Ἐμμανουὴλ Παναγόπουλος, Ἀμ. Ἐπ. Καθηγητὴς Χειρουργικῆς, “Περί τῶν μεταμοσχεύσεων”

Περί τῶν μεταμοσχεύσεων

Γράφει ο Ἐμμανουὴλ Παναγόπουλος
Ἀμ. Ἐπ. Καθηγητὴς Χειρουργικῆς Παν. Ἀθηνῶν τ. Συντ/στής Δ/ντής Χειρουργὸς ΕΣΥ Νοσοκομεῖο Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ
Ἀξιότιμε Κύριε Διευθυντά,

Στὸ τεῦχος τοῦ Ο.Τ. τῆς 9 καὶ 16 Σεπτεμβρίου τοῦ 2011, στὴν στήλη τῆς ΠΕΘ δημοσιεύθηκε τὸ ἄρθρο τῆς κ. Ζωγραφιᾶς Ἀντωνιάδου (Ζ.Α.) μὲ τίτλο «Δογματικὴ καὶ Ἠθικὴ Προσέγγιση τῶν Μεταμοσχεύσεων», γιὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ κάνω κάποια σχόλια, διότι παρὰ τὶς ὀρθὲς τοποθετήσεις, τὸ ἄρθρο δημιουργεῖ κάποια σύγχυση.

Ἡ κ. Ζ.Α. ὀρθῶς τοποθετεῖται ἔναντι τοῦ ἐγκεφαλικοῦ θανάτου, τὸν ὁποῖον ὀρθῶς θεωρεῖ ὡς μὴ ταυτόσημον μὲ τὸν βιολογικὸ θάνατο καὶ κατὰ συνέπεια, ἡ λήψη ὀργάνων ἀπὸ ἐγκεφαλικὰ νεκρὰ ἄτομα δὲν μπορεῖ νὰ γίνει ἀποδεκτή...

Σύγχυση ὅμως προκαλεῖται ἀπὸ τὴν ὅλη τοποθέτηση τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον στοχεύει στὴν ἠθικὴ καὶ δογματικὴ θεμελίωση τῶν μεταμοσχεύσεων εἴτε ἀπὸ ζῶν τα ἄτομα μὲ τὴν προσφορὰ ἑνὸς ἐκ τῶν διπλῶν ὀργάνων ἤ μέρους ἄλλων ὀργάνων εἴτε ἀπὸ νεκρὰ ἄτομα, μὲ τὴν λήψη ὅλων τῶν ὀργάνων τοῦ σώματος, τῆς καρδιᾶς συμπεριλαμβανομένης. Προφανῶς ἡ κ. Ζ.Α. ἀγνοεῖ ὅτι τὰ ὄργανα, ποὺ λαμβάνονται ἀπὸ ὄντως νεκρὰ ἄτομα, εἶναι ἄχρηστα καὶ μὴ ἱκανοποιητικὰ λειτουργοῦντα μεταμοσχευόμενα. Ἡ προβαλλόμενη καὶ διαφημιζόμενη μεταθανάτια λήψη τῶν ὀργάνων, ἡ ἀποκαλούμενη «πτωματικὴ» μεταμόσχευση, δὲν γίνεται ἀπὸ ὄντως νεκροὺς ἤ πτώματα, ἀλλὰ ἀπὸ ἄτομα, ποὺ χαρακτηρίζονται ὡς ἐγκαφαλικὰ νεκρά, ποὺ ὅμως εἶναι ζῶντα ἄτομα ὁδεύοντα πρὸς τὸν θάνατο, καὶ ὄχι ἀκόμη νεκρά.

Ἔτσι, στὶς ἀποκαλούμενες «πτωματικὲς» μεταμοσχεύσεις, τὰ ὄργανα στὸ μεγαλύτερο ποσοστὸ τους προέρχονται ἀπὸ ἐγκεφαλικὰ νεκρὰ ἄτομα καὶ σὲ πολὺ μικρότερο ποσοστὸ ἀπὸ ἄτομα μὲ μὴ πάλλουσα καρδία, σύμφωνα μὲ ἕνα συγκεκριμμένο πρωτόκολλο. Τὸ πρωτόκολλο αὐτὸ ἀφορᾶ ἀσθενεῖς κοντὰ στὸ θάνατο, ποὺ ὑποστηρίζονται ἀπὸ τὴν ἰατρικὴ τεχνολογία καὶ ποὺ ὁδηγοῦνται στὴν ἀφαίρεση τῶν ὀργάνων τους εἴτε λόγω προηγούμενης γραπτῆς συναίνεσής τους εἴτε λόγω συναίνεσης τῶν συγγενῶν τους. Σύμφωνα μὲ τὸ πρωτόκολλο, τὰ ἄτομα αὐτὰ ὁδηγοῦνται στὸ χειρουργεῖο, ἀποσυνδέονται ἀπὸ τὴν ὑποστηρικτικὴ τεχνολογία μὲ ἀποτέλεσμα τὴν παύση τῆς καρδιακῆς λειτουργίας. Μετὰ ἀπὸ τὴν παρέλευση 2-5 λεπτῶν ἀπὸ τὴν καρδιακὴ παύση, τὰ ἄτομα αὐτὰ ἑξαγγέλλονται νεκρὰ καὶ ἡ ἤδη ἕτοιμη μεταμοσχευτικὴ ὁμάδα προβαίνει στὴν ἀφαίρεση τῶν ὀργάνων τους. Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι ὁ χρόνος τῶν 2-5 λεπτῶν παύσης τῆς καρδιακῆς λειτουργίας δὲν εἶναι καθόλου βέβαιον ὅτι σηματοδοτεῖ καὶ τὴν μόνιμη παύση τῆς καρδιακῆς λειτουργίας καὶ κατ΄ ἐπέκταση τὸν θάνατο τοῦ ἀτόμου. Σήμερα γνωρίζουμε ὅτι μὲ τὴν ἐφαρ μογὴ καρδιοαναπνευστι κῆς ἀνάνηψης μπορεῖ νὰ ἐπανέλθει ἡ καρδιακὴ λειτουργία καὶ μετὰ ἀπὸ παρέλευση 10 καὶ 15 λεπτῶν καρδιακῆς παύσης. Ἐξάλλου εἶναι ὀξύμωρο νὰ θεωρεῖται ἡ παύση τῆς καρδιακῆς λειτουργίας μετὰ ἀπὸ 2-5 λεπτὰ ὡς ὁριστι κὴ, ὅταν ἡ ἴδια αὐτὴ καρδιὰ μεταμοσχευομένη σὲ ἄλλο ἄτομο λειτουργεῖ κανονικά. Ἑπομένως, δὲν εἶναι καθόλου βέβαιον ὅτι τὰ ἄτομα αὐτὰ εἶναι ὄντως νεκρὰ κατὰ τὸν χρόνο λήψης τῶν ὀργάνων τους. Σήμερα, σὲ μεγάλη μερίδα τῆς ἰατρικῆς κοινότητος ὑπάρχει ἔντονη ἀμφιβολία καὶ πάντως ἔλλειψη βεβαιότητος ὅτι οἱ ὑπάρχουσες κατηγορίες πτωματικῶν δοτῶν εἶναι ὄντως νεκρὰ ἄτομα δηλ. πτώματα. Τὸ ἐρώτημα εἶναι: μετὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ δεδομένα μπορεῖ νὰ θεμελιωθεῖ ἠθικὰ καὶ δογματικὰ ἡ μεταμόσχευση ἀπὸ νεκροὺς δότες;

Πρόβλημα ὑπάρχει καὶ μὲ τὸ θέμα τῆς συναίνεσης. Βεβαίως καὶ ὁ ὑπογράφων τὴν κάρτα τοῦ δωρητοῦ σώματος καὶ οἱ συγγενεῖς, ποὺ ἐπιτρέπουν τὴν ἀφαίρεση τῶν ὀργάνων συναινοῦν, ἀλλὰ πῶς συναινοῦν; Σὲ κάθε ἰατρικὴ πράξη ἀπαιτεῖται ὄχι ἁπλῶς συναίνεση ἀλλὰ συναίνεση μετὰ ἀπὸ λεπτομερῆ πληροφόρηση (informed consent στὴν διεθνῆ ὁρολογία). Ὅμως τι πληροφόρηση δίδεται στοὺς δωρητάς ὀργάνων; Τοὺς ἐνημερώνουν ὅτι μία σεβαστὴ μερίδα τοῦ ἰατρικοῦ κόσμου ἔχει ἀντιρρήσεις, ἀμφιβολίες καὶ πάντως ἔλλειψη βεβαιότητος ὅτι οἱ «πτωματικοὶ» καλούμενοι δότες δὲν εἶναι καὶ τόσο πτώματα ἀλλὰ ἀκόμη ζῶντες; Τέτοια πληροφόρηση ἀσφαλῶς δὲν δίδεται γιὰ εὐνόητους λόγους. Ὅμως ἡ ἀκριβὴς πληροφόρηση εἶναι ἡ μόνη σωστὴ καὶ ἔγκυρη ὁδὸς γιὰ τὴν «ἐν ἐλευθερίᾳ καὶ γνώσει» χρήση τοῦ αὐτεξουσίου τοῦ ἀτόμου γιὰ συναίνεση ἤ μὴ συναίνεση. Διαφορετικὰ ἡ παραπληροφόρηση ἢ ἡ μὴ πληροφόρηση ὁδηγοῦν στὴν ὑφαρπαγὴ τῆς συναίνεσης.

