«Τα σχολεία δεν είναι απλώς τόποι προσκτήσεως γνώσεων, αλλά κυρίως φροντιστήρια ηθικής, χριστιανικής και εθνικής αγωγής». Δημήτρης Νατσιός

«Τα σχολεία δεν είναι απλώς τόποι προσκτήσεως γνώσεων, αλλά κυρίως φροντιστήρια ηθικής, χριστιανικής και εθνικής αγωγής»

πηγή

«Κάλλιο γνώση παρά γρόσι». Από τα χρόνια της δουλείας μας έρχεται η σοφή παροιμία του λαού μας, που εξεικονίζει τον ζήλο των προγόνων μας για τα γράμματα. Αλλά για ποια γράμματα; Εκείνο το φαινομενικώς απλοϊκό τραγουδάκι του «Κρυφού Σχολειού», το «φεγγαράκι μου λαμπρό», μας λέει ότι τα σκλαβόπουλα, «μέσα στη θολόκτιστη εκκλησιά», άκουγαν από το στόμα τού παπά για γράμματα και σπουδάματα, αλλά, κυρίως, θέριευαν την αποσταμένη ελπίδα με «του Θεού τα πράματα».
Όπως γράφει ο ακαδημαϊκός Σίμος Μενάρδος, στα χρόνια της φρικτής Οθωμανοκρατίας  «…η ψυχή του Έθνους αγρυπνούσε. Φτωχοί παπάδες και δάσκαλοι, που ετρέφοντο με λίγο ψωμί, είχαν το σθένος εις το βάθος της ψυχής των, σθένος ποιητών. Καταλάβαιναν την ευθύνην που τους εβάρυνε να συνεχίσουν την ελληνικήν παράδοσιν, διηγούντο εις τα Ελληνόπουλα ποια ήταν άλλοτε η πατρίδα τους και τους εδίδασκαν δύο ονόματα: Ελλάς και ελευθερία». (αρχ. Ιω. Αλεξίου, «Η Παιδεία στην Τουρκοκρατία», εκδ. «Ζωής», σελ. 181).
Από εκείνα τα σχολεία και με τέτοιους δασκάλους «αποφοίτησαν» τα λιοντάρια του ’21. Μα και ο άγιος των σκλάβων, ο Πατροκοσμάς, τα ίδια δεν κανοναρχούσε στο Γένος; «Το σχολείον ποτίζει την ψυχή και ανοίγει τες εκκλησιές» κήρυττε, γιατί γνώριζε ο άγιος ότι τα προσανάμματα της εθνικής ελευθερίας τα προσφέρει του Χριστού η πίστη η αγία.  
Ο πρώτος και τελευταίος ίσως Ρωμηός Κυβερνήτης της Ελλάδας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, είχε συλλάβει εναργέστατα ότι για να «σταθεί» το αρτιγενές κράτος στην χορεία των «πεπολιτισμένων» εθνών της Εσπερίας πρέπει η Παιδεία του να αρδεύεται από τις αείχλωρες πηγές της ρωμαίικης παράδοσης, ειδάλλως καταντά «παλιόψαθα των εθνών».
Γράφει σε επιστολή του προς τον Μουστοξύδη μεταξύ άλλων. «Τα σχολεία δεν είναι απλώς τόποι προσκτήσεως γνώσεων, αλλά κυρίως φροντιστήρια ηθικής, χριστιανικής και εθνικής αγωγής». (Ι. Καποδίστρια, «Κείμενα», εκδ. ΟΕΔΒ, σελ. 75).

Αυτά τα τρία είναι τα ψηλώματα, οι κορυφές με τις οποίες φτερούγιζε ο λαός για τόσους αιώνες: η πίστη (η χριστιανική αγωγή), η πατρίδα (η εθνική αγωγή) και η οικογένεια (η ηθική αγωγή), που τα πρώτα ανεξίτηλα μαθήματά της τα λαμβάνει ο άνθρωπος από την κατ’ οίκον Εκκλησία. Και αν επί επταετίας διαπομπεύτηκε το τρίπτυχο των ελληνοσώτειρων αρετών, λόγω της μετατροπής τους σε ιδεολόγημα, δίδοντας ταυτόχρονα και μια ουρανόπεμπτη πρόφαση στους ψευτοπροοδευτικούς να επιπέσουν αργότερα και να μαγαρίσουν και την πατρίδα και την «θρησκεία» και την οικογένεια, εν τούτοις πάντοτε στην ιστορία μας πολεμούμε γι’ αυτά τα τρία πολυτίμητα. Δεν ήταν εφεύρημα των Απριλιανών,. Η ημιμάθειά τους τα αμαύρωσε. Θυμίζω. Τον παιάνα που διασώζει ο Αισχύλος στο έργο του «Πέρσαι» (Στιχ. 402-5).

«Ω παίδες Ελλήνων, ίτε
ελευθερούτε πατρίδ’ (η πατρίδα),
ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας (η οικογένεια), θεών τε πατρώων έδη (η θρησκεία), θήκας προγόνων νυν υπέρ πάντων αγών».

Την Δευτέρα 28 Μαϊου του 1453 ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος μιλά στον λαό ως «ο ποιμήν ο καλός», που «την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων». «Όσοι συνάχθηκαν και τον άκουσαν, ήταν σαν να κάθισαν γύρω από το τραπέζι του Μυστικού Δείπνου», γράφει ο Παν. Κανελλόπουλος.
Διέσωσε ο πιστός του συμβουλάτορας Σφραντζής τα λόγια του ήρωα βασιλέα: «Καλώς ουν οίδατε αδελφοί, ότι… οφειλέται κοινώς εσμέν ίνα προτιμήσωμεν αποθανείν… υπέρ της πίστεως ημών… (η θρησκεία) υπέρ της πατρίδος… υπέρ του βασιλέως ως Χριστού του Κυρίου… υπέρ συγγενών και φίλων…». (η οικογένεια). («Ελληνορθόδοξη Πορεία» επιμ. Κ. Χολέβας, σελ. 126).
Αυτά τα τρία τιμαλφή λαμπρύνουν το Συναξάρι του Γένους – οι ήρωες της πατρίδος – και κοσμούν το Εικονοστάσι της Εκκλησίας – οι άγιοι και οι μάρτυρες.

