη θα έχει απομακρυνθεί.
Ο Θεός εντούτοις είναι ισχυρότερος από τον εχθρό, και δεν θα εγκαταλείψει ποτέ
τους δούλους του. Οι αληθινοί Χριστιανοί θα παραμείνουν μέχρι το τέλος αυτής της
περιόδου, μόνο θα προτιμήσουν να ζουν σε απομονωμένα ερημικά μέρη. Μη φοβηθείτε
θλίψεις, μάλλον να φοβηθείτε την ολέθρια αίρεση, διότι μας γυμνώνει από τη Χάρη και μας
απομονώνει από τον Χριστό…


πηγή
το είδαμε εδώ

Η αγαθή ελπίδα

Άγιος Διάδοχος Φωτικής
Απόσπασμα από  "Τα 100 πρακτικά κεφάλαια"


69. Η χάρη στην αρχή συνηθίζει να καταλάμπει με το φως της την ψυχή με πολλή αίσθηση. Όσο όμως προχωρούν οι αγώνες, ενεργεί κυρίως με άγνωστο τρόπο τα μυστήριά της στην ψυχή που θεολογεί. Στην πρώτη περίπτωση ενεργεί έτσι, για να μας τοποθετήσει χαρούμενους πάνω στο δρόμο των θείων θεωριών, καθώς καλούμαστε από την άγνοια στη γνώση. Στο μέσο όμως των αγώνων θέλει να φυλάξει την πνευματική γνώση μας μακριά από την κενοδοξία. Πρέπει λοιπόν να λυπούμαστε με μέτρο σαν εγκαταλειμμένοι, ώστε να ταπεινωθούμε περισσότερο και να υποταχθούμε στη δόξα του Κυρίου, αλλά και να χαιρόμαστε όταν πρέπει, παίρνοντας φτερά από την αγαθή ελπίδα. Όπως η πολλή λύπη φέρνει την ψυχή σε απελπισία και απιστία, έτσι και η πολλή χαρά φέρνει σε οίηση την ψυχή· και λέω για κείνους που είναι ακόμη πνευματικά νήπιοι. Γιατί μεταξύ του φωτισμού και της εγκαταλείψεως είναι η πείρα, και μεταξύ της λύπης και της χαράς, η ελπίδα. Λέει η Γραφή: «Με πολλή υπομονή ανέμενα τον Κύριο και μου έδωσε την προσοχή Του»(Ψαλμ. 40, 1)· και πάλι: «Όσο το πλήθος των θλίψεών μου μέσα στην καρδιά μου, τόσες οι παρηγοριές Σου γέμισαν ευφροσύνη την ψυχή μου»(Ψαλμ. 93, 19).