Μὲ εὐχαριστίες γιὰ τὴν φιλοξενία

πηγή: «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ» 9/12/2011 και Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ

Ο Εμμανουήλ

Τον περασμένο Ιούνιο παίχθηκε στην Αθήνα το θεατρικό έργο του Ιταλού σκηνοθέτη Ρομέο Καστελούτσι με τίτλο: « Περί της εννοίας του προσώπου του Υιού και του Θεού». Η παράσταση έγινε με φόντο ένα τεράστιο πορτραίτο του Ιησού, έργο του σπουδαίου Ιταλού ζωγράφου Αντονέλο ντα Μεσίνα. Σε συνέντευξη που ακολούθησε, ρωτήθηκε ο σκηνοθέτης, γιατί σε κάποια σκηνή βάζει παιδιά να πετούν χειροβομβίδες στην εικόνα του Ιησού. « Είναι ένας τρόπος αφύπνισης της εικόνας, λέει ο Καστελούτσι. «Άκουσέ με, είμαι έδώ, είμαι απέναντι σου », λένε τα παιδιά στον Ιησού. Ένα νεύμα που κάνει ένας αθώος, τα παιδιά, απέναντι σε έναν άλλο αθώο. Μια σκηνή αθωότητας. Και μια μορφή προσευχής. Προσευχής με παράδοξο τρόπο». «Εσείς προσεύχεστε;» «Δεν είμαι ικανός να προσευχηθώ. Αλλά ζηλεύω πολύ εκείνους που μπορούν. Μπορώ να καταλάβω τον Ιησού, αλλά όχι το Θεό. Ο Ιησούς είναι άνθρωπος. Ασκεί μια μαγευτική δύναμη πάνω μου» (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ,3-7-2011).
Δεν ξέρουμε αν για τον Καστελούτσι ο Χριστός είναι και κάτι περισσότερο από άνθρωπος, όμως θα εστιάσουμε στα λόγια του, ότι μπορεί να καταλάβει τον Ιησού, επειδή ακριβώς ο Ιησούς είναι άνθρωπος. Τα λόγια αυτά απαντούν στο παλιό ερώτημα: Γιατί ο Θεός έγινε άνθρωπος;
Ακριβώς, για να τον νοιώσουμε κοντά μας. Ο Θεός δεν ήρθε στη γη, απλώς για να φέρει μια νέα διδασκαλία. Αυτό μπορούσε να το κάνει και διά μέσου των προφητών, των σοφών και των αγίων κάθε εποχής. Κατέβηκε χαμηλά, για να φέρει στους ανθρώπους τον ίδιο τον εαυτό του. Δεν χρειάζονταν τόσο τα λόγια, όσο η παρουσία του. Γι’ αυτό και πήρε ίδια με μας μορφή, «εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμε­νος και σχήματι ευρεθείς ως άνθρωπος» (Φιλ. 2, 7-8), για να συναναστραφεί με τους ανθρώπους. Ήταν αυτό που έλειπε. Ο άνθρωπος, αφού υποτάχθηκε στην αμαρτία, έχασε την κοινωνία του με το Θεό. Κανένας δεν μπορούσε να ανεβεί στον ουρανό. Αναλαμβάνει λοιπόν ο Θεός να καλύψει την απόσταση που τους χώριζε. Σε μια κίνηση απέραντης ευσπλαχνίας και αγάπης κατεβαίνει, παίρνει επάνω του την ανθρώπινη φύση και τη σώζει. Είναι Θεός, γίνεται για χάρη μας και άνθρωπος. Στο εξής θα είναι Θεάνθρωπος. Είναι πια ο Εμμανουήλ, δηλαδή «ο Θεός μεθ’ ημών» (Ματθ. 1,23). Μια διαρκής παρηγορητική και σωστική παρουσία ανάμεσα μας. Όλοι τώρα μπορούν να τον καταλάβουν, να τον νοιώσουν δίπλα τους, να τον συναναστραφούν. Κανένας στο εξής δεν μπορεί να παραπονεθεί, σαν τον παράλυτο της Βηθεσδά, πως δεν έχει άνθρωπο κοντά του. «Διά σε άνθρωπος γέγο­να, λέει ο Χριστός, και συ λέγεις, άνθρωπον ουκ έχω;»
Άνθρωπος λοιπόν ο Χριστός, όμοιος σε όλα με μας, πλην της αμαρτίας, για χάρη μας. Αν και πάλι νοιώθουμε μόνοι, μήπως κάτι εμείς δεν κάνουμε καλά; Εκείνος είναι δίπλα μας, με το χέρι πάντα απλωμένο προς εμάς. Αν δεν του δώσουμε κι εμείς το δικό μας, πως θα ανεβούμε ξανά στον ουρανό; Δεν θα το καταφέρουμε ποτέ, έστω κι αν κάθε χρόνο ακούμε από στόματα αγγέλων και ανθρώπων: «Χριστός επί γης υψὠθητε! ».

(πρωτ. Δ. Μ.- περιοδ. «Λυχνία» Νικοπόλεως, Δεκέμβριος 2011, αρ. φυλ. 341)

Οι προσευχές ενός παιδιού (από τον βίο του Αγίου Νεκταρίου)

Ο άγιος Νεκτάριος, όταν ήταν μικρό παιδί, μόλις είχε πατήσει τα δεκατέσσερα. παρακάλεσε τους γονείς του να του επιτρέψουν να πάει στην Κωνσταντινούπολη να εργαστεί και να γραφτεί και στο σχολείο, μια και ήταν τόσο φτωχοί και δεν υπήρχε περίπτωση στην πατρίδα του, την άσημη Σηλυβρία της Θράκης, να μάθει κάτι περισσότερο από τα στοιχειώδη γράμματα.
Πράγματι, ο πατέρας του, βλέποντας τον ζήλο του, δεν του έφερε αντίρρηση. Και νάτος στην παραλία, γεμάτος όνειρα και επιθυμίες, ψάχνει να βρει καράβι να πλεύσει για την Κωνσταντινούπολη. Βλέπει ένα πλοίο να ετοιμάζεται να αποπλεύσει και η καρδιά του σκιρ­τάει από χαρά. Πλησιάζει τον καπετάνιο και τον παρακαλεί να τον πάρει μαζί του. Ο καπετάνιος κατάλαβε ότι είναι φτωχόπαιδο και του απαντά περιπαικτικά: «Κάνε μια βόλτα και μετά έλα να φύγουμε».
Ο Μικρός Αναστάσιος —αυτό ήταν το κοσμικό του όνομα— κατάλαβε ότι τον περιπαίζει, γι’ αυτό δεν απομακρύνθηκε. Άρχισε όμως από μέσα του εντατική προσευχή και παρακαλούσε τον Θεό να τον βοηθήσει να φτάσει στον προορισμό του. Και ο Θεός δεν άργησε να δώσει την απάντηση στη προσευχή του.
Ο καπετάνιος έβαλε μπρος τις μηχανές του καραβιού αλλά αυτές δεν κινούνταν. Μάταια προσπαθούσε να βρει ποιά ήταν η αιτία που δεν άφηνε το καράβι να ξεκινήσει για τον προορισμό του. Εκεί που καταϊδρωμένος προσπαθούσε να βάλει προς τη μηχανή του καραβιού, για να ξεκινήσει, ρίχνει το βλέμμα του στην ακτή και βλέπει τον Αναστάσιο να στέκεται θλιμμένος και να τον κοιτάζει. Αμέσως του λέει: «Έλα μέσα, γιατί χάσαμε πολύτιμο χρόνο· έπρεπε τώρα να είμαστε μακριά». Και το παιδί δεν έχασε καιρό. Αμέσως πήδηξε μέσα στο πλοίο και, ω του θαύματος! Το καράβι ξεκίνησε αμέσως. Δεν άργησε όμως να παρουσιασθεί και άλλο εμπόδιο.
Τρεις ναυτικοί έκαναν έλεγχο στους επιβάτες για να δούνε αν έχουν εισιτήριο. Ο Αναστάσιος ούτε εισιτήριο είχε ούτε χρήματα για να πληρώσει. Πάλι κατέφυγε στο Σωτήρα του και τον παρακάλεσε να τον βγάλει και αυτή τη φορά από το αδιέξοδο. Όταν τον πλησίασαν οι ελεγκτές, τους είπε: «Δυστυχώς χρήματα δεν έχω. Είμαι από φτωχή οικογένεια και πάω στην πόλη να δουλέψω». Οι ναύτες συγκινήθηκαν και δεν του μίλησαν περισσότερο. Έτσι κατόρθωσε με την πίστη του στον Ιησού και με την συνεχή προσευχή του να φθάσει στην Κωνσταντινούπολη, όπου πέρασε πολλά δεινά ώσπου να βρει δουλειά για ένα κομμάτι ψωμί σ’ ένα καπνεργοστάσιο.
Δούλευε από τα βαθιά χαράματα μέχρι το βράδυ αργά. Μια μέρα διαπίστωσε ότι το παντελόνι και το πουκάμισό του σχίστηκαν. Τώρα τί να κάνω; αναλογίστηκε. Θα γράψω ένα γράμμα στον Χριστό και θα τον παρακαλέσω να μου στείλει ρούχα και παπούτσια.
Πράγματι πήρε ένα κομμάτι χαρτί και άρχισε να γράφει: «Χριστέ μου, συ που ξέρεις πόσο σε αγαπώ και πάντα ακούς τις προσευχές μου και μου δίνεις ό,τι Σου ζητήσω, σε παρακαλώ, σε ικετεύω, στείλε μου ρούχα και παπούτσια, γιατί αυτά που έχω σχίστηκαν. Πώς θα πηγαίνω στο Ναό Σου και πώς θα κυκλοφορώ»; Μετά πήρε ένα φάκελο στο οποίο έγραψε: «Προς τον Κύριον Ιησούν Χριστό. Στον Ουρανό».
Όταν βρήκε ευκαιρία ξεκίνησε να το πάει στο ταχυδρομείο. Στο δρόμο συνάντησε τον κυρ Κώστα, γνωστό του έμπορο, που είχε το μαγαζί απέναντι, από το εργοστάσιο, που δούλευε.
— Πού πας Αναστάσιε ; τον ρώτησε.
— Πάω στο ταχυδρομείο, απάντησε.
— Εκεί πάω κι εγώ, δεν μου δίνεις το γράμμα σου να σου το στείλω ;
Ο μικρός αμέσως του έδωσε το γράμμα και τρέχοντας επέστρεψε στη δουλειά του, με τη βεβαιότητα ότι σύντομα θα έχει απάντηση.
Πράγματι, η απάντηση ήλθε νωρίτερα απ’ ό,τι φανταζόταν. Ο κυρ Κώστας πήρε το γράμμα για να το ταχυδρομήσει· από περιέργεια κοίταξε να δει σε ποιόν το στέλνει και έκπληκτος διάβασε το όνομα του παραλήπτη. Γεμάτος περιέργεια το άνοιξε και διάβασε αυτά που έγραφε ο Αναστάσιος. Συγκινήθηκε πολύ κι αμέσως πηγαίνει και του αγοράζει ρούχα και παπούτσια και με ένα υπάλληλο του μαγαζιού του τα στέλνει.
Όταν ο Αναστάσιος πήρε το δέμα και είδε το περιεχόμενό του, έτρεξε σε μια απόμερη γωνιά του εργοστασίου, εκεί όπου του είχαν επιτρέψει να κοιμάται, γονάτισε, και με δάκρυα ευχαρίστησε τον Χριστό για τα δώρα του. Στη συνέχεια έβαλε τα καινούργια του ρούχα και κατέβηκε στο μαγαζί. Το αφεντικό του άρχισε να τον φωνάζει, να τον μαλώνει και να τον ρωτά που βρήκε τα χρήματα και τα αγόρασε. Και μόλις άκουσε να του λέει ο μικρός ότι «μου τα έστειλε ο Χριστός», θύμωσε πολύ, γιατί νόμιζε πως τον κορόιδευε. Τις φωνές τις άκουσε και ο κυρ Κώστας από απέναντι, ο οποίος έτρεξε στο εργοστάσιο και εξήγησε στον καπνέμπορο τι ακριβώς είχε συμβεί.
Έτσι η εμπιστοσύνη του αγνού αυτού παιδιού στο Χριστό και η προσευχή του έκαναν το θαύμα τους και ήλθε η παρηγοριά και η χαρά στη στερημένη και πονεμένη καρδιά του.