Όταν έλεγε ο Μακρυγιάννης «γι’ αυτά πολεμήσαμεν» αυτό εξυπονοούσε…
Αυτή η Παιδεία, η βαπτισμένη στην κολυμπήθρα της Ελληνορθοδοξίας, βαστούσε, παρ’ όλο που η λεγόμενη πνευματική ηγεσία του τόπου πάλευε για την νεκρανάσταση της αρχαίας Αθήνας (Κοραής), μήπως και μας αποδεχθεί η Ευρώπη. Ο Κολοκοτρώνης, ο αγράμματος αυτός άνθρωπος, ο μόλις γνωρίζων να συλλαβίζει, είχε σαφέστατη αντίληψη του σκοπού της μορφώσεως.
Αποτεινόμενος τον Νοέμβριο του 1838 από τον λόφο της Πνύκας προς τους συγκεντρωμένους εκεί μαθητές των Αθηνών, τους είπε επιγραμματικότατα: «Η προκοπή σας και η μάθησή σας να μη γίνη σκεπάρνι μόνο για το άτομό σας, αλλά να κυττάξη το καλό της κοινότητος και μέσα εις το καλόν αυτό βρίσκεται και το δικό σας», λόγια που υπενθυμίζουν την ρήση του μεγάλου Περικλή στους Αθηναίους: «Καλώς μεν γαρ φερόμενος ανήρ το καθ’ εαυτόν διαφθειρόμενης της πατρίδος ουδέν ήσσον ξυναπόλληται, κακοτυχών δε εν ευτυχούση πολλώ μάλλον διασώζεται». (Θουκυδ. Β’ 60).
Μεταφράζει ο Ελευθέριος Βενιζέλος «διότι ο άνθρωπος που ευδοκιμεί εις τας ιδιωτικάς του υποθέσεις, εάν η πατρίς του καταστραφή, χάνεται κι αυτός μαζί της, ενώ είναι πολύ μάλλον πιθανόν ότι θα σωθή, εάν κακοτυχή μεν ο ίδιος, η πατρίς του όμως ευτυχή».

Αυτό δεν είναι το «είμαστε στο εμείς» του Μακρυγιάννη. Παιδεία χωρίς το ευλογημένο «εμείς», είναι μια «Παιδεία», «μία βιομηχανία που παράγει τους ψευτομορφωμένους και τους νεόπλουτους της μάθησης, που έχουν την ίδια κίβδηλη ευγένεια με τους νεόπλουτους του χρήματος», γράφει ο Σεφέρης (Δοκιμές, τ. Α’, σελ. 236, εκδ. «Ίκαρος»). (Τι ωραία το διατύπωσε αυτό ο οσιακής μνήμης Γέροντας Παϊσιος ο Αγιορείτης, όταν έλεγε: «Κλείνουμε λάθος την αντωνυμία. Λέμε εγώ, εσύ, αυτός, αντί να λέμε αυτός, εσύ, εγώ»).

Ο τύπος αυτός του ελληνορθόδοξου σχολείου βαστούσε ως την εποχή που άρχισε να δρουν και να το επηρεάζουν οι πειραματισμοί, οι αλχημείες που ονομάστηκαν πομπωδώς εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Φαινόμενο που παρουσιάστηκε στην αυγή του 20ου αι. και εντάθηκε κατά την μεταπολίτευση.
Μέχρι τότε το σχολείο με τον κακοπληρωμένο, αλλά ψυχωμένο εκείνο δάσκαλο, στάθηκε θεματοφύλακας των τιμαλφών αξιών του Γένους, της ρωμαίικης παράδοσης, από τον Τρωικό πόλεμο και τον Όμηρο έως τον Παλαιολόγο και την Επανάσταση του ’21.
Οι «παλιοί» οι δάσκαλοι δεν ήξεραν πολλά πράγματα από το τι γινότανε έξω από τα σύνορα του κράτους, δεν κατείχαν μεταπτυχιακά και «ντοκτορά», γνώριζαν όμως αρχαία Ελληνικά και την ιστορία μας και μετέδιδαν την φλόγα της ψυχής τους, πολλές φορές με πολλή ρητορική, αλλά πάντοτε με πνευματική εντιμότητα και ευθύνη.
Και ξεσκόλιζαν εκείνα τα σχολεία «δασκαλούδια», οπλισμένα με τον γερό πολιτισμό του Γένους, που έβγαζαν ασπροπρόσωπες τις κοινωνίες που τα ανέθρεφαν.
Αυτό το σχολείο όμως το κλόνισε στην ψυχή του Έθνους η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Ό,τι δεν είχε πρόσφατη ημερομηνία λήξεως θεωρήθηκε αντιδραστικό, συντηρητικό και εξοβελίστηκε. Η γλώσσα, αμυντήριο αήττητο του λαού, κατακρεουργήθηκε, η παράδοση διαπομπεύτηκε, η πίστη περιθωριοποιήθηκε, η φιλοπατρία ποινικοποιήθηκε. Και έτσι από το σχολείο των «ιερών γραμμάτων», φτάσαμε στα «άθεα γράμματα».

