ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω…» (Μαρκ. 1,3) -Αρχιμανδρίτης Κοσμάς Λαμπρινός

Σε λίγες μέρες, θα εορτάσουμε τα άγια Θεοφάνεια του Σωτήρος Χριστού. Και θα δούμε με τα μάτια της ψυχής μας τον Χριστό να μπαίνει στα νερά του Ιορδάνη και να αγιάζει αυτά αλλά και όλους τους ανθρώπους.
Την Κυριακή, δε, προ των Φώτων, η αγία μας Εκκλησία μας δείχνει πως ο άνθρωπος φωτίζεται πραγματικά. Μας αναφέρει συγκεκριμένα το χωρίο του προφήτη Ησαία που μας λέει σχετικά με το κήρυγμα του αγίου Ιωάννου στην έρημο του Ιορδάνη. «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω, ετοιμάσατε την οδόν Κυρίου, ευθείας ποιείτε τας τρίβους αυτού» (Μάρκ. 1,3) αναφέρει ο προφήτης.
Πράγματι ο Ιωάννης κήρυττε στην έρημο του Ιορδάνη. Αλλά πόσοι εκ των Ιουδαίων αποφάσιζαν να μετανοήσουν; Πολλοί λίγοι. Κι αυτοί αργότερα θα γίνουν από μαθητές του Αγ. Ιωάννου, μαθηταί του Μεγαλυτέρου Διδασκάλου, του Χριστού. Υπήρχε μεγάλη σκληρότητα στις ψυχές των φαρισαίων, ιδιαιτέρως. Ενώ ο άγιος Ιωάννης ήταν μεγάλος ασκητής και εφαρμοστής πλήρως του Μωσαϊκού νόμου, αυτοί (οι γραμματείς και φαρισαίοι) δεν τον άκουγαν. Τους έλεγε την αλήθεια, αλλά αυτή η αλήθεια δεν συνέφερε στο κοσμικό στυλ που βίωναν οι φαρισαίοι.
Αλλά, γιατί μιλάμε για τους φαρισαίους και τους εν γένει Ιουδαίους της εποχής του αγίου Ιωάννου; Και σήμερα δυστυχώς οι εκκοσμικευμένοι άνθρωποι δεν δέχονται το φωτισμό που τους προσφέρει η Εκκλησία του Χριστού και ακούν είτε την τηλεόραση, είτε τον κινηματογράφο, είτε και το διαδίκτυο. Δεν λέω ότι στην τηλεόραση, το βίντεο, τον κινηματογράφο και το διαδίκτυο δεν μπορείς να βρεις ωφέλιμα πράγματα, αλλά πρέπει να ψάξεις. Στην Εκκλησία όμως δεν χρειάζεται να ψάξεις. Η Εκκλησία με τα άγια Μυστήριά Της, ιδιαίτερα δε με το μυστήριο των μυστηρίων, όπως το ονομάζει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, την Θεία Ευχαριστία, παίρνουμε μέσα μας την όντως Σοφία, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Οι προτεστάντες μας λένε ότι ο άρτος και ο οίνος της Θείας Ευχαριστίας δεν είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, αλλά ότι μοιάζει με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Λάθος! Ο απόστολος Παύλος μας λέει ότι ο άρτος και ο οίνος της Θείας Ευχαριστίας είναι «αυτό το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου μας».
Δεν μας ωφελούν πνευματικά τα βιβλία των αρχαίων φιλοσόφων, ούτε και των συγχρόνων ιδεολόγων της εποχής μας γιατί ο πραγματικός φωτιστής των ψυχών μας είναι μονάχα ΕΝΑΣ, ο Χριστός. Ούτε πάλι μας δίνουν χαρά και ανάπαυση ψυχική οι ποικιλώνυμες διασκεδάσεις. Κι αυτά τα λέμε γιατί πολλοί χριστιανοί μας νομίζουν ότι το έτος που ξεκίνησε θα πάει καλά με τα λεγόμενα ρεβεγιόν, ή και παίζοντας τυχερά παιχνίδια. Αντιθέτως βρισκόμενος στην αγκάλη της μητρός Εκκλησίας, φωτιζόμενος με τα άγια Μυστήρια της έχεις πνευματική ασφάλεια. Να μην γίνουμε σαν τον Ιούδα που είχε δίπλα του το Φως, το Χριστό, και έπεσε στο σκοτάδι της αμαρτίας. Ούτε να μοιάσουμε στους υπερήφανους φαρισαίους που είχαν την εντύπωση ότι βρίσκονταν μέσα στο φως του Θεού αλλά βρίσκονταν στο μεγαλύτερο σκοτάδι, αφού ήταν εγωιστές άνθρωποι.
Έρχονται τα Θεοφάνεια. Στ’ αλήθεια, όμως, εμείς οι ορθόδοξοι πως θα περάσουμε την ημέρα των Θεοφανείων; Ερχόμενοι τυπικά στην Εκκλησία και έπειτα γυρνώντας πάλι στο κοσμικό πνεύμα που δυστυχώς διέπει τον σύγχρονο άνθρωπο; Ή θα γίνουμε άνθρωποι που θα είμαστε πραγματικά φωτισμένοι από το Ευαγγέλιο του Χριστού; Ελπίζω και εύχομαι να ζούμε όλοι όπως θέλει ο Χριστός. Αλλά για να γίνει αυτό πρέπει όλοι μας να έχουμε στο σπίτι το βιβλίο των βιβλίων, την Αγία Γραφή. Κι όχι μόνο να το έχουμε αλλά και να το διαβάζουμε καθημερινά στην οικογένειά μας για να ακούν και τα παιδιά μας πως πρέπει να ζουν κατά Χριστόν. Και τέλος χρειάζεται να εφαρμόζουμε όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, το Ευαγγέλιο στη ζωή μας. Έτσι θα αποδείξουμε ότι είμαστε φωτισμένοι άνθρωποι. Έτσι θα αποδείξουμε ότι αγαπούμε πραγματικά το Θεό.



αρχιμ. Κοσμάς Λαμπρινός

Ὁμιλία στὴν ἀγρυπνία τῶν Θεοφανείων Anthony Bloom

Ἡ ἡμέρα τῶν Θεοφανείων εἶναι ἡ μέρα ποὺ ὅλος ὁ κόσμος ἀναγεννᾶται καὶ γίνεται μέτοχος τῆς ἁγιότητος τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ συγχρόνως εἶναι ἡ μέρα κατὰ τὴν ὁποία ὁ Χριστός, εἰσέρχεται στὴν ὁδὸ πρὸς τὸν Γολγοθά.

Ἦλθε στὸν Ἰωάννη τὸν Βαπτιστή, ὄχι γιὰ νὰ καθαριστεῖ, ἐπειδὴ ἦταν ἀναμάρτητος, σὰν Θεὸς καὶ συνάμα κατέστη ἁγνὸς ὡς πρὸς τὴν ἀνθρώπινη φύση Του καθ’ ὅλην τὴν διάρκεια τῆς ἱστορίας τοῦ Ἰσραὴλ ἀπὸ ἐκείνους τοὺς προγόνους ποὺ εἶχαν προσφέρει τὴ ζωή τους στὸν Θεό, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἁγιότητα ἔφτασε στὸ κορύφωμά της στὴν καθαρότητα τῆς Μητέρας τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἦταν τόσο ἁγνή, τόσο ἄμεμπτη ποὺ μποροῦσε νὰ εἰσέλθει στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, ἐκεῖ ὅπου οὔτε ὁ Ἀρχιερέας δὲν τολμοῦσε νὰ εἰσέλθει, ἐκτὸς ἀπὸ μία φορὰ τὸ χρόνο μετὰ ἀπὸ ἕναν ἰδιαίτερο ἁγιασμό.

Ὁ Χριστὸς εἶχε ἀνάγκη νὰ καθαριστεῖ. Ἀλλὰ ἐκεῖνα τὰ νερά, ὅπου εἶχαν πλυθεῖ ὅλοι οἱ ἁμαρτωλοὶ ποὺ εἶχαν ἔλθει στὸν Ἰωάννη τὸν Βαπτιστὴ ὁμολογώντας τὸ κακὸ ποὺ βάραινε τὴ ζωή τους, ἦταν βαριὰ ἐξαιτίας τῆς ἁμαρτωλότητας καὶ ἑπομένως ἐξαιτίας τῆς θνητότητας τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Εἶχαν γίνει νερὰ θανατηφόρα, καὶ σ’ αὐτὰ τὰ νερὰ εἶναι ποὺ ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς καταδύεται ἐκείνη τὴν ἡμέρα σηκώνοντας στοὺς ὤμους Του τὴν θνητὴ φύση ἀποτέλεσμα τῆς ἀνθρώπινης ἁμαρτίας.

Ἔρχεται, ἀθάνατος ὡς πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα καὶ τὴν Θεότητά Του, καὶ τὴν ἴδια στιγμὴ ἐνδύεται τὴν θνητότητα τοῦ ἁμαρτωλοῦ κόσμου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς πορείας Του πρὸς τὸν Γολγοθά. Αὐτὴ τὴν ἡμέρα θαυμάζουμε τὴν ἀτελείωτη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ ὅπως σὲ κάθε ἄλλη περίσταση, ὁ ἄνθρωπος ἔπρεπε νὰ λάβει μέρος στὸ σχέδιο ποὺ ὁ Θεὸς εἶχε προνοήσει γιὰ τὴ σωτηρία του. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ ὁ Θεὸς ἔρχεται καὶ μοιράζεται τὴν θνητή μας φύση, ὁ λόγος ποὺ ἔρχεται καὶ μᾶς σώζει. Τὸ ἀποκορύφωμα τῆς Θείας Οἰκονομίας γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου θὰ ἔλθει στὸν Γολγοθὰ ὅταν θὰ πεῖ, «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί μὲ ἐγκατέλειψες;» Θὰ εἶναι ἡ στιγμὴ ποὺ ὁ Θεός, ὅπως ὅταν ἦταν ἐνδεδυμένος τὴν ἀνθρώπινη φύση Του, θὰ ἔχει χάσει τὴν ἐπαφή Του μὲ τὸν Πατέρα μετέχοντας στὸ πεπρωμένο τῆς ἀνθρωπότητας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔσχατη πράξη Θεικὴς ἀγάπης.

Συνεπῶς ἂς θαυμάσουμε, ἂς ἀναρωτηθοῦμε, καὶ ἂς λατρέψουμε αὐτὴ τὴν Θεικὴ ἀγάπη, καὶ ἂς μάθουμε ἀπὸ Ἐκεῖνον· ἐπειδὴ εἶπε στὸ Εὐαγγέλιο, «Σᾶς ἔδωσα ἕνα παράδειγμα. Ἀκολουθεῖστε το.» Καλούμαστε, ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἁμαρτωλῆς καὶ θνητῆς φύσης μας, νὰ βαστάξουμε τὰ βάρη ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου στὴ ζωὴ καὶ στὸν θάνατο. Ἂς μάθουμε ἀπ’ αὐτό. Θεωροῦμε ὅτι εἶναι τόσο δύσκολο νὰ βαστάξουμε τὰ βάρη ἀκόμα κι ἐκείνων ποὺ ἀγαπᾶμε· καὶ πρακτικὰ εἶναι ἀδύνατο νὰ ἐπωμιστοῦμε τὰ βάρη τῶν ἀνθρώπων ποὺ δὲν ἀγαπᾶμε μὲ μιὰ εἰλικρινῆ, φυσικὴ τρυφερότητα. Ἂς μάθουμε, ἐπειδὴ διαφορετικὰ δὲν θὰ ἔχουμε μάθει τὸ πρῶτο μάθημα ποὺ θὰ μᾶς δώσει ὁ Χριστός, ὅταν εἰσέλθει στὴν διακονία Του. Ἀμήν.

κήρυγμα εις τα Άγια Θεοφάνεια-Το περιστέρι σύμβολο του Αγίου Πνεύματος +Μητροπολίτης Φλωρίνης Αυγουστίνος

«Καὶ εἶδε τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν καὶ ἐρχόμενον ἐπ᾽ αὐτόν» (Ματθ. 3,16)

ΣΗΜΕΡΑ, ἀγαπητοί μου, εἶνε ἑορτή, μεγάλη ἑορτή· εἶνε ἡ ἑορτὴ τῶν Φώτων. Τὸ νεογέννητο Θεῖο Βρέφος, ποὺ 8 ἡμερῶν τὸ εἴ­δαμε νὰ περιτέμνεται, σήμερα τὸ βλέπουμε τέλειο ἄνδρα, σὲ ἡλικία 30 ἐτῶν, ὅταν ἐπρόκειτο ν’ ἀρ­­χίσῃ τὴ μοναδικὴ ἀποστολή του.

Γιὰ ὅποιον ἔχει ἔνστικτο πίστεως, ὅλα εἶνε θαυμαστά. Θαυμαστὸ τὸ ὅτι χέρι ἀν­θρώπου,τοῦ τιμίου Προδρόμου, ἄγγιξε τὴν κε­φα­λὴ τοῦ Δεσπότου. Θαυμαστὸ τὸ ὅτι ἄνοιξαν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἀκούστηκε ἡ φωνὴ «Οὗτός ἐ­στιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπη­­τός, ἐν ᾧ εὐ­δό­κησα» (Ματθ. 3,17). Θαυμα­στὸ τὸ ὅτι, βλέπον­τας τὸν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, «ὁ Ἰορδάνης ἐ­στράφη εἰς τὰ ὀ­πίσω» (Ψαλμ.113,3). Ὅλα αὐτὰ θαυμαστά. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς θαυμαστὸ εἶνε τὸ ὅτι ἐφανερώθη τὸ μυστήριο τῆς ἁ­γί­ας Τρι­άδος, τὸ μυστήριο τῶν μυστηρί­ων! Νὰ θεολο­γήσουμε; Οὔτε ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν οὔτε σεῖς· ἂν ἀρχίσω νὰ ὁμιλῶ ἔτσι, θὰ χασμουριέστε. Δὲν συγκινοῦν πλέον τὰ μεγάλα καὶ ὑψηλά.

