ΑΦΕΛΗ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΠΕΡΙ ...ΥΠΟΚΡΙΣΙΑΣ!

Συνεχίζεται ἡ ἐν ψυχρῷ ἀποδόμηση τῆς Ὀρθοδοξίας

(ἐν μέσῳ κατανυκτικῶν χριστουγεννιάτικων Ὕμνων)

Τὸ ἔργο ἑνὸς πολιτικοῦ κρίνεται ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴ τῶν προγραμματικῶν του ἐξαγγελιῶν (γιὰ τὶς ὁποῖες ψηφίστηκε) καὶ τὴν τήρηση τοῦ Συντάγματος.

Τὸ ἔργο ἑνὸς Πατριάρχη πῶς κρίνεται;

Δὲν κρίνεται ἀπὸ τὴν τήρηση τῶν ἐκκλησιαστικῶν Κανόνων καὶ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ Εὐαγγελίου, τῶν ὁποίων θεωρεῖται ὁ πρῶτος μιμητής-τηρητής;

Αὐτὸ θέλουμε νὰ μᾶς ξεκαθαρίσει ἐπὶ τέλους ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος.

Ἐφαρμόζει τοὺς Ἱεροὺς Κανόνες;

Οἱ λόγοι καὶ οἱ πράξεις του εἶναι λόγοι καὶ πράξεις ἀληθείας καὶ εὐθύτητας ἢ ὑποκρισίας καὶ ψεύδους;

Ἀποτελεῖ παράδειγμα πρὸς μίμηση γιὰ τὸ λαὸ ἢ παράδειγμα ἀποφυγῆς;

Ποιά ἡ προσφορά του σὲ μιὰ παγκόσμια κοινωνία ποὺ κλυδωνίζεται;

Ἀπὸ τὴ μιά, οἰκολογικὲς κορῶνες σὲ Συνέδρια καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη, συμπόρευση μὲ αὐτοὺς ποὺ συντελοῦν στὴν μόλυνση καὶ τὴν ἐξαφάνιση τοῦ πλανήτη;

Πῶς δικαιολογεῖται ἡ παρουσία του στὰ διάφορα διεθνῆ Φόρουμ, ὅπως τὴν 12/12/2011 σὲ Συνέδριο ποὺ προωθεῖ ἐν ψυχρῷ τὴν Παγκόσμια Διακυβέρνηση;

Δὲν γνωρίζει ὅτι πίσω ἀπὸ αὐτὰ βρίσκεται ἡ Ν. Τάξη, ἡ Μασονία, οἱ διάφορες Λέσχες καὶ Τράπεζες, ὁ Σιωνισμός;

Ἀφήνοντας ἔξω, λοιπόν, κ. Βαρθολομαῖε, τὶς κοσμικὲς νοοτροπίες καὶ τὶς ἐπιτηδευμένες θεολογίες, σκεφτεῖτε ἁπλὰ καὶ ταπεινά:

Ἦταν ποτὲ δυνατὸν ὁ ἀνυπόδητος Ἰησοῦς, οἱ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας νὰ παρευρίσκονταν σὲ πανηγύρια τῆς Coca-Cola –ὅπως κάνατε ἐσεῖς– ἐπιδίδοντας Κοράνιο σὲ Μουσουλμᾶνο;

Νὰ συμμετεῖχαν σὲ συμπόσια, χωρὶς νὰ καυτηριάζουν τὶς ὑποκρισίες, τὴν ψευτιά, τὴν δολιότητα καὶ τὶς «ἐγκληματικὲς» ἐνέργειες τῶν μεγάλων τῆς γῆς, χωρὶς νὰ ὁμιλοῦν γιὰ τὴν Ἀλήθεια;

Νὰ συμμετεῖχαν σὲ Συνέδρια ποὺ ὀργάνωναν οἱ μεγιστάνες τῆς πλουτοκρατίας;

Παραθέτουμε τρία μόνον ἀντιπροσωπευτικὰ παραδείγματα, ἀπὸ τὰ πάμπολλα ποὺ συμβαίνουν ἐπὶ πατριαρχείας σας στὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο, ἐνδεικτικὰ ἀλλοιώσεως τῆς ὀρθοδόξου Παραδόσεως καὶ περιφρονήσεως τῆς Πίστεως τὴν ὁποία ἐκπροσωπεῖτε.

Καὶ αὐτὰ συμβαίνουν παρὰ τὶς ἀντιδράσεις πιστῶν, παρὰ τὶς δικές σας παλαιότερες διαβεβαιώσεις ὅτι, τάχα, ὅλα πᾶνε καλά!

Ἀξίζει, λοιπόν, νὰ δώσετε γι’ αὐτὰ τὶς ἐξηγήσεις ποὺ ζητᾶμε, διότι παρατηροῦμε ὅτι μὲ ταχεῖς βηματισμοὺς προχωροῦμε, ὄχι μόνο πρὸς τὴν ἀφομοίωση τῆς Ὀρθοδοξίας ἀπὸ τὸν Παπισμὸ καὶ τὸ Π.Σ.Ε., ἀλλὰ καὶ τὴν ἔνταξή μας στὴν Πανθρησκεία ποὺ σταθερὰ θεμελιώνεται, ὅπως φαίνεται ἀπὸ πολλὰ ἀνάλογα γεγονότα τύπου Ἀσσίζης καὶ ὅπως δείχνει τὸ τρίτο πρόσφατο γεγονὸς ποὺ σημειώνουμε.

α) Τὸ πρῶτο παράδειγμα εἶναι ἡ –ἀντίθετη μὲ ὅλη τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση– συμμετοχὴ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς παμπάλαιας αἵρεσης τοῦ Παπισμοῦ, Πάπα Βενέδικτου, σὲ Θ. Λειτουργία στὸ Φανάρι.

β) Ἕνα δεύτερο: στὸν Ρωμαιοκαθολικὸ ναὸ τῆς Notre-Dame στὴ Γαλλία (9/10/2011), ὁ Μητροπολίτης Γαλλίας Ἐμμανουήλ, ποὺ παρίσταται ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου σὲ διάφορες ἐκδηλώσεις στὴν Εὐρώπη, μαζὶ μὲ ἄλλους ὀρθόδοξους ἱερωμένους, τέλεσαν “ὀρθόδοξο” ἑσπερινὸ στὸν «Ρωμαιοκαθολικὸ ναὸ τῆς Notre-Dame.

Παραβρέθηκε ὁ Καρδινάλιος τοῦ Παρισιοῦ, Monsignor André Vingt-Trois» (aktines.blogspot.com).

Ὁ Γαλλίας κ. Ἐμμανουήλ, μάλιστα, ἔχει ἐπιδοθεῖ τελευταῖα σὲ μιὰ φρενίτιδα συμπροσευχῶν, ἐν γνώσει τοῦ Πατριαρχείου (καὶ λογικὰ κατ’ ἐντολήν σας, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ τὸν ἐπαναφέρατε εἰς τὴν τάξη).

γ) Τό τρίτο: ἡ παρουσία καὶ συμπροσευχὴ σὲ Θεία Λειτουργία στὸ Βελιγράδι ὄχι μόνο Παπικῶν, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον καὶ Μουσουλμάνων! (aktines.blogspot.com).

Ἐσεῖς ὅμως, ὡς Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης, τὸ 1998 στὴν Διορθόδοξη Συνάντηση τῆς Θεσ/νίκης καὶ τὸ 1999 μὲ τὴν Ἐπιστολήν σας πρὸς τοὺς Ἁγιορεῖτες Πατέρες, διαρρηγνύατε τὰ ἱμάτιά σας, ὑποστηρίζοντας ὅτι εἶσθε κατὰ τῶν συμπροσευχῶν καὶ συμβουλεύατε ὅπως οἱ ὀρθόδοξοι «μὴ συμμετάσχουν εἰς οἰκουμενικὰς λατρευτικὰς συνάξεις, κοινὰς προσευχάς, λατρείας καὶ ἄλλας θρησκευτικὰς τελετάς»! (Δὲς καὶ «Ὀρθόδ. Τύπο», 24/9/1999).

Ἐρωτᾶσθε λοιπόν:

Ἐφόσον ἡ Ἁγία Γραφὴ καὶ πολλοὶ Ἱεροὶ Κανόνες ἀπαγορεύουν τὶς συμπροσευχές, καὶ ὁ ἴδιος ἀποδεχόσασθε τοὺς Ἱεροὺς Κανόνες, τί ἄλλαξε καὶ τώρα τοὺς διαγράφετε;

Οἱ δηλώσεις σας ἐκεῖνες ἦταν ὑποκριτικές;

Μήπως κάποια Σύνοδος κατήργησε τοὺς σχετικοὺς μὲ τὶς συμπροσευχὲς Ἱ. Κανόνες;

Ἢ ὁ ἴδιος αἰσθάνεσθε ὅτι εἶσθε ὑπεράνω τῶν Συνόδων καὶ τῶν Ἁγίων Πατέρων;

Ἐὰν οἱ συμπροσευχὲς ἐπιτρέπονται, ἐὰν ἔχουμε τὸν ἴδιο Θεὸ ὅλοι, τότε τί μᾶς ἐμποδίζει νὰ συμπροσευχόμαστε μὲ τὸν μωαμεθανό Ἀλβανὸ καὶ Πακιστανὸ τῆς γειτονιᾶς μας, τὸ Κινέζο ποὺ ἄνοιξε κατάστημα λίγο παρακάτω;

Τότε γιατί νὰ μὴ μᾶς τὸ πεῖτε εὐθέως, ὅτι γιὰ κάποιους λόγους (ποιούς;) ἄλλαξε τὸ Εὐαγγέλιο, γιὰ νὰ μὴν μπερδευόνται οἱ πιστοί, γιὰ τὸ ποιό εἶναι τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ στὴν προκειμένη περίπτωση; Τότε γιατὶ νὰ μὴ καταργήσουμε τὸ Εὐαγγέλιο, ποὺ ἀπαγορεύει (φαίνεται ἀπὸ φονταμενταλισμό ἀθεράπευτο) ἀκόμα καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴ προσφώνηση «χαίρετε», στοὺς αἱρετικούς;

Ἀσφαλῶς καὶ δὲν περιμένουμε νὰ ἀπαντήσετε, κ. Βαρθολομαῖε, σὲ δευτέρας κατηγορίας χριστιανούς, γιατὶ δυστυχῶς γιὰ σᾶς, δὲν εἴμαστε οὔτε προτεστάντες, οὔτε καθολικοί, ὁπότε θὰ ἀποκτούσαμε τὴν κατανόησή σας– τοῦτο ἐξ ἄλλου πράξατε σὲ δεκάδες παρεμβάσεις μας μέχρι τώρα.