πηγή

Η ψυχή και τα πάθη

 Του Μόσχου Εμμανουήλ Λαγκουβάρδου

Τί δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού;
Ματθ. 16,26

      Τις προάλλες πήγα στον παθολόγο και του έδειξα κάποιο κοκκίνισμα στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού μου Σύμφωνα με τη δική μου "διάγνωση", προφανώς είχε ανεβεί το ουρικό οξύ. Κοίταξε να μη μου το σωματοποιήσεις, είπε ο γιατρός. Τι θα πει «σωματοποιώ»; Δεν ήξερα παρόλο που από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, αυτό ακριβώς κάνω ,με κάθε τι που φοβάμαι ή επιθυμώ. Σύμφωνα με την Διδασκαλία της Εκκλησίας έτσι μετατρέπουμε την ανιδιοτελή αγάπη σε ιδιοτέλεια, που είναι αρρώστια της ψυχής και που μόνο η Ορθοδοξία, ως ιατρική επιστήμη, μπορεί να την θεραπεύσει.
      Ο γιατρός μου έδωσε ένα φάρμακο σε χάπι και μια αλοιφή για το πόδι και δεν ασχολήθηκε άλλο με την σωματοποίηση. Δεν ξέρω αν το φάρμακο ήταν αυτό που δίνουν στους κατά φαντασίαν ασθενείς, δηλαδή αλεύρι πασπαλισμένη με λίγη ζάχαρη.Ούτε εγώ ασχολήθηκα άλλο με την σωματοποίηση και την σχέση της με την ψυχή, ώσπου κατάλαβα, πώς όταν οι σκέψεις επιθυμίας ή φόβου μπαίνουν απ΄ το μυαλό στην καρδιά, σωματοποιούνται και δρουν χωρίς τον έλεγχό μας. 
      Ο λαός,όταν θέλει να μας αποτρέψει από του να σωματοποιούμε τους φόβους και τις επιθυμίες μας, λέει αυτά τα λόγια: Μην βάζεις καρδιά σ΄ αυτό. Παρόμοια έννοια έχει επίσης ο στίχος του δημοτικού τραγουδιού, 
                                      από τα μάτια πιάνεται, στα χείλη κατεβαίνει, 
                                      κι από τα χείλη στην καρδιά, ριζώνει και δεν βγαίνει. 
      Όταν συμβουλεύουμε κάποιον να μη βάζει καρδιά σε κάποια σκέψη φόβου ή πάθους εννοούμε ακριβώς αυτό: να μην αφήνει τις σκέψεις του φόβου και του πάθους, να μπαίνουν στην καρδιά, αλλά να τις αφήνει να είναι μόνο σκέψεις στο μυαλό. Να μην μπαίνουν στην καρδιά. Αυτό σημαίνουν τα λόγια, "μην βάζεις καρδιά σ΄ αυτό το πράγμα". 
      Ποιές είναι οι αιτίες που προκαλούν την σωματοποίηση; Ο ποιητής Καβάφης μιλάει σε κάποιο ποίημά του για την «αισθηματοποίηση» που είναι ένα άλλο όνομα για την σωματοποίηση. Βέβαια ο Καβάφης ως ηδονοθηρικός ποιητής μιλάει για την αισθηματοποίηση σ΄αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο , στην ηδονή του σώματος. 
      Γράφει, λοιπόν, κάπου ως προς την σχέση της ψυχής με το πάθος, πως η ηδονή του σώματος αισθηματοποιήθηκε ολόκληρη γι΄ αυτόν. . Ο Καβάφης ονομάζει ανδρείους αυτούς που αφήνονται στο πάθος. "Αφέθηκα και πήγα",λέει το ποίημα, αν και δεν είναι κανείς ανδρείος και ταυτόχρονα δέσμιος του πάθους; 
      Ο Θεός, στον Αδάμ και στην Εύα, δίνει μία και μοναδική Εντολή: να μην φάνε από τους καρπούς του δέντρου της γνώσης του καλού και του κακού. Τί σημαίνει η εντολή αυτή; Ο σκοπός της ήταν να φυλάξει το πιο πολύτιμο, την ψυχή τους. Αν δεν φύλαγαν την ψυχή τους όλα τα πράγματα θα μετατρέπονταν σε πάθη, δηλαδή σε μια σειρά ψυχικών και σωματικών ταλαιπωριών, βασάνων, περιπετειών , όπως και έγινε.
       Το αποτέλεσμα, λέει η Γραφή είναι ότι ο άνθρωπος δεν έχει τον προσανατολισμό του προς το Θεό. Γίνεται σαρκικός. Το ζωοποιό πνεύμα του Θεού, τον εγκαταλείπει. (Γένεσις 6,3). Αυτό ακριβώς διορθώνει το βάπτισμα. Το βάπτισμα είναι μια καινούρια γέννηση εκ πνεύματος και ύδατος.. Ότι ο άνθρωπος δέχεται με το βάπτισμα το Άγιο Πνεύμα και προσανατολίζεται πάλι προς το Θεό, όπως ήταν πριν από την πτώση. 
      Παλιά, στον όρκο των μαρτύρων στο δικαστήριο φαίνεται ότι θα περιεχόταν ο όρος «ορκίζομαι να είπω την αλήθεια χωρίς φόβο και πάθος.» Αργότερα απαλείφθηκε η φράση «χωρίς φόβο και πάθος» και αντικαταστάθηκε από την φράση «χωρίς να προσθέσω ή να αποκρύψω τι». Έμεινε όμως να λέγεται εθιμικώς. Αν παρίσταται δικηγόρος προστίθεται από αυτόν το χωρίς φόβο και πάθος για να δείξει στο δικαστήριο ότι ο μάρτυράς του καταθέτει με επίγνωση,
      Η φράση χωρίς φόβο και πάθος, σημαίνει ότι ο μάρτυρας καταθέτει την αλήθεια ελεύθερος από το φόβο και το πάθος (επιθυμία), δηλαδή χωρίς αισθηματοποίηση ή σωματοποίηση. Πώς είναι ελεύθερος κανείς από το φόβο και το πάθος, που ζητεί η δικαιοσύνη; Εδώ πρέπει να πούμε εν συντομία, λίγα πράγματα για την ψυχή. Στην φιλοσοφία, αν και δεν φωτίζεται κανείς διαβάζοντας θεωρίες περί ψυχής επικρατούν τρεις απόψεις:.
      Κατά την θεωρία της διαρχίας η ψυχή είναι μία οντότητα, η οποία μετά το θάνατο του σώματος είναι αυθύπαρκτη. Κατά τη θεωρία του μονισμού , η ψυχή είναι ενωμένη με το σώμα, ,με το οποίο αποτελεί μία οντότητα. Ψυχή και σώμα είναι δύο όψεις του ίδιου πράγματος. Και κατά την τρίτη θεωρία του σκεπτικισμού δεν υπάρχει ψυχή, και υπάρχουν μόνο ψυχικά γεγονότα που είναι εκδηλώσεις του σώματος 
      Σύμφωνα με την Χριστιανική Διδασκαλία η λέξη ψυχή χρησιμοποιείται για να δηλώσει το πνεύμα αλλά και ολόκληρο τον άνθρωπο ως ενιαία, ζωντανή, υπόσταση.Ο Ιησούς παραδίδει το πνεύμα του, την ώρα που πεθαίνει επάνω στο σταυρό. Στην εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τον δεκαπενταύγουστο η Εκκλησία μας ψάλλει "Και συ Υιέ και Θεέ μου, παράλαβέ μου το πνεύμα". . .
      Με την προσευχή και την διαρκή μνήμη του Θεού έχουμε μέσα μας το Χριστό και δεν αφήνουμε τις σκέψεις να μπουν στην καρδιά μας. Έτσι δεν σωματοποιούμε τους φόβους και τις επιθυμίες μας. Ίσως μπορούμε να κατανοήσουμε κάπως ,τί είναι το προπατορικό αμάρτημα.
      Το «ζανάξ» δεν σου διώχνει απ την καρδιά σου το φόβο και το πάθος, αν δεν βρεις κάποιον να σ΄αγαπήσει όπως είσαι, για να τολμήσεις κι εσύ να δεις τον εαυτό σου όπως είναι. Κι Αυτός είναι ο Ιησούς Χριστός. Ο Ιησούς είναι για σένα, πριν από σένα, και στο πιο φριχτό πεπρωμένο. Οι φίλοι μας και οι πλησίον είναι μακριά. 