«Τ’ άθεα γράμματα παραμέρισαν τους αγίους και τους αγωνιστές και βάλανε στο κεφάλι του έθνους, ξένους κι άπιστους γραμματισμένους, που πάνε να νοθέψουνε τη ζωή μας. Τα άθεα γράμματα κόψανε το δρόμο του έθνους και το αμποδάνε να χαρεί τη λευτεριά του» έλεγε ο «Παπουλάκος» του Κ. Μπαστιά.
Τέτοια «άθεα γράμματα που υφαίνουνε το σάβανο του Γένους» διδάσκονται σήμερα στα σχολεία μέσω των επικίνδυνων σχολικών βιβλίων.

Παράδειγμα: Έχω μπροστά μου, «τρεις γενιές» θα έλεγα, βιβλίων γλώσσας Στ’ Δημοτικού, που παλαιότερα τα ονομάζαμε «Αναγνωστικά», γιατί μέσω αυτών γινόταν και ανάγνωση του πολιτισμού μας. Του 1964, 1983 και 2006 αντίστοιχα.
Το πρώτο ξεκινά με βυζαντινή εικόνα «Ο Χριστός ευλογών τα παιδιά», το δεύτερο, μ’ ένα απόσπασμα της «Αντιγόνης» του Σοφοκλή, στο τρίτο, το νεοταξικό, θα βρεις άσκηση με την οποία οι μαθητές καλούνται να γράψουν μια ιστορία στην οποία πρωταγωνιστούν ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Καραγκιόζης και η… Κοκκινοσκουφίτσα.
Στα παλιά βιβλία μοσχοβολούσαν τα κείμενα για ήρωες και αγίους, σμίλευε ο δάσκαλος ψυχές. Στα νέα, του Νέου Σχολείου, περισσεύουν τα μίζερα, τα καταθλιπτικά, τα σχιζοφρενικά κείμενα.
Παιδεία χωρίς Χριστό, εκπαίδευση ξέψυχη, που ετοιμάζει τους αυριανούς Γενίτσαρους, εκπαίδευση που «γέμισε τα παιδιά με μιαν αρρωστιάρικη ανησυχία για το πώς θα βγάλουν το ψωμί τους μονάχα».
Και θα κλείσω με τη φωνή που μας έρχεται από το περιβόλι της Παναγίας μας. Το 1984 οι Αγιορείτες Πατέρες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Κυκλοφορήθηκε ένα συγκλονιστικό κείμενό τους με τίτλο «το Άγιον Όρος και η Παιδεία του Γένους μας».
Λόγος αδελφικός βγαλμένος από την πείρα ενός μεγάλου σχολείου ζωής, υπεύθυνος και αναγκαίος, παρήγορος και αυστηρός συνάμα.
Αποσπώ ένα κείμενο, γραμμένο από την κιβωτό του Γένους:  «Γιατί να υποσιτίζονται πνευματικά τα παιδιά; Γιατί να τρέφονται με ακαθαρσίες; Γιατί να βασανίζονται; …Ποιος μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μείνουν «αγράμματα», σαν τον Μακρυγιάννη, να μάθουν, να πάρουν τη χάρι του λαού του Θεού και τότε να γίνουν οι αγράμματοι οι καλύτεροι πεζογράφοι μας…
Ποιος μπορεί να μας κρατήση στο ύψος , στο ήθος, στην ελευθερία της «αγραμματοσύνης» του «καθυστερημένου» λαού, που βλάστησε από το χώμα του τα Δημοτικά τραγούδια, τις παροιμίες, τους σκοπούς, τα ήθη και τα έθιμα των Αρματολών και Κλεφτών».
Την απάντηση την βρίσκουμε στο ίδιο το κείμενο: μόνο η Εκκλησία του Χριστού μπορεί…  

Ο ΠΆΠΑΣ, ΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

Ὁ Πάπας, τὰ λατινικὰ καὶ ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες

Γράφει ὁ Κων. Χολέβας
ἐφημ. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», 17.02.13 