(πηγή: Γ. Μηλίτση, «Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως»)

Γιατί είναι μοναδικός ο Χριστιανισμός;

 

Ο Χριστιανισμός αντλεί την μοναδικότητά του, έναντι των άλλων θρησκειών, από τις μεγάλες και ουσιαστικές διαφορές του απ’ αυτές. Μερικές τέτοιες διαφορές είναι:

• Ο ιδρυτής: Στα εξωχριστιανικά θρησκεύματα έχουμε συνήθως ιδρυτή κάποιο άνθρωπο χωρίς Θείο κύρος, ή κάποια απρόσωπη παράδοση. Στο Χριστιανισμό ιδρυτής είναι ο ίδιος ο Θεός στο πρόσωπο του Χριστού. Ο Θεός έγινε άνθρωπος για να ανεβάσει τον άνθρωπο στο Θεό.

• Η λύτρωση: Στα άλλα θρησκεύματα δεν υπάρχει λυτρωτής. Η λύτρωση σ’ αυτά αποτελεί αναζήτηση και νοσταλγία της ψυχής, που δεν εκπληρώνεται. Υπόσχονται λύτρωση χωρίς να είναι σε θέση να την προσφέρουν. Στο Χριστιανισμό υπάρχει λύτρωση του ανθρώπου, η οποία πραγματοποιείται στο Πρόσωπο του Χριστού. Ο Χριστός είναι ο Μοναδικός Λυτρωτής, γιατί ενώνει στον εαυτό Του, το Θεό και τον άνθρωπο. Έτσι συνδέεται και πάλι ο άνθρωπος με το Θεό και σώζεται.

• Η αντοχή στο χρόνο: Η διδασκαλία του Χριστιανισμού είναι η μόνη που διατηρείται άφθαρτη, αναλλοίωτη και ζωντανή χωρίς να επηρεάζεται από το πέρασμα των αιώνων. Τούτο συμβαίνει, γιατί είναι η μόνη που προσφέρει την αληθινή γνώση του Θεού. Στις εξωχριστιανικές θρησκείες, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τον αληθινό Θεό, αλλά τον νοσταλγούν και γι’ αυτό επηρεάζονται από το χρόνο και αναπροσαρμόζονται συνήθως για να εξυπηρετούν τις τωρινές ανάγκες των οπαδών τους.

• Η εκδήλωση της αγάπης: Στο Χριστιανισμό η αγάπη εκδηλώνεται χωρίς διάκριση προς όλους τους ανθρώπους, φίλους και εχθρούς. Στις άλλες θρησκείες ή δεν υπάρχει η αγάπη ούτε σαν λέξη, ή αν υπάρχει, εκδηλώνεται μόνο προς συγκεκριμένα πρόσωπα.

• Οι Άγιοι: Στα άλλα θρησκεύματα δε συναντούμε Αγίους. Ορισμένα έχουν να παρουσιάσουν ανθρώπους με αρετές και καλοσύνη, Αγίους όμως δεν έχουν. Στο Χριστιανισμό ένα πλήθος ανθρώπων εμπνεύστηκαν από το Θεϊκό μεγαλείο του Χριστού και αφού έφτασαν σε μεγάλο βαθμό πνευματικότητας ανακηρύχτηκαν Άγιοι.

• Η λατρεία: Στη Χριστιανική Θρησκεία η λατρεία είναι πνευματική και η ψυχή επικοινωνεί με το Θεό. Στις άλλες θρησκείες η λατρεία είναι υλική και πραγματοποιείται με εξωτερικούς τύπους όπως είναι οι θυσίες ζώων κ.ά.

• Ο Τριαδικός θεός: Στα εξωχριστιανικά θρησκεύματα συναντούμε το μονοθεϊσμό ή τον πολυθεΐσμό, γιατί έτσι ο ανθρώπινος νους φαντάστηκε τη θεία αλήθεια. Στο Χριστιανισμό υπάρχει κατ’ αποκάλυψη του Ίδιου του θεού, ο Τριαδικός θεός, ο Μόνος αληθινός θεός.

(Από την έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας που έχει τίτλο: «ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΑΤΗΧΗΣΗ» – δια μεγάλους προσερχομένους στο άγιο Βάπτισμα – και την επιμελήθηκε ο θεολόγος κ. Γεώργιος Κομιώτης, Πρόεδρος της Δ.Ε. της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων Παραρτήματος Νομού Ηλείας).

http://www.imilias.gr/giati-einai-monadikos-o-xristianismos.html

Σαββάτο 17 Δεκεμβρίου 2011 - Τυπικόν

17. Σάββατον. Δανιὴλ τοῦ προφήτου (560 π.Χ.) καὶ τῶν ἁ­γίων τριῶν παίδων ᾿Ανανίου, ᾿Αζαρίου καὶ Μισαήλ. Διονυ­σίου Αἰγίνης τοῦ θαυματουργοῦ (†1624) τοῦ ἐν Ζακύνθῳ.

῾Η ἀκολουθία τοῦ Σαββάτου ψάλλεται μὲ «Θεὸς Κύριος» (βλέπε ἔμπροσθεν εἰς τὰς γενικὰς τυπικὰς διατάξεις §§31-44). ᾿Απόστολος: προφή­του, α΄ Κυρ. ἐπιστ. (ἁγ. Πάντων) (῾Εβρ. ια΄ 33-ιβ΄ 2)· Εὐαγγέλιον: ἡμέρας, Σαβ. ιγ΄ ἑβδ. Λουκᾶ (Λκ. ιδ΄ 1-11). Κοινωνικὸν εἰς προφή­τας «Ἀγαλ­­λιᾶσθε, δίκαιοι».

Σημείωσις. Εἰς τοὺς γεραίροντας τὸν ἅγιον Διονύσιον ναοὺς ψάλ­λε­ται ἡ ἑορτάσιμος αὐτοῦ ἀκολουθία (ἥ τις εὑρίσκεται ἐν ἰδιαιτέρᾳ φυλλάδι ἢ ἐν τέλει τοῦ Μηναίου), ἐν δὲ τῇ λειτουργίᾳ ἀναγνώσματα τοῦ ἱεράρχου, ἃ ζήτει Νοεμβρίου 13ῃ. Ἡ δὲ ἀκολουθία τοῦ προφήτου καὶ τῶν τριῶν νέων καταλιμπάνεται.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΘΥΑΤΕΙΡΩΝ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΤΑΝΙΑΣ κ.κ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