Το νόημα του Πόνου στον Χριστιανισμό


Doctor With Clipboard Examining Patient's Report
Η οδύνη της ψυχής και του σώματος είναι σύμφυτη της οντολογικής αλήθειας του ανθρώπου. Ο δημιουργημένος άνθρωπος επέλεξε να διαρρήξει τη σχέση κοινωνίας με το Δημιουργό επιτρέποντας στην αμαρτία να εισβάλλει στη ζωή του. Ο άνθρωπος δε δημιουργήθηκε με την προοπτική της φθοράς και του θανάτου. Η απομάκρυνση από τον Θεό έφερε πόνο129. Ως δώρο του Θεού η αιώνια ζωή δεν αφαιρέθηκε από τον άνθρωπο. Η υπέρβαση των περιορισμών της κτιστότητας υπάρχει ως δυνατότητα ώστε ο άνθρωπος να υπάρξει με τον τρόπο130 που υπάρχει ο Θεός.
Στη χριστιανική διδασκαλία ο άνθρωπος είναι η  ένωση του σώματος, της ψυχής και του πνεύματος. Ως ψυχοσωματική131 υπόσταση πάσχει και ως τέτοια μετέχει στη θέωση. Το Θεό δεν τον αναζητά ο άνθρωπος μόνο πνευματικά αλλά και σωματικά εφόσον τα δύο μέρη ολοκληρώνουν την ύπαρξη. Λόγω της σάρκωσης του Υιού του Θεού δεν κοινωνεί132 ο άνθρωπος πνεύμα ή εντολές Θεού αλλά σώματος και αίματος του Χριστού.
Με τον πόνο ο άνθρωπος κατανοεί την πεπερασμένη του φύση και αναζητά το νόημα της ύπαρξής του. Ο Θεός δεν απέκλεισε ούτε τον Υιό του από τη δοκιμασία
του πόνου133. Ο φυσικός όπως και ο υπαρξιακός πόνος ανοίγει τα όρια της ύπαρξης ως μέσο άσκησης134 προς την ταπείνωση, την υπομονή και την αγάπη. Η θετική ή αρνητική λειτουργία του πόνου εξαρτάται από την προσωπική τοποθέτηση του ανθρώπου απέναντί του. Ευζωία135 και ευθανασία κοντά στον Χριστό σημαίνει ζωή και θάνατος με νόημα και προοπτική.
Πίσω από τον πόνο η Εκκλησία διακρίνει και μια ευλογία136. Ο πόνος, όπως και κάθε δοκιμασία, είναι συνεργός προς τη σωτηρία. Στο σημείο αυτό σκόπιμο είναι να αναφερθεί ότι ο πόνος δεν είναι εξ ορισμού καλός αλλά αποτελεί ένα τρόπο ταπείνωσης. Δεν αισθάνεται κανείς ευχαρίστηση επειδή πονά αλλά από τη δυνατότητα που του δίνει για τελείωση. Με τον πόνο μπορεί ο άνθρωπος να ζήσει τη συντριβή των παθών καθώς και τη μεταστροφή προς το θείο. Είναι συνήθως η στιγμή που ο άνθρωπος προσβλέπει στο έλεος του Θεού.
Όταν θετική αντιμετώπιση του πόνου θεωρείται η εξάλειψή του η πνευματική του αξιοποίηση δεν έχει νόημα137. Ο πόνος δεν αποδομεί μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή. Για το λόγο αυτό αποτελεί μέσο για πνευματική138 αξιοποίηση του.
Όταν ο άνθρωπος αδυνατεί να νοηματοδοτήσει τον πόνο απελπίζεται. Πιθανώς να τον αντιλαμβάνεται ως κάτι μόνο δυσάρεστο. Συνδέοντας τον πόνο με την κατανόηση της χοϊκότητάς του και της πορείας του προς τη θέωση μπορεί να αντιληφθεί τον πόνο ως το μέσο προς την επίτευξη των προσδοκιών του.
Με τον πόνο αποκαλύπτεται ο εγωϊσμός συνδεδεμένος με την επίγεια πραγματικότητα και αναδύεται το πρόσωπο. Η επιλογή μετάβασης από τη βιολογική αναγκαιότητα στην προοπτική της αιωνιότητας μπορεί να καμφθεί από τον πόνο. Με την ελπίδα στον Θεό διατηρεί την προοπτική του μέλλοντος. Χωρίς ελπίδα εγκλωβίζεται στο παρόν, καταβάλλεται και ζητά τη λύτρωση μέσα από τον αφανισμό του. Όταν ασθενώ139 τότε είμαι δυνατός, λέει ο Απόστολος Παύλος.
Όταν ο άνθρωπος περιορίζεται στον κτιστό κόσμο τότε και η αλήθεια που αντιλαμβάνεται βρίσκεται σε σχετικότητα με αυτό που βλέπει και κατανοεί στην επίγεια πραγματικότητα. Επικεντρώνεται στις ανέσεις που προσφέρουν τα υλικά140 στοιχεία και δεν μπορεί να ανταπεξέλθει σε ό,τι αντιτίθεται στις ανέσεις του.