Περιμένουμε, ὅμως, νὰ κατανοήσουν κάποιοι πνευματικοί, κάποιοι ἐπίσκοποι καὶ οἱ ἀγκιστρωμένοι σ’ αὐτούς, τὸ παιχνίδι τῆς προδοσίας ποὺ παίζεται μπροστὰ στὰ μάτια τους καὶ ποὺ αὐτοὶ ἀνέχονται.

Γεγονότα που στιγματίζουν την ιστορία…

Ο Καθηγούμενος Γέροντας Εφραίμ και η Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου αποτελούν κατά κοινή ομολογία των Αγιορειτών υποδειγματική πνευματική κοινοβιακή Αδελφότητα.
Αυτό βέβαια γίνεται τελείως κατανοητό για αυτούς που είχαν ή έχουν τη δυνατότητα να επισκεφθούν την Ιερά Μονή.
Ακόμη και σήμερα μετά από τόση δυσφήμιση και τόση άδικη ταλαιπωρία που έχουν υποστεί, τα πρόσωπά τους είναι χαμογελαστά, δεν έγινε καμία μείωση αντίθετα έγινε αύξηση της φιλοξενίας και διαρκώς νέοι μοναχοί προστίθενται στην Αδελφότητα.
Είναι γνωστό ότι η πνευματική φήμη της Μονής ξεπερνά τα όρια της Ελλάδας και τιμά την Ελλάδα διεθνώς.
Είναι ιδιαίτερα λυπηρό για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο ότι εξαιτίας διαφόρων πολιτικών ή άλλων σκοπιμοτήτων βάλλεται η Αδελφότητα στο πρόσωπο του ηγουμένου της γέροντα Εφραίμ.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Romfea.gr ούτε η Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου ούτε η Αγιορείτικη Κοινότητα ούτε αυτή η Εκκλησία μένουν αμέτοχοι σε όσα συμβαίνουν, τα οποία χαρακτηρίζουν όχι μόνο άδικα αλλά και άκρως υπερβολικά.
Ο γέροντας Εφραίμ
Ο γέροντας Εφραίμ έχει γίνει αποδεκτός σαν μία από τις πιο γνωστές πνευματικές προσωπικότητες της Ορθοδοξίας.
Ο πνευματικός τρόπος που αντιμετωπίζει την περίεργη αυτή δοκιμασία αναδεικνύουν το πνευματικό κύρος του και τον σεβασμό που προκαλεί η παρουσία του, όπως σταθερά αποδεικνύεται και εντός και εκτός Ελλάδας, παρόλη την παγκόσμια δυσφήμιση.
Δεν είναι καθόλου άγνωστο σε κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο, ιδιαίτερα σε αυτούς που ασχολούνται με τα εκκλησιαστικά ζητήματα, ότι τέτοιου τύπου διωγμοί στο βάθος τους έχουν τα ίδια ακριβώς κίνητρα με εκείνα των απ’ αιώνος διωχθέντων εναρέτων ανδρών.
Άνθρωποι που ταλαιπώρησαν την ελληνική κοινωνία και αποδεδειγμένα λειτούργησαν ιδιοτελώς σε πραγματικά σκάνδαλα με πολλούς αποδεδειγμένους χρηματισμούς, δεν ενοχλούνται από κανέναν.
Μοναχοί που είναι ακτήμονες και θυσιάζουν ακόμη και τον ίδιο τους τον εαυτό για το καλό των συνανθρώπων τους παρουσιάζονται σαν κακούργοι!!! Άραγε μάς θυμίζει τίποτε αυτό;
Τόμοι ιστορικών εγγράφων άκρως επιστημονικών γνωμοδοτήσεων των καλύτερων νομικών της Ελλάδας φυλάσσονται στα αρχεία της Ιεράς Μονής σχετικά με την κυριότητα της Μονής στη λίμνη Βιστωνίδα.
Έχουν εκδοθεί ιστορικά βιβλία και έχουν παρουσιαστεί μάλιστα πρόσφατα σε εκδηλώσεις ενώπιον πλήθους καταρτισμένων προσωπικοτήτων.
Ο ηγούμενος Εφραίμ δεν κατηγορείται για χρηματισμούς και για άλλες κατηγορίες διαφθοράς όπως θα πίστευε κανείς σύμφωνα με όσα λέγονταν στο θόρυβο που επεκράτησε κυρίως τον Σεπτέμβριο του 2008 και εντεύθεν.
Αλλά κατηγορείται γιατί προσπάθησε να διασφαλίσει τα περιουσιακά δικαιώματα της Ιεράς Μονής!!!
Η κατηγορία!!!
Ποιος θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί ότι θα απευθυνόταν κατηγορία σε έναν ηγούμενο που εκ του νόμου και της ηθικής τάξεως επιβάλλεται να διασφαλίζει τα δικαιώματα της περιουσίας της Μονής του, σήμερα κατηγορείται ότι γνώριζε πως η περιουσία αυτή δεν ανήκε στη Μονή!!!
Είναι βέβαια γνωστό σε όσους ασχολούνται ειδικότερα με την Εκκλησία αλλά και σε όσους δεν ασχολούνται, ότι η εκκλησιαστική περιουσία ή έχει αρπαχθεί ή γίνεται προσπάθεια να αρπάζεται διαρκώς από το Δημόσιο.
Στην προκειμένη περίπτωση με τη Μονή Βατοπαιδίου δεν συμβαίνει απολύτως τίποτε διαφορετικό και όμως παρακολουθούμε με έκπληξη τον παράδοξο τρόπο με τον οποίο διενεργούνται τα πράγματα!
Ποινικοποιήθηκαν επίσημες επιστολές που απέστειλε η Μονή σαν Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου σε Υπουργούς και Υπηρεσίες.
Ποινικοποιήθηκε η αυτοπρόσωπη παράσταση των μοναχών στους Υπουργούς που ήταν επιβεβλημένη προκειμένου να εκτεθούν οι απόψεις της Ιεράς Μονής σε προβλήματα που ανέκυπταν.
Και το εκπληκτικότερο ποινικοποιήθηκε ακόμη και η τηλεφωνική επικοινωνία σαν είδος ηθικής αυτουργίας!!!
Είναι δυνατόν να ζητείται προφυλάκιση του ηγουμένου στο πολυπληθέστερο μοναστήρι του Αγίου Όρους και όλης της Ελλάδας, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί υπόδειγμα κοινοβιακής τάξεως για την παγκόσμια Ορθοδοξία;
Ποια συμφέροντα κρύβονται πίσω από το πλήγμα που θέλουν να δώσουν στην Ορθοδοξία;
Ας μην γελιόμαστε «δεν κομίζομεν γλαύκας εις Αθήνας».
Υπερεθνικά κέντρα πάντοτε είχαν και έχουν στόχο να πλήξουν τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία.
Ο ρόλος του φθόνου
Δυστυχώς όπως πάντα συνέβαινε στην ιστορία τα συμφέροντα αυτά στηρίζονται στα ακατονόμαστα συναισθήματα (φθόνο) κάποιων ρασοφόρων οι οποίοι δεν έχουν τη δυνατότητα να φθάσουν την ευρύτερη πρόοδο της Μονής αυτής.
Με φυσικό αποτέλεσμα να προσπαθούν με κάθε τρόπο να σταματήσουν την πρόοδο αυτή.
Mε αυτό το θέμα είχε ασχοληθεί παλαιότερα η Romfea.gr και είχε αναφέρει σχετικές δηλώσεις όπως είχε πει χαρακτηριστικά ο μητροπολίτης Μύρων κ. Χρυσόστομος στην πανήγυρη του αγίου Ευδοκίμου στις 18 Οκτωβρίου 2010, «μη στεναχωρείστε αδελφοί αν σας κυνηγούν οι συνασκητές σας».
Με το ίδιο ακριβώς νόημα είχαν μιλήσει επίσης οι μητροπολίτες Αυστρίας κυρός Μιχαήλ, ο Προικοννήσου κ. Ιωσήφ, ο Κερκύρας κ. Νεκτάριος κ.ά.
Ενώ η ίδια η άποψη επικρατεί και στην Αγιορειτική Κοινότητα.
Σύμφωνα με βέβαιες πληροφορίες της Romfea.gr σύσσωμη η Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου δεν θα αποδεχθεί την άδικη συκοφαντία του γέροντα Εφραίμ.
Αυτή είναι και η άποψη των πνευματικών ανθρώπων της Αγιορείτικης Κοινότητας.
Η Αγιορειτική Κοινότητα
Είδαμε χθες στον ΣΚΑΪ τον ηγούμενο της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας αρχιμ. Ελισαίο να λέει για τον γέροντα Εφραίμ:
«Ο γέροντας Εφραίμ μεγάλωσε και γαλουχήθηκε παρά τους πόδας του γέροντα Ιωσήφ. Ο γέροντας Ιωσήφ ήταν πνευματικό τέκνο ενός μεγάλου και αναγνωρισμένου ασκητού δεν χρειάζεται να τον διαφημίσω εγώ, του γέροντα Ιωσήφ του Ησυχαστή, άνθρωπος πνευματικός, ασκητής.
Μεγάλωσε λοιπόν με ένα πνεύμα διακονίας καταρχάς, διακονίας στην μικρή αδελφότητα, διακονίας μετά στο μοναστήρι, διακονίας στον άνθρωπο με ένα πνεύμα ασκήσεως.
Αυτά τα χαρακτηριστικά λοιπόν τα έδωσε ο γέροντας Ιωσήφ και στον γέροντα Εφραίμ όπως και στα υπόλοιπα παιδιά του και τα χαρακτηριστικά αυτά στο διάστημα αυτό και σήμερα τα βλέπω να υπάρχουν και να διατηρούνται και επομένως στο μοναστήρι λοιπόν χρειαζόταν αυτά τα στοιχεία για ν μπορούμε να πούμε ότι μπορεί να λειτουργήσει και να διοικηθεί ένα μοναστήρι.
Χρειάζεται το πνεύμα της θυσίας, χρειάζεται το πνεύμα της ασκήσεως, χρειάζεται το πνεύμα της εγκράτειας το πνεύμα της υπακοής. Αυτά είναι χαρακτηριστικά που δίνουν μια δύναμη για να έχεις υπομονή για να διεκπεραιώσεις ένα τέτοιο έργο.
Όσον αφορά τώρα το έργο του, το έργο το πνευματικό στην μονή την καθοδήγηση των μοναχών κλπ πραγματικά είναι γνωστό... πάντως είναι μεγάλο και αληθινό».
Ο ηγούμενος της Ιεράς Μονής Φιλοθέου αρχιμ. Νικόδημος έλεγε: «Ο Γέροντας Εφραίμ και όλη η συνοδεία της μονής Βατοπαιδίου είναι από ότι ξέρουμε όλα αυτά τα χρόνια, η εντύπωση που μας έχουν δώσει είναι η καλύτερη είναι μια πνευματική συνοδεία, οι οποίοι ανταποκρίνονται στα μοναχικά τους καθήκοντα και βέβαια – όλα τα προηγούμενα χρόνια πριν ξεσπάσει το υποτιθέμενο αυτό σκάνδαλο δεν υπήρχε κάτι που να μας δώσει την εντύπωση ότι συμβαίνει κάτι διαφορετικό από τι συμβαίνει σε όλα τα άλλα μοναστήρια του Αγίου Όρους.
Βέβαια πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι είναι η πολυπληθέστερη αδελφότητα του Αγίου Όρους και μάλιστα αυτό κάτι λέει για το πρόσωπο του Γέροντα πως κατάφερε όλα αυτά τα χρόνια να πλαισιωθεί από όλα αυτά τα άτομα , που πάει να πει ότι τον πίστεψαν για αυτό που είναι και μάλιστα μέσα σε αυτό τον θόρυβο τώρα που γίνεται αν είχε κάτι ψεύτικο, αν είχε κάτι υποκριτικό ο Γέροντας και όχι πνευματικό ε λογικά θα έπρεπε να σκορπίσει αυτή η συνοδεία. Εδώ συμβαίνει το αντίθετο.
Οι πατέρες παραμένουν από όσο τουλάχιστον εμείς ξέρουμε και βλέπουμε γιατί επισκεπτόμαστε και την μονή, άριστα δεμένοι μεταξύ τους και πιστοί στο πρόσωπο του γέροντα. Αυτό κάτι λέει…».
Ενώ ο ηγούμενος της Ιεράς Μονής Καρακάλλου αρχιμ. Φιλόθεος έλεγε στην ίδια εκπομπή για τον γέροντα Εφραίμ: «Τον αγαπητό μας αδερφό Εφραίμ τον ηγούμενο της Μονής Βατοπαιδίου τον γνωρίζω από νεαρό.
Ήταν ευσεβέστατος νέος μάλιστα τον γνώρισα τότε κοντά που είχε γίνει η τραγωδία της Κύπρου όπως όλη η Κύπρος έτσι και ο νέος τότε Εφραίμ είχε ταλαιπωρηθεί, ήταν στα κατεχόμενα ο αδελφός Εφραίμ και ως φοιτητής μετά στην Αθήνα.
Εδώ στο όρος μετά το 75 τον γνώρισα εγώ νεαρό παιδί, ευλαβέστατος , με ενδιαφέρον μεγάλο για να έρθει στο Άγιο Όρος να γνωρίσει πνευματικούς πατέρες εις την Μονή Φιλοθέου που ήμουν τότε και πνευματικός, ό γέροντας Εφραίμ ο Γέροντας μου, τον αγαπούσε πάρα πολύ , τον εκτιμούσε πάρα πολύ και μαζί είχαμε επανειλημμένως μιλήσει και μια φορά είχε εξομολογητικά μιλήσει μαζί μου φυσικά στο Γέροντα Εφραίμ εξομολογείτο και σε μας.
Ήρθε προς αναζήτηση πνευματικών πατέρων εδώ στο όρος , είχε πνευματική αναζήτηση για να αφιερωθεί εδώ στο Άγιο Όρος και από τότε και τον γνωρίζω».
Ο ηγούμενος της Ιεράς Μονής Ζωγράφου αρχιμ. Αμβρόσιος δήλωσε στην Romfea.gr:
«Ο Άγιος Απόστολος Παύλος λέει ότι “αυτοί που θέλουν να ζουν με ευσέβεια διώκονται”. Όλοι οι Άγιοι Απόστολοι εκτός από τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο έχουν δείξει με την ζωή τους και τον μαρτυρικό τους θάνατο, πρακτικά, (αυτά τα λόγια του Αγ. Αποστόλου Παύλου) διαφορετικά εάν αυτοί απέβλεπαν στη δική τους άνεση πώς θα κηρυττόνταν το Ευαγγέλιο σε όλο τον κόσμο;
Πώς η πίστη του Χριστού θα εξαπλωνόταν σε όλο τον κόσμο; Ο Θεός ξέρει ακριβώς σε ποιον και πότε θα επιτρέψει τον πειρασμό και μετά δίνει και την απαλλαγή από αυτόν».
Δήλωσε επίσης αποκαλυπτικά: «Εγώ πιστεύω ότι η Παναγία θα βοηθήσει την Μονή επειδή οι προσευχές της είναι πιο ευπρόσδεκτες από όλους τους αγίους, ακόμη και τους αγγέλους και η Παναγία έχει ιδιαίτερη φροντίδα για όλα τα μοναστήρια και ιδιαίτερα για το Βατοπαίδι (επειδή είναι αφιερωμένο σ’ αυτήν) κι εγώ πιστεύω ότι θα διορθώσει τα πράγματα».
Ενώ ο Γέροντας Μωυσής ο Αγιορείτης ανέφερε για το έργο της Μονής και τον γέροντα Εφραίμ στην εκπομπή: «Κοιτάξτε η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου είναι μια από τις μεγάλες μονές του Αγίου Όρους με πολλή πλούσια ιστορία και πολύ πλούσια προσφορά.
Από τους παλαιούς πατέρες από πολλών ετών είχε μια μεγάλη ανάπτυξη φιλανθρωπία και μια αγάπη προς τον πολιτισμό με χορηγίες στην Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη , σε σχολεία της Κύπρου, σε Σχολεία της Ελλάδος , τα χρόνια αυτά τα 20 τελευταία που βρίσκεται ηγούμενος ο Γέροντας Εφραίμ έγινε μια πολύ καλή διασφάλιση του κειμηλιακού πλούτου της Ιεράς Μονής που είναι ιδιαίτερα σημαντικός και μεγάλος.
Δηλαδή κατεγράφησαν λεπτομερώς καθαρίστηκαν τα χειρόγραφα τα κειμήλια , τοποθετήθηκαν σε χώρους κατάλληλους, επιστημονικά σωστά τοποθετημένα έγιναν περίπου εκδόσεις 50 βιβλίων σχετικά με την ιστορία της Μονής την πνευματικότητα της το δίτομο μεγάλο έργο για τα κειμήλια της Μονής βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών».
Αντί να προστατεύουν και να ενισχύουν το έργο των μοναχών που θυσιάζονται για την Ελλάδα ενισχύουν τους Μουσουλμάνους και προσπαθούν ακόμα να μας πείσουν ότι το Βατοπαίδι είναι σκάνδαλο μέσα στην ίδια μας την πατρίδα.
Πάντως πληροφορίες της Romfea.gr αναφέρουν ότι τα χρήματα της εγγύησης συλλέγει ο Σύλλογος Φίλων της Μονής Βατοπαιδίου μιας που οι μοναχοί είναι ακτήμονες και οι λογαριασμοί της Μονής είναι δεσμευμένοι