2011: Εγκύκλιος Χριστουγέννων

Αγαπητοί μας εν Κυρίω, Εορτάζουμε και φέτος, συν Θεώ, τα μεγάλα και κοσμοϊστορικά Γεγονότα της Γεννήσεως του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και της παρουσίας Του, ανάμεσά μας, σε σχήμα και μορφήν ανθρώπου «Ο Λόγος σάρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν» (Ἰωάννης, Κεφ. Α 14). Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός μπήκε στην ιστορία απαρατήρητος, αλλά μαρτυρούμενος και αναμενόμενος από τους Λαούς της Γης. Όπως γράφει ο Απόστολος Παύλος: «ότε δε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλεν ο Θεός τον Υιόν αυτού, γενόμενον εκ γυναικός, γενόμενον υπό νόμον, ίνα τους υπό νόμον εξαγοράση, ίνα την υιοθεσίαν απολάβωμεν» (Γαλ.Κεφ. 4, 4-5). Κατά τρόπον μυστηριώδη, προετοιμάστηκαν οι ψυχές των ανθρώπων,για να υποδεχθούν τον Σωτήρα του Κόσμου Χριστόν, γιατί όλοι οι Λαοί ανέμεναν την λύτρωση και την αποκατάστασή τους εις τους κόλπους της αγάπης του Δημιουργού. Και οι μέν Έλληνες ανέμεναν τον «άγνωστον θεόν», οι δε Ιουδαίοι τον Μεσσίαν Χριστόν. Όσα οι προφητείες προέβλεψαν, πραγματοποιήθηκαν «εν ταις ημέραις εκείναις, όταν εξήλθε δόγμα παρά Καίσαρος Αυγούστου απογράφεσθαι πάσαν την οικουμένην» (Λουκάς, Κεφ. Β, 1). «Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γής, η πολυαρχία των ανθρώπων επαύσατο˙ και σου, Χριστέ, ενανθρωπήσαντος εκ της Αγνής,η πολυθεΐα των ειδώλων κατήργηται: Υπό μίαν βασιλείαν εγκόσμιον, οι πόλεις γεγέννηνται˙ και εις μίαν δεσποτείαν Θεότητος, τα Έθνη επίστευσαν» (Υμνος Χριστουγέννων). Αυτές, ιδιαίτερα, τις μέρες, όλοι θα στρέψουμε λυτρωτικά τα βλέμματά μας στην Βηθλεέμ της Ιουδαίας και, με την φαντασία μας, θα ζήσουμε την Άγια Εκείνη Νύχτα των Χριστουγέννων, που με τόση πιστότητα αποθανάτισαν οι Ιεροί Ευαγγελιστές, οι δε υμνογράφοι, οι ποιητές και οι ζωγράφοι εμπνέονται και ποικιλότροπα αναζωντανεύουν το Γεγονός που συγκρατεί και συγκροτεί την Εκκλησία. Αγιάζει τους Πιστούς, εμπνέει τους Μάρτυρες και τους Αγίους, στηρίζει τους φτωχούς και τους αδύνατους και γεμίζει με όνειρα και ελπίδες τους Άρχοντες και τους λαούς της Υφηλίου για να μην αποκάμνουν από τις δυσκολίες και τα εμπόδια, αλλά με υπομονή και καρτερία να καταφεύγουν εις τον Σαρκοφορεμένον Χριστόν για να βρούνε λύσεις και διέξοδον εις τα προβλήματά τους. Σήμερα οι λαοί, ιδιαίτερα της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, ζούμε σε περίοδο κρίσεως. Οι μεν πρώτοι διανύουμε περίοδο οικονομικής και ηθικής κρίσεως, οι δε δεύτεροι, περίοδον«άνοιξης» και «χειμώνα», και αγωνίζονται να ελευθερωθούν από τον εγκόσμιο δεσποτισμό και να μπουν στην τροχιά της Δημοκρατίας και της γνήσιας ελευθερίας.Η ιστορία του Χριστιανισμού μας δείχνει τον δρόμο και μας καλεί να τον ακολουθήσουμε για να βρούμε και την ειρήνη και την ασφάλεια και την πρόοδον ολόκληρης της Ανθρωπότητος, για την οποία ο Υιός ο Μονογενής και Λόγος του Θεού ήλθε στον Κόσμο για να ιδρύσει την Εκκλησία Του και να μας κάμει κοινωνούς και κληρονόμους της Βασιλείας Του. Δεν είναι δε τυχαίο ότι ο Απόστολος Παύλος,γρόφοντας προς τους Χριστιανούς της Εφέσου, διακηρύσσει: «αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν, ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ποιῶν εἰρήνην, καὶ ἐλθὼν εὐηγγελίσατο εἰρήνην ὑμῖν τοῖς μακρὰν καὶ τοῖς ἐγγύς» (Ἐφεσ. Κεφ 2, 14-17). Έχοντες κατά νου αυτήν την πίστη, αυτήν την επαγγελία και υπόσχεση «κρατῶμεν τῆς ὁμολογίας» (Ἑβραίους Κεφ 4, 14). Παραμένουμε πιστοί στον “Χριστόν ο οποίος επιστρέφει” και πάλιν στη ζωή μας τον οποίον η Εκκλησία δοξολογεί και διακηρύσσει αδιάκοπα επαναλαμβάνοντας “Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καί ἐπί γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία”. Η σχέση μας, όμως, με τον Χριστό,δεν πρέπει να είναι περιστασιακή. Πρέπει να είναι δυναμική, υπαρξιακή και να εκφράζεται με την πίστη, την προσευχή, την συμμετοχή μας στην ζωή της Εκκλησίας, της Κοινότητος, της Παιδείας, της Φιλανθρωπίας. Ως Εκκλησία,αγωνιζόμαστε να επεκτείνουμε την πολιτιστική, την εκπαιδευτική και κοινωνική μας προσφορά μέσα στην ευρύτερη κοινωνία που ζούμε. Πάντοτε είχαμε κατά νουν το Ποίμνιο μας, τις ανάγκες του, τα αιτήματά του, τα προβλήματα και τις πνευματικές αναζητήσεις του. Προσπαθούμε να ιδρύσουμε κατάλληλους θεσμούς και όργανα για να προστατεύουν την Ορθόδοξη Χριστιανική Παράδοση, την Οικογένεια,την ελευθερία και τον Πολιτισμό. Η ίδρυση Ημερησίου Σχολείου Μέσης Εκπαίδευσης και Ιεράς Γυναικείας Μονής στην περιοχή του Μείζονος Λονδίνου,είναι σήμερα τα κύρια μελήματά μας, γι’ αυτό και ζητούμε την ενεργούμενη αγάπη και την προσευχή σας. Με αυτές τις ιερές σκέψεις σας χαιρετίζω όλους και όλες εν Κυρίω. Αναμένω ότι ο καθένας και η καθεμιά Ορθόδοξη Χριστιανή θα μετεβείτε στην Εκκλησία να προσευχηθείτε, να κοινωνήσετε, να μοιραστείτε τα αγαθά σας με τους φτωχούς και τους εμπερίστατους αδελφούς μας. Θα παρακαλέσετε δε τον Χριστό, να επισκεφτεί το σπίτι σας και να το γεμίσει με χαρά και ειρήνη όπως έκαμε και για τους Μάγους και τους Ποιμένες την νύχτα της Γεννήσεώς Του.Προσεύχομαι δε για σας και την οικογένειά σας και διατελώ μετά θερμών ευχών και της εν Κυρίω αγάπης και τιμής. Χριστούγεννα 2011 Ο Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Γρηγόριος

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2011

ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΧΙΟΥ , ΨΑΡΡΩΝ ΚΑΙ ΟΙΝΟΥΣΣΩΝ κ.κ.ΜΑΡΚΟΥ

ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Πρός
τόν Ἱερόν Κλῆρον
καί τόν εὐσεβῆ λαόν
τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Ἀδελφοί μου,
Ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Κυρίου μας συνιστᾶ τήν «μητρόπολη τῶν ἑορτῶν» κατά τόν ἱερό Χρυσόστομο, τό θεμελιῶδες μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας, ἀπό ὅπου πηγάζουν ὅλα τά ἅγια ὁρόσημα τῆς ἔνσαρκης παρουσίας Του. Εἶναι ἡ «γενέθλιος ἡμέρα τῆς ἀνθρωπότητος» γιά τόν Μέγα Βασίλειο καί ἑορτή «τῆς ἀναπλάσεως» γιά τόν Γρηγόριο τόν Θεολόγο, γιατί ὁ Χριστός παρεμβάλλεται στήν Ἱστορία καταλύοντας «τό μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ» πού διαχωρίζει τόν Θεό ἀπό τούς ἀνθρώπους καί τήν δημιουργία Του. Στό Πρόσωπό Του ἡ ταπεινή ὕλη τοῦ κόσμου ἑνώνεται μέ τήν θεία φύση καί γίνεται σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὡς Σῶμα καί Αἷμα τοῦ Χριστοῦ μας. «Σωματοῦται ὁ ἀσώματος» καί «ὁ ἄκτιστος κτίζεται», «πτωχεύει ὁ πλούσιος καί «νηπιάζει ὁ ὕψιστος», «κρατεῖται ὁ ἀνέπαφος καί βαστάζεται ὁ βαστάζων τά σύμπαντα»[1][1], ὥστε νά ἔχουμε ὅλοι μας τή δυνατότητα νά πλουτίσουμε κατά τήν θεία Χάρη Του καί νά ἐνδυθεῖ τό φθαρτό ἀφθαρσία. Μέ τόν Λόγο ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἔκτισε τά πάντα, καί μέ τόν ἔνσαρκο Λόγο τά ἀνακαινίζει καί τά ἀναδημιουργεῖ.
Στό μυστήριο τῶν Χριστουγέννων θεᾶται, προσκυνεῖται καί δοξάζεται ὁλόκληρη ἡ σωτηρία. Πρόκειται γιά μυστήριο, γιατί ἀπευθύνεται σέ ὅσους μποροῦν νά ἀναγνωρίζουν τό μεγαλεῖο στήν ταπείνωση, τόν πλοῦτο στήν φτώχεια, τήν ἐλευθερία στήν ἀκρότατη συγκατάβαση. Σάν τόν ὁλόφωτο ἀστέρα, μέ τόν ὁποῖο διασήμανε τό γεγονός τῆς ἐνσαρκώσεώς Του γιά ὅσους ἦταν ἄξιοι νά δοῦν, ἡ σωτήριος ἑορτή τῶν Χριστουγέννων ἐπιλάμπει κάθε χρόνο ὑπερφυῶς στό νοητό στερέωμα τῆς Ἐκκλησίας μας. Μᾶς δίνεται ἡ εὐκαιρία νά προσέλθουμε στό σπήλαιο τῆς Γεννήσεως μέ ἁπλότητα καί ταπείνωση, ἀφήνοντας κατά μέρος τήν στυγνή αὐτάρκεια καί τήν ἰδιοτελή μέριμνα τοῦ βίου.Ὁ Χριστός γεννιέται γιά χάρη μας, γιά νά ἀνακλιθεῖ στό λίκνο τῆς καρδιᾶς μας. Πῶς ἐμεῖς θά τόν δεχτοῦμε καί ποιό θά εἶναι τό δικό μας δῶρο πρός τόν νεογέννητο Σωτήρα;
Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ ἁγιάζει τήν κτίση καί δίνει στόν κόσμο ἕνα νέο νόημα, τό ὁποῖο εἶναι ὁ σκοπός καί ὁ λόγος τῆς ὕπαρξής του. Γι’ αὐτό καί στήν Εἰκόνα τῆς Γεννήσεως παρατηροῦμε γύρω ἀπό τόν Θεάνθρωπο ἐκπροσώπους ὅλων τῶν κτισμάτων νά προσφέρουν δείγματα
τῆς ἀναγνώρισης καί τῆς εὐγνωμοσύνης τους. «Οἱ ἄγγελοι τόν ὕμνον, οἱ οὐρανοί τόν ἀστέρα, οἱ μάγοι τά δῶρα, οἱ ποιμένες τό θαῦμα, ἡ γῆ τό σπήλαιον, ἡ ἔρημος τήν φάτνην, ἡμεῖς δέ μητέρα Παρθένον». Παρατηροῦμε ἐπίσης ὅτι ὁ Παντοκράτορας καί Κύριος τῆς Δημιουργίας γεννήθηκε σ’ ἕνα εὐτελές κατάλυμα ἀνάμεσα σέ ζῶα, καθώς δέν βρέθηκε θέση στά οἰκήματα τῶν ἀνθρώπων. Κι ὄχι μόνο δέν ἔγινε δεκτός στόν πολιτισμένο μας κόσμο, ἀλλά ὁ Ἡρώδης Τόν ἀναζητοῦσε μέσα στά νεογέννητα μέ σκοπό νά Τόν φονεύσει.
Ἡ ἐνάρετη ὅμως σπουδή ὁδήγησε τούς ταπεινότερους καί σοφότερους τῶν ἀνθρώπων νά ἔλθουν καί νά προσκυνήσουν τόν Ἥλιο τῆς δικαιοσύνης. Ἐνῶ οἱ ποιμένες ἀντιπροσωπεύουν τά πρῶτα τέκνα τῶν Ἰουδαίων πού ὁδηγήθηκαν στόν Χριστό μέ τήν εὐσέβεια καί τήν πίστη τους, ἡ Ἐκκλησία μας ἀναγνωρίζει στούς σοφούς Μάγους τίς ἀπαρχές τῆς Ἐκκλησίας ὅλων τῶν ἐθνῶν, τίς τάξεις τοῦ εἰδωλολατρικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἐπίσης φωτιζόταν ἀπό τίς ἀκτῖνες τοῦ ἀλήθειας τοῦ Λόγου καί στόν ὁποῖο ἦταν διάχυτη ἡ προσδοκία τοῦ Λυτρωτῆ. Κατά τά λόγια τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, «στήν Ἰουδαία γεννήθηκε ὁ Κύριος, ἀλλά τόν ὑποδέχθηκε ὁλόκληρη ἡ οἰκουμένη. Ἐκεῖ βλάστησε τό κλῆμα τῆς ἀμπέλου, ἀλλά σ’ ἐμᾶς ὡρίμασε ὁ βότρυς τῆς ἀληθείας»[2][2].
Ἀξίζει νά φέρουμε στό νοῦ μας μέ τί πίστη καί ἀφοσίωση οἱ φωτισμένοι μάγοι τῆς Ἀνατολῆς, κατά τίς ἐνδείξεις τοῦ νεοφανοῦς ἄστρου, ἐγκατέλειψαν τίς πατρίδες τους, τούς οἰκείους τους, τίς ἐνασχολήσεις καί τίς ὑποχρεώσεις τους, καί ἐπιχείρησαν τό μακρινό, ἐπικίνδυνο, δαπανηρό καί κοπιῶδες ταξίδι τους γιά νά ἀναζητήσουν καί νά τιμήσουν Αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἦταν «ἡ προσδοκία τῶν Ἐθνῶν». Καί ὅταν ἀκόμη ἀντίκρισαν τό φτωχικό περιβάλλον πού περιέβαλλε τόν μικρό Χριστό, δέν κλονίστηκε ἡ πίστη τους, ἀλλά μέ εὐλάβεια Τόν προσκύνησαν, καί «ἀνοίξαντες τούς θησαυρούς αὐτῶν προσήνεγκαν Αὐτῷ δῶρα, χρυσόν καί λίβανον καί σμύρναν»: μέ τό πρῶτο ἀναγνωρίζοντάς τον ὡς βασιλέα, μέ τό δεύτερο ὡς Θεό καί μέ τό τρίτο ὡς θνητό, προμηνύοντας τόν ἐνταφιασμό Του μετά τό θεῖο πάθος. Γιατί, ὅπως τότε τοῦ προσφέρθηκε στάβλος, ἔμελλε νά τοῦ προσφερθεῖ ὄξος καί χολή. Σέ ὅλη Του τή ζωή ὁ Ποιητής τῶν ὅλων «οὐκ εἶχε ποῦ τήν κεφαλήν κλίνῃ», μέχρι πού ἀνάπαυσε τά μέλη Του στόν Σταυρό.
«Αὐτό εἶναι γιά μᾶς τό νόημα τῆς πανήγυρης καί αὐτό γιορτάζουμε σήμερα: τόν ἐρχομό τοῦ Θεοῦ στούς ἀνθρώπους, γιά νά ἐπανέλθουμε κοντά στόν Θεό, γιά νά ἐνδυθοῦμε τόν νέο ἄνθρωπο, ἀφοῦ ἐγκαταλείψουμε τόν παλαιό. Κι ὅπως ἔχουμε πεθάνει μαζί μέ τόν Ἀδάμ, ἄς ζήσουμε μαζί μέ τόν Χριστό, ἄς γεννηθοῦμε μαζί Του, ἄς συσταυρωθοῦμε καί ἄς ταφοῦμε μαζί Του, γιά νά ἀναστηθοῦμε μέ τήν ἀνάστασή Του. Ἄς γιορτάσουμε λοιπόν ὄχι μέ δημόσιες πανηγύρεις, ἀλλά μέ τρόπο θεϊκό. Ὄχι μέ τρόπο κοσμικό, ἀλλά μέ τρόπο ὑπερκόσμιο. Ὄχι τά δικά μας, ἀλλά τοῦ Κυρίου. Ὄχι ὅσα σχετίζονται μέ τήν ἀσθένεια, ἀλλά ὅσα σχετίζονται μέ τήν θεραπεία. Ὄχι τά ἔργα τῆς δημιουργίας, ἀλλά τῆς ἀναδημιουργίας»[3][3].
Τό πολυτιμότερο στοιχεῖο στόν ἄνθρωπο, τό ὁποῖο ἀποτελεῖ συγχρόνως τήν ἀνακεφαλαίωση καί τό νόημα ὅλης τῆς κτίσεως, εἶναι ἡ σχέση του πρός τόν ἐνσαρκωμένο Χριστό καί Λόγο τοῦ παντός. Ὅσοι ἀπό μᾶς θέλουν νά βρίσκονται ἐγγύτερα στή Βηθλεέμ παρά στά ἀνάκτορα τοῦ Ἡρώδη, ἄς ὁδεύσουμε μαζί μέ τόν ἀστέρα, φωτισμένοι ὅπως οἱ ταπεινοί Μάγοι. Ἄς προσφέρουμε στόν Χριστό τήν προσωπική ψυχική φάτνη μας, ὥστε Ἐκεῖνος νά τήν ἐνοικήσει καί νά τήν μετατρέψει σέ σῶμα τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011

Μετά θερμῶν εὐχῶν

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

+ Ο ΧΙΟΥ, ΨΑΡΩΝ ΚΑΙ ΟΙΝΟΥΣΣΩΝ ΜΑΡΚΟΣ

---

[1][1] Ἁγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, Λόγος εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας Δε­σποί­νης ἡμῶν Θεοτόκου, PG 96, στ. 653.

[2][2] Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Εἰς τό γενέθλιον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, PG 56, στ. 389.

^[3][3] Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Λόγος ΛΗ΄ (Εἰς τὰ Θεοφάνια, εἴτουν Γενέθλια τοῦ Σω­τῆ­ρος), PG 36, στ. 316.

Ποιμαντορική Eγκύκλιος Χριστουγέννων 2011 και Πρωτοχρονιάς 2012 Μητροπολίτου Πειραιώς Σεραφείμ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2011 ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ΦΑΛΗΡΟΥ, ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΡΕΝΤΗ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΕΡΟΝ ΚΛΗΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΦΙΛΟΧΡΙΣΤΟΝ ΠΛΗΡΩΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΥΤΟΥ

* * * * * *

Τέκνα μου ἀγαπητά καί περιπόθητα

Ἐπί τῇ Ἑορτῇ τῶν Χριστουγέννων κατ' ἔτος καλούμεθα, ὅπως σκεφθῶμεν βαθύτερον τήν σημασίαν τοῦ γεγονότος τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ Λόγου. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, διότι συνήθως παραμένομεν εἰς τήν στενήν ἀντίληψιν περί αὐτῆς, δηλαδή εἰς τήν σωτηριολογικήν. Πράγματι ὁ Λόγος ἐνηνθρώπισε διά νά σώση τούς πιστεύοντας εἰς Αὐτόν τόν Χριστόν Κυρίου ἀνθρώπους. Ἢ ἀντίληψις αὐτή εἶναι ἡ πρωταρ­χικὴ καὶ ἡ ἀμέσως μετά τοῦ γεγονότος τῆς Ἐνσαρκώσεως συνδεδεμένη, ὅταν μάλιστα θεωρῆται ἐν ἀπολύτῳ συναφείᾳ μετὰ τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Α­ναστάσεως.