.        Ὡς ὀρθόδοξος χριστιανὸς γνωρίζω ὅτι μὲ τὸν ἑκάστοτε Πάπα ἔχω διαφορὲς δογματικές, ἐκκλησιολογικὲς καὶ ἱστορικές. Ὡς Ἕλληνας, καὶ μάλιστα Μακεδών, ἐνοχλήθηκα μερικὲς φορὲς ἀπὸ τὸν ἀποχωροῦντα Πάπα Βενέδικτο ΙϚ´, διότι ἐπηρεάστηκε ἀπὸ κακοὺς συμβούλους καὶ διάβασε δημοσίως εὐχὲς στὴ σκοπιανὴ διάλεκτο. Παρ’ ὅλα αὐτά, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἔχω ἰδιαίτερη ἐκτίμηση στὸν συγκεκριμένο Ποντίφικα, διότι μὲ κάθε τρόπο ἔδειξε τὴ βαθιὰ γνώση του καὶ τὸν σεβασμό του γιὰ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ φιλοσοφία καὶ τὸ ἑλληνορθόδοξο Βυζάντιο.
.        Ἡ ἐκτίμησή μου γιὰ τὸν Πάπα Βενέδικτο ἔγινε ἀκόμη μεγαλύτερη μὲ τὴν πρόσφατη ἀπόφασή του νὰ παραιτηθεῖ στὶς 28 Φεβρουαρίου. Ὁ γερμανικῆς καταγωγῆς Πάπας, κατὰ κόσμον Γιόζεφ Ράτσινγκερ, ἀπέδειξε ὅτι εἶναι ὄντως πνευματικὸς ἄνθρωπος καὶ πὼς δὲν εἶναι προσκολλημένος σὲ ἀξιώματα καὶ καρέκλες. Ἀντιλαμβάνεται ὅτι οἱ δυνάμεις του τὸν ἐγκαταλείπουν καὶ δὲν μπορεῖ νὰ συνεχίσει νὰ ἀσκεῖ τὰ καθήκοντά του. Μακάρι καὶ ὁρισμένοι πολιτικοὶ στὴν Ἑλλάδα καὶ στὴν ὑφήλιο νὰ ἔχουν ἀντίστοιχη ἐπίγνωση δυνάμεων καὶ ἀδυναμιῶν. Θὰ ἦταν γιὰ ὅλους καλύτερα.
.        Μὲ ἔκπληξη ἀλλὰ καὶ χαρὰ ἄκουσα τὸν Πάπα Βενέδικτο νὰ ἐκφωνεῖ στὰ λατινικὰ τὴν ἀπόφαση τῆς παραίτησής του. Τὸ ἔκανε σκοπίμως γιὰ νὰ δείξει ὅτι καὶ οἱ λεγόμενες «νεκρὲς» γλῶσσες, ὅπως τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ καὶ τὰ λατινικά, παραμένουν ζωντανὲς καὶ ἐπίκαιρες. Τὸ ρωμαιοκαθολικὸ ἐκκλησιαστικὸ τυπικὸ χρησιμοποιεῖ τὰ λατινικά, γι’ αὐτὸ καὶ ὁ ἀπερχόμενος Πάπας κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια γιὰ τὴν δημιουργία ἱδρύματος ποὺ θὰ διδάσκει τὰ λατινικὰ στοὺς ἱερεῖς. Χρήσιμο δίδαγμα καὶ γιὰ ἐμᾶς τοὺς Ἕλληνες, ποὺ κινδυνεύουμε νὰ ἀποκοποῦμε ἀπὸ τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικά. Θυμίζω ὅτι τὰ λατινικὰ ἀπὸ τὰ ἰταλικὰ διαφέρουν πολύ, εἶναι μία διαφορετικὴ γλώσσα. Κατὰ τὸν Γ. Μπαμπινιώτη, ὅμως, ἡ ἑλληνικὴ εἶναι ἑνιαία, τὰ ἀρχαῖα καὶ τὰ σύγχρονα ἑλληνικὰ δὲν εἶναι διαφορετικὲς γλῶσσες. Πρόκειται γιὰ τὴν ἱστορικὴ συνέχεια τῆς ἴδιας γλώσσας.
.        Μὲ τὴ χρήση τῶν λατινικῶν ὁ Πάπας ἔδωσε καὶ ἕνα ἄλλο μήνυμα: Ὁ εὐρωπαϊκὸς πολιτισμὸς θὰ ἐπιβιώσει μόνον ἂν σέβεται τὶς ρίζες του καὶ τὸ παρελθόν του. Αὐτὲς οἱ ρίζες εἶναι ἡ ἀρχαία Ἑλλάδα, ἡ Ρώμη καὶ ὁ χριστιανισμός. Τὶς ἔχουν ἐπισημάνει ὁ Πὸλ Βαλερί, ὁ Τόμας Ἔλιοτ, ὁ Παναγιώτης Κανελλόπουλος καὶ ἄλλοι. Εὐχαριστοῦμε τὸν Πάπα ποὺ μᾶς τὶς θύμισε!

πηγή

Το πρόβλημα των θρησκευτικών στα σχολεία: Μία αγιορείτικη θεώρηση - Αρχιμ. Βασιλείου Ιβηρίτου

Το ομολογιακό μάθημα είναι ανοικτό και απεριόριστο. 
Το ανοικτό ανθρωπίνως είναι το κλειστό και ανυπόφορο... 
Είναι αδιάσπαστη η σχέσι αλήθειας και αγάπης. 
Δεν υπάρχει η μία χωρίς την άλλη. 


***

Ακούμε το θέμα που υπάρχει. Καταλαβαίνουμε τα προβλήματα. Δεχόμαστε τις δυσκολίες. Υπάρχουν καινούργιες συνθήκες ζωής. Βρίσκονται μαζί με τα ορθόδοξα παιδιά της Ελλάδος ξένα, άλλης καταγωγής και άλλων παραδόσεων. 
Πρέπει να βρεθή ένας τρόπος να μπορέσωμε να συμβιώνωμε, να ανεχόμαστε τον άλλον της άλλης παραδόσεως. Βρισκόμαστε σε νέα εποχή. Εύκολα μετακινούνται πληθυσμοί. Μεταφέρονται πληροφορίες, γνώσεις και εμπορεύματα. 
Πρέπει να είναι το σχολείο ανοιχτό, ανεκτικό. Και τα δικά μας παιδιά να το καταλάβουν, να το δεχθούν. Και τα ξένα παιδιά να μην αισθάνωνται ξένα, αλλά να τρέφωνται από τη μια πηγή της αλήθειας.


Γίνεται συζήτησι. Προβληματίζονται πολλοί. Προτείνονται λύσεις: το σχολείο να έχη ένα χαρακτήρα θρησκειολογικό. Να μείνη ομολογιακό εφόσον η συντριπτική πλειοψηφία, σχεδόν ολότης, είναι ορθόδοξη. Να πάρη χαρακτήρα πιο ανοιχτό, με γνωσιολογικό περιεχόμενο.
 Τα ακούμε, τα βλέπομε, τα κατανοούμε. Υπάρχει πρόβλημα. Αλλά έτσι που τίθεται προκαλεί δυσκολίες. Δημιουργούνται αντιμαχόμενες παρατάξεις. 
Όλοι ισχυρίζονται ότι ξεκινούν από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Δεν αρνούνται αλλά κηρύττουν την Ορθόδοξη παράδοσι. Αλλά ενώ αυτά λέγονται οι διαφωνίες υπάρχουν. Το χάσμα φαίνεται μεγάλο. 