Τὸ μυστήριο τῆς ἁγίας Τριάδος! Πῶς τὰ τρία εἶνε ἕνα; Πῶς ὁ ἕνας ἥλιος εἶνε τρισήλι­ος; Πῶς Πατήρ, Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα εἶνε ἕ­νας Θεός; Αὐτὸ προσκρούει στὴ λογικὴ τοῦ ἀνθρώπου, στὸ πεπερασμένο πνεῦ­μα του. Ὄ­χι μία κοινὴ διάνοια, ὅπως εἴμεθα οἱ περισσότεροι, ἀλλὰ καὶ μεγαλοφυΐα ἂν εἶ­νε κανείς, δὲν μπορεῖ νὰ συλλάβῃ τὸ μυστήριο· σὲ ἕνα ποτηράκι δὲν μπορεῖ νὰ χωρέσῃ ὁ ὠκεανός.

Μυστήρια ὅμως ἄλυτα εἶνε γεμᾶτο καὶ τὸ ὑ­λικὸ σύμπαν. Ποιός λ.χ. φανταζόταν, ὅτι ἕνα πετραδάκι, τὸ οὐράνιο, θὰ ἔχῃ μέσα του πυρηνι­κὴ ἐνέργεια; Τὸ δὲ πιὸ θαυμαστὸ εἶ­νε, ὅτι κρύ­βει μιὰ εἰκόνα τοῦ Τριαδικοῦ μυστηρίου· κατὰ τὴν σχάσι – διάσπασί του, βγάζει 3 φλόγες, ποὺ αὐξάνονται κατὰ γεωμετρι­κὴ πρόοδο. Δίνει μία εἰ­κόνα τῆς ἁγίας Τριάδος.

Ἀλλὰ ἐμεῖς, ἀδελφοί μου, δὲν θὰ θεολογή­σουμε ἐπάνω στὸ μυστήριο τῆς ἁγίας Τριάδος. Θὰ κατέλθουμε σὲ ἕνα χαμηλότερο ἐπίπεδο. Θὰ προσέξουμε ἐκεῖνο ποὺ λέει σήμερα τὸ εὐαγγέλιο· ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο κα­τῆλθε ἐπάνω στὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν «ὡσεὶ περιστερά» (Ματθ. 3,16), «ἐν εἴδει πε­ριστερᾶς» (ὑμνολ.) μὲ τὴ μορφὴ περιστεριοῦ. Τὸ περιστέρι λοιπόν, ποὺ τὸ βλέπου­με καὶ τὸ ξέρουμε, θὰ γίνῃ διδάσκαλός μας. Τί διδάσκει;

* * *

Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο δὲν εἶνε περιστέρι· νὰ συνεννοούμεθα. Ἂν τὸ ποῦμε αὐ­τό, εἶνε βλασφημία. Μόνο εἰδωλολάτρες παραδέχον­ται ὅτι θεοί, ἀνύπαρκτοι, ἐ­λάμ­βαναν σχῆμα ἱέρα­κος, ἀετοῦ κ.λπ.. Ὄχι τέ­τοιο πρᾶγμα. Τὸ περι­στέρι εἶνε σύμβολο, εἰκόνα τῆς ἁγίας Τριάδος.

Καὶ γιατί ἀπ’ ὅλα τὰ πουλιὰ ὁ Θεός, προκειμένου νὰ συμβολίσῃ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, διά­λεξε τὸ περιστέρι; Διότι τὸ περιστέρι ἔχει ὡ­ρι­σμένες ἰδιότητες. Ποιές ἰδιότητες; Μία, δύο, τρεῖς, τέσσερις, καὶ τελειώνω.

1. Πρώτη ἰδιότης· εἶνε σύμβολο καθαρότητος. Κανένα ἄλλο πουλὶ δὲν εἶνε τόσο καθαρό. Ὑπάρχουν πουλιὰ βρωμερὰ καὶ ἀκάθαρτα, ὅ­πως εἶνε οἱ γῦπες. Ἂν πᾷς στὶς φωλιές τους, θὰ βρῇς ἀκαθαρσία. Δὲν ἀρέσκον­ται στὴν καθαριότητα. Θέ᾽ς νὰ ψοφή­σῃ ὁ γύπας; Πήγαινε στὴ φωλιά του καὶ ῥίξε τρεῖς – τέσσερις σταγό­νες ἄρωμα· θὰ δῇς ὅτι θὰ ψοφή­σῃ. Μέσ᾽ στὴ βρωμιὰ ζῇ. Ἐνῷ τὸ περιστέρι ζῇ στὴν καθαρι­ότητα. Ἂν ἔρθῃ καὶ βρῇ τὴ φωλιά του λερωμέ­νη, φεύγει. Ὅπου βρῇ νερὸ καθαρό, λούζεται, κάνει λουτρό. Προσέχει τὴ στολή του – τὴν τουαλέττα του, ἀστράφτει καὶ λάμπει. Ἀγαπάει τὸ καθαρὸ νερό, ὄχι τὴ λάσπη. Γι’ αὐτὸ εἶνε σύμβολο, εἰκόνα, παράδειγμα καθαρότη­τος, ὅπως πρέπει νὰ εἶνε καὶ ἡ ψυχή μας.

2. Εἶνε ἀκόμα σύμβολο πραότητος καὶ ἀνεξικακίας. Ἅμα τοῦ πάρῃς τοὺς νεοσσοὺς – τὰ πουλιά του, λυπᾶται βέβαια, εἶνε πολὺ στενο­χωρημένο, σὰ νὰ κλαίῃ, ἀλλὰ δὲν ἐκδικεῖται ὅ­πως ὁ ἀετὸς ἢ ἄλλα ὄρνεα. Λένε ὅτι τὸ περι­στέρι δὲν ἔχει χολή· εἶνε ἄχολο, πρᾷο ἤρεμο, ὅπως πρέπει νὰ εἶνε κι ὁ ἄνθρωπος, νὰ μὴν κρατάῃ στὴν καρδιά του μῖσος καὶ ἐκδίκησι.

3. Εἶνε ἀκόμη ὑπόδειγμα ἰσοβίου συζυγικῆς πίστεως, ὅπως ἐπίσης καὶ τὰ τρυγόνια. Ἀφ’ ὅ­του τὸ περιστέρι ζευγαρώσῃ μὲ ἕνα, δὲν πηγαίνει πλέον μὲ ἄλλο. Ἂν ὁ κυνηγὸς σκοτώσῃ τὸ ταίρι του, αὐτὸ στὸ ἑξῆς μένει ἔτσι. Ὦ περιστέρι, ἔλα νὰ ἐλέγξῃς τὴν ἀκόλαστον γενεά μας, ποὺ ἀκόμα δὲν πέθανε ὁ ἄντρας, δὲν ἔ­λυωσε στὸ μνῆμα, οὔτε κἂν σαράντισε, καὶ ἡ γυναίκα ζητάει νὰ βρῇ ἄλλον ἄντρα. Ποῦ πῆ­γαν τὰ λόγια τῆς ἀγάπης; ποῦ οἱ ὅρ­κοι, οἱ ὑ­πο­σχέσεις, τὰ γλυκοφιλήματα; Ὅλα ἦταν ψεύ­τικα. Ἕνα περιστέρι μᾶς ἐλέγχει καὶ μᾶς διδάσκει τὴν ἰσόβιο πιστότητα καὶ συζυγία. Ὑ­πάρχουν καὶ ποιήματα σχετικά. Καὶ μέσα στὸ θεόπνευστο ᾎσμα ᾀσμάτων, ἂν διαβάσετε, θὰ δῆτε ἡ νύμφη νὰ ὀνομάζεται περιστερά. Ἔλα, λέει ὁ νέος στὴν ἀγαπημένη του, «ἔλα, περιστερά μου» (βλ. ᾎσμ. 2,10). Σή­μερα δυστυ­χῶς καταντήσαμε στὸ σημεῖο, λεγόμενοι Χριστιανοὶ νὰ διαλύουν τὸ γάμο· ἀθλία κατάστασις, τὴν ὁποία ὁ ἄλλος τὴ λέει πρόοδο· πές την Σόδομα, πές την ἀκολασία, πές την διαφθορά, πές την ἀποκτήνωσιν.

4. Τὸ περιστέρι λοιπὸν συμβολίζει τὴν καθαρότητα, διδάσκει τὴν πραότητα καὶ ἀνεξικακία, μᾶς διδάσκει τὴν συζυγικὴ πιστότητα. Τὸ περιστέρι ἀκόμα ―τὸ πιὸ χαρακτηριστικό― εἶνε σύμβολο εἰρήνης. Γιατί; πῶς ἐπικράτησε σὲ ὅλο τὸν κόσμο τὸ περιστέρι νὰ εἶνε σύμβολο εἰρήνης; Ἐπικράτησε, διότι ὑ­πενθυμίζει μιὰ ἀρχαία ἱστορία ποὺ ὑπάρχει στὴν Παλαιὰ Διαθήκη (βλ. Γέν. κεφ. 6-8).

Ὅπως γνωρίζουμε, στὴν ἀρχὴ ἐπάνω στὸν πλανήτη μας ὑπῆρχε ἕνα μόνο ἀντρόγυνο, ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὔα. Ἀλλ’ ὅπως ἀπὸ ἕνα σπόρο γίνεται ἕνα δέντρο μὲ χιλιάδες καὶ ἑκατομμύρια φύλλα, ἔτσι κι ἀπὸ τὸ ἀντρόγυνο αὐτὸ προῆλθε ὅλο τὸ πολύκλαδο δένδρο τῆς ἀν­θρωπότητος. Μὲ τὴν αὔξησι τὸ ἀνθρώπινο γέ­νος ἐξέκλινε καὶ ἔπεσε σὲ ἀκολασία, καὶ ὁ Θε­ὸς ἀποφά­σι­σε νὰ καταστρέψῃ τὸν κόσμο. Ἀλλὰ ὁ φιλάνθρωπος, προειδοποίησε καὶ κάλεσε σὲ μετάνοια, μὲ κήρυκα τὸ Νῶε. Ὁ Νῶε ἄρχισε νὰ κατασκευάζῃ ἕνα πλοῖο, τὴν κιβωτό.

Ὁ κατακλυσμὸς δὲν εἶνε μῦθος αὐτό· τὸ βεβαιώνει καὶ ἡ ἀρ­χαιολογία, τὸ μαρτυ­ροῦν φυ­λὲς καὶ θρησκεύ­μα­τα. Ἡ κατασκευὴ τῆς κιβωτοῦ διήρκεσε 120 χρόνια. Καθ’ ὅλο αὐτὸ τὸ διάστημα ὁ Νῶε καλοῦσε ὅλους νὰ μετα­νο­ήσουν. Οἱ ἄν­θρωποι ὅμως δὲν τὸν ἄ­κου­γαν· τὸν κορόιδευ­αν. Βρὲ τὸν τρελλό, ἔ­λε­γαν, νὰ φτειάχνῃ πλοῖο στὴν ξηρά, ἐνῷ ἡ θάλασσα ἀπέχει τόσα χιλιόμετρα! βρὲ τὸν ἠ­λί­θιο!… Μή­πως καὶ σήμερα οἱ ἄνθρωποι ποὺ πιστεύουν δὲν θεωροῦν­ται ἠλίθιοι καὶ τρελλοί; Ἀλ­λὰ ὁ Νῶε ἤξερε τί ἐπρόκειτο νὰ συμβῇ. Γλεν­τοῦ­σαν λοιπὸν καὶ διασκέδαζαν, πάν­τρευαν καὶ παν­τρεύονταν, διέλυαν τοὺς γάμους καὶ ἄλ­λα­ζαν συζύγους, ἔκαναν ἐμπόρια καὶ ἔχτιζαν μέγαρα… Κάποτε ὅμως ὁ οὐρανὸς σκοτείνια­σε, γέμισε σύννεφα, ἄρχισε νὰ βροντᾷ καὶ ν’ ἀ­στράφτῃ. Ἄ­νοιξαν οἱ καταρράχτες τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἔ­βρε­χε συνεχῶς ἐπὶ 40 μέ­ρες. Τὰ νερὰ φούσκωσαν, πλημμύρισαν, κάλυψαν καὶ τὶς τελευταῖες κορυφές, καὶ ὅ­λοι πνίγηκαν. Σώθηκαν μόνο 8 ψυχές, ὁ Νῶε μὲ τὴν σύζυγό του, τοὺς τρεῖς υἱούς του μὲ τὶς συζύγους των, ὥστε ν’ ἀναβιώσῃ τὸ ἀν­θρώπινο γένος.

Ὅταν πλέον σταμάτησε ἡ βροχή, ὁ Νῶε ἄ­νοιξε τὴ θυρίδα τῆς κιβωτοῦ καὶ ἔστειλε τὸν κόρακα, ὁ ὁποῖος δὲν γύρισε· βρῆκε τροφὴ στὰ πτώματα. Στέλνει κατόπιν τὸ περιστέρι, τὸ ὁποῖο γύρισε ἀμέσως. Μετὰ ἀπὸ μέρες τὸ ξαναστέλνει, καὶ τότε γύρισε μὲ ἕνα κλαδὶ ἐ­λιᾶς στὸ ῥάμφος του. Ἀπὸ αὐτὸ κατάλαβε, ὅ­τι τὰ νερὰ ἔπεσαν. Δόξα σοι ὁ Θεός! Ἔκτοτε τὸ περιστέρι μὲ κλαδὶ ἐλιᾶς εἶνε τὸ παγκόσμιο σύμβολο τῆς εἰρήνης.