Πέραν τῆς ἐννοίας αὐτῆς ὅμως, ἢ μᾶλ­λον ἐκτός τοῦ ἀποτελέσματος τούτου, τῆς σωτηρίας δηλαδή τῶν πιστευόντων εἰς Χρι­στόν, ὑπάρχει μία εὐρυτέρα ἔννοια ἀναποσπάστως συνδεδεμένη μετὰ τῆς στενωτέρας αὐτῆς. Ἔννοοῦμεν τήν ἐπίδρασιν της Ἐνσαρκώσεως ἒφ' ὁλοκλήρου της ἱστο­ρίας καί τῆς ἐξελίξεως αὐτῆς καθώς καί τῆς συμβολῆς της εἰς τήν πρόοδον τοῦ πολιτισμοῦ. Διά τῆς στενῆς μόνον ἀντι­λήψεως τῆς Ἐνσαρκώσεως παραγνωρί­ζεται συνήθως τό γεγονός ὅτι ἡ Ἐνσάρκωσις ἐπιφέρει ριζικήν ἀλλαγήν τῆς ἐνοράσεως τοῦ κόσμου ὑπό τοῦ ἀνθρώπου καί παίζει βασικόν ρόλον εἰς τήν σύμφωνον πρός τήν ἐνόρασιν ταύτην συνολικήν καί ἀτομικήν προσπάθειαν ὅλων καὶ τήν δρᾶσιν των εἰς ὅλους τούς τομεῖς τῆς κοινω­νικῆς, ἐπιστημονικῆς καί οἰκονομικῆς ζωῆς.

Ἡ Ἐνσάρκωσις κατά κύριον λόγον καταφάσκει τήν σωματικήν ὑπόστασιν τοῦ ἀνθρώπου καί μέσω αὐτῆς τήν ὑλικήν σύστασιν τοῦ κόσμου. Τό σῶμα δέν εἶναι πλέον τό δεσμωτήριον τῆς ψυχῆς, τό κατώτερον ὑλικόν ἐν τῷ ὁποίῳ ἐμφωλεύουν τά ἔνστικτα καί αἱ ἀντιστρατευόμεναι τό πνεῦμα ὁρμαί. Αὐτό εἶναι τό σῶμα διά τόν «ψυχικόν ἄνθρωπον». Διά τόν πνευματικόν ὅμως οἱ «σάρκα φρονοῦντες» πρέπει νά γίνουν ὁλοκληρωμέναι ὑπάρξεις, εἰς ἕνα ἀδιάσπαστον σύνολον, ψυχήν καί σῶμα. Ἐν ὄψει τῆς Ἐνσαρκώσεως καλού­μεθα πάντες οἱ πνευματικοί ἄνθρωποι νά γίνωμε καί ἀληθῶς σωματικοί, νά μή διχάζωμε δηλαδή τήν ὑπόστασίν μας εἰς δυό ἀντιτιθεμένους μεταξύ των κόσμους. Τό σῶμα εἶναι ἡ ἔκφρασις τῆς αὐθεντικῆς ὑποστάσεως ἑνός ὁλοκληρωμένου προσώ­που. Μέσω αὐτοῦ ὁ πνευματικός ἄνθρωπος ἔρχεται εἰς σχέσιν, ἐγκαθιδρύει κοινωνίαν μετά τῶν ἄλλων, δημιουργεῖ, κινεῖ καί κινεῖται, ζῆ τό πνεῦμα καί τήν ὑπόστασίν του.

Ἡ Ἐνσάρκωσις, διὰ τοῦτο συνεκλόνισε τήν ἀντίληψιν, ὅτι εἰς τό σῶμα ἑδρεύ­ουν δυνάμεις ἀντιμαχομεναι τήν ψυχήν καί τό πνεῦμα. Μέσω δέ τῆς καταρρίψεως τῶν πανάρχαιων αὐτῶν ἀντιλήψεων περί δαιμονικοῦ στοιχείου κυριεύοντος ἤ ἐμφωλεύοντος εἰς τήν σάρκα ἐπῆλθεν ἡ με­γαλύτερα εἰρηνική ἐπανάστασις, βραδέως ἀλλ' ἀσφαλῶς, ὅσον ἀφορᾶ εἰς τήν ἐνόρασιν τῆς ὕλης γενικῶς. Ἡ φύσις δέν θεωρεῖται πλέον ὡς τό βασίλειον μεταφυσικῶν δαι­μονικῶν δυνάμεων. Αἳ ποικιλόμορφοι δει­σιδαιμονίαι κυρίως θρησκευτικαί, ἐξηφανίσθησαν καί ἡ ὑλική φύσις παρεδόθη ὀλί­γον κατ' ὀλίγον εἰς τάς χεῖρας τοῦ ἐρευ­νητοῦ ἀνθρώπου χάριν τῆς περαιτέρω μέσῳ αὐτῆς προόδου. Ὅπως θὰ προοδεύση πλέον ἡ χειρουργική εἰς τήν ἰατρικήν καὶ θά ἐγχειρίζηται τό σῶμα ἄνευ οὐδεμιᾶς προκαταλήψεως, οὕτω καί ἡ ὕλη τῆς φύσεως θά ἐρευνᾶται ὡς ἡ πηγή ζωτικότητος καί δυνάμεως πρός περαιτέρω πρόοδον. Ὅπως ἡ ψυχή θά ἀποτελέση ἕνα ἀδιάσπαστον σύνο­λον μιᾶς διακεκριμένης προσωπικότητος μετά τοῦ σώματος, οὕτω καί ἡ φύσις θὰ ἀποτελέση ἕνα ὅλον μετά τῆς ἱστορίας, πνευματικῆς καί ὑλικῆς, τῆς μιᾶς Δημιουρ­γίας, ἒφ' ὅσον ὁ Κτίστης αὐτῆς μετέχει καί τῶν δύο, μεταλαμβάνει καὶ ἐν τῇ αὔτοταπεινώσει Του ὅλων τῶν στοιχείων αὐτῆς καί ὁλοκληρώνει τά πάντα ἐν τῇ ἑνότητι τοῦ προσώπου τοῦ ἐνσαρκωθέντος Λόγου Του.

Ἑπομένως ἐδῶ εὑρίσκονται αἱ ἀρχαί τῆς ὠθήσεως πρός τήν τωρινήν πρό­οδον καί ὀρθῶς αὐτή ἐθεωρήθη ὑπό φιλοσόφων καί ἐπιστημόνων ὡς ἀδιανόητος ἄνευ τῆς Χριστιανικῆς πίστεως, δηλαδή ἄνευ τοῦ γεγονότος τῆς Ἐνσαρκώσεως. Βεβαίως, προϋπῆρχεν αὐτοῦ καί γνῶσις καί Τέχνη καί Φιλοσοφία. Ἀλλ' αὐταί παρέμειναν ὑψηλαί θεωρίαι χωρίς νὰ γίνωνται καί ἱστορική πραγματικότης. Ἡ Ἐνσάρκωσις ὅμως ὤθη­σε τήν ἱστορίαν ὡς βαθυτάτη πνευματικὴ κινητήριος δύναμις εἰς τήν περίοδον τῆς ἐφαρμογῆς εἰς τάς ἐπιστήμας τῆς φύ­σεως. Ἡ ἀντίθεσις πλέον δέν παρουσιά­ζεται μεταξύ ὕλης καί πνεύματος, φύσεως καί ἱστορίας, ἀλλά τῶν παρεχομένων δυ­νατοτήτων ὑπό τῆς φύσεως καί τῆς μεταξύ προσωπικῆς εὐθύνης τοῦ ἀνθρώπου ἐνώ­πιον του. Αὐτή προκαλεῖ καί ἐμψυχώνει πλέον μὲ ἄκρον ρεαλισμόν κάθε συνειδητήν ἐνέργειαν τοῦ ἀτόμου ὡς μέρους τοῦ συνόλου καί ἐπιφέρει ἐπανάστασιν καί κίνησιν καί πρόοδον εἰς ὅλα τά πεδία δράσεως του, ὡς πνευματικοσωματικῆς ὑποστάσεως, μέσω τῆς ὕλης τῆς φύσεως καὶ τῶν γεγονότων τῆς ἱστορίας. Τά πάντα ἐπί τῆ βάσει τῆς Ἐνσαρκώσεως προσφέρονται καί γίνονται δι' ἕνα ὡρισμένον, ἀνώτερον σκοπόν, τοῦ ὁποίου ὁ ἄνθρωπος εἰς τό φῶς τῆς Ἐνσαρκώσεως∙ καλεῖται νά γίνη φορεύς, δυναμικὸς συνερ­γάτης τοῦ Δημιουργοῦ καί ἐνσαρκωθέντος ἐντός τῆς Ἱστορίας Λόγου.

