Η αντιμετώπιση της ασθένειας και του θανάτου στο Άγιο Όρος

πηγή

Εμπειρίες ενός γιατρού στο Άγιο Όρος…

- Πως αντιμετωπίζουν οι μοναχοί την αρρώστια;

- Με υπομονή και καρτερικότητα. «Ασθένεια, Θεού επίσκεψη» λένε.

Μου λέει μια μέρα ένας μοναχός: «Για να μου στείλει ο Θεός την αρρώστια 

σημαίνει ότι με θυμήθηκε κι ότι κάτι θέλει να μου πει. Αυτός ξέρει. 

Κι Αυτός που μου την έδωσε, Αυτός και θα μου την πάρει αν και όποτε

 Εκείνος το θελήσει»

Τι να πεις;

Ο γερο-Ευγένιος λέει: «Για 4 λόγους δίνει ο Θεός τις αρρώστιες: 

για τις αμαρτίες των γονέων μας, για τις αμαρτίες τις δικές μας, 

για να ασκηθούμε στην υπομονή και στην ταπείνωση και για έναν 

τέταρτο λόγο μου μόνο Εκείνος γνωρίζει».

Υπάρχουν βέβαια και οι δυσκολίες.

Ένα βράδυ την άνοιξη που μας πέρασε έρχεται ο γερο-Νικόδημος 

στο ιατρείο με σχισμένη την αριστερή παλάμη. Δέχτηκε να του την

 περιποιηθώ, δεν δέχτηκε να του την ράψω. Δεν μπόρεσα να τον πείσω

 να δεχτεί να του κάνω τον αντιτετανικό ορό. «Η Παναγιά φύλαξε

 να μην κοπώ πολύ κι αυτή είναι που θα με κάνει καλά».

Μία από τις πρώτες μέρες μου στο Ιατρείο του Αγίου Όρους ήρθε 

ο γερο-Ιερεμίας. Χωρίς πολλά λόγια μου λέει: «Γιατρέ έχω καρκίνο 

και ήρθα να μου γράψεις τα φάρμακά μου».

Έμεινα.

Όταν συνειδητοποίησα τι μου είχε πει προσπάθησα να διασκεδάσω

 κάπως την κατάσταση. Μάταιος κόπος. Ο γερο-Ιερεμίας έδειχνε ότι

 δεν του χρειαζόταν παρηγοριά. Την είχε μέσα του. «Τώρα είμαι καλά, 

γιατρέ» μου κάνει. «Όταν θα ʽρθουν οι μεταστάσεις στα κόκαλα να 

εύχεσαι να μου δώσει ο Θεός δύναμη να τις αντέξω».

Οι παλιοί μοναχοί είναι χάρμα οφθαλμών και ακοής. Χαίρεσαι να κάθεσαι 

δίπλα τους, ακόμα κι όταν είναι κατάκοιτοι. Ξανανιώνεις μαζί τους.

Δεν είναι μόνο η πείρα τους και η ανθρώπινη σοφία που έχουν να σου 

προσφέρουν. Σου μεταδίδουν τον αέρα και την άνεση μιας άλλης ζωής. 

Πας να τους βοηθήσεις ιατρικά και σου λένε: «Γιατρέ, δεν έχω να σου 

δώσω τίποτα. Το βράδυ όμως θα κάνω προσευχή για σένα. Και νιώθεις 

για μια στιγμή ότι αυτή είναι η καλύτερη αμοιβή, το πιο δυνατό 

«φακελάκι». Ξέρεις ότι φεύγοντας δε θα ʽναι μόνο το κρασί, 

τα κηπευτικά και το θυμίαμα με τα οποία θα σε έχουν φιλοδωρήσει…

Οι νέοι μοναχοί είναι πιο κοντά μας. Αντιμετωπίζουν την ασθένεια 

λιγότερο φιλοσοφημένα, περισσότερο ορθολογιστικά. Οι περισσότεροι

 είναι μορφωμένοι. Με ένα, δύο ή και περισσότερα πτυχία. Έρχονται 

στο ιατρείο για λιγότερο σοβαρά προβλήματα υγείας, ζητούν εξηγήσεις

 πιο επιστημονικές. Οι απορίες τους είναι πολλές φορές για μένα έναυσμα 

για περισσότερη μελέτη. Όχι λίγες φορές ανοίγω μπροστά τους κάποιο 

ιατρικό βιβλίο για να τους δώσω μια πιο έγκυρη απάντηση και το εκτιμούν αυτό.

- Πως αντιμετωπίζουν οι μοναχοί τον θάνατο;

- Χωρίς φόβο. Θα τολμούσα να πω με χαρά.

Έχω δει πολλούς θανάτους μοναχών. Φεύγουν όλοι «πλήρεις ημερών».

 Ο ένας 86 χρονών, ο άλλος 92.

Πριν 3-4 μήνες στην Σκήτη Κουτλουμουσίου «κοιμήθηκε»

 ο γερο-Ιωσήφ σε ηλικία 108 χρονών. Μια μέρα πριν το θάνατό 

του έκανε τον περίπατό του στη Σκήτη. «Αποχαιρέτισε τη Σκήτη» 

το εξηγούν οι πατέρες.

Κοντά στις Καρυές, στο κελλί του Αγίου Νικολάου, ζει ο γερο-Προκόπης

 της συνοδείας του γέροντα Ιερόθεου. Επιμένει ότι είναι 99 χρονών. 

Αν δεν σου το πει, δεν το πιστεύεις. Γυρνάει πάντα ξυπόλητος μέσα

 και έξω από τα κελί, ακόμα και στις πιο κρύες μέρες του χειμώνα.