Ἀπὸ τότε πέρασαν χρόνια πολλά. Στὴ ζωὴ τοῦ κόσμου σημειώθηκε ἄλλος κατακλυσμός, ὄχι πλέον ὕδατος ἀλλὰ ἁμαρτίας καὶ πλάνης. Ὁ πρὸ Χριστοῦ κόσμος ἦταν πάλι στὸ χεῖλος τῆς καταστροφῆς. Ἀλλὰ νά, στὸν Ἰορδάνη κα­τὰ τὴν βάπτισι τοῦ Χριστοῦ φάνηκε ἡ περιστε­ρά. Παρουσιάστηκε ὅπως τότε τὸ οὐράνιο τόξο, ὡς μήνυμα ἐλπίδος καὶ εἰρήνης· διότι αὐτὸς ποὺ χαρίζει τὴν εἰρήνη εἶνε μόνο ὁ Χριστός· ὁ «ἄρχων τῆς εἰρήνης» (Ἠσ. 9,6), ὁ μόνος ἱκα­νὸς νὰ φέρῃ λύτρωσι στὸν ἀπελπισμένο κόσμο.

* * *

Αὐτὰ τὰ διδάγματα, ἀγαπητοί μου, μᾶς δίνει σήμερα τὸ περιστέρι, καὶ γι᾽ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο παρουσιάστηκε ὡς περιστερά. Μᾶς δεί­χνει τὸ Χριστό, τὸν «ἄρχοντα τῆς εἰ­ρήνης».

Σήμερα, τὴν ἅγια αὐτὴ ἡμέρα ποὺ ὁ σταυ­ρὸς ἁγιάζει τὰ ὕδατα, ἂς παρακαλέσουμε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο νὰ ἔλθῃ στὶς οἰκογένειές μας, στὴν κοινωνία μας, στὴν πατρίδα μας, στὰ Βαλκάνια καὶ σὲ ὅλη τὴν ἀνθρωπότητα· γιὰ νὰ δοξάζουμε ὅλοι ὁμοθυμαδὸν Πατέρα Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα εἰς αἰῶνας αἰώνων· ἀμήν.

† ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

(Ομιλία του Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου Καντιώτου στον ιερό ναό του Ἁγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης 6-1-1986)

Κυριακή προ των Φώτων (Κατά Μάρκον Κεφ. 1, χωρία 1 έως 8) του Ιωάννη Δήμου Θεολόγου - Φιλολόγου

Στη σημερινή ευαγγελική περικοπή δεσπόζει η μορφή του Προδρόμου, ο οποίος κατέχει ξεχωριστή θέση ανάμεσα στις θεόπνευστες μορφές της Εκκλησίας και του Χριστιανισμού γενικότερα. Υπήρξε ο προάγγελος της παρουσίας του Χριστού και διδάσκαλος της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, καθόσον ήταν πλήρης πνεύματος αγίου, θεόπνευστος και θεοδίδακτος. Αυτά που έλεγε τα εφάρμοζε εκείνος πρώτος, γι' αυτό ο λόγος του είχε κύρος και ο κόσμος έτρεχε να τον ακούσει, για να φωτισθεί και καθοδηγηθεί απ' αυτόν.

Και εκείνος συνεπής στην αποστολή του προέτρεπε τους ακροατές του σε μετάνοια. Τους δίδασκε να εγκαταλείψουν την αμαρτία και να επιστρέψουν στο Θεό γιατί πλησιάζει η βασιλεία του Θεού. Ο ίδιος ήταν ολιγαρκής και λιτοδίαιτος και φορούσε ένα χιτώνα και ζώνη δερμάτινη στη μέση του και τρεφόταν με ρίζες φυτών και άγριο μέλι.

Προς τους τελώνες έλεγε να μη αισχροκερδούν αλλά να παίρνουν μόνο τον προβλεπόμενο από τον νόμον φόρον από τους φορολογούμενους. Προς τους στρατιωτικούς έλεγε να μη είναι άρπαγες, να μη εκβιάζουν τους πολίτες και να αρκούνται στο μισθό τους.

Αυτός είναι, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο οποίος έγινε σαλπιγκτής της ερήμου. Κατά την εποχήν της εμφανίσεως της μεγάλης αυτής ασκητικής μορφής οι άνθρωποι ήταν ως πρόβατα χωρίς ποιμένα κατασπαρασσόμενα από τους λύκους, ως στράτευμα, χωρίς αρχηγό διασκορπισμένο. Γι' αυτό το κήρυγμα του ήταν συγκλονιστικό και προετοίμαζε τους ανθρώπους να ακολουθήσουν τον αρχηγό της ζωής τον Θεάνθρωπο Κύριο.

Ο Ιωάννης έπαιξε και το ρόλο του πρώτου θεμελιωτού της Εκκλησίας γιατί αυτός στρατολόγησε τους πρώτους στρατιώτες στο χριστιανικό στρατόπεδο. Οι πρώτοι μαθητές του Χριστού ήταν μαθητές του Ιωάννη και ο Ιωάννης ήταν αυτός που είπε ότι εγώ πρέπει να ελαττώνομαι και αυτός να αυξάνει, δηλαδή ο Χριστός.

Κάποια μέρα έστειλε μερικούς μαθητές του στο Χριστό και τον ρώτησα συ είσαι ο ερχόμενος ή περιμένουμε άλλον. Και δεν το έκανε αυτό ο Πρόδρομος από άγνοια, γιατί αυτός είχε υποδείξει στους ανθρώπους το Μεσσία, αλλά για να συνδέσει στενώτερα τους μαθητές του με το μεγάλο Διδάσκαλο, αφού αυτός επρόκειτο να φύγει από τον κόσμο αυτό. Ο Κύριος, όταν τον πλησίασαν και τον ρώτησαν οι μαθητές του Βαπτιστού τους απάντησε. Πέστε στον Ιωάννη τα όσα βλέπετε με τα μάτια σας, δηλαδή λεπροί καθαρίζονται, δαιμόνια εκβάλλονται, τυφλοί αναβλέπουν και νεκροί εγείρονται. Και ευτυχείς θα είναι όσοι δεν θα σκανδαλισθούν αλλά θα πιστέψουν σε μένα.

Αυτά τα ασυνήθιστα και πρωτοφανή σημεία διαβεβαίωναν την θεία προέλευση του Κυρίου και έκαναν τους μαθητές του Ιωάννη να προσέλθουν στον κύκλο του Χριστού και να αποτελέσουν τη ζύμη με την οποίαν ζυμώθηκε το χριστιανικό φύραμα.

Αυτή η παρακίνηση του Προδρόμου να ακολουθήσουν οι άνθρωποι το Χριστό και το κήρυγμα της μετανοίας που ακούσθηκε στην έρημο συνεχίζει να καρποφορεί και σήμερα και σε κάθε εποχή. Καλεί τους ανθρώπους να αναλάβουν την πνευματική πανοπλία, να συμμορφωθούν προς το προσκλητήριο του Χριστού και να αγωνισθούν στην καθημερινή ζωή για την επικράτηση του Ευαγγελίου. Και όσοι αγωνίζονται αυτόν τον καλόν αγώνα προστίθενται στο στράτευμα του Λόγου του Θεού και προετοιμάζονται για τη Βασιλεία των ουρανών την οποία προγεύονται από τη ζωή αυτή. Αμήν.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Υπό Ἀρχιμανδρίτου Νικηφόρου Πασσᾶ

Ἐτούτη ἡ Κυριακὴ ὀνομάζεται Κυριακὴ μετὰ τὴν Γέννηση τοῦ Χριστοῦ. Σημειώνει δὲ πὼς τὸ γεγονὸς τελέσθηκε· ὁ Χριστὸς γεννήθηκε ὡς ἄνθρωπος· ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς ἀποφάσισε νὰ συγκατοικήσει μὲ τοὺς ἀνθρώπους. Ὁ οὐρανὸς ἄνοιξε καὶ ἀποκάλυψε πὼς τὸ μοναδικὸ κίνητρο τοῦ Θεοῦ γιὰ ἐτούτη τὴν ἐπιφάνειά Του εἶναι καὶ θὰ παραμείνει γιὰ πάντα ἡ ἀγάπη Του γιὰ τὸν ἄνθρωπο.Ἄλλωστε μᾶς τὸ τονίζει στὸ κείμενο του ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, ὅταν λέγει : «ἔτσι ἀκριβῶς ἀγάπησε ὁ Θεὸς τὸν κόσμο, ὥστε ἔδωσε σ᾿ αὐτὸν τὸν μονογενῆ υἱό του ἵνα κάθε ἕνας ποὺ θὰ πιστεύσει σ᾿ αὐτὸν νὰ μὴν ἀπολεστεῖ, ἀλλὰ νὰ ἔχει ζωὴ αἰώνιο».Λόγια καθαρὰ καὶ ἀληθινά, ἀποκαλύπτοντα τὴ γνησιότητα καὶ αὐθεντικότητα τῆς Θεϊκῆς βουλήσεως. Ἀκόμη δὲ ἐκφράζουν καὶ αἰτιολογοῦν τὴν Θεϊκὴ παρουσία στὸν κόσμο γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴ μετοχή του στὴν αἰωνιότητα.

Γι᾿ αὐτὸ στὸ σημερινὸ Εὐαγγέλιο τοῦ εὐαγγελιστοῦ Μάρκου, καταγράφεται «ἡ ἀρχὴ τοῦ χαροποιοῦ μηνύματος περὶ τῆς ἐλεύσεως στὸν κόσμο τοῦ Χριστοῦ, ποὺ εἶναι ὁ ἐνανθρωπήσας υἱὸς τοῦ Θεοῦ».Ἀρχίζει ἔτσι μιὰ καινούργια ἡμέρα καὶ ἀνοίγεται ἕνας νέος δρόμος πλημμυρισμένος ἀπὸ τὴ Θεϊκὴ ἀγάπη καὶ εὐλογία. Γιατὶ ἐκεῖνο τὸ βράδυ ξετυλίγεται τὸ Θεϊκὸ θαῦμα καὶ γιεννιέται ἡ οὐράνια ἀλήθεια.Μονάχα ποὺ αὐτὴ ἡ ἀλήθεια «γεννιέται ἐρήμην τοῦ κόσμου, ἔξω καὶ μακριὰ ἀπὸ τὰ ἰσχυρὰ τείχη τῶν ἀριθμῶν, σὲ μέρος ποὺ κανεὶς δὲν φαντάζεται καὶ μέσα στὴ μυστικότητα τῆς νύχτας». Ἐκείνη τὴ νύχτα τοῦ θαύματος καὶ τοῦ ξαφνιάσματος! Ὅλοι βρίσκονται τυλιγμένοι ἀσφυκτικὰ μὲ τὶς ἐγκόσμιες φροντίδες καὶ μέριμνες. Ὁ κάθε ἕνας προσπαθεῖ νὰ ἱκανοποιήσει τὴν ὕπαρξή του μὲ πράγματα αὐτοῦ τοῦ κόσμου. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἀνησυχία, ἐκτὸς τῆς ἀπολαύσεως τῶν ἐγκόσμιων ὑλικῶν ἀγαθῶν.Ἕνας μόνο ἀνησυχεῖ γιὰ ὅλους αὐτούς· μὴ τυχὸν κάποιος παραστρατήσει καὶ χαθεῖ· μὴ τυχὸν κουραστεῖ ἀπὸ τὸ βάρος τῆς ζωῆς καὶ πέσει· μὴ τυχὸν φύγει σὲ δρόμους ξένους καὶ ἄγνωστους καὶ δὲν γνωρίζει πῶς νὰ γυρίζει πίσω.Γι᾿ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, μόνο ὁ Θεὸς φροντίζει, σκέπτεται καὶ βοηθεῖ. Μόνο Αὐτὸς ὡς πατέρας ἀνησυχεῖ καὶ προσμένει τὴ δική μας ἐπιστροφή. Ὄχι γιατὶ μᾶς ἔχει ἀνάγκη ἢ προσδοκᾶ ὀφέλη ἀπὸ ἐμᾶς. Ἐμεῖς ἔχουμε τὴν ἀπόλυτη ἀνάγκη Του. Δίχως τὸ Θεό, δὲν μποροῦμε νὰ ὑπάρχουμε. Καὶ δίχως τὴν παρουσία Του ἡ ζωὴ ἀφυδατώνεται ἀπὸ τὶς δυνάμεις ἐκεῖνες ποὺ τὴν νοηματίζουν.Ἀκόμη δέ, κι αὐτὸ εἶναι σημαντικό, ἐμεῖς πιστοποιοῦμε τὴν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ.