Κατ' αὐτόν τόν τρόπον καί ἡ ἱστορία δὲν νοεῖται πλέον ὡς ἡ χρονική διάστασις τοῦ παρελθόντος ἤ ἡ ἐξιστόρησις αὐτῆς∙ ἀλλ’ ἡ πραγματικότης τῆς ὑλικῆς καὶ πνευματικῆς ὑποστάσεως τῆς δημιουργίας κινούμενης πρὸς τά πρόσω, μέσω πάλης καί ἀγῶνος καί μέσω τῆς ἐνεργείας τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἄξονος πλέον καὶ κέντρου τῆς ἐνεργείας αὐτῆς. Ἡ Ἐνσάρκωσις κρημνίζει τήν ἀρχαίαν ἤρεμον «κλασικήν» κυκλικὴν ἀντίληψιν περί ἱστορίας ὡς ἀενάως αὐτο - ἐπαναλαμβανόμενης. Ἡ Ἐνσάρκωσις στρέ­φει τήν προσπάθειαν τοῦ ἄνθρωπου, ὡς ἀτόμου καί ὡς συνόλου, δυναμικῶς πρὸς τό μέλλον, πρὸς ἕνα συνεχῶς ἀνώτερον ἐπίπεδον προόδου. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται μέσω ριζικῶν καί ραγδαίων μεταβολῶν καί ἀνατροπῶν τοῦ παρελθόντος, ἂλλ' ἐν συνεχείᾳ μετ' αὐτοῦ. Ἡ Ἐνσάρκωσις καταδεικνύει ὅτι ἡ ἀνάμνησις τοῦ ἱστορικοῦ γεγονότος της γίνεται προφητεία διά τήν δρᾶσιν εἰς τό παρόν καί τό μέλλον. Ἡ ἱστορία ὡς παρελθόν προηγεῖται προεκτεινομένη εἰς τό μέλλον ὡς ὁ σκοπός τῆς ὅλης ἱστορικῆς ἐξελίξεως : «ἐν αὐτῷ ἔκτισται τά πάντα». Τό παρελθόν μέσω τῆς εὐρυτέρας ἐννοίας τῆς Ἐνσαρκωσεώς μᾶς μετα­δίδεται εἰς τό παρόν ὡς κινητήριος δύναμις εἰς ὅλους τούς τομεῖς τῆς ζωῆς διά τό μέλλον. Κάθε ἄνθρωπος γίνεται προφήτης ἐνεργείας εἰς τό μέλλον, ὁραματιζόμενος ὅμως τό παρελθόν. Ἔτσι ἡ Ἐνσάρκωσις πληροῖ δυναμικῆς ἐλπίδος ὅλους τούς ἀν­θρώπους ἀνεξαιρέτως. Δυναμικὴ ἔλπις ὅμως σημαίνει τήν ἐλπίδα πού δέν πλη­ροῦται ποτέ, ἢ καλύτερον, πληρουμένη δημιουργεῖ νέαν ἐλπίδα, διότι ὁ ἐνσαρκω­θείς Λόγος εἶναι ὁ λόγος τῆς ἐλπίδος, ὁ ὁποῖος εἶναι καί τό τέλος, δηλαδὴ ὁ σκοπὸς της, ὅπως θά ἀποκαλυφθῆ εἰς τό τέλος τῆς ἱστορίας. Μέχρι τότε ἡ ἱστορία μετά τήν Ἐνσάρκωσιν θά βαδίζη μέσω ἀντιθέσεων καί ἀγῶνος πρός τό τέλος της.

Ἡ Ἐνσάρκωσις ἑπομένως ἑνώνει τό ἀνθρώπινον γένος εἰς μίαν ἀπό κοινοῦ προ­σπάθειαν ἐπί τῇ βάσει ἑνὸς γεγονότος τῆς ἱστορίας. Πέριξ αὐτοῦ διά πρώτην φοράν συγκεντροῦται ἡ ἀνθρωπότης. Ἡ ἔννοια τῆς Ἐνσαρκώσεως «διὰ μόνους τούς πι­στεύοντας» καίτοι ὀρθή, ἐν τούτοις εἶναι ἐλλειπτική. Διότι ἡ Ἑνσάρκωσις γίνεται μέν εἰς ἕνα ἱστορικὸν τόπον, εἰς ἕνα συγκεκριμένον πρόσωπον, τὁν Ἰησοῦ Χριστόν, τὀν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, τόν μόνον ἀληθῆ Μεσσίαν, ἀλλά συγχρόνως ἀναλαμβάνεται ὁλόκληρος ἡ ἀνθρωπίνη φύσις ὑπὸ τοῦ Λόγου – Υἱοῦ τοῦ Ζῶντος Θεοῦ. Ἐὰν λείψη τό δεύτερον στοιχεῖον, τότε ἡ Ἐνσάρκωσις αὐτὴ ἔχει χάσει τόν ἀνώτερον σκοπὸν τῆς ὑπάρ­ξεώς της, δηλαδὴ τήν παγκόσμιον σημασίαν καί τήν πραγματικότητά της.

Ὁ Ἐνσαρκωθείς Λόγος – Υἱός τοῦ Θεοῦ ἐπανασυνιστᾶ τήν ἐπικοινωνίαν Δημιουργοῦ καί ὅλης τῆς δημιουργίας Του. Τά πάντα συμπεριλαμ­βάνονται εἰς τήν Ἐνσάρκωσιν. Καί ὅταν ἡ Γραφὴ ἀναφέρει τήν λέξιν «τά πάντα» εἶναι σαφές, διατί γίνεται αὐτή ἡ σχολα­στική ἐπανάληψις.

Ἡ Ἐνσάρκωσις δὲν ἀφορᾶ μόνον εἰς τά χριστιανικὰ ἔθνη ἂλλ' εἰς «τά πάντα». Ὁ Χριστός διά νά γίνη πραγματικότης ὡς ἰδικός μας, πρέπει νά θεωρῆται ὡς Ἐνσαρκωθείς καί ἀνήκων περισσότερον εἰς τοὺς ἄλλους ἐκείνους οἱ ὁποίοι ἐμφανίζονται ὡς μή ἔχοντες σχέσιν μετ' αὐτοῦ. Ἀνα­μοχλεύει ὁ Κύριος διά τῆς Ἐνσαρκώσεως τήν ἱστορίαν καί δίδει περιεχόμενον εἰς αὐτήν καί σκο­πόν. Ὅλαι αἱ θρησκεῖαι, ὅλοι οἱ πόθοι δη­λαδή τοῦ ἀνθρώπου νά ἐννοήση καί πλη­σίαση τόν Θεόν ὁλοκληροῦνται εἰς τήν Ἐνσάρκωσιν τοῦ Λόγου μέσω τῆς ἐπιθυμίας τοῦ Θεοῦ νά πλησιάση τώρα Αὐ­τός τά πάντα καί τούς πάντας. Καί ἀπό τῆς ὥρας ἐκείνης ἡ ἐμμονή σέ ὅποια ἄλλη θρησκευτική θεώρησι εἶναι ἀποστασία καί ἔγκλημα.

Βλέπομεν λοιπόν, ὅτι ἡ Ἐνσάρκωσις δέν εἶναι ἁπλῶς ἕνα ἱστορικόν γεγονός τοῦ παρελθόντος ἀλλά ἡ δύναμις ὁλο­κλήρου τῆς πραγματικότητος τῆς ἱστορίας πρός τά πρόσω προοδευούσης. Τά πάντα ἀνεμοχλεύθησαν μέσω αὐτῆς. Βεβαίως ὄχι διά μιᾶς. Ὁ Θεὸς δέν ἐνεργεῖ ποτέ «μαγικήν» πρόοδον, ἀλλά δημιουργεῖ τάς προϋποθέσεις διά νέαν μακράν καί ἐπίπονον προσπάθειαν τοῦ ἄνθρωπου. Εἶναι βρα­δυφλεγὴς ἡ ἐνέργεια τῆς Ἐνσαρκωσεως, ἐντός τῆς ἱστορίας. Ὅταν ζῆ κανείς σήμε­ρον τήν συνεχῆ μεταλλαγήν τοῦ τεχνολογι­κοῦ πολιτισμοῦ καί τῶν κοινωνιῶν καί τῆς καταπληκτικῆς δυναμικότητος τοῦ ἀνθρώπου προκαλοῦντος τήν μεταλλαγήν αὐτήν, πρέπει νά θεώρηση τό γεγονός τῆς Ἐνσαρκώσεως εἰς τήν παγκόσμιον του ἔκτασιν. Δυστυχῶς, ἡ ἀντίληψίς μας περί «Θρησκευτικῶν» γεγονότων εἶναι τόσον εἰ­ρηνική καί «φιλήσυχος» ὥστε καί τό «ἐπί γῆς εἰρήνη» παρηρμηνεύθη ἱστορικῶς. Ἢ ἀποκλειστικὴ ἀντίληψις τῆς σωτηρίας ὡς διδομένης εἰς ἕκαστον διά τῆς ἀφέ­σεως τῶν ἁμαρτιῶν, μᾶς ἀπεστέρησε τῆς δυναμικῆς ἐνοράσεως τῆς «Εἰρήνης» μεταβαλλούσης ἔκτοτε τήν ἱστορίαν ὁλόκληρον. Ἡ εἰρήνη αὐτή πρέπει νά θεω­ρῆται συγχρόνως μετὰ τῶν λόγων τοῦ Χρι­στοῦ «Οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἀλλά μάχαιραν» (Μάτθ. 10,34) καί ὄχι μόνον εἰς τούς πιστούς διά τῆς αἰσθήσεως τῆς ἁμαρτωλότητος των. Τοῦτο εἶναι πιετιστικὴ (εὐσεβιστική) ἀντίληψις. Οὔτε ὡς ἀντίθεσις πνεύματος καί ὕλης. Τοῦτο εἶναι ἰδεαλισμὸς καί ρωμαντισμός. Ἡ μάχαιρα ἐδῶ εἶναι ἡ κόπτουσα καί διακόπτουσα τήν ἤρεμον συνέχειαν τῆς ἱστορίας ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁ ἄνθρωπος ἔζη καὶ ζῆ ἀμέριμνος διά κάτι ἀνώτερον καί δι’ ὄλον τόν Κόσμον. Ἡ Ἐνσάρκωσις εἶναι ἔκρηξις ἐνεργείας ἐντός τῆς ἱστορίας· εἶναι φωτιά πού δοκιμάζει, καίει, θερμαίνει, ἀναζωπυρεῖ, ἐπαναστατεῖ, διαμορφώνει ἀπροσδοκήτως, μεταβάλλει ταχέως τά πάντα. «Πῦρ ἦλθον βαλεῖν εἰς τήν γῆν∙ καί τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη». (Λούκ. 12, 49). Ἢ Ἐνσάρκωσις μᾶς ὑπενθυμίζει αὐτό τό πρώτον «ἄναμμα», τό ὁποῖον ἀνα­μορφώνει τώρα ὁλόκληρον τήν ἱστορικήν πραγματικότητα καί τήν στρέφει πρός τό μέλλον.