Κάνει χιούμορ. Αν του πεις «να τα κατοστήσεις» σου λέει ότι αυτό 

δεν είναι ευχή, αλλά κατάρα!..

Δουλεύει πολύ. Το εργόχειρό του είναι το πλέξιμο σκουφιών και

 ραπτική. Έχει μάτι αετού παρόλη την προχωρημένη ηλικία του.

Εκείνο που μου κάνει εντύπωση είναι η ηρεμία και η γαλήνη στο 

πρόσωπό τους την ώρα που ξεψυχούν, που μεταδίδονται και στους

 γύρω τους.

Συχνά ο μελλοθάνατος δίνει κουράγιο σε όσους τον φροντίζουν. 

Τους λέει να μη κλαίνε, τους δίνει συμβουλές από την πείρα του 

ως άνθρωπος και ως μοναχός, τους δίνει την ευχή του.

Πολλοί προβλέπουν το τέλος τους. Φροντίζουν να φεύγουν πάντα 

έτοιμοι για το αιώνιο ταξίδι. Εννοούν να έχουν εξομολογηθεί και 

να έχουν κοινωνήσει. Να μην είναι μαλωμένοι με κανένα. 

«Να μην έχουν χρωστούμενα».

Πριν δύο μήνες κοιμήθηκε στην Μονή Σταυρονικήτα ο 

γερο-Νικήτας, γύρω στα 90. Παλιός Αγιορείτης – είχε 60

 χρόνια στο Όρος. Μου είπε μια μέρα που πήγα να τον επισκεφθώ: 

«Ακόμα και αν βγάζεις νερό από την πέτρα, μην έχεις την απαίτηση 

να δεις την Παναγιά».

Τα τελευταία 5-6 χρόνια τα πέρασε στο κρεβάτι με απανωτά 

εγκεφαλικά. Έκανε υπομονή.

Οι νεώτεροι πατέρες της μονής τον υπηρέτησαν με υπομονή. 

«Μάλωναν» ποιος θα τον περιποιηθεί. Αμοιβή τους ήταν οι 

συμβουλές, η πείρα, η ευχή του.

«Νιώθουμε πιο φτωχοί χωρίς αυτόν» είπε ο Ηγούμενος στην 

κηδεία. «Ήταν παράγοντας ισορροπίας για όλο το μοναστήρι

 μας, ευλογία της Παναγίας».

Έτσι «κοιμούνται» οι μοναχοί στο Άγιο Όρος. Αφανείς άγιοι.

 Που δεν τους έμαθε και δεν θα τους μάθει ποτέ κανείς. 

Συμφιλιωμένοι με όλους και με όλα, με τον εαυτό τους, με το Θεό.

Πριν λίγο καιρό ήρθε στο Όρος γνωστός μου δικηγόρος και 

τέως βουλευτής με σκοπό να επισκεφθεί ένα ασκητή,

 φημισμένο για τη σοφία και την αγιότητά του, για κάποιο 

σοβαρό πρόβλημα υγείας του γιου του.

Κατεβήκαμε μαζί στο καλύβι του γέροντα. Τον δέχτηκε 

εγκάρδια σα να τον γνώριζε από χρόνια.

Περίμενα με πολλή ανυπομονησία και περιέργεια να ακούσω

 τη «γνωμάτευση» του γέροντα: «Αν ο γιος σου και συ δεν κάνετε

 προσευχή η αρρώστια θʼ αλλάξει δρόμο. Αν ο Θεός κρίνει ότι ο 

γιος σου είναι έτοιμος μπορεί να σου τον πάρει τώρα – μη λυπηθείς 

γιʼ αυτό. Αν πάλι κρίνει ότι δεν είναι ακόμη έτοιμος θα σου τον αφήσει κι άλλο».

Ο ίδιος ασκητής μʼ αγαπάει και μου το δείχνει πάντα με πολύ χιούμορ.

 «Πάλι εδώ είσαι, ρε γιατρέ; Γιατί ήρθες αφού δεν σε κάλεσα;». 

Για να συμπληρώσει στο ίδιο στυλ: «Καλά, αφού ήρθες τώρα, θα 

αρρωστήσω για να μη φύγεις, χωρίς δουλειά!».

Δείχνει του κουτί με τα λουκούμια. «Αυτό είναι το εξωτερικό 

ιατρείο το δικό μου! Έχει φάρμακα μέσα. Πάρε ένα. 

Εσύ έχεις τόσο γλυκά φάρμακα;».

Με ξεπροβοδίζει χαριτολογώντας. «Καλύτερα αγροτικός

 γιατρός παρά Καθηγητής Πανεπιστημίου. Τον αγροτικό 

γιατρό τον έχεις δίπλα σου ό,τι ώρα θέλεις. Τον καθηγητή που να τον βρεις;».

Ι. Θ. Καρακασίδης

Ιατρός

από το περιοδικό «Πρωτάτον»

Αναδημοσίευση από Οδοιπόρους/αντιγραφή

Η ευλάβεια προς την Παναγία

-         Πέστε μας , Γέροντα, κάτι για την Παναγία.

-         Τι να σας πω; Με φέρνετε σε πολύ δύσκολη θέση. Για να μιλήση κανείς για την Παναγία, πρέπει να Την ζήση.