Δηλαδή, ἐπειδὴ ὑπάρχουμε ἐμεῖς, ὑπάρχει ἢ πρέπει νὰ ὑπάρχει καὶ ὁ Θεός. Δίχως τὴ δική μας παρουσία ἡ ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ δὲν ἔχει κανένα σκοπό. Ὁ σκοπός Του ἐκπληρώνεται γιὰ ἐμᾶς.Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ γίνεται, λοιπόν, χάρη ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων καὶ μέσω ἡμῶν βεβαιώνεται ἡ ἀνθρώπηση Ἐκείνου. Γι᾿ αὐτὸ ἡ σύνδεσή μας μετὰ τοῦ Θεοῦ εἶναι καθοριστικῆς σημασίας γεγονὸς καὶ σηματοδοτεῖ τὴν ἑτερόφωτη καὶ ἑτερότροφη ὕπαρξή μας.Παίρνουμε τὸ φῶς ἀπὸ τὴν πηγὴ τοῦ φωτός, τὸ Θεό. Καὶ τρεφόμαστε ἀπὸ τὸ δικό Του τραπέζι ποὺ προσφέρεται τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα Του. Δίχως αὐτὰ θὰ μέναμε στὸ σκοτάδι καὶ δὲν θὰ βλέπαμε νὰ βαδίζουμε πρὸς τὴν ἀλήθεια καὶ τὴ ζωή. Καὶ θὰ μέναμε πεινασμένοι καὶ διψασμένοι, δίχως τὴ τροφὴ ποὺ τρέφει τὴν ψυχή μας.Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ, ὡς ἱστορικὸ γεγονός, ἐπανεορτάζεται καὶ ἐφέτος. Μὲ πολλὰ φῶτα καὶ ποικίλα χρώματα· μὲ στολίδια καὶ λαμπιόνια· μὲ τραπέζια καὶ δεξιώσεις· μέ χοροὺς καὶ γλέντια. Διασκεδάζουμε καὶ χαιρόμαστε· ἑορτάζουμε καὶ ἀγάλλεται ἡ ὕπαρξή μας.Πόση δύναμη ἔχει ἐτούτη ἡ ἑορτή, ὥστε νὰ παρασύρει ὁλόκληρη τὴ ζωή μας· νὰ ἐπηρεάζει ὁλόκληρο τὸν κόσμο· νὰ ζωντανεύει ὅλες τὶς ἀνθρώπινες δραστηριότητες· νὰ κινεῖ ὁλόκληρο τὸ ἐμπόριο! Ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, δὲν πρέπει ὅμως νὰ νομίζουμε πὼς ὅλο κι ὅλο αὐτὸ εἶναι ἡ ἑορτὴ τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ. Εἰδεμὴ θὰ ἔχουμε ὁλωσδιόλου ξεφύγει ἀπὸ τὸ βαθὺ καὶ οὐσιαστικὸ νόημά της. Κι αὐτὸ εἶναι πὼς ὁ Θεὸς ἔγινε ἄνθρωπος μὲ ἕνα διακριτικὸ τρόπο καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ μᾶς κάνει φίλους καὶ ἀγαπητούς Του!Ὅμως, ἐπειδὴ σέβεται τὴ δική μας ἐλευθερία καὶ δὲν θέλει νὰ μᾶς ἐπηρεάσει μὲ ἄλλον τρόπο, γι᾿ αὐτὸ στέκει ἀπ᾿ ἄξω καὶ κτυπᾶ μὲ διακριτικότητα.«Ἰδοὺ ἔχω σταθεῖ στὴ θύρα σου καὶ κρούω», λέγει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, «ἐὰν κάποιος ἀκούσει τὴ φωνή μου καὶ ἀνοίξει τὴ θύρα, θὰ μπῶ μέσα στὸ σπίτι καὶ θὰ δειπνήσω μ᾿ αὐτὸν καὶ αὐτὸς θὰ δειπνήσει μαζί μου, ἀπολαμβάνοντας τὴν εὐφροσύνη καὶ τὴ χαρὰ τῆς μακαρίας ζωῆς».

Γι᾿ αὐτὴ τὴν εὐφροσύνη καὶ τὴ χαρὰ τῆς μακαρίας ζωῆς ἑορτάζουμε τὰ Χριστούγεννα. Καὶ παρακαλοῦμε προσευχόμενοι, νὰ μὴ μᾶς λησμονήσει ὁ Χριστὸς καὶ δὲν κρούσει τὴ θύρα τῆς ψυχῆς μας.Γιατὶ ἐμεῖς εἴμαστε ἕτοιμοι ν᾿ ἀνοίξουμε ἀμέσως, ἐπειδὴ ἐπιθυμοῦμε νὰ ζήσουμε ἐτοῦτα τὰ Χριστούγεννα μέσα μας, ὑπαρξιακά, μὲ τὴ δική Του χάρη καὶ εὐλογία.

Ἀρχιμανδρίτου Νικηφόρου Πασσᾶ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ, Ευαγγ. Ανάγνωσμα: Μάρκ. α, 1-8 (30-12-2012) Φιλίππου Φιλίππου

 Κυριακή προ των Φώτων η σημερινή και το Ευαγγελικό ανάγνωσμα αποτελεί την αρχή του Ευαγγελίου του Ευαγγελιστή Μάρκου. Μέσα από αυτό γίνεται αναφορά στην αρχή του χαρμόσυνου μηνύματος για τον Ιησού Χριστό, το οποίο αναγγέλλει ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Μας παρουσιάζει τον ερχομό του Ιωάννη ο οποίος έχει ως στόχο να προετοιμάσει το δρόμο από τον οποίο θα περάσει ο Ιησούς Χριστός. Γίνεται ακόμη αναφορά στον τρόπο που προετοιμάζει το δρόμο αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ζούσε.

 Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής ήταν γιος του Ζαχαρία και της Ελισάβετ. Ήταν ο τελευταίος από τους προφήτες και ο μεγαλύτερος των προφητών. Ζούσε στην έρημο με άσκηση και μεγάλη εγκράτεια. Φορούσε ένα ρούχο φτιαγμένο από τρίχες καμήλας και στη μέση του είχε μια δερμάτινη ζώνη. Τρεφόταν από ακρίδες και άγριο μέλι από αγριομέλισσες. Η ακρίδες είναι: είτε η ακρίδες διαφόρων άγριων χόρτων που βλαστούνε στην περιοχή, ή τα γνωστά έντομα τα οποία χρησιμοποιούν και οι Βεδουίνοι που ζουν στην περιοχή μέχρι σήμερα, τα οποία ξηραίνουν και μετά τα τρώνε. Σαν κύριο έργο του Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος είχε την προετοιμασία των ανθρώπων έτσι ώστε να είναι έτοιμοι για να δεχθούν τον Μεσσία.

 Η αναμονή του Μεσσία την εποχή εκείνη ήταν κάτι το αναμενόμενο. Η φθορά και η ανηθικότητα κυριαρχούσε στην ζωή των ανθρώπων. Η εμφάνιση του Ιωάννου και το κήρυγμα του, που ήταν κήρυγμα μετανοίας, αποτελούσε δείχτη προς τον οποίο θα στρέφονταν οι άνθρωποι ώστε να προετοιμαστούν για τον ερχομό του Μεσσία ο οποίος θα έφερνε μια πραγματικά νέα εποχή για ολόκληρη την ανθρωπότητα.

 Οι συνοπτικοί Ευαγγελιστές όταν μας μιλούν για τον Ιωάννη μας υπενθυμίζουν το σχετικό χωρίο από τον προφήτη Μαλαχία «ούτος εστί περί ου γέγραπται˙ ιδού εγώ αποστέλλω τον άγγελον μου προ προσώπου σου, ος κατασκευάσει την οδόν σου εμπροσθέν σου» (Μαλαχ. γ΄, 1). Αυτό γίνεται έτσι ώστε να φανερωθεί η εκ Θεού αποστολή του Ιωάννη, για να ετοιμάσει την οδό του Κυρίου. Ο ίδιος ο Ιωάννης διακηρύσσει ότι έρχεται ύστερα από μένα αυτός που είναι πιο ισχυρός και εγώ δεν είμαι άξιος να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα υποδήματα του. Εγώ σας βάφτισα με νερό, εκείνος όμως θα σας βαφτίσει με Άγιο Πνεύμα. Την μεγαλύτερη μαρτυρία για τον Ιωάννη μας την δίνει ο ίδιος ο Χριστός ο οποίος μας λέγει: «αμήν λέγω υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του Βαπτιστού », δηλαδή σας βεβαιώνω πως μάνα δε γέννησε ως τώρα άνθρωπο πιο μεγάλο από τον Ιωάννη το Βαπτιστή. (Ματ. 11,11).

 Η εμφάνιση και το κήρυγμα του Προδρόμου ήταν μια πρόσκληση προς την ανθρωπότητα για μετάνοια. Καλούσε τους ανθρώπους να καθαρίσουν τις ψυχές τους από την κακία και την αμαρτία. Είχε γίνει οδοδείχτης που προετοίμαζε τους ανθρώπους, δείχνοντας τους το δρόμο προς τον Ιησού Χριστό. Δεν προσπαθούσε κηρύσσοντας με διάφορα καλά λόγια να ικανοποιήσει τις διάφορες τάξεις ανθρώπων που ερχόντουσαν να τον ακούσουν. Κήρυττε και έλεγχε με αυστηρά λόγια τους πάντες που παρέβαιναν το Νόμο του Θεού χωρίς να υπολογίζει τίποτα. Φτάνει στο σημείο να ελέγχει και τον ίδιο τον Ηρώδη ο οποίος είχε παράνομο δεσμό με τη γυναίκα του αδελφού του. Ελέγχει με τόση αυστηρότητα, μήπως και καταφέρει να τους ξυπνήσει μέσα από το λήθαργο της αμαρτίας που είχαν περιέλθει.

 Η υπόδειξη αυτή του Προδρόμου προς τον αληθινό Μεσσία τον Ιησού Χριστό αποτελεί και για μας σήμερα ένα επίκαιρο μήνυμα. Η απομάκρυνση του στόχου της ζωής μας από τον Χριστό και ο προσανατολισμός του σε οικονομικές και κοινωνικές επιτυχίες μας έχουν οδηγήσει σε τραγικές απογοητεύσεις και αδιέξοδα που είναι σε όλους μας ορατά. Η αρχή του νέου έτους σε δύο μέρες, ας αποτελέσει την αρχή την οποία θα βάλει ο καθένας μας στη ζωή του έτσι ώστε να στραφούμε προς τον Χριστό τον οποίο μας υπέδειξε ο Πρόδρομος και αποτελεί τον αληθινό Σωτήρα μας. Αμήν.

Διακήρυξη τοῦ οὐρανοῦ Ἀρχιμανδρίτης Δανιήλ Ἀεράκης

 

«Καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ Ἀγαπητός, ἐν σοι εὐδόκησα» (Μάρκ. 1,11)


Λιτότητα ἐκφράσεως

Μεγάλο γεγονὸς μὲ λίγες λέξεις. Τὸ Εὐαγγέλιο, ποὺ διαβάζεται κατὰ τὴν τελετὴ τοῦ Ἁγιασμοῦ τῶν Θεοφανείων, εἶναι ἀπὸ τὰ μικρότερα σὲ ἔκταση. Μόλις τρεῖς στίχοι εἶναι. Καὶ ὅμως μέσα σ’ αὐτοὺς τοὺς ἐλάχιστους στίχους κρύβεται ὅλο τὸ Θεοφανικὸ μυστήριο. Λιτότητα χαρακτηρίζει τοὺς ἱεροὺς Εὐαγγελιστὲς στὴ περιγραφὴ τῶν μεγάλων γεγονότων τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ.
Εἶναι καὶ ἡ λιτότητα μία ἀπόδειξη τῆς ἀλήθειας τῶν ὑπερφυσικῶν γεγονότων. Ἂν ὅσα περιγράφουν οἱ Εὐαγγελιστὲς γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ δὲν ἦταν ἀδιάψευστα γεγονότα, ἀλλ’ ἦταν ἀποκυήματα τῆς φαντασίας, θὰ προσπαθοῦσαν νὰ τὰ στολίσουν μὲ ἐντυπωσιακὲς περιγραφές, μὲ κτυπητὰ ἐπίθετα καὶ μὲ λογοτεχνικὰ περιδέραια. Ἀλλὰ τὰ γεγονότα τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι πραγματικά. Γι’ αὐτὸ μὲ λιτότητα ὕφους παριστάνεται ἡ φυσικότητά τους.

Λίγες λέξεις: «Καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς τὸν Ἰορδάνην». Ἡ λιτότητα καὶ ἡ συντομία τῆς περιγραφῆς δὲν φανερώνει μόνο τὴν ἀλήθεια τῶν γεγονότων. Φανερώνει καὶ τὴ λάμψη τοῦ γεγονότος. Ἀκούσατε ποτὲ νὰ διαφημίζεται ἡ ἀνατολὴ τοῦ ἡλίου ἢ ἡ λάμψη του; Ὁ ἥλιος δὲν χρειάζεται διαφήμιση. Ἀρκοῦν τρεῖς λέξεις: «Ἀνέτειλε ὁ ἥλιος» – «Ὁ ἥλιος λάμπει»! Ἡ λάμψη του εἶναι τὸ πιὸ διαφημιστικὸ κήρυγμά του. Ὅταν λάμπουν τὰ ἔργα, τί ἔχουν νὰ προσθέσουν τὰ πλουμιστὰ λόγια; Τὸ ἴδιο καὶ στὸν Ἰορδάνη. Λάμπει τὸ πιὸ ὑπέροχο γεγονός. Εἶναι τὸ ἔργο τῆς Θεοφανείας.

Κάθε μία ἀπὸ τὶς λέξεις τοῦ Εὐαγγελικοῦ κειμένου εἶναι καὶ μία παράσταση ἀπὸ Θεοφανικὸ σκηνικό. Ἕναν ἀπὸ τοὺς τρεῖς στίχους ἀναφέρω, γιὰ νὰ δῆτε ὅτι κάθε λέξη του εἶναι μία ἀνεπανάληπτη παρουσίαση στὸ σκηνικὸ αὐτό: «Καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζομένους τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’ αὐτὸν» (Μάρ. 1,10).