* * * 


Βλέποντας το θέμα όλο από τη δική μας πλευρά το βλέπομε σοβαρό και ταυτόχρονα ανύπαρκτο. 
Ερχόμενοι στο Άγιον Όρος μπαίνομε σε ένα σχολείο. Γινόμαστε ισόβιοι μαθητές. Σπουδάζομε και ζούμε τη λειτουργική θεολογία της Εκκλησίας. 
Εδώ βρίσκομε την απάντησι για το θέμα. «Εν αυτή γαρ ζώμεν και κινούμεθα και εσμεν». Νοιώθομε να είναι κάτι άλλο πανανθρώπινο και θεϊκό. Δεν είναι μια θρησκευτική άποψι. Είναι μια θεοφάνεια· φανέρωσι του αοράτου, ακαταλήπτου και απροσίτου Θεού. 
Στις αντιρρήσεις που μπορεί να προκληθούν από τα λεγόμενά μας, απλώς λέμε: αφήστε μας να μιλήσωμε για το θέμα. Αφήστε μας να σιωπήσωμε. Να πάμε στην άκρη. Να μην εμποδίζωμε κανένα. Να πούμε: «Έρχου και ίδε» (Ιω. 1, 46). Δεν μπορείς να πης τα άρρητα. 


* * * 


Ζώντας μέσα στην Εκκλησία εκπλήττεσαι. Δεν πλησιάζεις το μυστήριο της ζωής διανοητικά. Γνωρίζεις τον Θεό ως πλησμονή αγάπης, αλήθειας και κάλλους. Βαφτίζεσαι ολόκληρος στα νάματα της χάριτος. 
Γνωρίζομε την άφατη αγάπη του Θεού: Γίνεται άνθρωπος. Ταπεινώνεται. Θυσιάζεται. Δεν κρίνει κανένα. Δέχεται να κριθή από όλους. Τα πάντα υπομένει για να σώση τον άνθρωπο, για να σώση την ελευθερία του.Παραξενεύεσαι και μένεις άφωνος μπροστά σ' αυτή την ταπείνωσι, το έλεος, τη φιλανθρωπία. 
Βλέπεις πως επεμβαίνει. Δεν τιμωρεί τον αδύνατο. Αίρει την αμαρτία του κόσμου. Κατακρίνει την αμαρτία εν τη εαυτού σαρκί. Σε εκπλήττει με τη συμπεριφορά του. 
Είναι ο Παντοκράτωρ και παντοδύναμος. Πολιτεύεται ως αδύνατος και ανύπαρκτος για να μπορέση να αναπτυχθή ο άνθρωπος. 
Φεύγει από αγάπη. «Συμφέρει υμίν ίνα εγώ απέλθω». Και την ίδια στιγμή είναι ο αοράτως παρών που τα κάνει όλα για τη σωτηρία όλων. Είναι ο προσφέρων και προσφερόμενος και προσδεχόμενος και διαδιδόμενος στη σωτηρία του σύμπαντος κόσμου. Η διαγωγή Του μας κρίνει. 
Μέγα το μυστήριο του Θεού. Μέγα το μυστήριο του ανθρώπου· του μικρού, του άρρωστου, φυλακισμένου και ξένου. 
Είναι Θεός και γίνεται άνθρωπος. Είναι Θεάνθρωπος και ομολογεί: «Εγώ ειμί σκώληξ και ουκ άνθρωπος».

Ταπεινώνεται. Πάει πιο κάτω από τον άνθρωπο. Θέλει να σώση τον περιφρονημένο και ελάχιστο. Θέλει να θεώση το ανθρώπινο. 
Δεν είναι άλλο η ομολογία της θεϊκής δυνάμεως και του κύρους· και άλλη η συντριβή της ταπεινώσεώς Του. Το «εγώ ειμι σκώληξ και ουκ άνθρωπος» λέει δια της διαγωγής του ξεκάθαρα: Εγώ είμαι Θεός και όχι άνθρωπος. 
Μόνον ένας Θεός μπορεί τόσο να ταπεινωθή και να φανερώση τη θεϊκή δόξα της ταπεινώσεως. 
Και για τον πιστό· δεν είναι άλλο η ομολογία της πίστεως και άλλο η προσφορά της αγάπης προς όλο τον κόσμο. Το ένα πολύτιμο που έχει να προσφέρη είναι η αλήθεια της πίστεως. 
Αμέσως δημιουργείται άλλο κλίμα. Αποκτάς άλλη συνείδησι του τι είναι Θεός, τι κόσμος και τι άνθρωπος. Δεν παίρνεις θέσι αμυνομένου, αλλά γεμίζεις με το δέος του προσκυνητού που συγκλονίζεται από το θεϊκό μεγαλείο της αγάπης που σε περιβάλλει. 
Αποκτάς άλλες αισθήσεις. Γίνεσαι μια αίσθησι. Κάνεις διάγνωσι της αξίας του κάθε ανθρώπου και πράγματος. Γνωρίζεις τον Άγνωστο. Πλησιάζεις τον άφθαστο. Αυτός σε πλησιάζει. Γι’ αυτό το «γνόντες τον Θεόν» εκφράζεται με το «γνωσθέντες υπό του Θεού» (Γαλ. 4, 9). 
Όλα μετρούνται διαφορετικά, μεταμορφώνονται θεϊκά. Όλα είναι φανέρωσι αυτής της αγάπης· και όταν μας συμπαραστέκεται στοργικά και όταν μας εγκαταλείπει διακριτικά.