Τρίτη 20 Δεκεμβρίου 2011 -Τυπικόν

20. Τρίτη. Προεόρτια τῶν Χρι­στου­γέννων. ᾿Ιγνατίου ἱε­ρο­μάρτυρος τοῦ Θεοφόρου (†107). Φι­λο­γονίου ἐπισκόπου ᾿Αν­τι­οχείας (†323), ᾿Ιωάννου νεομάρτυρος ἐκ Θάσου (†1652).

Εἰδήσεις. 1. ᾿Απὸ σήμερον εἰσέρχονται εἰς πάσας τὰς τακτικὰς ἀκολουθίας οἱ ἐν τῷ Μηναίῳ προεόρτιοι ὕμνοι τῶν Χριστουγέννων, οἵ τινες καὶ ἀνα­πληροῦν ἐν ταῖς καθημεριναῖς τοὺς ὕμνους τῆς Πα­ρα­κλητικῆς, ἡ ὁποία σχολάζει μέχρι τῆς 14ης ᾿Ιανουαρίου, πλὴν τῶν Κυρι­ακῶν.

2. Διὰ τὰς ἀκολουθίας τῶν προεορτίων καθημερινῶν βλέπε ἔμ­προ­σθεν, εἰς τὰς γενικὰς τυπικὰς διατάξεις (§§52-63).

3. Εἰς τοὺς ἑσπερινοὺς τῶν προεορτίων καθημερινῶν ψάλλονται μετὰ τὸ «Νῦν ἀπολύεις» οἱ εἰς τὸ Μηναῖον διὰ τὰ ἀπόδειπνα ὑπάρχον­τες διῴδιοι ἢ τριῴδιοι ἢ πλήρεις κανόνες (Τ.Μ.Ε. Δεκ. 25 §23), μεθ᾿ οὓς λέγεται τὸ τρισάγιον.

4. ῞Εως τῆς 24ης Δεκεμβρίου εἰς πᾶσαν θ. λειτουργίαν (καὶ εἰς τὰς ὥρας μετὰ τὸ τρισάγιον) ψάλλεται τὸ κοντάκιον «῾Η παρθένος σήμε­ρον τὸν προαιώνιον Λόγον»· ὅπου δ᾿ ἂν τελῆται πανήγυρις, ψάλλονται κα­τα­βασίαι «Χριστὸς γεννᾶται».

῾Η ἀκολουθία ὡς ἐν τῷ Μηναίῳ. Εἰς τὸν ἑσπερινὸν ἄνευ εἰσόδου· μετὰ τὸ «Νῦν ἀπολύεις» ψάλλεται τὸ τριῴδιον «῾Η ἀπόρρητος Λόγου Θεοῦ κατάβασις». Εἰς τὸν ὄρθρον ἄνευ καταβασιῶν, ἀλλ᾿ ἀπὸ γ΄, ϛ΄, η΄ καὶ θ΄ ᾠδῆς οἱ εἱρμοὶ τῶν ᾠ­δῶν αὐτῶν· ἄνευ δοξολογίας μεγάλης. Εἰς τὴν λειτουργίαν ᾿Απόστολος: ἡμέρας, Τρ. κη΄ ἑβδ. ἐπιστ. (Β΄ Τιμ. γ΄ 16-δ΄ 4)· Εὐαγ­γέλιον: ἡμέρας, Τρ. ιδ΄ ἑβδ. Λουκᾶ (Μρ. ι΄ 2-12)· κοι­νω­νικὸν «Εἰς μνημόσυνον».

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΚΑΙΡΟΥΣ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ.