«Εὐθέως». Παριστάνεται ἡ ἀναμαρτησία τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

«Σχιζομένους τοὺς οὐρανούς». Ἄνοιξαν τὰ οὐράνια. Ἀποκαλυπτικὸ τὸ ὑπερθέαμα. Μοναδικὸ σὲ μεγαλεῖο!

«Καὶ τὸ Πνεῦμα ὡς περιστεράν». Ἡ παρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στὴ μορφὴ τοῦ ἀθώου πτηνοῦ.



Βάπτιση – ἀποκάλυψη

Μὲ ποιὰ μάτια βλέπουμε τὸ γεγονὸς τῶν Θεοφανείων; Μὲ ὑλικὰ ἢ πνευματικά; Ἂν διαθέτουμε μόνο σωματικὰ μάτια, θὰ παρακολουθήσουμε μία ἁπλὴ βάπτιση. Ἕνας ἀνάμεσα στοὺς τόσους ποὺ προσέρχονταν στὸν Ἰορδάνη, βαπτίσθηκε ἀπὸ τὸν Ἰωάννη. Ἂν ὅμως διαθέτουμε πνευματικὴ ὅραση, ἂν ἡ ψυχὴ μας βλέπει πέρα ἀπὸ τὰ αἰσθητά, τότε θὰ διαπιστώσουμε ὅτι ἡ βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ κρύβει μυστήριο πολύμορφο καὶ πολυδιάστατο.

Εἶναι βάπτιση – ταπείνωση. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ Θεός. Ὅπως καταδέχτηκε νὰ περιβληθεῖ τὴν ἀνθρώπινη φύση, ἔτσι καταδέχτηκε νὰ περιβληθεῖ καὶ τὰ Ἰορδάνεια νάματα. Ὅπως ντύθηκε τὸ ἔνδυμα τῆς ἀνθρώπινης φύσεως, ἔτσι ἐκδύθηκε τὸ ὑλικά του ἐνδύματα καὶ βαπτίσθηκε. Εἶναι «ὁ ἐν Ἰορδάνῃ ὑπὸ Ἰωάννου βαπτισθῆναι καταδεξάμενος…». Ἐκεῖνος ποὺ δέχτηκε νὰ γεννηθεῖ ἀπὸ ἄνθρωπο, τὴν Παρθένο Μαρία, ὁ ἴδιος δέχτηκε νὰ βαπτιστεῖ ἀπὸ ἄνθρωπο, τὸν Παρθένο Ἰωάννη. Ἡ βάπτιση εἶναι μία ἀκόμη ὑπαγωγὴ τοῦ Ἰησοῦ στὶς συνθῆκες τῆς ἀνθρώπινης καταστάσεως. Τὸ Θεῖο ντύνεται τὶς ἀνθρώπινες συνθῆκες, γιὰ νὰ ντυθεῖ τὸ ἀνθρώπινο τὶς θεϊκὲς συνθῆκες.

Εἶναι βάπτιση – φανέρωση. Θεοφάνεια ὀνομάζεται τὸ γεγονός, διότι φανερώνεται ὁ Θεός. Ἐκεῖνος, ποὺ οἱ ἄνθρωποι αἰῶνες πρὶν δὲν μπόρεσαν νὰ τὸν ἀνακαλύψουν, αὐτὸς τώρα ἀποκαλύπτεται μόνος του στὸν Ἰορδάνη. Πρόκειται γιὰ τὸν ἀληθινό, τὸν Τριαδικὸ Θεό. «Ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις». Ἀκοῦμε τὴ φωνὴ τοῦ Θεοῦ Πατέρα. Βλέπουμε τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον «ἐν εἴδει περιστερᾶς». Καὶ προσεγγίζουμε τὸν Υἱό, τὸν σαρκωμένο Λόγο τοῦ Θεοῦ.

Εἶναι βάπτιση – αὐθεντία. Πρόκειται γιὰ μία ἀπόλυτη, ἀξεπέραστη αὐθεντία. Εἶναι ἡ θεϊκὴ αὐθεντία. Οἱ λεγόμενες ἀνθρώπινες αὐθεντίες, ἡ μία μετὰ τὴν ἄλλη, ξεπερνιοῦνται. Ἡ αὐθεντία τοῦ Ἰορδάνη παραμένει καὶ θὰ παραμένει. Οἱ ἀρχαῖοι βασιλεῖς εἶχαν σὰν αὐθεντικὸ σημάδι, σὰν σημάδι γνησιότητας καὶ ἀναγνωρίσεως, τὸ χρίσμα. Χρίονταν στὸ κεφάλι ἀπὸ κάποιο προφήτη τοῦ Θεοῦ μὲ ἔλαιο. Καὶ γίνονται χριστοί. Ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ Βασιλεὺς τοῦ οὐρανοῦ, ὁ Βασιλεὺς τῶν αἰώνων. Κανένας δὲν κατόρθωσε τὴν ἐκθρόνισή του μέσα στοὺς εἴκοσι αἰῶνες. Κι εἶναι αἰώνιος καὶ ἀπόλυτος Βασιλεύς, γιατί πάνω στὸ κεφάλι του ἔχει τὸ χρίσμα τοῦ οὐρανοῦ. Ὁ προφήτης Ἠσαΐας παρουσιάζει τὸ Μεσσία ὡς Χριστὸν Κυρίου νὰ λέγει γιὰ τὸ χρίσμα του: «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ’ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με» (Ἠσ. 61, 1). Στὴ βάπτισή του βλέπουμε ἀκριβῶς τὸ ἐπίσημο χρίσμα τοῦ Οὐρανοῦ πάνω στὸν Ἰησοῦ. Πνεῦμα Ἅγιο καὶ Θεὸς Πατέρας ἀναγνωρίζουν, κατὰ τρόπο αὐθεντικό, τὴν θεία υἱότητα, τὴν θεία οὐσία, τὴν θεία ἀποστολὴ τοῦ Ἰησοῦ.



Ἡ ταυτότητά του

Ἰδιαίτερα ἂς σταματήσουμε στὰ στοιχεῖα τῆς ταυτότητας τοῦ Ἰησοῦ, ὅπως δίνονται κατὰ τὴ βάπτισή του. Ὅλοι ἔχουμε πάνω μας καὶ μέσα μας δύο ταυτότητες. Ἡ μία εἶναι ἡ προσωπική μας ταυτότητα. Ἡ ἄλλη ἡ ταυτότητα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εἴμεθα ὁ καθένας μὲ τὸ ἀτομικό του ὄνομα, ἀλλ’ εἴμεθα καὶ χριστιανοὶ ὀρθόδοξοι. Τὸ δεύτερο σημαίνει ὅτι γνωρίζουμε τὰ στοιχεῖα τῆς ταυτότητας τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἔχουμε ταυτότητα μαζί του. Γνωρίζουμε, δηλαδή, τί ἀκριβῶς εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Ἀγωνιζόμαστε δὲ νὰ ταυτιζόμαστε μαζί του, νὰ τὸν μιμούμεθα, ν’ ἀποτελοῦμε ἀντίγραφα τῆς ζωῆς του.

Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι, ἐνῶ τὰ στοιχεῖα τῆς πρώτης, τῆς δικῆς μας ταυτότητας τὰ γνωρίζουμε καὶ τὰ ἀποδίδουμε σωστά, πλαστογραφοῦμε τὰ στοιχεῖα τῆς ταυτότητας τοῦ Ἰησοῦ. Εἴμαστε πλαστογράφοι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅταν δὲν γνωρίζουμε καὶ δὲν ἀναγνωρίζουμε τὰ ἀληθινὰ στοιχεῖα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Τί εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός; Ὁ ἀρμοδιότερος γιὰ τὰ στοιχεῖα ἑνὸς παιδιοῦ εἶναι ὁ πατέρας. Καὶ ὁ ἀρμοδιότερος γιὰ τὰ αὐθεντικὰ στοιχεῖα τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου εἶναι ὁ Θεὸς Πατέρας. Ἡ ἡμέρα τῶν Θεοφανείων μᾶς δίνει τὴν εὐκαιρία ν’ ἀκούσουμε ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἰδίου τοῦ Θεοῦ Πατέρα τὰ στοιχεῖα τοῦ μονογενοῦς του Υἱοῦ, τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Γιὰ τὸ τί εἶναι ὁ Χριστὸς δὲν θ’ ἀκούσω ἀσφαλῶς τὸ χυδαῖο τύπο, ποὺ ἀνοίγει τὸ στόμα του καὶ βλαστημάει βρωμερὰ τὸν Χριστό· δὲν θὰ ρωτήσω τὸν ἐξυπνάκια τύπο, ποὺ εἰρωνεύεται καὶ «σπάει πλάκα» μὲ τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ· δὲν θὰ καταφύγω στοὺς ψευτολογοτέχνες καὶ ψευτοιστορικούς, τύπου Καζαντζάκη καὶ Κορδάτου, ποὺ γράφοντας γιὰ τὸν Ἰησοῦ εἶχαν σὰν μοναδικὴ πηγὴ πληροφοριῶν τὴ νοσηρὴ καὶ διεστραμμένη φαντασία τους.

Διψῶ νὰ μάθω τὴν ἀλήθεια γιὰ τὸν Ἰησοῦ. Θ’ ἀνατρέξω λοιπὸν στὴν πηγή. Θὰ ρουφήξω τὸ γάργαρο νερό, ποὺ ἔρχεται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν Πηγή. Καὶ ἡ Πηγὴ τῆς θείας οὐσίας τοῦ Ἰησοῦ εἶναι ὁ οὐράνιος Πατέρας. Στὸν Ἰορδάνη ἀκούγεται ἡ φωνὴ τοῦ Πατέρα. «Καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν σοὶ εὐδόκησα» (Μάρ. 1, 11). Πρόκειται γιὰ τὴν ἱστορικὴ διακήρυξη τοῦ Οὐρανοῦ.



Τὰ τρία στοιχεῖα

Ἡ βεβαίωση τοῦ Οὐρανοῦ μᾶς δίνει τρία στοιχεῖα τῆς ταυτότητας τοῦ Ἰησοῦ.

1. «Οὗτος ἐστιν ὁ Υἱός μου». Εἶναι ὁ Υἱός μου, λέγει ὁ Θεὸς Πατέρας. Ὁ Χριστὸς νομιζόταν υἱὸς σὰν ὅλους τοὺς υἱούς. Στὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων φαινόταν ἄνθρωπος. Στὰ χαρτιὰ τῶν Ἰουδαίων, νομικά, «ἐνομίζετο» υἱὸς τοῦ Ἰωσήφ. Τόσα χρόνια, πλὴν ἐλαχίστων περιπτώσεων, περιέκρυβε τὸν ἑαυτό του καὶ τὴν ἐξουσιαστική του δύναμη. Καὶ ὅμως ἦταν ὁ ἀναμενόμενος Μεσσίας καὶ Λυτρωτὴς τοῦ κόσμου. Ἦταν τὸ μοναδικὸ πρόσωπο τῆς Ἱστορίας. Ἦταν ὁ Θεάνθρωπος Κύριος.

Τὸ ἔργο τῆς θείας ἀποκαλύψεως καὶ τοῦ λυτρωτικοῦ Πάθους πλησιάζει. Γιὰ νὰ μὴν ἀμφιβάλλουν οἱ ἄνθρωποι, ἔχουν ἀνάγκη κάποιας αὐθεντικῆς σφραγίδας γιὰ τὴ θεία ἀποστολὴ τοῦ Ἰησοῦ. Καὶ ἡ σφραγίδα δίνεται. Ὁ Θεὸς πατέρας τὸν ὁμολογεῖ: «Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου». Εἶσαι δικός μου Υἱός. Δὲν εἶσαι παιδὶ τῆς γῆς.

2. «Ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός». Τὸ ἐπίθετο «ἀγαπητὸς» φανερώνει τὴ σχέση τοῦ Πατέρα καὶ τοῦ Υἱοῦ. Εἶναι σχέση ἀγαπητική. Ἡ ἀπόλυτη ἀγάπη βρίσκεται μόνο ἀνάμεσα στὰ πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδας. Ἀγάπη σημαίνει ἑνότητα. Καὶ ὁ Πατέρας μὲ τὸν Υἱὸ ἔχουν ἀπόλυτη ἑνότητα. Στὴ διακήρυξη τοῦ Πατέρα ἦρθε νὰ προστεθεῖ ἀργότερα καὶ ἡ διακήρυξη τοῦ Υἱοῦ: «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμέν» (Ἰωάν. 10, 30).

«Ἀγαπητός»! Φανερώνει τὴν ἀσύλληπτη θυσία, ποὺ ἔκανε ὁ Θεὸς γιά μᾶς. Αὐτὸν τὸν ἀγαπητὸ Υἱό του, τὸν μονογενῆ Υἱό του, τὸ μονάκριβο παιδί του, τὸ πρόσφερε γιὰ τὴ δική μας σωτηρία. Τὸ νὰ ἔχεις χίλια ὡραῖα, πολύτιμα καὶ σπουδαῖα πράγματα, καὶ ἀπὸ αὐτὰ νὰ δώσεις τὸ ἕνα, δὲν ἔχει καὶ τόσο μεγάλη σημασία. Τὸ νὰ ἔχεις ἕνα καὶ μοναδικό, καὶ νὰ τὸ δώσεις, αὐτὸ ἔχει ἄπειρη ἀξία καὶ φανερώνει ἀξεπέραστη ἀγάπη. Ὁ Θεὸς ἕνα Υἱὸ εἶχε, καὶ τὸν ἔδωσε. Γι’ αὐτὸ ἔχει ἄπειρες διαστάσεις ἐκεῖνο τὸ «οὕτως» (τόσο πολύ), ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ Χριστὸς μιλώντας γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ: «Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμο, ὥστε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον» (Ἰωάν. 3, 16).