Η υπερτιμημένη εκτίμηση του εαυτού και των δυνατοτήτων του ανθρώπου με την κακοδιαχείριση της ελευθερίας του διαπλάθει και την αντίληψή του για τον πόνο141. Η εν λόγω αντίληψη οδηγεί σε δυσανεξία σε οποιαδήποτε μορφή πόνου ή δοκιμασίας εξαιτίας της προσκόλλησης σε ηδονιστικές αναζητήσεις, σωματικές ή και διανοητικές. Η μονομερής επικέντρωση στην τεχνολογική απάλειψη του πόνου δε δίνει την ευκαιρία μετατροπής της δύσκολης αυτής κατάστασης σε οδύνη που οδηγεί στη σωτηρία. Η κοινωνική παιδαγωγία μέσα από τις πολιτισμικές της εκφράσεις δεν προετοιμάζει τον άρρωστο αλλά και το ιατρο-νοσηλευτικό προσωπικό για την αξιοποίηση της οδύνης.  Αν ο πόνος τοποθετηθεί μέσα στα στενά πλαίσια του επίγειου βίου, τότε αντιμετωπίζει ο άνθρωπος την πρόκληση για άμεση ανώδυνη λύση142.
Αν ο άνθρωπος αδυνατεί να δει μέσα στον πόνο κάποιο νόημα143 ή σκοπό απογοητεύεται. Τον βλέπει ως μια οδυνηρή πορεία προς το μη είναι. Όταν όμως το θεωρεί ως παιδαγωγικό μέσο πρόνοιας του Θεού μπορεί να τον αξιοποιήσει για την πνευματική του τελείωση. Η πορεία προς το θάνατο δεν είναι χωρίς πνευματικό144 περιεχόμενο αφού ο άνθρωπος μπορεί να δώσει ένα νόημα και σ ’αυτήν την εμπειρία.
Ο πόνος μπορεί να προσφέρει μια ευκαιρία να νικηθεί η υπερηφάνεια. Με τον πόνο μπορούμε να κατανοήσουμε τη ζωή πέρα από τα επίγεια ελέγχοντας τα πάθη και στρεφόμενη προς τη συγχώρεση145.
133 H. T. Engelhardt, Τα θεμέλια της Βιοηθικής. Μια χριστιανική θεώρηση, μετάφραση Π. Τσαλίκη-Κιόσογλου, Αθήνα, Αρμός, 2007, σελ. 365.
134 Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, Επίσημα κείμενα Βιοηθικής. Μεταμοσχεύσεις, ευθανασία, υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, Αθήνα, Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος- Επιτροπή Βιοηθικής, 2007, σελ. 34.
135 Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, ό,π., σελ. 44.
136 Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, ό,π., σελ. 34.
137 Γ. Μαντζαρίδη, Χριστιανική ηθική II. Άνθρωπος και Θεός, άνθρωπος και συνάνθρωπος, υπαρξιακές και Βιοηθικές θέσεις και προοπτικές, Θεσσαλονίκη, Πουρναρά, 2010, σελ. 545. 
138 Γ. Μαντζαρίδη, «Ο πόνος στην Ορθόδοξη παράδοση και θεολογία», στο Το πρόβλημα της Ευθανασίας, Πρακτικά Επιστημονικού Συμποσίου για την Ευθανασία που διοργανώθηκε από την Ειδική Συνοδική Επιτροπή Βιοηθικής της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Νεάπολη Θεσσαλονίκης 17-18 Μαΐου 2002,  Αθήνα, Αποστολική Διακονία, 2003, σελ. 177, σελ. 177-186.
139 Β’ Κορ. 12, 10.
140 Γ. Μαντζαρίδη, Χριστιανική ηθική II. Άνθρωπος και Θεός, άνθρωπος και συνάνθρωπος, υπαρξιακές και Βιοηθικές θέσεις και προοπτικές, Θεσσαλονίκη, Πουρναρά, 2010, σελ. 228. 
141 π.Αδ. Αυγουστίδη, «Ευσπλαχνία και ιατρική πράξη: ψυχολογική και ποιμαντική προσέγγιση», στο Το πρόβλημα της Ευθανασίας, Πρακτικά Επιστημονικού Συμποσίου για την Ευθανασία που διοργανώθηκε από την Ειδική Συνοδική Επιτροπή Βιοηθικής της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Νεάπολη Θεσσαλονίκης 17-18 Μαΐου 2002,  Αθήνα, Αποστολική Διακονία, 2003, σελ. 101, σελ. 97-112.
142 H. T. Engelhardt, Τα θεμέλια της Βιοηθικής. Μια χριστιανική θεώρηση, μετάφραση Π. Τσαλίκη-Κιόσογλου, Αθήνα, Αρμός, 2007, σελ. 374.
143 Γ. Μαντζαρίδη, Χριστιανική ηθική II. Άνθρωπος και Θεός, άνθρωπος και συνάνθρωπος, υπαρξιακές και Βιοηθικές θέσεις και προοπτικές, Θεσσαλονίκη, Πουρναρά, 2010, σελ. 617. 
144 Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Χριστοδούλου, «Εκκλησία και το πρόβλημα της ευθανασίας», στο Το πρόβλημα της Ευθανασίας, Πρακτικά Επιστημονικού Συμποσίου για την Ευθανασία που διοργανώθηκε από την Ειδική Συνοδική Επιτροπή Βιοηθικής της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Νεάπολη Θεσσαλονίκης 17-18 Μαΐου 2002,  Αθήνα, Αποστολική Διακονία, 2003, σελ. 20, σελ. 15-28.
145 H. T. Engelhardt, Τα θεμέλια της Βιοηθικής. Μια χριστιανική θεώρηση, μετάφραση Π. Τσαλίκη-Κιόσογλου, Αθήνα, Αρμός, 2007, σελ. 377.
 πηγή