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΚΑΙΡΟΥΣ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ

Ιερεύς Σωτήριος Ο. Αθανασούλιας

Το πρόσωπο του Χριστού στο επίκεντρο αμφισβητήσεων

Η ιστορικότητα του Ιησού Χριστού είναι κάτι αυτονόητο για κάθε Χριστιανό, αλλά και για κάθε καλοπροαίρετο άνθρωπο. Σύμφωνα με τη σαφέστατη μαρτυρία της Αγ. Γραφής, ο Ιησούς είναι ένα ιστορικό πρόσωπο, που γεννήθηκε στην Βηθλεέμ της Ιουδαίας, «επί Καίσαρος Αυγούστου», δίδαξε τον Λαό, έκανε θαύματα, σταυρώθηκε «επί Ποντίου Πιλάτου» και αναστήθηκε «τη τρίτη ημέρα». Αλλά και η επιστημονική έρευνα επιβεβαιώνει, όχι βέβαια όλα, αλλά αρκετά από τα στοιχεία του ιστορικού βίου του Ιησού, τα οποία γνωρίζουμε από τα Ευαγγέλια. Ωστόσο, από χώρους εχθρικούς προς τον Χριστιανισμό, είτε «επιστημονικούς» είτε χώρους ιδεολογικά φορτισμένους, εγείρονται κατά καιρούς αμφισβητήσεις της ιστορικότητας του Χριστού και επιστρατεύονται «επιστημονικά» επιχειρήματα για να «στηρίξουν» τις αμφισβητήσεις αυτές. Η προβολή τέτοιων αμφισβητήσεων από μέσα ενημερώσεως και κάθε είδους έντυπα εντείνεται, συνήθως, όσο πλησιάζουν οι μεγάλες εορτές του Χριστιανισμού, προκειμένου να πεισθεί το ευρύ κοινό ότι τα γεγονότα, που εορτάζει η Εκκλησία, είναι ένας μύθος, που στερείται κάθε ιστορικής βάσης.

Παράλληλα, από άλλους ιδεολογικούς χώρους προβάλλεται η παράδοξη αντίληψη ότι η ιστορικότητα του Ιησού δεν είναι απαραίτητο στοιχείο για την κατανόηση της ουσίας της χριστιανικής πίστης. Πολλοί ισχυρίζονται ότι ο Χριστός δεν ήταν ιστορικό (δηλαδή πραγματικό) πρόσωπο, αλλά μια ιδέα η μια κατάσταση, στην οποία καλείται να φτάσει ο καθένας από μας (η περίφημη «χριστική κατάσταση» των νεοεποχητικών ομάδων). Τέτοιες αντιλήψεις προβάλλονται από νεότερα φιλοσοφικά ρεύματα, από ομάδες και οργανώσεις των ανατολικών θρησκειών και από το κίνημα της Νέας Εποχής. Η έλλειψη γνήσιας Ορθόδοξης κατήχησης έχει ως αποτέλεσμα τέτοιες αντιλήψεις να διαδίδονται ευρύτερα και να γίνονται αποδεκτές ακόμη κι από Χριστιανούς! Στα πλαίσια αυτά τα ιστορικά στοιχεία, που περιέχουν τα Ευαγγέλια, κατανοούνται ως αλληγορίες και σύμβολα, η δε αυθαιρεσία στην ερμηνεία της Αγ. Γραφής (το να ερμηνεύει καθένας όπως νομίζει, προσδίδοντας τις πιο παράδοξες και αντιφατικές αντιλήψεις) γνωρίζει την αποκορύφωσή της. Έτσι στα νεότερα χρόνια ο γερμανός φιλόσοφος Hegel (1770-1831) ισχυρίστηκε ότι, εκείνο που έχει σημασία δεν είναι το ιστορικό πρόσωπο του Χριστού, αλλά η συνδεδεμένη με αυτό ιδέα. Ιστορικά μπορεί να πιστεύει καθένας ό,τι θέλει, όμως, το μόνο που έχει σημασία είναι η ιδέα. Το ίδιο πίστευε και ο Schelling (1775-1854), ενώ μαθητές του Hegel και φιλόσοφοι, όπως οι Schopenhauer (1788-1860), Bruno Bauer (1809-1882) κ.α., αμφισβήτησαν σαφέστερα την ιστορικότητα του Ιησού η την ερμήνευσαν συμβολικά. Δυστυχώς, και γνωστοί προτεστάντες θεολόγοι περί τον R. Bultmann (1884-1976) προέβαλαν την ανάγκη «απομύθευσης» των Ευαγγελίων και της Κ. Διαθήκης γενικά, εισάγοντας μεταξύ άλλων τη διάκριση μεταξύ «ιστορικού Ιησού» και «Χριστού της πίστεως».

Τέλος, επειδή κάθε σταθμός της ζωής του Χριστού έχει και θεολογικό περιεχόμενο, αιρέσεις προτεσταντικών κατά κανόνα καταβολών, αμφισβήτησαν το νόημα των χριστιανικών εορτών. Για παράδειγμα, οι γνωστοί Μάρτυρες του Ιεχωβά ισχυρίζονται ότι «οι εορτές γενικώς και ειδικά αυτή της Γεννήσεως του Κυρίου, δεν είναι αυτό που φαίνεται, αλλά έχει (και έχουν οι εορτές), μια παγανιστική, μη χριστιανική προέλευση, και μάλιστα συχνά συνοδεύονται από ελευθεριάζουσες πράξεις και δραστηριότητες, όπως είναι η οινοποσία, η μέθη, η πορνεία και άλλα» (Τα πάντα δοκιμάζετε, σ. 241). Τονίζουν ότι εορτές δεν μνημονεύονται στην Αγ. Γραφή, παρά μόνο κάτω από αρνητικές περιστάσεις, όπου πάντοτε θανατώνεται κάποιος, όπως τα γενέθλια του Ηρώδη, όπου θανατώθηκε ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής. Τέλος, για την εορτή των Χριστουγέννων προβάλλεται το επιχείρημα ότι ο Χριστός δεν γεννήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου, άρα δεν έχει νόημα να εορτάζουμε αυτή την ημερομηνία, που συνδέεται άλλωστε με την αρχαία λατρεία του ήλιου.

Επειδή στο θέμα της ιστορικότητας του Ιησού Χριστού με βάση τα δεδομένα της επιστήμης έχουμε ασχοληθεί σε προηγούμενα τεύχη του εντύπου μας (41, 59), στο τεύχος αυτό θα ασχοληθούμε με τη σημασία της ιστορικότητας του Κυρίου για τη χριστιανική πίστη, όπως προβάλλεται στην Καινή Διαθήκη, και ιδιαίτερα με κάποια ιστορικά και θεολογικά ζητήματα, που συνδέονται με το γεγονός της Γεννήσεως του Χριστού.

Η Γέννηση ως ιστορικό γεγονός

Στην Καινή Διαθήκη απουσιάζει εντελώς η αντίληψη ότι ο Ιησούς Χριστός είναι μια ιδέα η ότι η Γέννησή Του είναι ενσάρκωση μιας ιδέας. Αντίθετα, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι είναι συγκεκριμένο ιστορικό πρόσωπο, που γεννήθηκε και έζησε σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο και συνδέεται με άλλα ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα της εποχής του. Για να τονίσουν αυτό ακριβώς οι ιεροί Ευαγγελιστές παραθέτουν γενεαλογίες της καταγωγής του Ιησού, δηλ. αλυσίδες διαδοχικών γεννήσεων, από τις οποίες καταδεικνύεται η καταγωγή του, ως ανθρώπου, από το «γένος» Δαβίδ και Αβραάμ (Ματθ. 1,1-16, Λουκ. 3,24-38). Οι Ευαγγελιστές επισημαίνουν ότι η Γέννηση του Ιησού είχε προφητευθεί από μεγάλους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης πριν από πολλούς αιώνες και ήταν κάτι αναμενόμενο. Η πρώτη σχετική «προφητεία» δίδεται από τον ίδιο τον Θεό αμέσως μετά την πτώση των Πρωτοπλάστων, σύμφωνα με την οποία «το σπέρμα της γυναικός» (Εκείνος που θα γεννηθεί από μια γυναίκα) θα συντρίψει την κεφαλή του «όφεως» - διαβόλου (Γεν. 3,15). Οι μεγάλοι Προφήτες είχαν δεί συγκεκριμένα γεγονότα, συνδεόμενα με τη Γέννηση: ότι ο Χριστός θα γεννηθεί από παρθένο (Ησ. 7,14), θα καλείται Εμμανουήλ, δηλ. Θεός (Ησ. 7,14), θα γεννηθεί στη Βηθλεέμ (Μιχ. 5,2), θα ονομασθεί Ναζωραίος (Ματθ. 2,23). Είχαν δεί επίσης την προσκύνηση των Μάγων (Ψαλμ. 71,10-11, Ησ. 60,6), την επιστροφή από την Αίγυπτο (Ωσ. 11,1), τον θρήνο για τη σφαγή των νηπίων (Ιερ. 38,15).

Τονίζοντας την ιστορική Γέννηση και καταγωγή του Ιησού, οι Ευαγγελιστές δεν αρνούνται την προύπαρξή Του ως Θεού, ούτε πιστεύουν ότι άρχισε να υπάρχει, όταν γεννήθηκε από την Παρθένο Μαρία. Αντίθετα, τονίζουν ότι προϋπήρχε ως Θεός (ως Υιος του Θεού), και, «ότε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου», έγινε ανθρωπος για τη σωτηρία μας (Γαλ. 4,4), χωρίς, βέβαια, να πάψει να είναι και Θεός. Ό,τι άρχισε να υπάρχει με τη Γέννηση του Χριστού ήταν η ανθρώπινη φύση Του, την οποία «προσέλαβε» από την Παρθένο Μαρία, δεδομένου ότι ο Χριστός ένωσε στο πρόσωπό Του, κατά παράδοξο για μας τρόπο, δύο τέλειες φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη. Η Κ. Διαθήκη τονίζει ακριβώς ότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού είναι ιστορική, πραγματική, όμοια με τη δική μας, δηλ. ο Χριστός δεν ήλθε στον κόσμο «κατά δόκησιν», δηλ. δεν νομίσαμε ότι έγινε άνθρωπος, αλλά έγινε όντως άνθρωπος. Όταν ο Ευαγγελιστής Ιωάννης λέει ότι «ο Λόγος σαρξ εγένετο» (Ιω. 1,14) δεν εννοεί ότι σαρκώθηκε κάποιος αφηρημένος λόγος η ίδέα, κατά το παράδειγμα φιλοσοφικών και θρησκευτικών συστημάτων της εποχής του, αλλ’ ότι σαρκώθηκε ο ενυπόστατος Λόγος του Θεού, Αυτός που αποτελεί ιδιαίτερη υπόσταση, που έχει ξεχωριστή ύπαρξη. Αυτός ο Λόγος, που ταυτίζεται με τον «μονογενή υιόν, τον όντα εις τον κόλπον του πατρός» (Ιω. 1,18), προϋπήρχε κάθε δημιουργίας του Θεού αιωνίως («εν αρχή ην ο Λόγος», Ιω. 1,1) και είναι Θεός («και Θεός ην ο Λόγος», Ιω. 1,1), όπως ακριβώς και ο Πατήρ Του.