«Ἀγαπητός»! Καθρεπτίζει τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι «ὁ υἱὸς τῆς ἀγάπης τοῦ Πατρός».

«Ἀγαπητός»! Ὑποδεικνύει καὶ τὶς δικές μας σχέσεις μὲ τὸ Χριστό. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ Ἀγαπητός! Ὁ Ἀγαπητὸς τῶν ἀγαπητῶν! Εἶναι ἡ πρώτη μας ἀγάπη. Ἔχει κερδίσει τὸ κέντρο τῆς καρδιᾶς μας. Τὸν ἀγαπᾶμε γιατί αὐτὸς πρῶτος μᾶς ἀγάπησε. Ὅποιος δὲν ἀγαπάει τὸ Χριστό, στερεῖται εὐαισθησίας, ὅπως ἐκεῖνος ποὺ δὲν τοῦ ἀρέσει ἡ εὐωδία τῶν λουλουδιῶν.

3.«Ἐν σοὶ εὐδόκησα». Ὁ Χριστὸς εἶναι ἡ εὐδοκία τοῦ Πατρός. Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ μεγαλύτεροι ἀκόμη ἅγιοι, κάποτε δυσαρεστοῦν τὸ Θεό. Ὁ μόνος, ποὺ εὐχαρίστησε ἀπόλυτα, ποὺ εὐαρέστησε σὲ ὅλα τὸ Θεὸ Πατέρα εἶναι ὁ σαρκωμένος Υἱὸς καὶ Λόγος του. Ἀναπαύεται ἀπόλυτα ὁ Πατέρας στὸν Υἱό. Ἀλλὰ καὶ ἀπόλυτη εἶναι ἡ εὐδοκία του, ἡ ἀγάπη του, ἡ ἀγαθή του διάθεση γιὰ τὸν Υἱό· ἡ πλήρης ἀποδοχὴ τῆς θυσίας τοῦ Υἱοῦ.



Μοναδικὴ φωνὴ

«Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός…». Τὰ λόγια αὐτὰ εἶναι ἡ εἰσβολὴ τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ στὸ κόσμο· ἡ εἰσβολὴ τῆς ὑπερκοσμιότητας στὴν ἐγκοσμιότητα· ἡ εἰσβολὴ τῆς αἰωνιότητας στὴν χρονικότητα.

Ἡ τραγωδία τοῦ ἀνθρώπου ἄρχισε μὲ τὴν εἰσβολὴ τῆς φωνῆς τοῦ Διαβόλου μέσα στὸ παράδεισο. Μέσα σ’ ἐκεῖνο τὸν εὐλογημένο χῶρο ἀκούστηκε ἡ φωνὴ τῆς διαστροφῆς, τῆς διαστρεβλώσεως τῆς ἀλήθειας τοῦ Θεοῦ, ποὺ παραπλάνησε οἰκτρὰ τὸν ἄνθρωπο. Ἡ σωτηρία τώρα τοῦ ἀνθρώπου ἀρχίζει μὲ τὴν εἰσβολὴ τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ μέσα στὴν κόλαση τοῦ παρόντος κόσμου. Ἡ πρώτη φωνὴ παρενέβαλε τόσα παράσιτα, ὥστε ὁ ἄνθρωπος δὲν ἦταν πιὰ ἱκανὸς νὰ συλλαμβάνει τοὺς ἤχους τοῦ οὐρανοῦ. Ἡ δεύτερη φωνὴ διαλύει τὰ παράσιτα καὶ ἐπανασυνδέει τὸ αὐτὶ τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ στόμα τοῦ Θεοῦ. Ἀρκεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ ἔχει «ὦτα ἀκούειν». Ἡ πρώτη φωνὴ ἦταν παραπλανητική. Ἡ δεύτερη εἶναι ὁδηγητική. Μὲ τὴν πρώτη φωνὴ σερβιρίστηκε στοὺς ἀνθρώπους τὸ δηλητήριο τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου. Μὲ τὴ δεύτερη φωνὴ συστήθηκε στοὺς ἀνθρώπους ἡ σωτηρία καὶ ἡ αἰώνια ζωή. Ἡ φωνὴ τοῦ Θεοῦ Πατέρα στὸ Θεοφανικὸ γεγονὸς τοῦ Ἰορδάνη εἶναι ἡ σπουδαιότερη φωνὴ ποὺ ἀκούστηκε ποτέ. Πολλὲς φωνὲς ἀκούστηκαν καὶ ἀκούγονται. Ἀλλ’ οἱ περισσότερες εἶναι φωνὲς ἀπάτης, φωνὲς πλανεύτρας σειρήνας, φωνὲς σατανικές, δημαγωγικές, ξεμυαλίστρες. Ἡ φωνὴ τῶν Θεοφανείων εἶναι ἡ φωνή, ὁ ἦχος, ὁ κρότος, ἡ καμπάνα, ἡ σάλπιγγα, τὸ μήνυμα, ἡ διακήρυξη τοῦ Οὐρανοῦ.

Εἶναι μία φωνή, ποὺ ἐνῶ πέρασαν δύο χιλιάδες χρόνια δὲν σκεπάστηκε, δὲν ξεχάστηκε, δὲν ἔσβησε. Ἂν φωνάξει κάποιος ἀπὸ ἕνα ὑψηλὸ βουνό, θ’ ἀκουστεῖ στὴ συνέχεια ὁ ἀντίλαλος τῆς φωνῆς του ἀπὸ τὶς ἀπέναντι πλαγιές, ἀλλὰ μία, τὸ πολὺ δύο ἢ τρεῖς φορές. Φώναξε κάποτε ὁ Θεὸς ἀπὸ τὴν ὑψηλότερη κορυφή, ἀπὸ τὴν κορυφὴ τοῦ οὐρανοῦ. Κι ὁ ἀντίλαλος τῆς φωνῆς του ἀκούγεται καὶ θὰ ἀκούγεται γιὰ πάντα. Ἡ ἱστορία εἴκοσι αἰώνων εἶναι ὁ ἀντίλαλος τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἱστορία βεβαιώνει τὴν ἀλήθεια τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ εἶναι ὁ ἀντίλαλος τῆς διακηρύξεως τοῦ Πατέρα.

Αὐτὴ ἡ φωνὴ πρέπει νὰ κινεῖ τὸ τύμπανο τῆς πνευματικῆς μας ἀκοῆς, καὶ τὶς χορδὲς τῆς καρδιᾶς μας. Ὁ κόσμος, ἀγαπητοὶ καὶ οἱ φωνὲς του παρέρχονται. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς μένει. Εἶναι τὸ φῶς, ποὺ φωτίζει ὅλο τὸν κόσμο. Εἶναι ὁ ἁγιασμός, ποὺ ἁγιάζει τὰ σύμπαντα. Ἂς φωτισθοῦμε καὶ ἂς ἁγιαστοῦμε μὲ τὴ χάρη του, ὅπως ἁγιάστηκε ὁ Ἰορδάνης ἀπὸ τὴν Θεοφανικὴ παρουσία του.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ (Ματθ. β΄ 13-23) - (Γαλ. α΄11-19) Προδρομική παρουσία «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω»

Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής προ των Φώτων αναφέρεται στη δράση του Ιωάννη του Προδρόμου, στο πρόσωπο του οποίου εκπληρώνονται δύο προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης. Στην πρώτη σημειώνεται ότι ο Θεός θ’ αποστείλει τον προάγγελό του για να προετοιμάσει το δρόμο για τον ερχομό του Μεσσία, ο οποίος θα φέρει τη σωτηρία στον κόσμο. Στη δεύτερη, ο προφήτης Ησαϊας εμφανίζει τον  Πρόδρομο ως «φωνή βοώντος εν τη ερήμω» που συμβουλεύει τους ανθρώπους να ετοιμαστούν για τον ερχομό του Χριστού και να ακολουθήσουν το δρόμο της μετάνοιας.

Όπως μάς πληροφορεί ο Μάρκος, από το ευαγγέλιο του οποίου αντλείται η σημερινή περικοπή, ο Ιωάννης στην έρημο πρόσφερε βάπτισμα μετανοίας «εις άφεσιν αμαρτιών». Όλοι έτρεχαν για να βαπτισθούν από αυτόν στον Ιορδάνη ποταμό, αφού πρώτα εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Σύμφωνα με τις περιγραφές, ο Ιωάννης έφερε ένδυμα από τρίχες καμήλας και ζώνη δερμάτινη γύρω από τη μέση του, ενώ η τροφή του ήταν πολύ λιτή. Τρεφόταν με μέλι άγριο και ακρίδες. Ο Ιωάννης επειδή ήταν μεγάλη μορφή σε σημείο μάλιστα που κάποιοι τον εκλάμβαναν ως τον αναμενόμενο Μεσσία δεν παρέλειπε να διευκρινίζει συνεχώς ότι «έρχεται πίσω μου ο ισχυρότερός μου, που δεν είμαι άξιος ούτε τα υποδήματά του να λύσω. Εγώ σας βαπτίζω με νερό, εκείνο όμως θα σας βαπτίσει στο Άγιο Πνεύμα».

Φωνή βοώντος

Η έκφραση «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», αποτυπώνει την όλη παρουσία του Ιωάννου του Προδρόμου. Στην πνευματική ερημία που αποκαλυπτόταν έντονα και στη δική του εποχή, μέσα στην τραγικότητα που προκαλεί η αμαρτία, μέσα στη γενικότερη απελπισία που κυριαρχούσε στους ανθρώπους της εποχής του, προετοίμασε το δρόμο για τον ερχομό του Χριστού, με την προτροπή «μετανοείτε». Η μετάνοια, δεν είναι βέβαια μια επιφανειακή κατάσταση, αλλά μια βαθιά υπαρκτική στάση, που αλλάζει ολόκληρο τον άνθρωπο και τον καθιστά δεκτικό στην αγάπη του Θεού. Τον ετοιμάζει για να δεχθεί το σωτήριο μήνυμά του. Να εισέλθει στη Βασιλεία του.

Πολλοί ήταν εκείνοι που συνέρρεαν για να ακούσουν το κήρυγμα του Ιωάννη και ακολούθως να βαπτισθούν στον Ιορδάνη ποταμό. Αυτό όμως δεν ήταν το τέρμα αλλά μόνο η αρχή. Η αρχή μιας πορείας που οδηγούσε στο Σωτήρα Χριστό και παρέπεμπε κατευθείαν στο πρόσωπό του. Γι’ αυτό και ο Ιωάννης δεν αφήνει τους ανθρώπους να επαναπαυθούν μόνο στη δική του διδασκαλία ούτε να περιοριστούν μόνο στο δικό του βάπτισμα ή στο δικό του πρόσωπο. Δείχνει με το κήρυγμα και το βάπτισμά του τον Χριστό, ο οποίος δεν θα φέρει απλά συγχώρεση στους ανθρώπους, αλλά την πνευματική ανακαίνιση και την πραγματική σωτηρία. Γι’ αυτό και γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στο δικό του βάπτισμα, το οποίο επικεντρώνεται στο νερό, και στο βάπτισμα που θα εγκαινίαζε ο Χριστός εν Αγίω Πνεύματι.

Πνευματική αναγέννηση

Η μετοχή στη χάρη του Αγίου Πνεύματος, η πνευματική ανακαίνιση του ανθρώπου και η δυνατότητα να βιώνει τη χαρά της παλιγγενεσίας, προϋποθέτει το πέρασμα από το δρόμο της μετάνοιας, τον οποίο άνοιγε η παρουσία της μεγάλης μορφής του Ιωάννη του Προδρόμου. Χωρίς τη μετάνοια, η οποία μεταφράζεται σε στάση ζωής απέναντι στον Θεό και το συνάνθρωπο αλλά και την κτίση ολόκληρη, ο άνθρωπος δεν μπορεί να γίνει δέκτης της Χάριτος του Θεού. Η μετάνοια, η εσωτερική δηλαδή κάθαρση από τα πάθη και τις συνέπειες της αμαρτίας και συμμετοχή στην κοινωνία αγάπης που ξεδιπλώνει ο Θεός μέσα στην ευρυχωρία της Εκκλησίας, είναι οι σταθερές προϋποθέσεις για να εγκολπωθεί ο άνθρωπος το μήνυμα του Ευαγγελίου για τη σωτηρία του. Πραγματικά, το μεγαλείο της  αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο φανερώνεται από τις δωρεές και τα χαρίσματά του. Μια τέτοια δωρεά είναι και η μετάνοια, η οποία συνιστά μια ευλογημένη εκκίνηση για μια καινούργια εν Χριστώ ζωή.

Αγαπητοί αδελφοί, ίσως ο σημερινός άνθρωπος μέσα από τις συνθήκες που επικρατούν στην καθημερινή του ζωή να δυσκολεύεται να κατανοήσει το βαθύτερο νόημα της μετάνοιας, ως νέου τρόπου ύπαρξης και ζωής. Ίσως η προτροπή της Εκκλησίας για μια τέτοια ευλογημένη πορεία να ακούεται σαν «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», δηλαδή σαν ουτοπικές καταστάσεις. Ωστόσο, η αλήθεια, μέσα από την οποία μπορεί ν’ αναπηδήσει το χαροποιό μήνυμα της ζωής, βρίσκεται μόνο στον Χριστό και την Εκκλησία του. Ο άνθρωπος βλέπουμε να βυθίζεται ολοένα και περισσότερο σε κρίσεις και αδιέξοδα, ενόσω αφήνει την ύπαρξή του αποσυνδεδεμένη από την παρουσία του Σωτήρα και Λυτρωτή Χριστού. Άς αφήσουμε, λοιπόν, τα ώτα της καρδιάς μας ανοιχτά και τις καρδιές έτοιμες και δεκτικές. Άς  επανεύρουμε ακόμα την ελπίδα μας στο μήνυμα του κηρύγματος του Ιωάννη: «μετανοείτε».