Ο Άρειος και η Α’ Οικουμενική Σύνοδος – Προετοιμασία και αποτελέσματα

Η νομιμοποίηση και η επιβολή της Χριστιανικής θρησκείας δε σήμαινε και τον καθορισμό των λεπτομερειών της δογματικής της υπόστασης.[1]Η Εκκλησία τον τέταρτο αιώνα μπόρεσε να μεγαλουργήσει στον δογματικό τομέα, αντιμετωπίζοντας μεγάλες αιρέσεις όπως τον Αρειανισμό, τον Απολιναρισμό, τη διδασκαλία του Ευνομίου κ.α. με το να περιχαρακώσει με σαφήνεια τις δογματικές αλήθειες της χριστιανικής πίστεως. Η πρώτη μεγάλη απειλή για την επίσημη πλέον χριστιανική θρησκεία ήταν η διδασκαλία του Αρείου.
Ο Άρειος γεννήθηκε γύρω στο 260 στη Λιβύη, αλλά σπούδασε στην Αλεξάνδρεια και στην Αντιόχεια. Η λιβυκή του καταγωγή, οι σπουδές του στην Αλεξάνδρεια και η μαθητεία του στο μάρτυρα Λουκιανό στην Αντιόχεια, έγιναν οι αιτίες για να γνωρίσει πολλαπλές ισχυρές εκκλησιαστικές παραδόσεις και μη,[2] τις οποίες αντιμετώπισε επιλεκτικά.[3]
AOIKSYN2
Το πρόβλημα που απασχολούσε τον Άρειο ήταν η αίδια-αιώνια γέννηση του Θείου Λόγου. Δίδασκε λοιπόν, ότι ο Υιος δεν είναι κατά φύση και κατ’ ουσίαν αληθινός Θεός. Δημιουργήθηκε από το Θεό – Πατέρα κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή «εν χρόνω». Για το λόγο αυτό δεν μπορούσε να χαρακτηρισθεί αγέννητος, ούτε μέρος αγεννήτου. Ήταν επομένως, ένα απλό κτίσμα του Θεού. Ως κτίσμα, λοιπόν, ο Υιος και ο Λόγος του Θεού δεν είναι συνάναρχος και συναίδιος προς τον Πατέρα, αλλά δημιουργήθηκε αμέσως «θελήσει» του Πατρός, ενώ τα άλλα δημιουργήματα δημιουργήθηκαν από το Θεό δια μέσου του Υιού. Η συνδημιουργία του κόσμου από το Θεό και τον Υιό δε σημαίνει ότι ο δεύτερος μετείχε στη φύση η στην ουσία του Θεού και ήταν κατά φύση αληθινός Θεός. Ο Άρειος υποστήριζε την απόλυτη μοναρχία της Θεότητας και δεχόταν ένα Θεό αγέννητο και άναρχο. Επομένως, πριν από τη δημιουργία του Υιού ήταν απόλυτη η «μοναρχία» του μόνου αγέννητου και άναρχου Θεού, γι’ αυτό και ο μεν Θεός δεν ήταν Πατήρ, πριν να δημιουργήσει τον Υιό και ο Υιος δεν υπήρχε πριν δημιουργηθεί από τον Πατέρα.[4]
Ο Άρειος και οι οπαδοί του χρησιμοποιούν αυστηρά την ιστορικογραμματική ερμηνευτική μέθοδο της Αντιοχειανής Σχολής για να τεκμηριώσουν την απόλυτη μοναρχία του Θεού – Πατρός, τη κτιστή φύση του Υιού – Λόγου και τη δημιουργία του από τον Πατέρα, την ατελή γνώση του για τον Πατέρα και την ηθική θεοποίηση του Υιού.
Την αιρετική διδασκαλία του Αρείου ανέλαβε να ανασκευάσει ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας, Αλέξανδρος[5] με τη βοήθεια του Μεγάλου Αθανασίου. Στην πραγματικότητα ο Μέγας Αθανάσιος[6] ήταν ο μοναδικός θεολογικός αντίπαλος του Άρείου. Ο επίσκοπος Αλεξανδρείας απέκλεισε τον Άρειο από το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Η διδασκαλία όμως του αιρεσιεράρχη Αρείου είχε αρχίσει να εξαπλώνεται και πολλοί άνθρωποι είτε λαϊκοί είτε κληρικοί είχαν αρχίσει να την υιοθετούν. Η καταδίκη της αίρεσης από τις τοπικές σύνοδους της Αλεξάνδρειας το 320 και το 324, της Αντιόχειας το 325, καθώς και οι εγκύκλιες επιστολές του Αλεξάνδρου προς τους απανταχού επισκόπους της Καθολικής Εκκλησίας δεν κατόρθωσαν να πετύχουν τη νουθεσία του Αρείου στο ορθόδοξο τριαδικό δόγμα και να ειρηνεύσουν την Εκκλησία.
Αναγκαία κρίθηκε η σύγκληση μίας μεγαλύτερης συνόδου, στην οποία θα μπορούσαν να απολογηθούν οι αρειανόφρονες επίσκοποι και ο ίδιος ο Άρειος και να διατυπωθεί ορθά η διδασκαλία της Εκκλησίας για την αίδια, άτρεπτη, τέλεια υιότητα και θεότητα του Υιού και Λόγου του Θεού, του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδας. Η σύνοδος αυτή αρχικά προετοιμάστηκε ως άλλη μία τοπική σύνοδος, αλλά η συμμετοχή επισκόπων τόσο από τη Δύση όσο και από την Ανατολή καθώς και η θεολογική θεμελίωση του Τριαδικού δόγματος έδωσαν στη σύνοδο έναν οικουμενικό χαρακτήρα. Η Σύνοδος αυτή είναι η Α’ Οικουμενική Σύνοδος της Εκκλησίας του Χριστού, η οποία έγινε το 325 στη Νίκαια της Βιθυνίας.
Ο Κωνσταντίνος, ο οποίος μόλις είχε νικήσει το Λικίνιο, αποκτώντας έτσι όλη την εξουσία στα χέρια του, έφθασε το 324 στη Νικομήδεια όπου άκουσε πολλά παράπονα τόσο από τους αιρετικούς, όσο και από τους ορθοδόξους. Ο αυτοκράτορας διακαώς επιθυμούσε μία θρησκευτική ειρήνη στην αυτοκρατορία και μη κατανοώντας τις δογματικές διαφορές της αρειανικής διδασκαλίας από την ορθόδοξη προσπάθησε να κατευνάσει τα πνεύματα των θεολογικών αντιπάλων. Ο Μέγας Κωνσταντίνος δεν μπορούσε να διεισδύσει στη βαθύτερη σημασία της αϊδιότητας της γεννήσεως του Υιού. Για το λόγο αυτό προέτρεπε και τον Άρειο και τον Αλέξανδρο να συνυπάρξουν ειρηνικά παρά τη διαφορετική τους διδασκαλία για τον τριαδικό Θεό. Το μεγάλο θεολογικό κίνδυνο τον εξέθεσε στον αυτοκράτορα ο όσιος Κορδούης. Ο τελευταίος παρότρυνε τον Κωνσταντίνο για τη σύγκληση μίας Συνόδου με σκοπό την επίλυση της θεολογικής αυτής διαμάχης.