Στον απόστολο Πέτρο που ζητά να βαδίση επί των υδάτων και να έλθη προς Αυτόν, από αγάπη του δίδει τη δύναμι. Στη συνέχεια, από την ίδια αγάπη κινούμενος αίρει την χάρι Του, και ο Πέτρος βυθίζεται. Τότε από μέσα του φυσιολογικά βγαίνει η κραυγή· Επιστάτα απολλύμεθα, σώσε μας. 
Η μεγαλωσύνη του Θεού φανερώνεται στη θυσία της αγάπης και στην κένωσι της προσφοράς. Το μεγαλείο του ανθρώπου βρίσκεται και αναπτύσσεται μέσα στο πνεύμα της ευγνωμοσύνης, της υπομονής και της ευχαριστίας προς Αυτόν που προσφέρεται ως τροφή του παντός κόσμου, ως άρτος ουράνιος, μελιζόμενος και μη διαιρούμενος, πάντοτε εσθιόμενος και μηδέποτε δαπανώμενος. Στέλνει το Πνεύμα του, το απαθώς μεριζόμενον και ολοσχερώς μετεχόμενον. Σε κάθε άγια μερίδα θείου Άρτου βρίσκεται όλος ο Χριστός. Σε κάθε χάρισμα όλα τα χαρίσματα του Πνεύματος. Έτσι ο καθένας τρέφεται με την χάρι της αιωνιότητος. 
Με την υπομονή και την αγάπη δέχεται ο άνθρωπος τη θεία επίσκεψι.

Όλα είναι ευλογία: Όταν μας χαρίζη την υγεία, μας τρέφει πνευματικά. Όταν επιτρέπη δοκιμασίες, μας χαρίζει τα ανέλπιστα. Στο τέλος πιο μεγάλη παράκλησι και αστείρευτη χαρά έρχεται από τις δοκιμασίες. Ούτε χαίρεσαι μόνο στη χαρά, ούτε στυγνάζεις στη θλίψι. Αναπαύεσαι σε Αυτόν που είναι Θεός ελέους, οικτιρμών και φιλανθρωπίας. Καταλήγεις σε μία αίτησι: Γενηθήτω το θέλημά σου. Χωρίς αυτόν τίποτε δεν έχει νόημα. Με τη χάρι Του όλα μετατρέπονται, προ παντός τα επώδυνα, σε ευλογίες. 
Ο άνθρωπος πλάσθηκε από τον Θεό με μια ψυχή που ξεπερνά την αξία όλου του κόσμου, και με μια δίψα που δεν σβήνει με όλες τις χαρές και τις επιτυχίες. Όλο τον κόσμο να του δώσης μένει ανικανοποίητος και νηστικός. Στο ελάχιστο το θεϊκό χάρισμα βρίσκει το παν που ακατάπαυστα ξεπερνιέται και πάει παραπέρα. Αυτό το ελάχιστο με τον ατελεύτητο δυναμισμό δεν κατορθώνεται με ικανότητες και προσπάθειες ανθρώπινες. Είναι δώρο του Ενός που δίδεται εξαίφνης στον ελάχιστο και ταπεινό που μόνον αγαπά, υπομένει και ελπίζει, ακόμα και όταν όλα χάνωνται. 
Έχει σαρκωθή η αλήθεια της αγάπης που καταργεί τους χωρισμούς και τον θάνατο. Αυτή τη σαρκωθείσα αλήθεια και την αγάπη γνωρίζομε. Αυτή μας έφερε εκ του μη όντος εις το είναι. Αυτή μας σώζει δωρεάν. Αυτήν ομολογούμε και κηρύττομε. Σ’ αυτήν εγκαταλείπομε την ζωήν ημών άπασαν και την ελπίδα. Σ’ αυτήν εγκαταλείπομε τα παιδιά όλου του κόσμου για να προκόψουν.


* * * 


Το σύνολο της ζωής στην Εκκλησία γνωρίζεται ως μία εορτή, ένα πανηγύρι χαράς. Μέσα σ’ αυτό το πανηγύρι της ζωής και της ευφροσύνης βάζει η ορθόδοξη αγωγή τα παιδιά. Νοιώθουν τη ζεστασιά της αγάπης και τη χαρά του παιχνιδιού. 
Όσο περνά ο καιρός και μεγαλώνουν, γεννιούνται μέσα τους νέα ερωτήματα και προβλήματα: Φυσιολογικά έρχονται και οι απαντήσεις. Τότε βλέπουν τα απλά λόγια, οι ήχοι και οι εικόνες της λειτουργικής θεολογίας, να έχουν τόσο περιεχόμενο και βάθος που ούτε το καταλάβαινες ούτε το χρειαζόσουν όταν ήσουν μικρό παιδί. 
Το παιδί χαίρεται τα παιχνίδια και τη ζωή. Λυπάται μια στιγμή γιατί τα χάνει (τα παιχνίδια του παιδιού και τη νεότητα του εφήβου). Αυτά που ακολουθούν είναι εκπληκτικώτερα και μονιμώτερα. Μπαίνει στην παράδοσι του Αποστόλου που ομολογεί: «όταν ασθενώ τότε δυνατός ειμι». «Χαίρω εν τοις παθήμασί μου». Και με την πάροδο του χρόνου. Έρχονται δυσκολίες. Δεν σταματούν τα βάσανα. Αλλά τα πάντα μεταβάλλονται σε ευλογία και αγαλλίασι. 