Παρ' ὅλας τάς παρεξηγήσεις, παραλεί­ψεις καί παραβλέψεις τῶν πιστευόντων εἰς τήν Ἐνσάρκωσιν, ἐν τούτοις αὐτή συνεχῶς ἐνεργεῖ τό ὡραῖον τοῦτο ἐπαναστατικόν ἔργον της εἰς τήν ἱστορίαν. Ὅπως ἱστορικῶς δέν ὑπάρχει καμμιά πραγματική κοινωνική ἀλλαγή ἤ πραγματικά προοδευτική γραμμή εἰς τά γράμματα, τάς ἐπιστήμας, καί τήν διαμόρφωσιν τῆς παγκοσμίας συνειδήσεως ὅτι ἀνήκομεν πάντες εἰς μίαν οἰκογένειαν ἄνευ φυλετικῶν καί ἐθνικῶν διακρίσεων, ἄνευ ἄμεσου ἤ ἐμμέσου ἀναφορᾶς εἰς τό γεγονός τῆς Ἐνσαρκώσεως, ἔτσι θά συνεχισθῆ ἡ ἐπίδρασις αὐτή καί εἰς τό μέλλον ἀσφαλῶς εἰς ὀξύτερον βαθμόν καί ἴσως μέσω ὀξυτέρων ἀντιθέσεων καί στιγμιαί­ων παραδοξοτήτων καί παροδικῆς ἐξαλλότητος πρός ἀπαρτισμόν τῆς μιᾶς ποίμνης. Τοῦτο δέν εἶναι προφη­τεία μέλλοντος ἀλλ' εἶναι ἀνάμνησις παρελθόντος ἐν τῇ δυναμικῇ ἐξελίξει της ὡς προεκτεινομένη εἰς τό μέλλον. Διότι ἡ Ἐνσάρκωσις τοῦ Λόγου ὑπήρξεν καί θά πα­ραμείνῃ ἄξων τῆς ἱστορικῆς πραγματικότητος διά πάντα.

Χριστός ἐτέχθη!

Ἀληθῶς ἐτέχθη!

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ

+ ὁ Πειραιῶς ΣΕΡΑΦΕΙΜ

Προεόρτια των Χριστουγέννων

Σε λίγες ημέρες θα εορτάσωμε τη μεγάλη εορτή του χριστιανικού κόσμου, την εορτή των Χριστουγέννων. Το γεγονός της γεννήσεως του Κυρίου θα ξαναφέρει η Εκκλησία μπροστά στα μάτια της ψυχής μας και θα μας καλέσει να προσκυνήσωμε μαζί με τους ποιμένες και με τους μάγους τον γεννηθέντα βασιλέα και να υμνολογήσωμε μαζί με τις στρατιές των ουρανίων αγγέλων την ενανθρώπησι του Θεού της ειρήνης και της αγάπης. Το «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γής ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία», ο αγγελικός ύμνος της γεννήσεως (Λουκ. 2,3), θα αντηχήσει και πάλι στους ναούς μας. Στο νεογέννητο βρέφος της Βηθλεέμ θα δούμε τον τεχθέντα Σωτήρα μας, τον ενανθρωπήσαντα Θεό. Σ᾿ αυτό το βρέφος θα αντικρύσωμε την «λύτρωσιν» που «απέστειλεν ο Κύριος τω λαώ αυτού» (Ψαλμ. 110, 9), γιατί μέσα στο βρεφικό του σώμα δεν κρύβεται μόνον ο Θεός, αλλά και το πλήρωμα της σωτηρίας μας, η ανακαίνιση και η θέωση της φθαρτής μας φύσεως, η καινή κτίση· ο άνθρωπος που γίνεται Θεός, αυτό το μυστήριο της σωτηρίας και της λυτρώσεως όλων ημών. Ακριβώς δε λόγῳ της θεολογικής της αυτής σπουδαιότητος η εορτή των Χριστουγέννων αποτελεί μαζί με την εορτή του Πάσχα τους δύο μεγάλους πόλους γύρω από τους οποίους στρέφεται το λειτουργικό έτος. Το Πάσχα είναι η κορωνίδα των κινητών και τα Χριστούγεννα των ακινήτων εορτών. Ειδικά δε η εορτή των Χριστουγέννων είναι η «μητρόπολις» των εορτών κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο (Εις τον μακάριον Φιλογόνιον, 3), γιατί το γεγονός που εορτάζομε κατ᾿ αυτή είναι η προϋπόθεση όλων των άλλων σταθμών της σωτηρίας μας. Αν δεν εγεννάτο ο Χριστός ούτε θα εβαπτίζετο, ούτε θα εδίδασκε και θα εθαυματούργει, ούτε θα έπασχε και θα ανίστατο. Ήδη με τη γέννησι του Χριστού η σωτηρία του γένους μας έχει δυνάμει συντελεσθεί. Η θεία και η ανθρωπίνη φύση έχουν ενωθή εν Χριστώ. Ο Θεός και άνθρωπος Ιησούς Χριστός αποτελεί την ζώσαν εικόνα και την εγγύηση της μελλοντικής εν Χριστώ ανακεφαλαιώσεως των πάντων. Στη λειτουργική διαμόρφωσι της εορτής των Χριστουγέννων επέδρασε η προϋφισταμένη εορτή του Πάσχα. Στη σημερινή δε μορφή των Ακολουθιών μπορούμε εύκολα να διακρίνωμε τον βαθμό και τα στοιχεία των επιδράσεων αυτών, ιδίως στην προεόρτιο περίοδο, την οποία και διερχόμεθα. Πρώτον προσετέθη στην εορτή των Χριστουγέννων μία προπαρασκευαστική Κυριακή· την ονόμασαν «Κυριακή των αγίων Πατέρων». Πατέρες εννοούνται όχι οι Πατέρες της Εκκλησίας, αλλά οι κατά σάρκα πρόγονοι του Χριστού και μάλιστα ο γενάρχης Αβραάμ. Ύστερα το θέμα της Κυριακής αυτής διεπλατύνθη και περιέλαβε όλους τους προ Χριστού δικαίους της Παλαιάς Διαθήκης, προγόνους ή μη του Χριστού. Ως ευαγγελική περικοπή ανεγινώσκετο, όπως και μέχρι σήμερα, η γενεαλογία του Χριστού, που περιέχεται στο πρώτο κεφάλαιο του Κατά Ματθαίον Ευαγγελίου, και ως απόστολος από την Προς Εβραίους επιστολή η περικοπή που αναφέρεται στα παθήματα των «μαρτυρηθέντων διά της πίστεως» ανδρών της Παλαιάς Διαθήκης (Εβρ. 11, 9-10. 32-40). Η διαπλάτυνση του εορτολογικού περιεχομένου της Κυριακής προ των Χριστουγέννων και η τάση αναπτύξεως της προπαρασκευαστικής περιόδου επέφεραν βραδύ- τερον την διχοτομησι, τρόπον τινά, της Κυριακής αυτής και την μετάθεσι μέρους του θέματος της στην προ αυτής Κυριακή. Έτσι οι Κυριακές των αγίων Πατέρων έγιναν δύο και, προς διάκρισιν, η μία ωνομάσθη «Κυριακή προ της Χριστού γεννήσεως», η παλαιοτέρα, και η άλλη διετήρησε το παλαιό όνομα «Κυριακή των αγίων Πατέρων», που για να μη συγχέεται με τις Κυριακές των Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων πήρε το όνομα «Κυριακή των Προπατόρων». (...) Όλος ο Δεκέμβριος μήνας πήρε προεόρτιο χαρακτήρα. Είναι αφιερωμένος στην Παλαιά Διαθήκη, στους προφήτες και στους προπάτορες του Χριστού, στην περίοδο της αναμονής του Μεσσία. Γι᾿ αυτό ακριβώς βλέπομε να αναγράφεται στα εορτολόγια η μνήμη του προφήτου Ναούμ την 1η Δεκεμβρίου, του προφήτου Αββακούμ την 2α, του προφήτου Σοφονίου την 3η, του προφήτου Αγγαίου την 16η και του προφήτου Δανιήλ και των τριών παίδων την 17η. Του Πάσχα προηγείτο νηστεία. Τα Χριστούγεννα κατ᾿ αρχάς απέκτησαν μία ολιγοήμερο προπαρα-σκευαστική νηστεία, που κατά τον Ζ´ αιώνα ελκυομένη από το πρότυπο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής έγινε και αυτή τεσσαρακονθήμερος και αρχίζει από την 15η Νοεμβρίου. Αλλά το στοιχείο εκείνο που έδωσε ιδιαίτερο προπαρασκευαστικό και προεόρτιο τόνο στην προ των Χριστουγέννων περίοδο είναι οι ύμνοι, που παρεμβάλλονται στις ακολουθίες του εσπερινού, του όρθρου και του αποδείπνου των ημερών αυτών. Η παρεμβολή γίνεται κατά ένα μεθοδικό και κλιμακωτό ανοδικό σύστημα. Από την 21η Νοεμβρίου αρχίζουν να ψάλλονται οι καταβασίες των Χριστουγέννων «Χριστός γεννάται δοξάσατε…», από την 26η προστίθεται και το προεόρτιο κοντάκιο «Η Παρθένος σήμερον τον προαιώνιον Λόγον…»· από την 30η Νοεμβρίου αρχίζει η παρεμβολή και άλλων προεορτίων τροπαρίων. Τις ημέρες αυτές ψάλλονται κατά τα απόδειπνα και τα προεόρτια τριώδια και οι κανόνες, ποιήματα Συμεών του Μεταφραστού, που εξαρτώνται και κατά την ακροστιχίδα και κατά το περιεχόμενο από τα αντίστοιχα τριώδια της Μεγάλης Εβδομάδος. Η προ των Χριστουγέννων εβδομάς παίρνει έτσι τον χαρακτήρα και πλέκεται κατά την μίμησιν της προ του Πάσχα Μεγάλης Εβδομάδος. Η μίμησις κορυφούται την παραμονή των Χριστουγέννων με την ακολουθία των μεγάλων ωρών και του εσπερινού, που έχουν ποιηθεί κατά το πρότυπο των μεγάλων ωρών της Μεγάλης Παρασκευής και του μεγάλου εσπερινού του Πάσχα. Απόσπασμα από το βιβλίο «ΛΟΓΙΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ» του καθηγητού (+) Ι. Μ. ΦΟΥΝΤΟΥΛΗ