Ο μονοκράτορας Κωνσταντίνος αποφάσισε αρχικά να συγκαλέσει μία νέα τοπική σύνοδο με τους επισκόπους της Ανατολής στην Άγκυρα της Γαλατίας. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων του Κωνσταντίνου με τον όσιο Κορδούης, ο τελευταίος πρότεινε στον αυτοκράτορα να συγκληθούν στη σύνοδο και οι επίσκοποι της Δύσεως. Ο αριθμός των επισκόπων της Ανατολής αυξήθηκε με τη συμμετοχή των επισκόπων της Δύσης. Κρίθηκε λοιπόν, απαραίτητη η μεταφορά του τόπου για τη συγκλήση της συνόδου από την Άγκυρα της Γαλατίας στη Νίκαια της Βιθυνίας.
Η Νίκαια κρίθηκε καταλληλότερη για τη διεξαγωγή των εργασιών της συνόδου, αφού εξασφάλιζε την ευχερέστερη πρόσβαση των επισκόπων της Αιγύπτου και της Δύσης. Ταυτόχρονα όμως η πόλη αυτή έδινε τη δυνατότητα στον ίδιο τον Κωνσταντίνο να παρακολουθήσει ο ίδιος τις εργασίες της συνόδου. Μάλιστα ο αυτοκράτορας επιμελήθηκε όλες τις προετοιμασίες για την οργάνωση, ώστε να εξασφαλίσει όχι μόνο γρήγορη και άνετη μεταφορά των επισκόπων στη Νίκαια με την χρήση όλων των δημοσίων μεταφορικών μέσων, αλλά και να δημιουργήσει όλες τις προϋποθέσεις για άνετη διαμονή και πλούσια διατροφή τόσο του μεγάλου αριθμού των επισκόπων, όσο και του εξίσου μεγάλου πλήθους των συνοδών κληρικών. Υπήρξε άμεση ανταπόκριση από την πλειονότητα των προσκεκλημένων επισκόπων.
Η Σύνοδος άρχισε τις εργασίες της στις 20 Μαΐου του 325. Οι προσυνοδικές συσκέψεις των επισκόπων, όπως και ορισμένες συσκέψεις κατά την περίοδο των εργασιών της συνόδου πραγματοποιήθηκαν στον «ευκτήρον οίκον», ενώ οι τακτικές συνεδρίες της συνόδου έγιναν στην αίθουσα του «βασιλείου οίκου», η οποία ήταν κατάλληλα προετοιμασμένη για να δεχθεί το μεγάλο αριθμό των μελών της συνόδου και των συμβούλων τους.[7] Πρακτικά της Συνόδου δεν κρατήθηκαν. Αυτό επιβεβαιώνεται μέσα από τα έργα του Μεγάλου Αθανασίου, στα οποία ο ιερός πατήρ καταφεύγει στη μνήμη του για να περιγράψει γεγονότα που έλαβαν χώρα στη Σύνοδο η λόγια που ειπώθηκαν από τους υποστηρικτές και τους επικριτές του Αρείου.
Ο Κωνσταντίνος θεωρώντας ότι η καταδίκη του Αρειανισμού θα έφερνε την πολυπόθητη ειρήνη στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας έγραψε: «Ο διάβολος δεν έχει πια καμιά δύναμη εναντίον μας εφ’ όσον εκείνο, το οποίο με κακοήθεια είχε επινοήσει για την καταστροφή μας, χτυπήθηκε γερά στη ρίζα του. Η Αλήθεια, με τη βοήθεια του Θεού, σκόρπισε όλες τις διαφωνίες, τα σχίσματα, τις οχλαγωγίες, και τα θανάσιμα δηλητήρια της ασυμφωνίας».[8] Η εξέλιξη όμως των πραγμάτων διέψευσε τις ελπίδες του Κωνσταντίνου και η καταδίκη του Αρειανισμού δεν κατόρθωσε να δώσει ένα οριστικό τέλος στις θεολογικές έριδες που είχαν ξεσπάσει στους κόλπους της χριστιανικής Εκκλησίας και κατ’ επέκταση μέσα στην Αυτοκρατορία.
Ο ίδιος ο Μέγας Κωνσταντίνος λίγα χρόνια αργότερα θα αλλάξει στάση απέναντι στον Άρειο και τη διδασκαλία του, πράγμα που τον φέρνει σε σύγκρουση με τον Αθανάσιο.
[1] Αλέξη Γ. Κ. Σαββίδη, Τα χρόνια σχηματοποίησης του Βυζαντίου 284-518 μ.Χ., Αθήνα 1983, σ. 50.
[2] «Ο Άρειος επηρεάστηκε σταθερά από τον ιουδαϊκό μονοθεϊσμό, τη φιλοσοφική αντίληψη περί απόλυτης υπερβατικότητας και περί ακινήτου του Θεού, από τις κοσμολογικές δυαλιστικές αντιλήψεις και προπαντός από τη διδασκαλία του Φίλωνα περί του κτιστού Λόγου, δια του οποίου ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο.», Στυλιανού Γ. Παπαδοπούλου, Πατρολογία Β’, Αθήνα 1990, σ. 114.
[3] Στυλιανού Γ. Παπαδοπούλου, Πατρολογία Β’, Αθήνα 1990, σ. 114.
[4] Βλ. Ι. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία, Αθήνα 1992, σσ. 376-393.
[5] «Ο Αλέξανδρος υπήρξε σπουδαία εκκλησιαστική φυσιογνωμία, για την οποία όμως γνωρίζουμε λίγα. Στον αλεξανδρινό θρόνο ανήλθε το 313, όταν το μελιτιανό σχίσμα είχε διασπάσει την ενότητα της Εκκλησίας. Ο Αλέξανδρος από το 318 μέχρι το 328 έγινε το επίκεντρο της Εκκλησίας και της θεολογίας, επειδή στην επαρχία του εμφανίστηκε ο αρειανισμός κι επειδή αυτός επωμίστηκε την αντιμετώπισή του.» Στυλιανού Γ. Παπαδοπούλου, Πατρολογία Β’, Αθήνα 1990, σ. 100.
[6] «Ο Αθανάσιος Αλεξανδρείας υπήρξε η μεγαλύτερη φυσιογνωμία της αρχαίας Εκκλησίας. Σήκωσε το βάρος πολλαπλής και βαθιάς κρίσεως και θεμελίωσε θεολογικά και οριστικά την ορθόδοξη τριαδολογία. Μετέβαλε κυριολεκτικά την πορεία της θεολογίας, σπώντας το φράγμα των λεγόμενων θεολογικών σχολών. Φωτίστηκε κατ’εξοχήν, ώστε αυτός κυρίως να κατανοήσει το μυστήριο της Τριάδας και αυτός να το εκφράσει.» Στυλιανού Γ. Παπαδοπούλου, Πατρολογία Β’, Αθήνα 1990, σ. 263.
[7] Βλ. Ι. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία, Αθήνα 1992, σ. 424.
[8] Σωκράτη, Εκκλησιαστική Ιστορία, Ι, 9.