Ο δημιουργός και προνοητής της ζωής μας, κάθε φορά μας δίδει αυτό που χρειαζόμαστε. Όλα δι’ Αυτού αποδεικνύονται καλά: ο σταυρός, οι πειρασμοί, οι δοκιμασίες. 
Ενισχύεσαι από τις δοκιμασίες, και δυναμώνεις από τις ασθένειες. Τρέφονται οι ρίζες σου από τις πίκρες της ζωής και βλαστάνουν τα κλαδιά σου στους φωτεινούς ουρανούς της ελευθερίας και της επεκτάσεως. 
Δεν διδάσκεσαι εγκυκλοπαιδικά το φαινόμενο της θρησκείας. Ζης την πραγματικότητα ότι ο Θεός είναι αγάπη. Και πλάθεσαι απ’ αυτήν. 
Ο Θεός είναι τόσο μεγάλος και εύσπλαγχνος που σε αφήνει να τον αρνηθής αν πέσης στον πειρασμό της αφροσύνης, όπως έγινε με τον άσωτο υιό. Ο πατέρας δεν τον τιμωρεί (ούτε περισσότερ τον θανατώνει) επειδή τον αρνείται. Αλλά τον αφήνει να πάη όπου θέλει. Και η πατρική του αγάπη πηγαίνει πριν απ’ αυτόν. Τον συνοδεύει διακριτικά, χωρίς να τον βλέπη ο άσωτος. Και αρνούμενος τον πατέρα αντιλαμβάνεται την χάρι Του. Θυμάται το σπίτι Του. Και μόνος του γυρίζει στην ελευθερία της αγάπης που επιτυγχάνεται με την υπακοή στην αλήθεια που είναι ο Θεός πατέρας. 
Ο,τι επιτρέπει το επιτρέπει από αγάπη για το καλό μας.

Πρέπει να καλλιεργηθή το χωράφι για να δώση καρπό. Πρέπει να περάση δοκιμασίες σταυρών και πειρασμών ο άνθρωπος για να φτάση στην ευαισθησία να παίρνη δι’ ολίγων τα πολλά και από τον πόνο την παρηγοριά. 
Κάνοντας υπομονή στον αγώνα σου, κατά την πιο δύσκολη στιγμή που φτάνεις να λυγίσης· έρχεται και σε βρίσκει. Μένει μαζί σου και σε παρηγορεί. 
Παραξενεύεσαι τότε και λες: «Πόθεν μοι τούτο»; Πως έγινε αυτό σε μένα που όλοι με περιφρόνησαν με τις θεωρίες τους. Σε μένα που είμαι άξιος κάθε καταδίκης με τις αμαρτίες μου. Και ζης το γεγονός της θείας επισκέψεως και παρακλήσεως. Ζης το θαύμα της θείας παρουσίας. Νοιώθεις το θαύμα πως δημιουργείται ο κόσμος εκ του μη όντος από περίσσευμα αγάπης. Πως σαρκούται ο Λόγος και Θεός. Πως η ανθρώπινη φύσι, ο άνθρωπος, η Παρθένος Μαρία γεννά τον Θεό και αναδεικνύεται Θεοτόκος. 
Αυτά είναι υπέρ φύσιν και αίσθησιν, αλλά έτσι ενεργεί ο Θεός. Και γι’ αυτά τα θαυμάσια έχει πλάσει τον άνθρωπο. 
Όλα τα μεγάλα γίνονται ακόπως, είναι δώρα του Θεού· δίδονται εξαίφνης, χωρίς να το περιμένης, στους ήρωες της αγάπης και της υπομονής. 
Ζης μια ολόκληρη ζωή πόνων, για να φτάσης σε μια στιγμή που ταυτίζεται με την αιωνιότητα· με την ελευθερία της σωτηρίας. 
Σαν τον ληστή που καταλήγει κρεμασμένος πάνω στον σταυρό να πη μια φράσι: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη βασιλεία σου». Και μπαίνει αυθημερόν στον παράδεισο. 
Σαν την αιμορροούσα του Ευαγγελίου που υποφέρει επί σειρά ετών. Δεν βρίσκει καμμιά παρηγοριά και θεραπεία με τις ανθρώπινες επεμβάσεις. Φτάνει στο απροχώρητο. Καταφεύγει στον Χριστό. Ακουμπά το άκρο του ιματίου Του. Αφήνει σ’ Αυτόν την απόγνωσι του πόνου. Και δέχεται την ίασι του πάθους. «Παραχρήμα έστη η ρύσις του αίματος» (Λουκ. 8, 44). 
Τότε λες: άξιζε όλος ο κόπος, τα βάσανα και η υπομονή μιας ζωής για να ζήσω αυτό το άρρητο θαύμα. 
Όλη η ανθρωπότης είναι ένας άνθρωπος. «Εις άνθρωπος κατωνομάσθη το παν» (Αγ. Γρηγόριος Νύσσης). Όλη η ιστορία μια ζωή, μια πορεία δοκιμασιών και πόνου. Είναι καιρός να δεχθή το μήνυμα της ζωής, το ένα, την αποκάλυψι της αγάπης του Θεού. 
Η ζωή δεν είναι μια τυφλή πορεία που καταλήγει στον θάνατο· αλλά είναι ένας δρόμος με πολλούς σταυρούς και απογνώσεις που καταλήγει στην Ανάστασι. 
Είναι δώρο του Θεού η εκ του μη όντως δημιουργία του κόσμου. Και είναι μεγαλύτερο δώρο της ίδιας αγάπης η έκπληξι της Αναστάσεως που καταργεί τον θάνατο και εγκαινιάζει την ατελεύτητη πορεία από δόξης εις δόξαν.