 Χριστάκης Ευσταθίου, Θεολόγος.

Κυριακή προ των Φώτων (Μάρκ. 1,1-8) Το κήρυγμα Ιωάννου του Βαπτιστού +Μητροπολίτης Φλωρίνης Αυγουστίνος

ΚΥΡΙΑΚΗ προ των Φώτων σήμερα, αγαπητοί μου, και το ευαγγέλιο προβάλλει τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, πού αξιώθηκε να βάπτιση τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν.
Τι ήταν ό Ιωάννης; Άνθρωπος όπως κ' εμείς. 'Αλλά Τι άνθρωπος! Υπάρχουν άνθρωποι άγριοι σαν τα θηρία και ασεβείς σαν τους δαίμονες• ό άνθρωπος, όπως λέει ένας ιερός πατήρ, μακριά από το Θεό γίνεται ή «θηριώδης» ή «δαιμονιώδης». 'Αλλ' υπάρχουν και άνθρωποι χαριτωμένοι, όπως λέει και ό αρχαίος ποιητής• «Η χαρίεν έστ' άνθρωπος, αν άνθρωπος ή» (Μένανδρος). Είναι όσοι έφτασαν σε ύψος αρετής. Αυτοί αξίζει να ονομάζονται άνθρωποι. Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν και ό Ιωάννης ό βαπτιστής. Με την άσκηση του έγινε ένας επίγειος άγγελος, ένας ένσαρκος άγγελος! Είναι αξιοθαύμαστος για τον βίο του, αξιοθαύμαστος και για το κήρυγμα του.
Ποιος ό βίος του; Από την αρχή ό υιός του Ζαχαρίου και της Ελισάβετ διακρίθηκε. Γεννήθηκε θαυματουργικός από μητέρα στείρα. Από παιδί δόθηκε στο Θεό. Αποσύρθηκε στην έρημο, πού Είναι το πανεπιστήμιο του Θεού, και εκεί πέρασε τη ζωή του. Έζησε πολύ διαφορετικά από ότι ζουν όσοι κατοικούν στα μέγαρα των πόλεων. Έζησε με εγκράτεια θαυμαστή. Δεν γεύθηκε ούτε σταγόνα κρασί. Ποτό του ήταν το νερό του Ιορδανού. Τροφή του «ακρίδες και μέλι άγριον» (Μάρκ. 1,6). Τι Είναι οι «ακρίδες»; Είναι ή χόρτα ή μάλλον τα γνωστά έντομα πού και μέχρι σήμερα χρησιμεύουν εκεί στους βεδουίνους ως τροφή• όπως εμείς ξεραίνουμε τις πιπεριές, έτσι αυτοί ξεραίνουν τα έντομα αυτά και τα τρώνε. Τι φορούσε; Το φόρεμα του ήταν από τρίχες καμήλου και στη μέση του είχε μια δερμάτινη ζώνη. Που κοιμόταν; Όχι σε σομιέ στρώμα του ήταν ή αμμουδιά. Κατοικία και στέγη είχε τα άστρα του ουρανού. και συντροφιά του; τα άγρια θηρία. Μέσα στην αμόλυντη φύση έζησε.
Βιβλία δεν είχε. Μελετούσε το βιβλίο της θείας δημιουργίας. Εμείς μάτια έχουμε και μάτια δεν έχουμε. Για 'κείνων όλα τα δημιουργήματα του Θεού, ό ήλιος πού έλαμπε, ό Ιορδάνης πού κυλούσε τα νερά του, τα φυτά της ερήμου, τα πουλιά πού πετούσαν, τα θηρία (λιοντάρια και άλλα) πού ακούγονταν τη νύχτα, τα άστρα του ουρανού, όλα αυτά ήταν βιβλία, από τα όποια διδασκόταν. Έτσι ζούσε.
Κι όταν πλέον ήρθε ή ώρα έλαβε εντολή από το Θεό να εκτέλεση την αποστολή του. Όχι αυτοχειροτόνητος, όπως συμβαίνει συχνά μ' εμάς• πήρε εντολή από το Θεό, ν' άφήση την έρημο και να έρθει στα ρείθρα του Ιορδάνου. Εκεί έστησε το βήμα, τον άμβωνα του, και άρχισε να κηρύττει. Κόσμος πολύς ερχόταν να τον ακούσει. Κήρυγμα μαγνήτης! Κήρυτταν και άλλοι (γραμματείς, φαρισαίοι, Σαδδουκαίοι, αρχιερείς, ψευδοπροφήτες), αλλά το κήρυγμα του Ιωάννου διέφερε όσο ή φωτιά από τον πάγο. Μεσ" άπ' την ψυχή του έβγαινε φωτιά. Ακούγοντας τον Ιωάννη νόμιζε κανείς ότι αστράφτει και βροντά ό ουρανός.
Ποιο ήταν το κήρυγμα του; Άλλοι προσπαθούσαν με γλυκόλογα και κολακείες να ευχαριστήσουν τους ακροατές, όπως οι αρχαίοι ρήτορες στην Αθήνα. Ό Ιωάννης δεν είχε γλυκόλογα• είχε λόγια αυστηρά, με τα όποια προσπαθούσε να φέρει σε συναίσθηση και αφύπνιση τις συνειδήσεις. Θέλετε ν' ακούσετε;
«Γεννήματα εχιδνών...» (Ματθ. 3,7• Λουκ. 3,7). Ακούτε πώς τους ονομάζει; Και ποιοι ήταν από κάτω; ιερείς, αρχιερείς, Σαδδουκαίοι, φαρισαίοι. Απορεί κανείς πώς δέ' σήκωσαν λιθάρια να τον πετροβολήσουν. Τι θα πει «γεννήματα έχιδνών»; Παιδιά της οχιάς, πού Είναι το πιο φαρμακερό θηρίο. Κ' εσείς, λέει, έχετε το φαρμάκι στη γλώσσα σας. Δεν κάνετε τίποτ' άλλο από το να συκοφαντείτε, να διαβάλλετε και να φονεύετε τους προφήτες. Ποιος σας είπε πώς θα διαφύγετε την οργή του Θεού; «Τίς υπέδειξε υμίν φυγείν από της μελλούσης οργής;» (έ.ά.). Ό Θεός δέ' θα σας άφήση ατιμώρητους• θα έρθει ή ώρα της τιμωρίας σας.
—Μα, θα πείτε, αντί να τους πει κ' ένα ευχαριστώ πού ήρθαν από μακριά να τον ακούσουν, τους δείχνει τόση αυστηρότητα;
Ό Ιωάννης έβλεπε μακριά. Κοντόφθαλμοι εμείς• αλλά το μάτι του Ιωάννου έβλεπε, ότι δέ' θα πέραση πολύς χρόνος και θα εκδηλωθεί ή κακία τους. Αυτοί πού τώρα τον άκουγαν, σε λίγο θα είναι στα κριτήρια Άννα-Καϊάφα και Πιλάτου και θα φωνάζουν «Σταύρωσον σταύρωσαν αυτόν» (Λουκ. 23,21). Και όντως το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής αυτοί φώναζαν κάτω άπ' το πραιτόριο. Γι' αυτό τους είπε «Γεννήματα έχιδνών» πού παροργίζουν το Θεό. Και πώς εκδηλώνεται ή Οργη του Θεού «επί τους υιούς της απείθειας» (Εφ. 5,6); Με πολλούς τρόπους. Όργή του Θεού Είναι λ.χ. ένας σεισμός, μια πλημμύρα, μία πυρκαγιά, μια επιδημία, ένας πόλεμος, ένας εμφύλιος σπαραγμός κ.λ.π.. Άλλ' υπάρχει και κάτι χειρότερο• Είναι ή κόλασης, και αυτό υπονοούσε ό Ιωάννης. Κάποιοι θα γελάσουν. Άλλ' όσο Είναι βέβαιο ότι υπάρχει νύχτα και έρεβος και σκοτάδι, τόσο βέβαιο Είναι ότι υπάρχει και κόλασης. Θα κολασθείτε, λέει ό Ιωάννης, θα τιμωρηθείτε!
—Μα αυτά Είναι λόγια απελπιστικά, θα πείτε.
Όχι. Ήταν αυστηρός ό Ιωάννης• άλλ' ήταν συγχρόνως και ό άνθρωπος αγάπης. Διότι από αγάπη ήλεγχε. Προειδοποιούσε τους ακροατές του, για να μη φθάσουν στην καταστροφή. Μέσ' στο σκοτάδι εκείνης της εποχής (τετρακόσα χρόνια είχε ν' ακουστή φωνή αληθινού προφήτου) έριξε φωτοβολίδα. Έχετε δει φωτοβολίδα; Είδα φωτοβολίδες στον πόλεμο• σκοτάδι Είναι, βουνό σκότους, δέ' βλέπεις τίποτα, και αίφνης ένα αεροπλάνο ρίχνει μια φωτοβολίδα- ήμερα γίνεται. Ποια Είναι ή φωτοβολίδα του Ιωάννου, πού τη ρίχνει και σ' εμάς ακόμα; Μία λέξι «Μετανοείτε» (Ματθ. 3,2).
Τι Είναι ή μετάνοια; Το σπουδαιότερο καθήκον μας. Μετάνοια Είναι, να ξεριζώσεις τ' αγκάθια πού έχεις μέσα σου - ή αρνητική όψεις αυτή. Μετάνοια Είναι, εκεί πού ήταν τ' αγκάθια, να φυτέψεις λουλούδια, τριαντάφυλλα και κρίνους, και προ παντός το δέντρο της αρετής. Μετάνοια Είναι, να πάψης την ψευτιά, την πονηρία, την κακία, τη μοιχεία, την πορνεία, τη βλασφημία, κάθε κακό, να κάνης στροφή 180 μοιρών και ν' αγαπήσεις την αρετή. Μετάνοια Είναι έρως του Χριστού και μίσος κατά του διαβόλου.
«Μετανοείτε», είπε ό Ιωάννης σε όλους, μικρούς και μεγάλους, στρατιωτικούς, τελώνες, γραμματείς, αρχιερείς. Ό Θεός, λέει, σας δίνει παράταση να εξοφλήσετε το χρέος σας. Είναι ή τελευταία προθεσμία. Μετά πλέον, τσεκούρι και φωτιά! έτσι μιλούσε. Διότι «ή άξίνη προς την ρίζαν των δένδρων κείται» και «πάν δένδρον μή ποιούν καρπόν καλόν εκκόπτεται και εις πυρ βάλλεται» (Ματθ. 3.10 Λουκ. 3,9). Εάν δεν μετανοήσετε, τότε είστε σαν το δέντρο πού παρ' όλη την περιποίηση του κηπουρού παραμένει άκαρπο, και τότε πλέον το κόβουν και το κάνουν ξύλα για φωτιά. Ετσι κ' εσείς• αυτό θα είναι το τέλος σας.
Αγαπητοί μου, ό Ιωάννης ό βαπτιστής ρίχνει και σ' εμάς σήμερα τη φωτοβολίδα του και φωνάζει• «Μετανοείτε». Αμαρτωλός είμαι• αλλά διαβάζω τάς Γραφάς, την Αποκάλυψη, τα βιβλία του Θεού με τις προφητείες, και νομίζω ότι Είναι μια τελευταία προθεσμία για την ανθρωπότητα.
Δεν μετανοεί δυστυχώς ή άνθρωπότης. Οι αρχηγοί των υπερδυνάμεων συναντώνται, αλλά τίποτε δεν κάνουν. Κουβέντες και γλυκόλογα. Δεν λαλούν την αλήθεια ό ένας προς τον άλλο• δεν ακούγεται ή λέξη «μετανοείτε». Καθένας εμμένει στο σύστημα του.
Μήπως ή μικρά μας πατρίδα ακούει το «Μετανοείτε»; Ήταν άλλοτε δέντρο γεμάτο άνθη και καρπούς• γέννησε μεγάλους άνδρες, σοφούς και αγίους. Τώρα; ξηράίλα. Ω Ελλάς, δέντρο με χιλιάδων χρόνων Ιστορία, πώς κατήντησες άκαρπο; Αν έρθει ό Ιωάννης με το κλαδευτήρι του, πόσα ξεράδια έχει να πετάξει!...
Άλλα κι ό καθένας μας δέντρο Είναι. Ή μηλιά κάνει μήλα, ή αχλαδιά αχλάδια, ή πορτοκαλιά πορτοκάλια, κ' εμείς πρέπει να κάνουμε καρπούς αγίου Πνεύματος, αρετές. Έχουμε καρπούς; καλώς• δεν έχουμε; τότε, αν μείνουμε αμετανόητοι, θα πέση τσεκούρι και φωτιά.
Ό Θεός να μας δώσει μετάνοια, τώρα στο νέο έτος. Μικροί και μεγάλοι, αγράμματοι και επιστήμονες, λαϊκοί και κληρικοί, αρχιεπίσκοποι και πατριάρχαι, όλοι έχουμε ανάγκη μετανοίας. Ένας Μέγας Αντώνιος, όταν πλησίασε να πεθάνει, είπε στα πνευματικά του παιδιά Παρακαλέστε το Θεό να μου δώσει μετάνοια. Εμείς Τι να πούμε; Δός μας, Χριστέ, μετάνοια, μαλάκωσε τις καρδιές μας, μην πάθουμε κ' εμείς αυτά πού ήλεγχε ό Ιωάννης ό βαπτιστής.