-         Γέροντα, και το όνομα της Παναγίας έχει δύναμη πνευματική , όπως και το όνομα του Χριστού;

-         Ναι. Όποιος έχει πολλή ευλάβεια την Παναγία, ακούει το όνομά Της και αλλοιώνεται. Ή, να το βρη κάπου γραμμένο, το ασπάζεται με ευλάβεια και σκιρτάει η καρδιά του. Μπορεί να κάνη ολόκληρη Ακολουθία με έναν συνεχή ασπασμό στο όνομα της Παναγίας¹. Και όταν προσκυνά την εικόνα  Της, δεν έχει την αίσθηση ότι είναι εικόνα, αλλά ότι είναι η ίδια η Παναγία, και πέφτει κάτω λειωμένος , διαλυμένος από την αγάπη Της.

-         Γέροντα, να μας λέγατε κάτι από το προσκύνημά σας στην Παναγία της Τήνου.

-         Τι να πω; Μια τόσο μικρή εικόνα κι έχει τόση Χάρη! Δεν μπορούσα να ξεκολλήσω από κοντά της. Παραμέρισα λίγο, για να μην εμποδίζω τους άλλους που ήθελαν να προσκυνήσουν.

-         Μερικοί, Γέροντα, σκανδαλίζονται από τα πολλά αφιερώματα που έχουν οι θαυματουργές εικόνες της Παναγίας.

-         Να σας πω τι έπαθε μια φορά ένας πολύ απλός και ευλαβής προσκυνητής. Πήγε στην Μονή Ιβήρων και προσκύνησε την Παναγία την Πορταϊτισσα. Εκεί, η εικόνα είναι γεμάτη φλουριά. Στον γυρισμό, πηγαίνοντας για την Μονή Σταυρονικήτα, μπήκε σε λογισμούς. «Παναγία μου, είπε, εγώ ήθελα να Σε δω αλλιώς∙ απλή, όχι με φλουριά». Τι παθαίνει εν τω μεταξύ; Τον έπιασε ένας πόνος δυνατός, ζαλίστηκε και έμεινε εκεί, στην μέση του δρόμου. Άρχισε λοιπόν να ζητάη βοήθεια από την Παναγία: «Παναγία μου, έλεγε, κάνε με καλά και θα σου φέρω δυό φλουριά!». Τότε του παρουσιάστηκε η Παναγία και του είπε: «Έτσι μου τα έφεραν τα φλουριά.  Μήπως εγώ τα ζήτησα; Μήπως τα ήθελα εγώ;».  Και αμέσως ο πόνος σταμάτησε. Βλέπετε, επειδή είχε καλή διάθεση, πολλή πίστη , τον βοήθησε η Παναγία.

Εγώ μερικές φορές  εκεί στο Καλύβι, όταν θέλω να προσευχηθώ στην Παναγία, σκέφτομαι: «Πώς να πάω πίσω με άδεια χέρια να Την παρακαλέσω;». Κόβω λίγα αγριολούλουδα, τα πηγαίνω στην εικόνα Της και λέω: «Παναγία μου, πάρε αυτά τα λουλούδια από το Περιβόλι Σου». Πριν πάω στο Άγιον Όρος , άκουγα να λένε ότι είναι «το Περιβόλι της Παναγίας» και περίμενα να δω λουλούδια, δένδρα οπωροφόρα κ.λπ. Όταν πήγα και είδα άγριες καστανιές, κουμαριές, κατάλαβα ότι είναι πνευματικό το περιβόλι της Παναγίας. Αργότερα ένιωσα μέσα σε αυτό και την παρουσία Της.

-         Πώς θα αισθανθώ , Γέροντα, της παρουσία της Παναγίας, για να μου θερμάνη την καρδιά;

-         Μια που φέρεις το όνομα της Μεγάλης Μητέρας του Χριστού και κατά χάριν Μητέρας όλων των ανθρώπων, να Την επικαλήσαι συνέχεια: «Παναγίας μου, να λες, Εσύ που καταδέχτηκες να έχω το όνομά Σου, βοήθησέ με να ζήσω όπως είναι ευάρεστο σε Σένα. Άλλοι μόνον το όνομά Σου ακούνε και συγκινούνται, κι εγώ τι κάνω;». Εύχομαι η Παναγία μας να μένη συνέχεια κοντά σου και να σε σκεπάζη σαν το κλωσσοπούλι κάτω από τα Αγγελικά φτερά Της.

1.      Ο Γέροντας από πολλή ευλάβεια στην Παναγία κάποιες φορές ασπαζόταν διαρκώς το όνομά Της.

 –

Από το βιβλίο: « ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

ΛΟΓΟΙ

ζ΄

ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ»

ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ

«ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ»

ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

–

Πηγή

Η αφύπνιση της καρδιάς με τη μνήμη του θανάτου

πηγή

Ας ξεκινήσουμε με το παρακάτω, σαν εισαγωγή (από εδώ):

Αφιερωμένο σε όσους νομίζουμε ότι έχουμε καθαρθεί από τα πάθη μας

«Γιά αυτό, αυτός που διά της επιμέλειας κατά την προσευχή καθορίζει την ενέργεια του νου και φωτίζεται μέτρια, ή με το φως της γνώσεως ή και με την νοερή έλλαμψη, αν θεωρήσει τον εαυτό του καθαρμένο, πλανάταιεξαπατώντας τον εαυτό του και με την έπαρσή αυτή ανοίγει μεγάλη εναντίον του εαυτού του θύρα σε εκείνον που πάντοτε επιχειρεί να πλανά· 

αν όμως,
γνωρίζοντας την καρδιακή του ακαθαρσία, δεν καταληφθή από έπαρση για την μέτρια εκείνη καθαρότητα, χρησιμοποιώντας αυτήν ως βοηθό, βλέπει καθαρότερα την ακαθαρσία και των άλλων δυνάμεων της ψυχής και προκόβει σε ταπείνωση, προσλαμβάνει το πένθος και ευρίσκει κατάλληλες για κάθε δύναμη της ψυχής θεραπείες, καθαρίζοντας με την πράξη το πρακτικό, με την γνώση το γνωστικό, με την προσευχή το θεωρητικό [μέρος της ψυχής],και μέσω αυτών φθάνει στην τέλεια και αληθινή και μονιμότατη καθαρότητα της καρδιάς και του νου».