Εντάσσοντας τη Γέννηση στο τοπικό και χρονικό της πλαίσιο, οι ιεροί Ευαγγελιστές τονίζουν ότι ο Ιησούς Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας (Ματθ. 2,1), την εποχή που βασίλευε εκεί ο Ηρώδης (Ματθ. 2,1), όταν ηγεμόνας της Συρίας ήταν ο Κυρήνιος (Λουκ. 2,2) επί Ρωμαίου αυτοκράτορος «Καίσαρος Αυγούστου» (Λουκ. 2,1) και μάλιστα με αφορμή γενική απογραφή, που ο ίδιος είχε διατάξει, για ολόκληρη την αυτοκρατορία («απογράφεσθαι πάσαν την οικουμένην, Λουκ. 2,1), απογραφή, που ήταν η πρώτη της ηγεμονίας του Κυρηνίου στη Συρία (Λουκ. 2,2). Τα παραπάνω πρόσωπα και γεγονότα είναι ιστορικά. Ο Οκταβιανός Αύγουστος ήταν αυτοκράτορας μεταξύ των ετών 31 π.Χ και 14 μ.Χ. Ο Ηρώδης «ο Μέγας» ήταν βασιλιάς στην Ιουδαία (υποτελής στη Ρώμη) στο διάστημα 37 π.Χ - 4 π.Χ. Ο βίαιος χαρακτήρας του επιβεβαιώνεται από εξωβιβλικές πηγές. Είχε διαδοχικά δέκα συζύγους και απέκτησε πολλά παιδιά, αρκετά από τα οποία φονεύθηκαν με εντολή του. Κάποτε εκτέλεσε 45 από τα 70 μέλη του Μεγάλου Συνεδρίου των Ιουδαίων, δηλ. όλη σχεδόν την πνευματική, οικονομική και πολιτική αριστοκρατία των Εβραίων (Σ. Αγουρίδη, Ιστορία των χρόνων της Κ. Διαθήκης, Θεσ/νίκη 1983, σ. 266). Όποιος γνωρίζει «πόσα μέλη της οικογένειάς του, και ιδίως πόσα παιδιά του εξόντωσε ο Ηρώδης, δεν εκπλήσεται για την ευαγγελική αφήγηση περί της σφαγής νών νηπίων στη Βηθλεέμ» (αυτόθι, σ. 268). Η ηγεμονία του Κυρηνίου επιβεβαιώνεται από τον Ιουδαίο ιστορικό Ιώσηπο (Ιουδαϊκή Αρχαιολογια, XVIII, 1-2), ενώ για την τακτική των συχνών απογραφών στην αυτοκρατορία μαρτυρούν πολλές εξωβιβλικές πηγές.

Με βάση αυτά και άλλα δεδομένα, μπορεί να υπολογισθεί με σχετική ακρίβεια το έτος της Γεννήσεως του Ιησού Χριστού. Η πιο γνωστή απόπειρα στο παρελθόν, στην οποία βασίζεται το ισχύον χρονολογικό σύστημα, έγινε από τον μοναχό Διονύσιο τον Μικρό στη Ρώμη το 562 μ.Χ. Μέχρι τότε ίσχυαν άλλα χρονολογικά συστήματα. Με την επικράτηση, όμως, του Χριστιανισμού και με βάση την πεποίθηση ότι το πρόσωπο του Ιησού τέμνει την ιστορία του κόσμου σε προ Χριστού και μετά Χριστόν εποχή, έπρεπε να ισχύσει ένα χρονολογικό σύστημα με αφετηρία ακριβώς το γεγονός της Γεννήσεως του Χριστού. Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι υπολογισμοί του Διονυσίου με τα δεδομένα της τότε εποχής είναι εσφαλμένοι και ότι, σύμφωνα με σύγχρονους και ακριβέστερους υπολογισμούς, ο ακριβής χρόνος της Γεννήσεως του Χριστού τοποθετείται λίγο πριν το έτος 4 π.Χ.

Ο αστέρας της Γεννήσεως και η προσκύνηση των Μάγων

Το γεγονός της Γεννήσεως του Χριστού, όπως περιγράφεται στα ιερά Ευαγγέλια, συνοδεύθηκε από υπερφυσικά σημεία, όπως η δοξολογία των Αγγέλων, ο αγγελικός ύμνος («Δόξα εν υψίστοις Θεώ»), η εμφάνιση του Αγγέλου στους Ποιμένες, η «δόξα Κυρίου» που περιέλαμψε τους Ποιμένες της Βηθλεέμ, ο αστέρας που οδήγησε τους Μάγους στο Βρέφος, η προσκύνηση των Μάγων. Θα ήταν παράδοξο να αναμένουμε από την επιστημονική έρευνα να επιβεβαιώσει τέτοια γεγονότα, τα οποία ούτως η άλλως υπερβαίνουν τα όρια του φυσικού. Όμως, από χώρους εχθρικούς στον Χριστιανισμό και περιβελημένους επιστημονικό μανδύα, επιχειρήθηκε να εξηγηθούν κάποια από τα γεγονότα αυτά ως φυσικά, με σκοπό να απογυμνωθεί το γεγονός της Γεννήσεως του Κυρίου από κάθε υπερφυσικό περιεχόμενο.

Έτσι κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι το άστρο, που οδήγησε τους Μάγους, ήταν ένα φυσικό φαινόμενο της εποχής, δηλαδή «σύνοδος πλανητών», είτε Δία και Κρόνου, είτε Δία και Αφροδίτης, που απλώς συνέπεσε τη χρονική εκείνη στιγμή και ήταν ορατή ως αρκετά φωτεινότερο από τα υπόλοιπα άστρο. Τέτοιες ερμηνείες, εκτός του ότι δεν είναι γενικά αποδεκτές επιστημονικώς, δεν ερμηνεύουν το φαινόμενο, που περιγράφει η Βίβλος, και προκαλούν εύλογα ερωτήματα όπως: Πως η «σύνοδος» αυτή οδηγούσε ανθρώπους σε τόσο μεγάλες αποστάσεις; Πως εξαφανίσθηκε και επανεφανίσθηκε, όταν οι Μάγοι έφθασαν στον Ηρώδη; Πόσο χρόνο διήρκεσε αυτή η «σύνοδος»; Από το βιβλικό κείμενο εξάγεται ότι δύο ολόκληρα χρόνια ταξίδευαν οι Μάγοι για να φθάσουν στο Βρέφος, οδηγούμενοι από τον αστέρα. Έτσι υπολόγισε («ηκρίβωσε») τον χρόνο ο Ηρώδης (Ματθ. 2,7) και διέταξε τη σφαγή των Νηπίων της Βηθλεέμ «από διετούς και κατωτέρω» (2,16). Είναι χαρακτηριστικό ότι η προσκύνηση των Μάγων, κατά το ιερό κείμενο, δεν έγινε στο Σπήλαιο της Βηθλεέμ, αλλά «εις την οικίαν», όπου διέμενε «το παιδίον μετά Μαρίας της μητρός αυτού» (2, 11). Ισως η ερμηνεία του αγίου Θεοφυλάκτου ότι ο αστέρας ήταν «αγγελική δύναμις» (Άγγελος), που οδηγούσε του Μάγους, είναι πολύ πιο λογική από «επιστημονικές» θεωρίες, όπως οι παραπάνω.

Η καθιέρωση της εορτής των Χριστουγέννων

Είναι αληθές ότι η Βιβλική Παράδοση δεν διέσωσε την ακριβή ημερομηνία της Γεννήσεως του Χριστού. Τα ιερά κείμενα δεν παρέχουν καμμιά ασφαλή πληροφορία για την εποχή της Γεννήσεως. Η εινόνα των Χριστουγέννων που έχουμε στον νού μας, με τα χιόνια και το ψύχος, είναι μεταγενέστερης δυτικής προέλευσης και δεν στηρίζεται στα κείμενα. Το Σπήλαιο ήταν μάλλον πρόχειρο κατάλυμα της Θεοτόκου και του Ιωσήφ και όχι χώρος προστασίας από το κρύο. Κατά τον ίδιο τρόπο, η Φάτνη χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εναποθέσεως του Βρέφους («κούνια») και όχι ως θερμαντικό μέσο. Πουθενά δεν αναφέρεται χιονόπτωση, βροχή, κακοκαιρία, ψύχος, φαινόμενα άλλωστε πολύ σπάνια για την περιοχή. Η αναφορά σε «ποιμένας ... αγραυλούντας και φυλάσσοντας φυλακάς της νυκτός» (Λουκ. 2,8) μάλλον παραπέμπει σε άλλη εποχή. Προσπάθειες χρονολογήσεως με βάση τη σύλληψη του Προδρόμου και την εφημερία του Ζαχαρία στον Ναό δεν έχουν οδηγήσει ασφαλή συμπεράσματα. Ουσιαστικά, η ακριβής ημερομηνία της Γεννήσεως παραμένει άγνωστη.

Αυτό, όμως, δεν εμπόδισε την Εκκλησία να καθιερώσει μια μέρα τιμής για το μεγάλο αυτό γεγονός, αφού σημασία έχει η τιμή του γεγονότος κι όχι η ακριβής ημερομηνία του. Οι πρώτες αναφορές στον εορτασμό της Γεννήσεως υπάρχουν σε κείμενα του πάπα Τελεσφόρου (125-136), σύμφωνα με κάποιους ερευνητές (Ν. Ιωαννίδη «Η εορτή Χριστουγέννων - Θεοφανείων», στο Το Χριστιανικόν Εορτολόγιον, Αθήναι 2007, σ. 132). Σαφέστερες πληροφορίες παρέχουν κείμενα του 3ου μ.Χ. αι., χωρίς αυτό να σημαίνει ότι νωρίτερα η Εκκλησία δεν τιμούσε το γεγονός, περ’ ότι οι συνθήκες της εποχής καθιστούσαν προβληματικό κάθε εορτασμό, λόγω π.χ. των διωγμών του Χριστιανισμού. Είναι ιστορικά βέβαιο, ότι στην Ανατολή τον 3ο μ.Χ. αι. η Γέννηση εορταζόταν μαζί με τη Βάπτιση του Χριστού στις 6 Ιανουαρίου, με το κοινό όνομα «Θεοφάνεια», ως εορτές φανερώσεως του Θεού στον κόσμο. Άλλωστε, η προσωνυμία «Θεοφάνεια» προσιδιάζει περισσότερο στη Γέννηση παρά στη Βάπτιση, γιατί τότε «Θεός εφανερώθη εν σαρκί» (Α' Τιμ. 3,16). Στη Δύση η Γέννηση εορταζόταν στις 25 Δεκεμβρίου, ημέρα που οι εθνικοί λάτρευαν τον φυσικό ήλιο. Ο λόγος του εορτασμού της Γεννήσεως τη μέρα αυτή είναι προφανής: οι Χριστιανοί ήθελαν να διακηρύξουν σε κάθε κατεύθυνση ότι ο κτιστός ήλιος δεν έχει καμμία θεία ιδιότητα και είναι απλώς δημιούργημα του αληθινού Ηλίου της Δικαιοσύνης. Σαφείς αναφορές στην ιδιότητα του Χριστού ως Ηλίου της Δικαιοσύνης υπάρχουν μέχρι σήμερα στην υμνολογία των Χριστουγέννων. Σιγά – σιγά επικράτησε και στην Ανατολή ο εορτασμός της Γεννήσεως στις 25 Δεκεμβρίου. Αυτό έγινε τον 4ο μ.χ. αι., με τη συμβολή των Πατέρων της Εκκλησίας Βασιλείου του Μεγάλου και Γρηγορίου του Θεολόγου.