Το καλύτερο από μας δεν πεθαίνει ποτέ

Το καλύτερο από μας δεν πεθαίνει ποτέ



Του Μόσχου Εμμανουήλ Λαγκουβάρδου

Η βασιλεία του Θεού εντός υμών εστί
Λουκάς, ιζ΄,21

Πολλοί πιστεύουν ότι υπάρχουν κατά σύμπτωση, ότι είναι συμπτωματικοί, όπως είναι το χρώμα των μαλλιών των γυναικών, που άλλοτε τα βάφουν μαύρα κι άλλοτε ξανθά. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η ζωή τους δεν έχει σκοπό και ότι τους έχει δοθεί κατά τύχη. Ο άνθρωπος δεν είναι γι’ αυτούς ον , δεν έχει δηλαδή κάτι που μένει, αυτό που λέμε «ουσία», αλλά είναι ένα συμβάν όπως είναι οποιοδήποτε άλλο συμβάν. Γι΄ αυτό και δεν μένει τίποτε από τον άνθρωπο. Τίποτα δεν είναι σταθερό κι η μόνη σταθερότητα είναι η διαρκής αλλαγή.

Όμως αυτό που λένε είναι μια αντίφαση, αφού δεν παύει κι η αλλαγή ακόμα να έχει σταθερότητα. Η εικόνα ενός καταρράκτη όπου το νερό πέφτει διαρκώς, ενώ η καμπύλη του μένει σταθερή, αναιρεί τον ισχυρισμό ότι τίποτα δεν μένει. Η πρόταση «τίποτα δεν μένει» είναι ατελής , και θέλει συμπλήρωση. Τίποτα δεν μένει από τα πράγματα που δεν μένουν. Φυσικά τίποτα δεν μένει από τα τυχαία, τα συμπτωματικά, τα επουσιώδη πράγματα, κι αυτό που μένει είναι η ουσία των πραγμάτων.

Αν μένει κάτι σταθερό από σένα ή από μένα, ευγενικέ αναγνώστη, αυτό δεν θα το μάθουμε διαβάζοντας δοκίμια σαν αυτό ή επιστημονικά συγγράμματα.. Αν μένει κάτι σταθερό θα το μάθουμε από τον ίδιο τον εαυτό μας, ,από την «πληροφορία», που θα μας δοθεί στην κατάλληλη στιγμή ή ακόμα καλύτερα, από την γνώση που θα μας αποκαλυφθεί, όταν είμαστε έτοιμοι να την δεχθούμε.
Πότε, άραγε, είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε την γνώση για το σκοπό της ζωής μας και πώς θα είμαστε βέβαιοι ότι είναι αληθινή και δεν είναι ψευδαίσθηση ή αυταπάτη; Για τον ήρωα του Πόρφυρα του Σολωμού η γνώση του νοήματος της ζωής έρχεται σαν φως λαμπερό, τη στιγμή που βλέπει μπροστά του το θάνατο: Άστραψε φως και γνώρισε ο νιος τον εαυτό του.

Ο Κώστας Βάρναλης , λόγω του διεθνισμού της εποχής του, δεν εμβαθύνει στον στίχο αυτόν του Σολωμού. Στα Σολωμικά του γράφει κάπως υποτιμητικά για τον ήρωα του ποιήματος που μπροστά στο θάνατο, θέλει να τρέξει να πάρει μια φούχτα χώμα από την πατρίδα του, και να γυρίσει πίσω. Γιατί να γυρίσει; αναρωτιέται ο Βάρναλης. .

Ένας φίλος μου, παιδίατρος, καθησύχαζε τους γονείς των μικρών ασθενών του, που αγωνιούσαν για τα παιδιά τους, λέγοντάς τους, πως τα παιδιά έρχονται στη ζωή προικισμένα με όλα τα εφόδια να ζήσουν με πληρότητα μια μακρά και χαρούμενη ζωή. Ο άνθρωπος, λέει, το βιβλίο της Ουνέσκο, Η Τέχνη κι ο Άνθρωπος, γράφει, πω΄ς κάθε άνθρωπος γεννιέται με όλα τα χαρίσματα, ως προφήτης, ποιητής, εφευρέτης κ.α. Σύμφωνα με την Διδασκαλία της Εκκλησίας ο άνθρωπος προικίζεται απ΄ το Θεό με τα τρία αυτά χαρίσματα, του προφήτη, του ιερέα και του βασιλιά. Προφήτης για να μεταδίδει στους άλλους το λόγο του Θεού, ιερέας για να προσεύχεται για τους άλλους και βασιλιάς για να κυριαρχεί στα πάθη του.

Η ανάγκη να ζούμε με πληρότητα και όχι απλώς να φυτοζωούμε, είναι απόδειξη ότι υπάρχει σκοπός της ζωής ,αφού μόνο ο σκοπός της ζωής περιέχει όλα τα στοιχεία εκείνα για τα οποία αξίζει να τη ζεις. Τίποτα συμπτωματικό, τυχαίο, λειψό, μίζερο, δεν περιέχει όλα εκείνα τα στοιχεία της ζωής, για τα οποία αξίζει να ζεις.

Αξίζει εδώ να αναφέρουμε την παραβολή του Ιησού, που μιλάει ακριβώς γι΄ αυτό ότι υπάρχει σκοπός της ζωής , που αξίζει πάνω από όλα τα πράγματα, για τα οποία ο άνθρωπος που δεν γνωρίζει τον εαυτό του και τον σκοπό της ζωής του κοπιάζει και σπαταλάει τη ζωή του μάταια, ώσπου να πει κάποτε όπως ο Δαβίδ, εξέλιπον εν ματαιότητι αι ημέραι της ζωής ημών 

Ο Ιησούς παρομοιάζει το σκοπό της ζωής με άνθρωπο που βρίσκει θησαυρό σ΄ ένα χωράφι και πουλάει τα πάντα κι αγοράζει το χωράφι αυτό. Αυτή είναι και η αναζήτηση του χριστιανού, ο σκοπός της ζωής του, η απόκτηση της βασιλείας του Θεού. Έχουμε το θησαυρό αυτό, τη βασιλεία του Θεού, λέει ο Απόστολος Παύλος, μέσα σε οστράκινα σκεύη. Το νόημα της εικόνας αυτής είναι ότι τα οστράκινα σκεύη φθείρονται και εξαφανίζονται, ενώ η βασιλεία του Θεού μένει. Το καλύτερο από μας, δεν πεθαίνει ποτέ.