(Έργα αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, ΕΠΕ 8, Περί προσευχής και καθαρότητος της καρδίας).

Και τώρα προχωράμε στην ανάρτησή μας:

Κάρες (κρανία) μοναχών σε οστεοφυλάκιο, με το όνομά τους γραμμένο στο μέτωπο.

π. Ζαχαρία Ζάχαρου, «Ο κρυπτός της καρδίας άνθρωπος», εκδ. Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ, Αγγλίας. 2012, σ. 38-48.
ΠΕΝΤΑΠΟΣΤΑΓΜΑ 

Η αίσθηση, την οποία επιφέρει η χάρη της μνήμης του θανάτου, μπορεί να ενταθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε όλη η ιστορία και τα γεγονότα του σύμπαντος να φαίνονται ως ονειρικός αντικατοπτρισμός και κακός εμπαιγμός του ανθρώπου, γιατί πουθενά δεν υπάρχει η αυθεντική ζωή, αντιθέτως, παντού βασιλεύει ο θάνατος. Στην ουσία όμως είναι ο άνθρωπος που φωτίζεται, ώστε να δει την πνευματική του κατάσταση, από την οποία απουσιάζει η ζώσα αιωνιότητα του Θεού. Πείθεται ότι με τον προσωπικά του θάνατο πεθαίνουν όλα όσα συνέλαβε ως τότε η συνείδησή του, ακόμη και ο Θεός. Ενώ πλάσθηκε για να ζήσει αιώνια με τον Δημιουργό του, τώρα βλέπει ανεκπλήρωτη την προαιώνια θεία Βουλή. 

Η απειλή του θανάτου ως αιώνια λήθη και απόσβεση του φωτός της συνειδήσεως προξενεί στην ψυχή φρίκη, συντριβή και αφόρητο εσωτερικό μαρτύριο. Ξαφνικά ο άνθρωπος ξυπνά από τον παρατεταμένο λήθαργό του. Αισθάνεται την αιωνιότητα του Θεού να τον καλεί από παντού, αλλά δεν είναι ικανός να αντέξει κατά πρόσωπο την παρουσία της ούτε διαθέτει κατάλληλο χώρο, για να την προσλάβει μέσα του. Ωστόσο, το πνεύμα του απαιτεί την αιώνια ζωή και μόνο αυτήν. Τίποτε άλλο δεν μπορεί να αναπαύσει τα σπλάγχνα του. Πάσχει βαθιά, με ένταση που υπερβαίνει τα όρια των ανθρωπίνων δυνάμεων. (Πολλοί άνθρωποι δοκιμάζουν την εμπειρία αυτή, πριν γίνουν μοναχοί και μοναχές, και γι’ αυτό αισθάνονται τη μοναχική ζωή ως κατηγορική προσταγή του πνεύματός τους. Δεν πρόκειται για επιλογή που κάνουν κατόπιν προσεκτικής εξετάσεως, αλλά μάλλον αισθάνονται ότι ή θα γίνουν μονάχοι ή θα πεθάνουν αιώνια). Τότε όμως συντελείται η αρχή του πιο σημαντικού θαύματος στην ανθρώπινη ύπαρξη. Αναδύεται η καρδιά, το πνευματικό κέντρο του ανθρώπου.

Το οχληρό και καυτό θέαμα της απουσίας του Θεού από την κτίση, όπως το παρουσιάζει η ενέργεια της μνήμης του θανάτου, αποσπά την προσοχή του νου από κάθε κτίσμα και από κάθε γήινη φιλοδοξία, και τον ανακαλεί στον εαυτό του, στην καρδιά. Η μνήμη αυτή αποδεικνύεται ισχυρότερη από κάθε εμπαθή προσκόλληση, ενώ ο νους ελεύθερος κατεβαίνει στην καρδιά και ενώνεται μαζί της. Η εύρεση της καρδιάς σηματοδοτεί την αρχή της σωτηρίας του ανθρώπου. Όταν η θαυμαστή αυτή χάρη της μνήμης του θανάτου αρχίσει να απασχολεί τη βαθειά καρδιά και να ελκύει τον νου προς αυτήν, οι σκέψεις γεννιούνται «έσωθεν» και με δυνατή αίσθηση. Ανταποκρίνονται στα ισχυρά βιώματα και τη φρικτή θεωρία που τη συνοδεύει. Ο Γέροντας Σωφρόνιος[φωτο] διατυπώνει την πνευματική αυτή κατάσταση ως εξής: «Όλα όσα γνώριζα, όλα όσα αγαπούσα και καθετί που με ζωοποιούσε και με ενέπνεε -τα πάντα απολύτως, ακόμη και ο ίδιος ο Θεός- πεθαίνουν μέσα μου και για μένα, αν εγώ αφανίζομαι τελείως». Σε άλλο πάλι σημείο ο Γέροντας γράφει: «Μέσα μου και μαζί μου πέθαινε καθετί που συνέλαβε η συνείδησή μου· οι κοντινοί μου άνθρωποι, τα παθήματα και η αγάπη τους, όλη η εξέλιξη της ιστορίας, όλη η Γη και ο ήλιος και τα άστρα και το άπειρο διάστημα- ακόμη και ο Ίδιος ο Δημιουργός του κόσμου και Αυτός πέθαινε μέσα μου· ολόκληρο γενικά το είναι καταβροχθιζόταν από το σκοτάδι της λήθης». Η προκαταρκτική αυτή χάρη της μνήμης του θανάτου φωτίζει τον άνθρωπο από έξω και από μακριά. Τον πείθει για το ανωφελές και μάταιο όλης της κτίσεως, όταν βρίσκεται έξω από τη χάρη του Θεού. Ταυτόχρονα του αποκαλύπτει την εσωτερική του ερήμωση, το χάσμα που τον χωρίζει από τον Θεό. 
 