Επίσκοπος Αυγουστίνος

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία, ή οποία έγινε στον Ιερό ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης την 5-1-1986. Καταγραφή και σύντμησης 2-1-2005.

Τα άγια Θεοφάνεια Τα δύο βαπτίσματα +Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου

ΕΟΡΤΗ μεγάλη σήμερα, αγαπητοί μου, για όλους τους ορθοδόξους λαούς. Ιδιαιτέρως την εορτάζει ή Ελλάς, χώρα ναυτική. Οι ναυτικοί μας, όπου και να πλέουν, εϊτε στον Ατλαντικό εϊτε στον Ειρηνικό ωκεανό, την τιμούν χαρμοσύνως• σήμερα αγιάζονται τα νερά και οί θάλασσες με τον τίμιο σταυρό.

Ή εορτή των Φώτων είναι το τέλος μιας εκκλησιαστικής περιόδου πού ονομάζεται Δωδεκαήμερο. Τελειώνει σήμερα το Δωδεκαήμερο, πού άρχισε με τη γέννηση του Χριστού. Να μιλήσουμε για την εορτή των Φώτων; Μικρά ή διάνοια μας, ασθενής ή γλώσσα μας, και το μυστήριο πού αποκαλύπτεται σήμερα με τη βάπτιση του Κυρίου απέραντο όπως ό ωκεανός. Μάλλον πρέπει να σιωπήσουμε. Άλλα για να μη μείνη ό άμβωνας άφωνος τέτοια μέρα, τολμώ, επικαλούμενος τη χάρι του αγίου Πνεύματος, κάτι να πω.

Ό Κύριος ημών Ιησούς Χριστός παρουσιάστηκε στη γη ως άνθρωπος υπό τις πλέον ταπεινές συνθήκες• ήλθε ως νήπιο, γεννήθηκε από πάμπτωχη κόρη σε μια κωμόπολη της Ιουδαίας μέσα σ' ένα σπήλαιο. Ποιος, βλέποντας το βρέφος εκείνο, ήταν δυνατόν να φανταστή, ότι κάτω από αυτό το σχήμα κρυβόταν ή Θεό- της; Μετά από οκτώ ήμερες δέχθηκε την περιτομή και έλαβε το όνομα Ιησούς Χριστός, «το υπέρ πάν όνομα» (Φιλ. 2,9). Δώδεκα ετών τον βλέπουμε πάλι στο ναό του Σολομώντος, όπου κατέπληξε τους σοφούς πρεσβυτέρους με τις ερωτήσεις και απαντήσεις του. Μετά, για το διάστημα από δώδεκα ετών έως τριάντα, ορισμένοι λένε πολλά φανταστικά, άσχετα με το Ευαγγέλιο. Άλλ' ένα είναι το βέβαιο• ότι ό Ιησούς Χριστός έζησε αφανής. Αφάνεια. Ωραία είναι ή αφάνεια! Που ήταν; Έμενε και εργαζόταν στη Ναζαρέτ ως ξυλουργός. Κρατούσε σκεπάρνια, πριόνια, σφυριά και καρφιά. Είναι ό πρώτος εργάτης! Τίμησε την εργασία εκεί στο- εργαστήριο του νομιζομένου πατρός του. Έτσι έμεινε άγνωστος. Ποιος φανταζόταν, ότι αυτός ό ξυλουργός είναι ό προφητευμένος από αιώνων «υιός ανθρώπου» (Δαν. 7,13);

Άλλ' ήρθε ή ώρα να εμφανιστεί. Και τότε παρουσιάστηκε ό Ιωάννης ό Πρόδρομος. Κήρυττε μετάνοια και είλκυε κόσμο πολύ. Όλοι έσπευδαν στα ρείθρα του Ιορδανού, μετανοούσαν και έβαπτίζοντο. Μέσα στο πλήθος ήρθε και ό Χριστός. Ήταν απέριττος, χωρίς κάποιο εξωτερικό διακριτικό• δέ φορούσε διάδημα. Ό Ιωάννης όμως διέκρινε, ότι κάτω από το φτωχικό του παρουσιαστικό υπήρχε ή Θεότης. Τον αντελήφθη, γι' αυτό ακριβώς ήταν εκεί. Ό Χριστός του λέει• —Βάπτισε με. Ό Ιωάννης• —Δεν είμαι άξιος• εγώ έχω ανάγκη να βαπτισθώ από σένα. Ό Χριστός επιμένει καΐ στο τέλος ό Ιωάννης πειθαρχεί. Κι όταν τον βάπτισε, τότε άνοιξαν οι ουρανοί, είδε το Πνεύμα το άγιο σαν περιστερά λευκή να κατεβαίνει επάνω στην κεφαλή του Χριστού μας, και ακούστηκε ή φωνή του ουρανίου Πατρός να μαρτυρεί γι' αυτόν. Έτσι απεκαλύφθη το μέγα μυστήριο.

Ένας ασεβέστατος «λογοτέχνης» τόλμησε να διακωμώδηση το μυστήριο αυτό. Μα τί θα πή «λογοτέχνης »; Άν σου βρίσει τον πατέρα, θα το δεχτής επειδή είναι λογοτέχνης; Ό ένας βρίζει χυδαίως κι ό άλλος βρίζει λογοτεχνικώς• τί σημασία έχει; είτε σε χυδαία γλώσσα εϊτε σε λογοτεχνική, ϋβρις είναι. Το ύβρισαν λοιπόν οι άπιστοι το μυστήριο• τους φαίνεται σκάνδαλο. Εμείς το βλέπουμε διαφορετικά.

Υπάρχει μία λέξη του ευαγγελίου πολύ χαρακτηριστική. Τί λέγει. Στόν Ιορδάνη έμπαιναν γυμνοί στο νερό και, όπως ήταν, έξωμολογοΰντο τις αμαρτίες τους. Και άλλοι μεν έμεναν περισσότερο, άλλοι λιγώτερο, αναλόγως των αμαρτημάτων πού είχαν να πουν. Όλοι πάντως έμεναν ένα διάστημα βυθισμένοι. Ένας μόνο δεν έμεινε καθόλου• ό Χριστός. Το λέει το ευαγγέλιο• «Και βαπτισθείς ό Ιησούς ανέβει ευθύς από του ύδατος» (Ματθ. 3,16). Είδες μια λέξι τί σημασία έχει; «Ευθύς», λέει. Μόλις μπήκε, βγήκε. Γιατί; Διότι δεν είχε τίνα πή, δεν είχε αμαρτήματα! Το «ευθύς» είναι μαρτυρία της αγίας Γραφής, οτι ό Κύριος ήταν λευκός όχι μόνο από το προπατορικό αμάρτημα, αλλά και από προσωπικά αμαρτήματα. Ήταν ό μόνος πού απηύθυνε εκείνο το αναπάντητο ερώτημα• «Τίς εξ υμών ελέγχει με περί αμαρτίας;» (Ίωάν. 8, 46).

Άλλ' αφού είναι αναμάρτητος, τότε γιατί βαπτίσθηκε; Ή βάπτισις του Χρίστου έχει πολλούς λόγους. Έβαπτίσθη, για ν' άκουσθή ή μαρτυρία του Πατρός, να φανή ή συμφωνία του αγίου Πνεύματος, και να βεβαιωθεί έτσι ή θεότης του Υΐοϋ. Έβαπτίσθη, για να φανερωθή το μέγα μυστήριο της αγίας Τριάδος. Έβαπτίσθη, για να αγιάσει τα ύδατα. Έβαπτίσθη ακόμα, για να είναι το βάπτισμα του υπόδειγμα σ' εμάς• αν βαπτίσθηκε εκείνος πού δεν είχε ανάγκη βαπτίσεως, πολύ περισσότερο έχουμε εμείς ανάγκη να βαπτισθούμε.

Στο βάπτισμα γίνεται μυστήριο. Ποιος όμως το νιώθει; Γελούν τώρα οι καλεσμένοι θεομπαίχτες καταντήσαμε... Άλλα και στο βαπτιζόμενο, λόγω τής ηλικίας, δεν υπάρχει συνείδησις του μυστηρίου. Το μυστήριο θέλει πίστη' «... ομολογώ εν βάπτισμα εις άφεσιν αμαρτιών» (Σύμβ. πίστ.). Αν πιστεύαμε, αν είχαμε μάτια αγγέλων, θα βλέπαμε ότι ή ψυχή εκείνου πού βαπτίζεται, προτού να μπη στην κολυμβήθρα είναι μαύρη σαν τα φτερά του κόρακα• άλλ' όταν βγαίνει από την κολυμβήθρα, μετά την τρίτη κατάδυση «εις το όνομα του Πατρός και του Υιοϋ και του αγίου Πνεύματος» —αύτη είναι ή πίστις μας—, βγαίνει πιο λευκή κι άπ' το χιόνι πού καλύπτει τώρα τα βουνά της πατρίδος μας. Για αυτό βλέπεις, το παιδί πού βαπτίζεται είναι υποχρεωτικό να το ντύνουν στα λευκά, σύμβολο ότι καθαρίστηκε. Σά' να λέη• Πλϋνε με, Κύριε, «και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι» (Ψαλμ. 50,9).

Γεννάται όμως το ερώτημα" μετά το βάπτισμα τί γίνεται; Όλοι λερώνουμε το χιτώνα του βαπτίσματος, δεν τον κρατούμε καθαρό και αμόλυντο, όπως λέει σήμερα ή Εκκλησία «Όσοι εις Χριστόν έβαπτίσθητε, Χριστόν ένεδύσασθε» (Γαλ. 3,27). Και το ερώτημα, πού συνεκλόνισε αιώνα ολόκληρο την Εκκλησία είναι• Τα αμαρτήματα προ του βαπτίσματος, είτε κληρονομικά είτε προσωπικά, συγχωρούνται τα αμαρτήματα μετά το βάπτισμα συγχωρούνται; Διχάστηκαν στην πρώτη Εκκλησία. Άλλοι είπαν, ότι δεν συγχωρούνται. Άλλα ή Εκκλησία είπε ότι, κατά το πνεύμα του Ευαγγελίου, συγχωρούνται. Πώς συγχωρούνται; Έχει ή Εκκλησία ένα άλλο μυστήριο, πού είναι ένα δεύτερο βάπτισμα. Βαπτισθήκαμε στην κολυμβήθρα, πρέπει να βαπτισθούμε και σ' αυτό. Όπως αυτός πού δέ' βαπτίζεται δέ' θεωρείται Χριστιανός, έτσι και αυτός πού αμάρτησε δέ' συγχωρείται αν δεν πέραση από αυτό. Ποιο είναι το δεύτερο βάπτισμα; Είναι ή μετάνοια και εξομολόγησης. Πολλά άχρηστα δάκρυα χύνουν οί άνθρωποι• ένα δάκρυ έχει αξία• δώστε μου ένα τέτοιο δάκρυ! είναι το δάκρυ για τις αμαρτίες, το δάκρυ της μετανοίας. Αυτό γίνεται Ιορδάνης ποταμός, δεύτερο βάπτισμα. Πού τελείται; "Οταν πας στον πνευματικό πατέρα και ομολογήσεις είλικρινώς τα αμαρτήματα σου, εκείνα πού δεν ξέρει ούτε ή γυναίκα σου ούτε ό είσαγγελεύς ούτε ό κόσμος (πού μπορεί να σε θεωρεί καλό και έντιμο άνθρωπο, αλλά ή συνείδησι βοά μέσα σου...).

Σπεύσε λοιπόν σ' αυτό το δεύτερο βάπτισμα το συνιστώ έπ' ευκαιρία σήμερα. Οί περισσότεροι δυστυχώς είναι ακόμη άνεξομολόγητοι. Το τονίζω• ή εξομολόγησης είναι ή κάθαρσις του αγίου Πνεύματος. Το είπαν και μεγάλοι ψυχολόγοι ή έξομολόγησις σε έμπειρο πνευματικό πατέρα απαλλάσσει τον άνθρωπο από το άγχος. Λίγοι δοκίμασαν την έξομολόγησι. Μεταξύ αυτών είναι και ένας 'Ρώσος συγγραφεύς, προφήτης του 'Ρωσικού λαού, ό Ντοστογιέφσκυ. Ήταν κατάδικος επί τσάρου μέσα στις φυλακές της Σιβηρίας, και εκεί γνώρισε τον Κύριο. Εκεί διάβασε και θαύμασε το Ευαγγέλιο, πίστεψε στο Χριστό. Βρήκε λοιπόν ένα πνευματικό πατέρα και εξομολογήθηκε όλα τα αμαρτήματα πού έκανε ως άνθρωπος. Τότε είπε• «Όταν εξομολογήθηκα, παράδεισος φύτρωσε στην ψυχή μου».

Αγαπητοί μου, χωρίς εξομολόγηση παράδεισο δέ' θα δούμε. Γι' αυτό μικροί και μεγάλοι, όλοι στην έξομολόγησι. Ας πέσει από το μάτι μας ένα δάκρυ ενώπιον του πνευματικού. Και το δάκρυ αυτό θα γίνει Ιορδάνης. Και ή αγία Τριάς θα κάνη ν' ανοίξουν και για μας οί ουρανοί των ουρανών. Και τότε θα αισθανθούμε, ότι μέσα στην καρδιά μας ήλθε αυτή ή αγία Τριάς, Πατήρ Υιός και άγιον Πνεύμα• ω ή δόξα εις τους αιώνας των αιώνων αμήν.

Επίσκοπος Αυγουστίνος
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία, ή οποία έγινε στον ί. ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης την 6-1-1990 με άλλο τίτλο. Καταγραφή και σύντμησις 6-1-2005