Πρέπει να σημειωθεί, ότι ο εορτασμός των μεγάλων εορτών, με αφορμή σταθμούς της ζωής του Χριστού, είναι απόλυτα σύμφωνος με το γράμμα και το πνεύμα της Αγ. Γραφής. Στην Παλαιά Διαθήκη εορτάζονται γεγονότα θαυμαστής σωτηρίας του Λαού του Θεού. Ο ίδιος ο Κύριος προέτρεψε τους Μαθητές να επιτελούν την «ανάμνησιν» του Πάθους Του (Λουκ. 22,19-20). Κατά το παράδειγμα της «αναμνήσεως» του Πάθους και της Αναστάσεως του Χριστού, καθιερώθηκαν οι μεγάλες Δεσποτικές εορτές. Για τη Γέννηση είναι σαφής η μαρτυρία της Κ. Διαθήκης ότι και οι Άγγελοι ανύμνησαν το γεγονός, δοξολογούντες τον Θεό και ψάλλοντες «δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη» (Λουκ. 2,13-14). Αυτό επέδρασε προφανώς καταλυτικά στην πρώϊμη καθιέρωση του εορτασμού της Γεννήσεως του Χριστού από την αρχαία Εκκλησία.

Το θεολογικό νόημα της Γεννήσεως

Η Γέννηση του Χριστού εκτός από ιστορικό γεγονός είναι «το μέγα της ευσεβείας μυστήριον» (Α' Τιμ. 3,16), το μεγάλο μυστήριο, που πρέπει να σεβόμεθα. Ποιο ακριβώς είναι το μυστήριο αυτό; Είναι το γεγονός ότι «Θεός εφανερώθη εν σαρκί» (Α' Τιμ. 3,16), το ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος. Μυστήριο «χρόνοις αιωνίοις σεσιγημένον, φανερωθέν δε νυν» (Ρωμ. 16,25). Είναι ουσιαστικά το μυστήριο της σωτηρίας μας, το οποίο διακονεί και ενεργεί ο ίδιος ο Υίός του Θεού, ο Οποίος έγινε άνθρωπος ακριβώς για να σώσει ολόκληρο το ανθρώπινο γένος από τη «δουλεία του εχθρού». Με την έλευσή Του στον κόσμο ο Υιος του Θεού ενώνεται μαζί μας και μας σώζει: αφ’ ενός μεν η ανθρώπινη φύση ενώνεται με τη θεία στο πρόσωπο του Χριστού, αφ’ ετέρου δε καθένας από μας ενώνεται με τον Χριστό κοινωνώντας το Σώμα και το Αίμα Του. Κατά τη σαφή διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας «ό,τι ενώνεται με τον Χριστό, εκείνο και σώζεται» και «εκτός του Χριστού δεν υπάρχει σωτηρία.

Είναι, λοιπόν, δυνατό να μην χαιρόμεθα και να μην πανηγυρίζουμε για την έλευση του Χριστού στον κόσμο; Είναι δυνατό να αδιαφορούμε μπροστά στο μεγάλο γεγονός, στο οποίο βασίζεται η σωτηρία μας; Μόνο όσοι δεν έχουν την παραμικρή αίσθηση η αντίληψη του μυστηρίου της σωτηρίας, του «χρόνοις αιωνίοις σεσιγημένου», μπορεί να υιοθετούν μια τέτοια στάση. Αν οι Άγγελοι του ουρανού πανηγυρίζουν και ψάλλουν ύμνους για τη δική μας σωτηρία, για την «ειρήνην» και «ευδοκίαν» που ήλθε στον κόσμο («και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία», Λουκ. 2,14), τι πρέπει να κάνουμε εμείς; Να γιατί η Ορθόδοξη Εκκλησία πανηγυρίζει τη Γέννηση του Χριστού, ως γεγονός παραπλήσιο με αυτό της Αναστάσεως. Να γιατί η υμνολογία της αποτελεί έκρηξη χαράς για τη σωτηρία, που ήλθε στον κόσμο. Να γιατί ψάλλει μαζί με τους Αγγέλους: «Χριστός γεννάται, δοξάσατε· Χριστός εξ ουρανών, απαντήσατε· Χριστός επί γης, υψώθητε».

(Κείμενο από το έντυπο «Ορθοδοξία και αίρεσις» της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και Κυνουρίας, τεύχ. 71, Νοε. – Δεκ. 2010).

Γράφει ο , *Θεολόγος-Ιστορικός

Η Γέννηση του Χριστού και οι προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης.

Γράφει ο , *Θεολόγος-Ιστορικός

Διαβάζοντας κάποιος την αφήγηση του Ματθαίου για τη γέννηση του Ιησού Χριστού παρατηρεί πως ο ευαγγελιστής τεκμηριώνει τα γραφόμενά του χρησιμοποιώντας προφητικά κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης. Πιο συγκεκριμένα αναφερόμενος στις αμφιβολίες του Ιωσήφ, που επιθυμούσε να διακόψει τον αρραβώνα του με τη Μαρία, όταν διαπίστωσε την εγκυμοσύνη της (Ματθ. 1,18-21), κλείνει τη σχετική ενότητα, χρησιμοποιώντας την παρακάτω προφητεία του Ησαΐα (Ησ. 7,14), με προφανή στόχο να διαλύσει τις αμφιβολίες των αναγνωστών του σχετικά με τη θαυματουργή σύλληψη του Ιησού:
«ιδού η παρθένος εν γαστρί έξει και τέξεται υιόν και καλέσεις το όνομα αυτού Εμμανουήλ» (Ματθ. 1,23 Μετάφραση: Να η παρθένος θα μείνει έγκυος και θα γεννήσει γιο, και θα του δώσουν το όνομα Εμμανουήλ).

Στη συνέχεια, αναφερόμενος στην προσπάθεια του Ηρώδη να πληροφορηθεί τον τόπο γέννησης του Μεσσία, το κείμενο χρησιμοποιεί την προφητεία από το βιβλίο του Μιχαία (Μιχ. 5,1), που αναφέρεται στη Βηθλεέμ: «και συ Βηθλεέμ, γη Ιούδα, ουδαμώς ελαχίστη ει εν τοις ηγεμόσιν Ιούδα. εκ σου γαρ εξελεύσεται ηγούμενος, όστις ποιμανεί τον λαόν μου τον Ισραήλ» (Ματθ. 2,6, Μετάφραση: Και εσύ Βηθλεέμ, στην περιοχή του Ιούδα δεν είσαι διόλου ασήμαντη ανάμεσα στις σπουδαιότερες πόλεις του Ιούδα, γιατί από σένα θα βγει αρχηγός, που θα οδηγήσει το λαό μου, τον Ισραήλ).

Η φυγή στην Αίγυπτο του Ιωσήφ, της Θεοτόκου και του Ιησού τεκμηριώνεται με προφητεία που ο Ματθαίος δανείζεται από τα βιβλίο του Ωσηέ (Ωσ. 11,1):
«εξ Αιγύπτου εκάλεσα τον υιόν μου» (Ματθ. 2,15 Μετάφραση: Από την Αίγυπτο κάλεσα το γιο μου). Τέλος, η σφαγή των νηπίων, που συνδέεται με την προσπάθεια του Ηρώδη να ανακαλύψει το βρέφος Ιησού, δίνει την ευκαιρία στον πρώτο Ευαγγελιστή να αναφέρει την εξής προφητεία που την αποδίδει στον Ιερεμία (Ιερ. 31,15) : «φωνή εν Ραμά ηκούσθη, κλαυθμός και οδυρμός πολύς. Ραχήλ κλαίουσα τα τέκνα αυτής, και ουκ ήθελεν παρακληθήναι, ότι ουκ εισίν» (Ματθ. 2,18 Μετάφραση: Ακούστηκε στη Ραμά κραυγή, κλάματα και στεναγμός βαρύς, για τα παιδιά της κλαίει η Ραχήλ και πουθενά δε βρίσκει παρηγοριά, γιατί δεν υπάρχουν πια στη ζωή).

Η χρήση των παραπάνω προφητειών από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο είναι γεγονός αυτονόητο, αφού τα βιβλία που απαρτίζουν την Παλαιά Διαθήκη, είναι μέρος του χριστιανικού κανόνα. Εντούτοις, θα πρέπει αυτές να τοποθετηθούν μέσα στο ιστορικό τους πλαίσιο, για να γίνει η απόλυτη διασάφησή τους, ενώ είναι απαραίτητο να ερευνηθούν και οι λόγοι που χρησιμοποιούνται τα συγκεκριμένα εδάφια της Παλαιάς Διαθήκης για να τεκμηριωθούν οι αναφορές στη γέννηση του Χριστού. Καταρχήν είναι σημαντικό να τονιστεί πως ο Ματθαίος θεωρεί πολύ σημαντική την παράθεση των παλαιοδιαθηκικών χωρίων παράλληλα με την αφήγηση των γεγονότων από τη ζωή και τη δράση του Ιησού.