Και τα δύο αυτά ενεργήματα της χάριτος είναι άκρως ευεργετικά. Το πρώτο προξενεί αγαθή απόγνωση που αποδεσμεύει τον νου από την προσκόλληση και την περιπλάνησή του στα κτίσματα. Το δεύτερο εμπνέει στην ψυχή τον φόβο για την αιώνια απώλεια. Η αιωνιότητα τότε προβάλλει με την αρνητική της μορφή: Μπορεί μεν ο άνθρωπος να έχει βιώσει τη συνάντησή του με τον Θεό, αλλά στερείται ακόμη του χαρίσματος της μετοχής στη ζωή Του. Τα παράδοξα και ισχυρά αυτά βιώματα της απογνώσεως και του φόβου ταπεινώνουν το πνεύμα του και συγκεντρώνουν την προσοχή του νου του στην καρδιά, τον τόπο όπου αποκαλύπτεται η αλήθεια του Θεού και η πλάνη του ανθρώπου. Τώρα εναπόκειται στον άνθρωπο η επιλογή του θείου θελήματος. Στο σημείο αυτό, έκτος από τον ταπεινό φόβο του Θεού αποκτά επίσης κάποιο μέτρο αυτογνωσίας. Αν αποδεχθεί την Ευαγγελική Αποκάλυψη, ότι δηλαδή ο Χριστός είναι το αληθινό Είναι, ο Ων, ο νικητής του θανάτου και η αιώνια ζωή, ελκύει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος που ενώνει τον νου με την καρδιά και αποκαθιστά την ενότητα των ψυχικών του δυνάμεων. 
Η ενοποίηση αυτή των δυνάμεων της ψυχής είναι η πρώτη φάση της θεραπείας του ανθρώπου, διότι έχει επιτέλους τη δυνατότητα να στραφεί με προσευχή στον Θεό και να βρει αισίως λύση και παρήγορη διέξοδο στα παθήματα του πνεύματός του. 
 
Όταν ο άνθρωπος δέχεται την «παιδεία» του Θεού με τη μνήμη του θανάτου, αρχίζει να κατανοεί την παγκόσμια τραγωδία. Βλέπει ότι τα παθήματά του ταυτίζονται με τα παθήματα όλης της ανθρωπότητας. Προβάλλει την κατάσταση της εσωτερικής του ερημώσεως σε όλη τη δημιουργία. Αντιλαμβάνεται, έστω και με αρνητικό τρόπο, ότι είναι το κέντρο όλης της κτίσεως, την οποία βλέπει να διηγείται μια ατελεύτητη ματαιότητα. Το βίωμα αυτό είναι η αρχή της αγάπης και συνεπώς γίνεται το προοίμιο της τελειωτικής του αναγεννήσεως, όταν αυτός, ενισχυμένος πλέον από τη χάρη του Θεού, πρεσβεύει για τη σωτηρία όλου του κόσμου και αποκτά τότε την ορθή πνευματική θεωρία, σύμφωνα με την οποία ο ουρανός και η γη διηγούνται τη δόξα του Θεού και τη σωτηρία του ανθρώπου. 
 
Είναι λοιπόν φανερό πως η μνήμη του θανάτου είναι το χάρισμα του Θεού, που βοηθεί τον άνθρωπο να βρει την καρδιά του, γεγονός που σηματοδοτεί την αρχή στη θεραπεία της προσωπικότητάς του. Στη συνέχεια, θα εργασθεί για την αποκατάσταση της ορθής κοινωνίας του με τον Θεό και με όλο το γένος του Αδάμ. Έτσι σημειώνεται το πρώτο παράδοξο: Η μνήμη του θανάτου ελευθερώνει τον άνθρωπο από τον φόβο του θανάτου και τον εισάγει στην προοπτική της αγάπης του Θεού. Ο θάνατος που επήλθε ως συνέπεια της αμαρτίας προμνηστεύεται τώρα τη Ζωή. Η μνήμη του θέτει με τόσο απόλυτο και καθοριστικό τρόπο την υπεροχή της αιωνιότητας έναντι των κτιστών, ώστε, και αν ακόμη ο πειραστής του υποσχόταν αιώνες επίγειας ευδαιμονίας και επιτυχίας, ο πιστός θα προτιμούσε τα στίγματα του Σταυρού, με τον οποίο ήλθε στον κόσμο η αληθινή χαρά και η αιώνια σωτηρία. 
 
Με τη μνήμη του θανάτου προβάλλεται η θεία αιωνιότητα, αλλά στην αρνητική της όψη. Το φαινόμενο, ωστόσο, αυτό δεν είναι ψυχολογικό αλλά πνευματικό και προσκομίζει γνώση πνευματικής φύσεως. Μυσταγωγεί ταυτόχρονα σε διπλή γνώση και σε διπλή θεωρία. Καθιστά την καρδιά πεδίο πάλης, η οποία διαδραματίζεται σε δύο επίπεδα: Από τη μία βεβαιώνει τον άνθρωπο για την ύπαρξη του αληθινού Θεού και τη σωτηριώδη Του δύναμη, ενώ από την άλλη διεγείρει τη φρικτή αίσθηση της μηδαμινότητάς του αλλά και τον απερίγραπτο φόβο για το ενδεχόμενο της αιώνιας απώλειάς του. 
 