Ποιο θάνατο θανάτωσε ο Χριστός;



jesus_anastasi_2
(Ιωάν. Κων. Κορναράκη, Ομ. Καθηγητού του Παν/μίου Αθηνών)
Ο Χριστός, με τη σταυρική του θυσία, θανάτωσε τον θάνατο! Ποιόν όμως θάνατο; Τον θάνατο στον οποίο παραδόθηκε ο Αδάμ με τη βρώση του απαγορευμένου καρ­πού του δέντρου της γνώσης καλού και πονηρού. Αυτός ήταν ο κυρίως θάνατος, ο πνευματικός. Ο σωματικός ή­ταν πλέον συνέπεια του πνευματικού θανάτου και αφορούσε στο τέρμα ή τη χρονική λήξη της ψυχοσωματικής ζωής του ανθρώπου.
Με τον πνευματικό θάνατο νεκρώθηκε το «κατ’ εικό­να», δηλαδή νεκρώθηκαν τα θεουργά στοιχεία του «κατ’ εικόνα», το νοερό και το αυτεξούσιο. Οι νοερές λειτουρ­γίες της ψυχής και η ικανότητα της άσκησης της ελευθερίας του Αδάμ, σύμφωνα με τις θεουργικές προδια­γραφές του «κατ’ εικόνα»! Κατά τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης, ο πνευματικός θάνατος είναι η ακινησία της νοεράς ουσίας προς το αγαθό, επειδή η ακινησία αυτή σημαίνει «ζωής αναχώρησιν».
Σωματικά ο Αδάμ συνέχισε να ζει και μετά την παρά­βαση της εντολής του Θεού. Συνέχισε να υπάρχει και να κινείται και να εργάζεται, αλλά δεν είχε μέσα του ζωή, δεν είχε πλέον την κυρίως ζωή! Ήταν παγιδευμένος στον πνευματικό θάνατο τον οποίο μετέδωσε, ως γενάρχης, σε όλους τους ανθρώπους!
Στο σταυρό του ο Χριστός αυτόν τον πνευματικό θάνα­το θανάτωσε, ο οποίος ήταν η αιτία του χωρισμού του ανθρώπου από τον Θεό, δηλαδή του θανάτου της ψυχής!
*
Ποιές ευεργετικές άραγε συνέπειες για τον άνθρωπο προέκυψαν από τον σταυρικό θάνατο του Χριστού; Ποιό ήταν το κέρδος του ανθρώπου της πτώσης, ο οποίος διά του μυστηρίου του Βαπτίσματος έγινε μέλος του Σώματος του Χριστού, «του παραδόντος εαυτόν εις θάνατον» υπέρ αυτού;
Εν προκειμένω ο απ. Παύλος, γράφοντας στους Φιλιππησίους, θα σημειώσει· «Εμοί γαρ το ζην Χριστός και το αποθανείν κέρδος». Και θα συμπληρώσει μάλιστα, πολύ μεγαλύτερο κέρδος από το ζην «πολλώ γαρ μάλλον κρείσσον».
Ποιο είναι λοιπόν αυτό το κέρδος; Ποιές είναι οι ευεργετικές-λυτρωτικές συνέπειες για τον ανακαινιζόμενο εν Χριστώ άνθρωπο;


*
Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής θα γράψει ότι δεν είναι δίκαιο να ονομάζει κάποιος το θάνατο τέλος της ζωής, αλλά το τέλος αυτό που επέρχεται με το θάνατο πρέπει να το αποκαλεί απαλλαγή από το θάνατο και χω­ρισμό από τη φθορά και ελευθερία από τη δουλεία.
Η θέση του αυτή συστοιχεί με τον παύλειο λόγο, ότι ο Χριστός σαρκώθηκε κι έγινε μέτοχος της ανθρώπινης φύσης, προκειμένου με το θάνατό του να καταργήσει τον γεννήτορα του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να ε­λευθερώσει όλους εκείνους τους ανθρώπους, οι οποίοι ήταν υποδουλωμένοι στο φόβο του θανάτου. Επομέ­νως οι αγωνιζόμενοι θεοφιλώς χριστιανοί δεν δοκιμά­ζουν πίκρα και φόβο μπροστά στο γεγονός του θανάτου, εφ’ όσον ήδη, κατά τον αψευδή του Κυρίου λόγο, αυ­τός που ακούει το λόγο του και τον πιστεύει εμπράκτως, τον βιώνει με συνέπεια ως λόγο Θεού, έχει εισέλθει στην αιώνια ζωή και δεν φοβάται καμιά καταδικαστική κρίση του Θεού, αλλά με τη μετοχή του στο μυστήριο της ζωής της Εκκλησίας, που είναι ο ίδιος ο Χριστός, έχει περάσει από το θάνατο της φθοράς της ανθρώπινης ζωής του στην αληθινή ζωή, η οποία είναι πάλι ο ίδιος ο Χριστός.
*
Η απουσία του φόβου του θανάτου από την ψυχή του πιστού οφείλεται στο γεγονός ότι, κατά τον παύλειο λόγο, ο εν Χριστώ ανακαινιζόμενος άνθρωπος, βαπτισμένος στο θάνατο και την ανάσταση του Χριστού με το μυστήριο του Βαπτίσματος, δεν ανήκει πλέον απλώς στο Χριστό με ένα είδος εξωτερικής σχέσης, αλλά ολόκληρη η ζωή του είναι κρυμμένη στο Χριστό «εν τω Θεώ».
Γράφοντας ο απόστολος Παύλος προς τους Κολασσαείς, τονίζει ιδιαίτερα αυτό το γεγονός- «απεθάνετε γαρ (με το Βάπτισμα) και η ζωή υμών κέκρυπται συν τω Χρι­στώ εν τω Θεώ». Αλλά ο χριστιανός ο οποίος θανάτωσε μέσα του την αμαρτία, έχει μεταβεί από το θάνατο αυτό στη ζωή του Χριστού και με το μυστήριο της θείας Ευχαρι­στίας, σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου· «Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ».
Επομένως κανείς χριστιανός, ο οποίος αγωνίζεται θεοφιλώς, κατά την πορεία του προς το «καθ’ ομοίωσιν», δεν ζει πλέον μόνος του. Αυτός και ο εαυτός του. Αλλά ζει «συν Χριστώ εν τω Θεώ»! «Και θάνατος αυτού ου κυρι­εύει»!
(Ιωάν. Κων. Κορναράκη, Ομ. Καθηγητού του Παν/μίου Αθηνών, Σώμα και Αίμα Χριστού, Αθήνα 2010, σ. 104-108)