* * *
Για τα μέλη των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων, στις οποίες ανήκαν και οι Ευαγγελιστές, η χριστολογική ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης ήταν αυτονόητη. Αυτό σημαίνει πως το κέντρο της, για τους χριστιανούς συγγραφείς, είναι ο Ιησούς Χριστός, ενώ ο σκοπός των συντακτών της ήταν να τονίσουν την προετοιμασία της ανθρωπότητας για να τον υποδεχτεί. Αυτή η θέση προβάλλεται σε έργα των πρώτων χριστιανικών αιώνων. Έτσι, για παράδειγμα, στο υπόμνημα στο Άσμα Ασμάτων του Ιππόλυτου, που ήταν επίσκοπος στη Ρώμη, ο Νόμος της Παλαιάς Διαθήκης και τα Ευαγγέλια θεωρούνται πως έχουν κοινό στόχο, ενώ ο Μωυσής ονομάζεται από τον Κλήμεντα τον Αλεξανδρέα Θεολόγος και Προφήτης (Στρωματείς 1,22).
Η προφητεία του Ησαΐα που χρησιμοποιεί ο Ματθαίος, ανήκει στο πρώτο μέρος του βιβλίου του προφήτη. Οι ειδικοί ερευνητές το έχουν ονομάσει «Πρωτοησαΐας» και σε αυτό θεωρείται πως περιέχονται λόγοι που η αρχική τους καταγραφή έγινε τον 8ο αι. π.Χ. Είναι μία εποχή δύσκολη για το Νότιο βασίλειο των Ισραηλιτών, το οποίο, εκτός από την απειλή, που προβάλλει εξαιτίας των επεκτατικών βλέψεων της Ασσυριακής υπερδύναμης, έχει να αντιμετωπίσει και το συνασπισμό του βασιλιά της Συρίας Ρεσίν και του βασιλιά του Βορείου βασιλείου Πεκάχ (735-732 π.Χ.). Πιο συγκεκριμένα, αυτοί οι δύο ηγεμόνες προσπαθούν να δημιουργήσουν μία συμμαχία μαζί με το βασιλιά του Ιούδα Άχαζ (741-725) εναντίον του Ασσύριου αυτοκράτορα Τιγλάθ πιλεσέρ Γ΄ (745-727). Ο Άχαζ όμως είναι αναποφάσιστος, προτιμάει την ουδετερότητα και ενημερώνει, όπως φαίνεται, τους Ασσύριους. Ξεσπάει τότε ο συροεφραϊμιτικός πόλεμος (π. 734), ενώ ο Ησαΐας διαφοροποιείται από την πολιτική του Άχαζ. Σε αυτό το πλαίσιο της αντιπαράθεσης ανήκει και η προφητεία του για τον Εμμανουήλ, που χρησιμοποιεί ο ευαγγελιστής Ματθαίος, αναφερόμενος στα γεγονότα της γέννησης του Χριστού.

Η προφητεία του βιβλίου του Μιχαία για την καταγωγή του Μεσσία από τη Βηθλεέμ φαίνεται να προέρχεται από τη μεταιχμαλωσιακή εποχή (δηλαδή την εποχή που ακολούθησε τη Βαβυλώνια αιχμαλωσία). Μέσα σε ένα κλίμα που τόνιζε την ιδέα της αποκατάστασης του λαού από το Θεό, αναδεικνύεται η ιδέα του απεσταλμένου Του που θα φέρει τη λύτρωση. Σαν τόπος γέννησής του προβάλλεται η Βηθλεέμ, που συνδέονταν με τον ένδοξο ηγέτη του Ισραήλ, τον Δαβίδ. Ο Μεσσίας, σύμφωνα με το βιβλίο του Μιχαία, θα είναι ένας ειρηνικός ποιμένας που θα φέρει την αγάπη και τη συναδέλφωση σε όλους τους ανθρώπους.
Η προφητεία που συνδέεται με τη φυγή στην Αίγυπτο ανήκει, όπως έχει τονιστεί, στο βιβλίο του Ωσηέ. Ο προφήτης κάνει μία σύντομη ανακεφαλαίωση στην ιστορία του λαού του Θεού για να δείξει πως η αγάπη είναι βασική ιδιότητά Του. Αν και οι άνθρωποι απομακρύνονταν από το δρόμο Του, αυτός τους κρατούσε με την καλοσύνη και την αγάπη.
Τέλος, στο επεισόδιο της σφαγής των νηπίων, χρησιμοποιείται η προφητεία του Ιερεμία (Ιερ. 31,15, Ο΄38,15) για την επιστροφή των τέκνων της Ραχήλ. Αν και αρχικά παρατίθεται από τον προφήτη ο θρήνος για την καταστροφή, στη συνέχεια ακούγεται ο παρηγορητικός λόγος του Θεού.

Δεν αποκλείεται η κοινότητα του ευαγγελιστή Ματθαίου να είχε μία συλλογή από μεσσιανικές προφητείες, σαν αυτές που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η οποία χρησιμοποιούνταν ανάλογα με την περίσταση. Όλες φαίνεται να προέρχονται από τη μετάφραση των Ο΄ (Εβδομήκοντα. Είναι η μετάφραση των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης στην ελληνική γλώσσα), και όχι από το πρωτότυπο εβραϊκό κείμενο. Οπότε το πιο πιθανό είναι τα μέλη της κοινότητας να ήταν ελληνιστές Ιουδαίοι. Σαν τόπο κατοικίας τους πολλοί ερευνητές δέχονται την Αντιόχεια.

Ο λόγος για τον οποίο ο Ευαγγελιστής χρησιμοποιεί τις μεσσιανικές προφητείες στην αφήγηση της γέννησης του Ιησού, αλλά και σε άλλα μέρη του Ευαγγελίου του, εξηγείται από τον ίδιο: Η εκπλήρωσή τους έχει ήδη γίνει με την έλευση του Κυρίου στη γη. Επομένως τα γεγονότα, όπως η γέννηση του Ιησού, παρατίθενται, για να αποδείξουν την πραγματοποίηση των παλαιοδιαθηκικών λόγων, μέσα βέβαια σε ένα πλαίσιο χριστολογικής ερμηνείας τους.

Ο Ματθαίος με αυτό τον τρόπο ενώνει τις δύο Διαθήκες και φανερώνει πως αφηγούνται το ίδιο γεγονός, που είναι οι ενέργειες του Θεού για τη σωτηρία των ανθρώπων. Τοποθετώντας τις προφητείες, που περιέχονται στα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, στο σώμα του Ευαγγελίου του, φανερώνει πως αυτή είναι ένα χριστιανικό βιβλίο, και δίνει έτσι απάντηση σε όλους αυτούς που αμφισβητούν τη θέση της στον κανόνα των ιερών βιβλίων του χριστιανισμού.

(Βιβλιογραφική σημείωση: Για το πρωτότυπο εβραϊκό κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης χρησιμοποίησα την έκδοση Biblia Hebraica Stuttgartensia, Stuttgart 1990. Για την απόδοσή του στην ελληνική το έργο των Μιλτιάδη Κωνσταντίνου και Βασιλείου Τσάκωνα, Η Παλαιά Διαθήκη. Μετάφραση από τα πρωτότυπα εβραϊκά κείμενα, Αθήνα 1997. Για τη μετάφραση των Ο΄ το Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους Ο΄. Επιστημονική επιμέλεια A. Rahlfs, Αθήναι 1981.

- Για τους στίχους της Καινής Διαθήκης, χρησιμότατη αποδείχτηκε, για μία ακόμη φορά η μετάφραση που έχουν κάνει οι Σ. Αγουρίδης, Π. Βασιλειάδης, Ι. Γαλάνης, Γ. Γαλίτης, Ι. Καραβιδόπουλος, Β. Στογιάννος (Αθήνα 1985. Προσωπικά τη θεωρώ την καλύτερη ).
Πολλές πληροφορίες πήρα από το έργο του Rainer Albertz , Ιστορία της θρησκείας του Ισραήλ κατά τους χρόνους της Παλαιάς Διαθήκης, μετ. Πολυξένη Αντωνοπούλου, Αθήνα 2006 και από το έργο του Gunneweg Antonius A. Η ιστορία του Ισραήλ έως την εξέγερση του Βαρ-Κοχβά, μετ. Ιωάν. Χ. Μούρτζιος, Θεσσαλονίκη 1997)


* Ο κ. Νικ. Παύλου είναι Διευθυντής του 14ου Γυμνασίου Λάρισας. Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημ. "Ημερήσιος Κήρυκας" (25/12/2008, σελ. 32).

To άρθρο αναδημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της Ενωσης Θεολόγων ν. Λέσβου:

http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=532&Itemid=1

καθώς επίσης και στο Ιστολόγιο Βιβλικών Σπουδών:

http://biblicalstudiesblog.blogspot.com/2008/12/blog-post_27.html

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ. ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ, 1546.Ι.Μ ΣΤΑΥΡΟΝΙΚΗΤΑ, ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΟΣ)

  Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ. ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ, 1546. Ι.Μ ΣΤΑΥΡΟΝΙΚΗΤΑ, ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΟΣ)
Πριν από τον Δ΄ αιώνα η εορτή των Χριστουγέννων συνέπιπτε με την εορτή των Θεοφανείων. Έτσι εξηγείται στην εικόνα η ακτινοβολία του "τρισηλίου φωτός", η κρυφή εκδήλωση της Αγίας Τριάδος, που λούζει διακριτικά με όλο το φως της, την εικόνα της Γεννήσεως. Εορτή των φώτων, το Πάσχα της Γεννήσεως σε σχέση με το Πάσχα της Αναστάσεως.