Η αποκάλυψη της αιωνιότητας, έστω και στην αρνητική της μορφή, είναι συνάντηση του Ζώντος Θεού με τον άνθρωπο. Ως ένα σημείο φθάνουν στον άνθρωπο τα τέλη των αιώνων. Ενώ αισθάνεται τον θάνατό του ως απειλή αφανισμού κάθε ζωής, δέχεται ταυτόχρονα την κλήση να αναχθεί σε απείρως ανώτερη μορφή υπάρξεως. Διαμένοντας στη μνήμη θανάτου ο άνθρωπος βιώνει με το πνεύμα του τον άδη της απουσίας του Θεού. Αναζητώντας με αγωνία διέξοδο από την κατάσταση αυτή αποσπάται από κάθε εμπαθή προσκόλληση στον ορατό κόσμο και παραδίδεται με ισχυρότερο πόθο προς τον Θεό. Τότε με αυθεντικό τρόπο νικώνται τα πάθη και αυτή ακόμη η επιθυμία της ίδιας της πρόσκαιρης ζωής. Η αυταπάρνηση την οποία εμπνέει η μνήμη του θανάτου αποβαίνει η καταλληλότερη προϋπόθεση για πύρινη προσευχή, που αναγεννά πλήρως τον άνθρωπο και συνάπτει το πνεύμα του με τον αιώνιο Θεό. 
 
Το εκπληκτικότερο ωστόσο ενέργημα της μνήμης του θανάτου είναι η αίσθηση που δημιουργεί για τη μοναδικότητα του ανθρώπινου προσώπου. Όταν ο άνθρωπος ταυτίζει τον ατομικό του θάνατο με τον γενικό αφανισμό κάθε ζωής και εμπειρίας που αγκάλιασε ως τότε η συνείδησή του, με το τέλος όλης της ιστορίας του κόσμου, όπως και της σχέσεως του Θεού με τη δημιουργία Του, επαληθεύει το γεγονός ότι πλάσθηκε κατ’ εικόνα Θεού και με προορισμό να γίνει το κέντρο ολόκληρης της κτίσεως. Η οδύνη του βιώματος αυτού, ενώ φέρει κατ’ αρχάς μάλλον αρνητικό χαρακτήρα, συνδέει ωστόσο τον άνθρωπο άρρηκτα με τα πεπρωμένα όλων των ομοιοπαθών συνανθρώπων του και γεννά τη συμπόνια γι’ αυτούς. Το πνευματικό αυτό αίσθημα αρχίζει να ζωογονεί την καρδιά του ανθρώπου και να αποκαθιστά την κοινωνία του με όλο το γένος του Αδάμ. Και όταν ο εσωτερικός φωτισμός φθάσει σε κάποια πληρότητα και η καρδιά πλατυνθεί και ενισχυθεί με τη θεία χάρη, ακολουθεί το θετικό αίσθημα της αγάπης, με το οποίο ο άνθρωπος αγκαλιάζει όλη την κτίση και την προσάγει με εκτενή πρεσβεία στον Θεό. Τότε οδηγείται «εις πάσαν την αλήθειαν» της αγάπης του Θεού και καταξιώνεται ως αληθινό πρόσωπο«καθ’ ομοίωσιν» του Νέου Αδάμ, του Χριστού, που ανα-κεφαλαιώνει στο Πρόσωπό Του «τα πάντα τα επί τοις ουρανοίς και τα επί της γης». 
 
Ο θάνατος εισήλθε ως κατάρα και βλάστησε ως ζιζάνιο στη ζωή των ανθρώπων εξαιτίας της αμαρτίας. Ο Χριστός όμως με τον αναμάρτητο θάνατό Του για χάρη του ανθρώπου μετέβαλε την κατάρα σε ευλογία και πρόσφερε το «περισσόν» της ζωής. Η μνήμη του θανάτου εισάγει τον άνθρωπο στο μεγαλύτερο αυτό θαύμα που γνώρισε ποτέ η οικουμένη. Αποκαλύπτει τον δικό μας άδη και γίνεται πρόσκληση και ευαγγέλιο αιώνιας ζωής. Όποιος υπακούει και πιστεύει, δέχεται χάρη που αναζωπυρώνει την καρδιά του. Η αφύπνιση αυτή της καρδιάς είναι και το πρώτο βήμα προς τον μακάριο χώρο της ακατάλυτης ζωής και σωτηρίας.

Μητροπολίτου Πειραιώς Σεραφείμ Ποιμαντορική Εγκύκλιος επι τηι αναμνήσει του Θάυματος του Αγίου Σπυρίδωνος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ                                              

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

᾿Ακτὴ Θεμιστοκλέους 190

185 39 ΠΕΙΡΑΙΕΥΣ                                           

Τηλ. 210 4514833

Fax 210 4518476

᾿Αριθμ. Πρωτ. 1177                                       ᾿Εν Πειραιεῖ τῇ 10ῃ Ὀκτωβρίου 2012

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Ν    Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α  Νο 87

"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""

Π ρ ό ς

Τούς Πανοσιολ. καί Αἰδεσ. ᾿Εφημερίους

Προέδρους Ἐκκλ. Συμβουλίων ῾Ι. Ναῶν

τῆς καθ᾿ ἡμᾶς ῾Ιερᾶς Μητροπόλεως

*  *  *  *

Τήν Κυριακή 4^η Νοεμβρίου ἐ.ἔ. ν᾿ ἀναγνώσητε πρό τῆς ἀπολύσεως τῆς Θ. Λειτουργίας τήν κάτωθι Ποιμαντορικήν Ἐγκύκλιον:

ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΦΑΛΗΡΟΥ, ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΡΕΝΤΗ

Σ Ε Ρ Α Φ Ε Ι Μ

Τέκνα μου ἀγαπητά καί περιπόθητα,

Ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς ὀφείλει τήν δημιουργίαν αὐτῆς εἰς τήν διηνεκῆ καί ἀτελεύτητον χορηγίαν τῆς μητρός Ἐκκλησίας πού ὄχι μόνον διέσωσε τό δοῦλον Γένος ἐπί 500 ἔτη καί διεφύλαξε τήν γλῶσσαν, τήν ἱστορικήν μνήμην, τόν πολιτισμόν καί τήν ἰδιοπροσωπείαν αὐτοῦ ἀλλά καί τοῦ προσέφερεν οὐσιωδῶς ὅλην τήν διαχρονικῶς ἀποκτηθεῖσαν περιουσιακήν ὑποδομήν Της διά νά ὑπάρξῃ ὡς ἐλευθέρα καί ἀνεξάρτητος Πολιτεία. Εἰδικώτερον ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς συνεστήθη ἐπί τῆς Πειραϊκῆς χερσονήσου, ἡ ὁποία ἀπετέλει ἱερόν βακούφιον τῆς περιπύστου Ἱ. Μονῆς Ἁγ. Σπυρίδωνος Πειραιῶς. Εὐγνωμονοῦσα δέ, ἡ πόλις διά τῆς πρώτης δημοτικῆς αὐτῆς Ἀρχῆς, ἀνεκήρυξε τόν ἱερόν Σπυρίδωνα, πολιοῦχον, ἔφορον καί προστάτην της. Ἔχοντες ἑπομένως ὡς ἐφέστιον ἅγιον τόν ὑπό τοῦ Θεοῦ δοξασθέντα διά τοῦ ἀδιαλωβήτου καί χαριτοβρύτου λειψάνου του μέγιστον Σπυρίδωνα, ἐπίσκοπον Τριμυθοῦντος καί ἐν Κερκύρᾳ τεθησαυρισμένον, τόν  διασκεδάσαντα διά τοῦ ὑπερφυοῦς θαύματος τῆς κεράμου τήν ἀχλύν τοῦ μισοῦντος τό θεανδρικόν πρόσωπον τοῦ Σωτῆρος αἱρεσιάρχου Ἀρείου, εὐλογούμεθα σήμερον εἰς ταύτην τήν πεισιθάνατον ἐποχήν συγκρητιστικῆς ἀπομειώσεως τῆς ἀληθείας, νά λάβωμεν φωτισμόν, ρῶσιν καί χάριν ἐκ τοῦ ὑπερτάτου Αὐτοῦ προσώπου.

Ὅθεν κανονικῇ Ἀποφάσει ἡμῶν, ὁρίζομεν ὡς πανηγυρικήν ἑορτήν τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱ. Μητροπόλεως ἐν τῷ Ἱ. Ναῷ τοῦ πολιούχου Αὐτῆς τήν ἀνάμνησιν τοῦ τελεσθέντος ἐν Κερκύρᾳ ὑπερφυοῦς θαύματος ὑπό τοῦ νέου πυρφόρου τῆς ἀληθοῦς ὀρθοδόξου πίστεως ὑποφήτου Ἁγίου Σπυρίδωνος τοῦ θαυματουργοῦ γενομένου κατά μίμησιν τοῦ Θεσβίτου Ἠλιού τοῦ ἐν τῷ χειμάρῳ Κισσών (Βασιλειῶν Γ΄18-19) τιμωρήσαντος τούς ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης.