Χωρίς να θέλουμε να εκφέρουμε κρίσεις, εδώ φαίνεται άλλη μια φορά η διαφορά ορισμένων παραδόσεων. Στη Δύση, κάτω από την φραγκισκανική επίδραση, τα Χριστούγεννα παίρνουν ένα χαρακτήρα πιό γραφικό υπό την λαϊκή μορφή της φάτνης. Η ευσέβεια συγκινείται και αναχωρεί από την ανθρώπινη πλευρά του μυστηρίου: τον Ιησού βρέφος, τη Μητέρα του Μαρία και τον Ιωσήφ τον Ξυλουργό. Είναι η εορτή εσωτερική, της Αγίας Οικογένειας, πολύ διαδεδομένη στη Δύση και άγνωστη στην αγιογραφία μας, ο Άνθρωπος - Θεός περισσότερο, από τον Θεό - Άνθρωπο.
Στην Ελληνική αγιογραφία διϋλίζεται αυστηρά κάθε συγκινητικότητα και με σχεδόν αυστηρή κλίση, στην δογματική παράδοση. Το φώς της εικόνας τοποθετείται σε σημείο προοπτικής, για να κατευθύνει όλη τη σύνθεση. Η μοναδική ακτίνα, που εξέρχεται από το τρίγωνο ψηλά σημαίνει τη μία ουσία του Θεού, αλλά βγαίνοντας από το άστρο, χωρίζεται σε τρείς λάμψεις για να προσδιορίσει τη συμμετοχή των τριών προσώπων στην οικονομία της σωτηρίας. Οι ακτίνες διαχωρίζονται μετά το σύμβολο του Σταυρού, εδώ μας θυμίζει τό περιστέρι (Αγ. Πνεύμα), στην Βάπτιση. Ο σταυρός, "η κρίσις της κρίσεως". (Μάξιμος Ομολογητής) θέλει να πεί ότι η σκέψη μας είναι σταυρωμένη, κτυπημένη από αδυναμία εμπρός από το μυστήριο της Ενσαρκώσεως. "Μυστήριον μέγα ορώ και παράδοξο" κατά τον υμνογράφο. Η εικόνα περιέχει πιά τα Θεοφάνεια, τό Πάσχα και την Πεντηκοστή, όπως λέγει και ο ιερός Χρυσόστομος. Αυτό που ο Αδάμ δεν ήταν ικανός να πετύχει ανυψώνοντας τον εαυτό του, ο Θεός το πραγματοποιεί στη θέση του κατεβαίνοντας. Στην εωσφορική επιθυμία του θείου, ο Θεός απαντά γενναία με το δώρο της Θεώσεως του ανθρώπου. "επι γης κατήλθες ίνα σώσης τον Αδάμ, μέχρις Άδου ζητών"
Το φώς αναγγέλλει την αυγή και περνά στο λαμπρό μεσημέρι "ανατολής εξ ύψους επιφάναι τοις εν σκότει και σκιά θανάτου καθημένοις" (Λουκ.1,78-79). Η ευθυμία καθορίζεται όλο και περισσότερο. Άγγελοι άνθρωποι και κάθε δημιούργημα σκιρτάνε από χαρά.
Ο Ρωμανός Μελωδός (Πρίγκηπας των Μελωδών κατά τους Δυτικούς, πολύ λίγο γνωστός στους Έλληνες - θα τον γνωρίσουμε στους υμνογράφους), στο Κοντάκιο της εορτής μεταθέτει ποιητικά τη διήγηση του Ευαγγελίου και εμπνέει το λειτουργικό θέμα της εικόνας. Η παρθένος φέρει στον κόσμο τον Υπερούσιο και η γη προσφέρει ένα σπήλαιο στον Απρόσιτο. Οι Άγγελοι ψάλλουν την δόξα Του με τους ποιμένες, οι μάγοι οδεύουν με το άστρο, γιατί Αυτός γεννήθηκε μικρό παιδί, ο Θεός ο πρό των αιώνων.
Το σκοτεινό σπήλαιο είναι ο άδης. Ο Χριστός τοποθετεί μυστικά τη γέννησή του στο βάθος του χάσματος όπου το κακό ζεί, στην τελευταία του πυκνότητα. Ο Χριστός γεννήθηκε στη σκιά του θανάτου, η γέννηση κλίνει του ουρανούς μέχρι τον Άδη, εμείς βλέπουμε τον ξαπλωμένο Χριστό στην φάτνη, που νίκησε το "φίδι" και έδωσε την ειρήνη στον κόσμο. Είμαστε μακρυά από την εικόνα του ειδυλλιακού μικρού παιδιού. Το σύμβολο με την εικόνα του Σταυρού σε σχέση με τα σπάργανα του βρέφους που έχουν ακριβώς την μορφή των νεκρικών ταινιών, μας δείχνει την εικόνα της Αναστάσεως. "Υπνοί η ζωή, ο Άδης τρέμει". Ο σπαργανωμένος Χριστός λύνει τις αλυσίδες που είναι ισχυρά δεμένες με την αμαρτία. Τα νεκρικά οθόνια, προφητεύουν το θάνατο που νικήθηκε από το θάνατο. Από τώρα οι μάγοι, όπως το υπαγορεύουν τα κείμενα, εικονίζουν τις μυροφόρες γυναίκες. "Δόκιμο χρυσό, ως Βασιλέα των αιώνων, λίβανον ως Θεό των όλων, σμύρνα ως τριήμερον νεκρόν στόν Αθάνατο". Το βρέφος βρίσκεται στο σωστό ύψος και είναι η κλασσική διάσταση του Σταυρού μέσα από αυτή τη γεωμετρική αναλογία, στο κέντρο όπου διασταυρώνονται οι κεραίες του. Το ξαπλωμένο βρέφος στο σπήλαιο, είναι πιά η κάθοδος του Λόγου στον Άδη. Το φώς λάμπει στα σκοτάδια, στα καταχθόνια. Ο Θεός μέσα στην ιστορία. Η πιό αγωνιώδης συνύπαρξη Φωτός και και σκότους. Θεού και Σατανά. Αλλά και ο Ήλιος που διασκορπίζει παντοτινά τα σκοτάδια του θανάτου...
Η παρουσία του βοδιού και του όνου δίπλα στη φάτνη, παραπέμπει στον Ησαϊα "το βόδι και ο όνος γνώρισαν την φάτνη του κυρίου, ο Ισραήλ δε και ο λαός, δεν με γνώρισαν" (Ησ.1,3).
Ο ποιμένας μας θυμίζει τον Ποιμένα - Μεσσία, που καλεί ένα προς ένα τα λογικά πρόβατα, για να τα βγάλει έξω από την ποίμνη - άδη - θάνατο, για να δώσει ζωή σ΄ αυτά. Δεν είναι μόνο αυτός που επιτηρεί και οδηγεί, αλλά αυτός που μας βγάζει από το θάνατο, στη ζωή. Ο Αμνός της Βηθλεέμ είναι πιά ο Ευχαριστιακός Αμνός. Ο ιερέας στην Αγία πρόθεση πάνω στον αστερίσκο - άστρο της Βηθλεέμ - τοποθετεί "το εσφαγμένο Αρνίο" και λέγει: "Ιδού αστήρ, που είδαν στην ανατολή, οδήγησε αυτούς, μέχρι που στάθηκε πάνω στο παιδί" (Ματθ.2,9).
Εξω από το σπήλαιο, ντυμένη με βασιλική πορφύρα, είναι η Βασίλισσα - Θεοτόκος. Χάνεται στην θεωρία του Ευαγγελίου της σωτηρίας. Μας δέχεται όλους, προσεύχεται για όλους. Ομολογεί τη γέννηση του παιδιού της. Ταυτόχρονα παρουσιάζεται η ίδια της η αξία. Η Ενσάρκωση δεν υπήρξε μόνο το έργο του Θεού, αλλά το έργο της θελήσεως και της πίστεως της Παρθένου. Χωρίς τη συγκατάθεση της Υπεραγίας θα ήταν απραγματοποίητο το σχέδιο της σωτηρίας μας. Νέα Εύα, Μητέρα όλων των ζώντων, είναι για όλους, διότι έχει διατυπώσει το "γένοιτο" και γι΄ αυτό εικονίζει την Εκκλησία. Γεννώντας αντίθετα προς τους νόμους της φύσεως και παραμένοντας σφραγισμένη, φέρει στην εικόνα τρία άστρα στο κεφάλι και στους ώμους, σημείο της παρθενίας πρό, κατά και μετά τη γέννηση του Χριστού. Στην εορτή της αναπλάσεως η Παναγία είναι το πιό υπέροχο δώρο που ο άνθρωπος θα ήταν ποτέ ικανός να προσφέρει στο Θεό, όπως λέει ο υμνογράφος. "Τι σου προσφέραμε Χριστέ όταν ήρθες ως άνθρωπος... οι Άγγελοι τον ύμνον, οι ουρανοί τον αστέρα, οι μάγοι τα δώρα, οι ποιμένες το θαύμα, η γη το σπήλαιο, η έρημος την φάτνη, εμείς δε, Μητέρα Παρθένο".
Στη συνέχεια, η πλαστική κίνηση, στην εικόνα, αναχωρεί από τη μορφή που είναι τοποθετημένη στο άκρο δεξιό, τον άνθρωπο - δένδρο, πάνω από τον ποιμένα, πιό ψηλά (εσχατολογική θέση, ενώνοντας ουρανό και γη). Ο κύκλος συνεχίζεται στη σκηνή του λουτρού του βρέφους, καθισμένο στα γόνατα της μαίας Σαλώμης (από τα απόκρυφα Ευαγγέλια Ματθαίου και Ιακώβου). Η σκηνή μαρτυρεί ότι είναι αληθινά Υιός του Ανθρώπου, ταυτόχρονα και ο αναμενόμενος Μεσσίας που επί τέλους ήλθε. Το λουτρό του βρέφους προηγείται του λουτρού των Θεοφανείων.
Εδώ σε άλλες αγιογραφίες παρεμβάλλεται ο προφήτης Ησαϊας με ένα τόμο στο χέρι του, που παραπέμπει στις προφητείες. Στη συνέχεια υπάρχει ο κορμός του δένδρου με τον χλοερό βλαστό, συμβολικό δένδρο, "εξελεύσεται ράβδος εκ της ρίζης Ιεσσαί, και άνθος αναβήσεται και αναπαύσεται επ΄ αυτού πνεύμα Θεού" (Ησ.11.1-2).
Στην αριστερή πλευρά της εικόνας, παριστάνεται ο Ιωσήφ βυθισμένος σ΄ ένα μεγάλο συλλογισμό. Βλέπει ότι δεν είναι ο πατέρας του βρέφους. Μπροστά του παριστάνεται ο διάβολος μετασχηματισμένος στον ποιμένα Θύρσο. (Τα απόκρυφα αναφέρουν τον πειραστικό λόγο του) και του βάζει άσχημες σκέψεις. Η ράβδος του, ξερή, είναι κυρτωμένη, συντριμμένη η δύναμή του, δεν μπορεί πλέον να παράγει φυλλώματα. Ένας γέρος, που δεν μπορεί πλέον να αποκτήσει παιδιά και από το άλλο μέρος μια παρθένος δεν μπορεί να γεννήσει, αλλά η ράβδος αμέσως ανθίζει. Εδώ δηλώνεται το παγκόσμιο δράμα ανά τους αιώνες. Ο ποιμένας - πειραστής βεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν άλλοι κόσμοι από τον ορατό και άρα δεν υπάρχει κανένα άλλο μέσο γεννήσεως από το φυσικό. Στο πρόσωπο του απελπισμένου Ιωσήφ εκφράζεται η αγωνία του ειλικρινούς αθεϊσμού, να πιστεύσει. Σε κάποιες άλλες εικόνες η Παναγία τον κοιτάζει με απέραντη συμπάθεια.
Πάνω αριστερά βλέπουμε τους μάγους, των οποίων τα άλογα είναι αξιοσημείωτα από ελαφρότητα και ζωή. Η θεία Φιλανθρωπία δέχεται τους σοφούς όλων των χρόνων και Εθνών. Εάν οι καλύτεροι είναι οι προφήτες και άλλοι εκτός του Ισραήλ σοφοί, κάπτουν τα γόνατα στη στάση προσκυνήσεως, προ του Θείου βρέφους.
Τέλος, οι Άγγελοι αριστερά είναι γυρισμένοι προς τα άνω, προς την Πηγή του Φωτός, σε ακατάπαυστο ύμνο στο Θεό. Ο δε Άγγελος προς τα δεξιά κλίνει προς τον άνθρωπο σε αγγελική τρυφερότητα προστασίας, σε ακατάπαυστη αγρύπνια μαζί μας.
Χριστός γεννάται, ας τον δοξάσουμε, Χριστός κατεβαίνει από τους ουρανούς, ας τον προϋπαντήσουμε. Χριστός είναι πάνω στη γη, επαινέστε Τον. Ψάλλατε τον Κύριο, όλη η γη και στη χαρά σας, λαοί, γιορτάστε Τον.
______________________

Αποσπάσματα απο το Βιβλίο "Η τέχνη της εικόνας" Θεολογία της ωραιότητος. Παύλου Ευδοκίμωφ. Εκδόσεις Π.ΠΟΥΡΝΑΡΑ- Θεσ/κη 1980.

http://www.monipetraki.gr/xristougenisi.html