Εἰδικώτερον ἐν τῇ «Ἀσματικῇ ἀκολουθίᾳ καί τῷ βίῳ τοῦ ἁγ. Σπυρίδωνος Κερκύρας» ἐκδοθείσης ὑπό τοῦ Μητροπολίτου Κερκύρας κυροῦ Μεθοδίου, περιγράφεται τό μέγα θαῦμα τοῦ Ἁγίου, τό γενόμενον τήν νύκτα τῆς 12ης Νοεμβρίου 1716, καθ' ὅ, «ἐμφα­νισθεὶς δίς ὁ ἅγιος προηγουμένως κατ'  ὄναρ εἰς τόν τότε ἡγεμόνα τῆς νήσου Κερκύρας Ἀνδρέαν Πιζάνην καί συστήσας αὐτῷ νά μή κατασκευάσῃ Ρωμαιοκαθολικόν θυσιαστήριον (ἀλτάριον) ἐν τῷ ἱερῷ τοῦ ἐν τῇ πόλει τῆς Κερκύρας ναοῦ Του (ἔνθα φυλάττεται τό ἅγιον λείψανόν του ἄφθαρτον) χωρίς νά εἰσακουσθῇ, περί ὥραν 12ην τῆς νυκτός ἐνεφα­νίσθη εἰς τόν φρουροῦντα σκοπόν τῆς Ἀκροπόλεως τῆς νήσου ὡς μονα­χός, κρατῶν ἀνημμένον δαυλόν. Τοῦ σκοποῦ δέ θελήσαντος νά πυροβολή­σῃ κατ' αὐτοῦ (διότι δέν ἀπήν­τησεν εἰς τάς ἐρωτήσεις του «ποῖος ἦτο...»), αὐτόν μέν ἥρπα­σεν ἀπό τῆς χειρός καί τόν ἐξεσφενδόνισεν ἔξω τῆς ἀ­κροπό­λεως..., διά νά εὑρεθῇ ὄρθιος πλησίον τοῦ Ἱ. ναοῦ τοῦ Ἐσταυ­ρωμέ­νου κρατῶν τό ὅπλον του· τήν δέ πυριτιδαποθήκην τοῦ φρουρίου ἀνετίναξε διά τοῦ ἀνημμένου δαυλοῦ, φονευθέν­των, συνεπείᾳ τῆς ἐκρήξεως, τοῦ ἡγεμόνος Andrea Pisani, τοῦ συμβούλου του θεολόγου δομηνικανοῦ Φραγκίσκου Frangipum καί 900 περίπου Λατίνων, κατοικούντων ἐντός τῆς ἀκροπόλεως. Ταυ­τοχρόνως κεραυνός κατέστρεψε μόνον τήν εἰκόνα τοῦ ἡγε­μόνος ἐν τῇ ἐν Βενετίᾳ οἰκίᾳ του, μεγάλη δέ κανδύλα ἀργυ­ρᾶ, ἀφιερωθεῖσα ὑπό τοῦ ἡγεμόνος καί δι' ἀργυρᾶς ἁλύσεως κρεμαμένη ἔμπροσθεν τοῦ ἁγίου λειψάνου του, ἔπεσε χαμαί καί συνετρίβη» καθ’ ἅ περιγράφει ὁ διδάχος τοῦ Γένους ἱερός καί λόγιος Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος εἰς τό βιβλίον του «Οὐρανοῦ κρίσις» (Λειψία Σαξωνίας, 1805). Πρός διηνεκῆ ὑπόμνησιν τοῦ θαύματος τούτου συνε­τάχθη ἀκολουθία καί γίνεται κατ'  ἔτος ἐπί τῇ βάσει ταύτης θεία λειτουργία, ἐν ᾗ ψάλλεται καί τό μελοποιηθέν ἐκφρα­στι­κώτατον ἀπολυτίκιον ἔχον οὕτως: «Οὐκ ἔδει σε, Φράτορ, βαλεῖν τήν βέβηλον λατινομίαν σου ἐν τῷ ναῷ Σπυρίδωνος τοῦ ἁγίου· οὐ βούλεται Σπυρίδων τά ἄζυμα, ὡς οὐδέ τό Σύμβολον ἐν προσθήκῃ ψαλλόμενον, διό ἐν βορβόρῳ ρίπτει σε, βόρβορον ὄντα». Φρικταί ἀποδείξεις τοῦ θαύματος παραμένουν ἐσαεί ὁ κενός χῶρος ἐν τῷ Ἱερῷ Ναῷ τοῦ Παναγίου Σπυρίδωνος ὅπου θά ἐτοποθετεῖτο τό Ρωμαιοκαθολικόν Ἀλτάριον καί ἡ συντριβεῖσα μεγάλη ἀργυρά κανδύλα ἡ ὁποία εἰς μόνιμον καί διηνεκῆ παράστασιν τοῦ θαύματος ἀνηρτήθη ἐν τῷ ἱερῷ Αὐτοῦ Ναῷ.

Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω ἐρωτῶμεν τούς Οἰκουμενιστάς καί Συγκρητιστάς ἀντιλαμβάνονται τόν ὄλεθρον πού ἐπισείουν εἰς τάς κεφαλάς των θεομάχοι καί ἁγιομάχοι τῆς μόνης ἀληθοῦς καί παρά Θεοῦ παραδοθείσης πίστεως τυγχάνοντες καί ἐν ταὐτῷ ἐρωτῶμεν τούς ἰδίους ἀκαδημαϊκῶς θεολογούντας οἵτινες δημοσιεύουν κείμενα διά τῶν ὁποίων ἰσχυρίζονται ὅτι δῆθεν «ἡ ὀρθόδοξος θεολογία εἶναι δεσμία εἰς τά σχήματα ἄλλων ἐποχῶν καί ἄλλων ἀνθρώπινων αὐτοσυνειδησιῶν» καί ὅτι δῆθεν «ἡ σημερινή ἀνθρώπινη αὐτοσυνειδησία εἶναι ὁλότελα ἀσύμβατη καί ἀνίκανη νά χωρέση σέ λόγια προσλήψιμα τήν ἀλήθεια τῆς χριστιανικῆς θεολογίας», τί ἔχουν νά ψελλίσουν ἐνώπιον τῆς ἐκδήλου καί ἀδιαμφισβητήτου καί μεγαλοφωνοτάτης τοῦ Θεοῦ διά τῶν Ἁγίων του διακηρύξεως τῆς εὐσεβοῦς πίστεως;

Ὁρίζομεν δέ τήν δευτέραν Κυριακήν ἑκάστου μηνός Νοεμβρίου ὡς ἡμέραν ἀναμνήσεως τοῦ ὑπερφυοῦς τούτου θαύματος διά τοῦ ὁποίου καταισχύνεται διά μίαν εἰσέτι φοράν ὁ ἀμεταμέλητος καί αἱρετικός διακατέχων ἀντικανονικῶς τόν πρεσβυγενῆ θρόνον τῆς παλαιᾶς Ρώμης καί οἱ αὐτῷ κοινωνοῦντες ἀλλά καί οἱ μετ’ αὐτῶν συμπράττοντες. 

Μετά θερμοτάτων πατρικῶν εὐχῶν

Ο  Μ Η Τ Ρ Ο Π Ο Λ Ι Τ Η Σ

+ ὁ Πειραιῶς ΣΕΡΑΦΕΙΜ