* * * 


Η ζωή είναι ενδιαφέρουσα επειδή είναι επικίνδυνη και απρόβλεπτη. Συνέχεια όλα διακυβεύονται και όλα είναι σίγουρα με την πίστι και την εμπιστοσύνη στην αγάπη Του. 
Συμβαίνουν απρόσμενες εκπλήξεις: Ούτε ο μακρυνός και ξένος είναι αποκλεισμένος από τη σωτηρία, ούτε ο κοντινός και μαθητής είναι εξασφαλισμένος. 
Ένας ληστής μπαίνει πρώτος στον παράδεισο. Ένας μαθητής αρνείται τον Διδάσκαλο και άλλος τον προδίδει. Ένας εκατόνταρχος πιστεύει. Και οι αρχιερείς εμπαίζουν και ζητούν τη σταύρωσι. Ο πιο σκληρός διώκτης γίνεται ο μεγαλύτερος Απόστολος. Όλα είναι καλά και ενδιαφέροντα γιατί όλα τα ρυθμίζει «ο επί πάντων Θεός». 
Συμπεριφέρεται με στοργή στον παραστρατημένο και ενοχλούμενο από ακάθαρτα πνεύματα. Κρίνει αυστηρά τον υποκριτή που κάνει τον δάσκαλο του νόμου και βασανίζει τον κόσμο. Θεραπεύει τους αρρώστους. Καλεί κοντά του όλους τους κουρασμένους και απεγνωσμένους. Πετά έξω από το ναό τους κολλυβιστές και αργυραμοιβούς που μεταβάλλουν τον οίκο του Θεού σε οίκο εμπορίου. 
Συμβαίνουν παράξενα πράγματα. Συχνά αυτοί που τον αντιπροσωπεύουν τον αγνοούν. Και αυτοί που τον αρνούνται τον ζητούν. 
Έρχονται εξ ανατολών και δυσμών και ανακλίνονται μετά Αβραάμ και Ισαάκ και Ιακώβ. Και οι κατά φαντασία υιοί της βασιλείας εκβάλλονται εις το πυρ το εξώτερον. 


Κάποιοι που λένε «Κύριε Κύριε» και παρουσιάζονται ως κήρυκες και θαυματουργοί θα ακούσουν (δηλαδή ακούνε αλλά δεν καταλαβαίνουν) «ουδέποτε έγνων υμάς». 
Κάποιοι συντηρητικοί κηρύττουν ταγκιασμένη θεολογία· άλλοι προοδευτικοί νερουλιασμένη· και δεν το καταλαβαίνουν. Ενώ την ίδια στιγμή αθορύβως προχέονται ποταμοί της χάριτος από κάποιους πονεμένους, ταπεινούς και άγνωστους. 
Αυτός είναι αγάπη αμετάπτωτη και πάνσοφη. Εμείς επιπολαιότης αδικαιολόγητη και επικίνδυνη. Αλλά μένει πάντα για όλους μας η οδός της μετανοίας. 


* * * 


«Δίδω αγωγή» σημαίνει ότι ξέρω τι είναι Θεός, κόσμος, άνθρωπος. Ξέρω τι είναι το παιδί. Από που ξεκινά. Ποιά είναι η φιλοδοξία, η προσδοκία και οι δυνατότητές του. Ποιά ερωτήματα κυοφορούνται μέσα του και ποιές απαντήσεις δίδονται. 
Όταν εγώ που διδάσκω είμαι μισερός και ανεπαρκής με μειωμένα ενδιαφέροντα και ελλειπή γνώσι του μυστηρίου της ζωής και του ανθρώπου, είμαι ακατάλληλος για το έργο του παιδαγωγού. 
Όταν το παιδί είναι αετός του πνεύματος και εγώ το βλέπω σαν πουλερικό, για το κοτέτσι του συστήματος, να μου δίδη αυγά και κρέας για πούλημα. Τότε αγνοώ και πνίγω τα αιτήματα του αετού που έχει άλλους ορίζοντες ζωής. Πετά σε άλλα ύψη. Και φωλιάζει σε άλλες κορφές. Η Εκκλησία γνωρίζει τι είναι άνθρωπος, ποιά η φύσι και η αποστολή του. 
Δεν ασχολούμαι απλώς με το φαινόμενο θρησκεία. Δεν έχω μπροστά μου σπουδαστές θρησκειολογικών απασχολήσεων. Αλλά έχω ευαίσθητα πλάσματα που θέλουν να ζήσουν. 
Οφείλω να τους προσφέρω την κατάλληλη τροφή για να αναπτυχθούν και τα παιχνίδια για να παίξουν. Δεν τους εκθέτω ο,τι κυκλοφορεί στη θρησκευτική αγορά για να διαλέξουν μόνα τους. Απομακρύνω όλα τα αιχμηρά αντικείμενα για να μην κοπούν παίζοντας και όλα τα φάρμακα για να μην δηλητηριαστούν δοκιμάζοντας. 


Τα παιδιά της οποιασδήποτε θρησκευτικής παραδόσεως, όταν δουν και ακούσουν τον δάσκαλό τους εύκολα και απροβλημάτιστα να εκθέτη μπροστά τους όλες τις θρησκευτικές δοξασίες και τα σύμβολα· αυθόρμητα θα περιοριστούν στον εαυτόν τους, θα κλειστούν στην πίστι τους γιατί θα διακρίνουν τον κίνδυνο της πνευματικής αδιαφορίας και του θρησκευτικού αμοραλισμού. Ο δάσκαλός τους δεν είναι παιδαγωγός αλλά μεταπράτης πληροφοριών. 
Όταν παρουσιασθή η αλήθεια της Αγάπης που θυσιάζεται και τους εξασφαλίζει τη δυνατότητα της προσωπικής ζωής και ελευθερίας, τότε καθένα παιδί ανοίγει αυθόρμητα την καρδιά του όπως ανοίγει το άνθος τα πέταλά του στο φως του ήλιου. Και αρχίζει η ομορφιά της ζωής και της ευθύνης. Καθένας κρίνεται και κρίνει αυθόρμητα μέσα του. 
Σέβομαι την ελευθερία του άλλου σημαίνει ότι θυσιάζομαι για να την εξασφαλίσω. Και ο ελεύθερος εν Πνεύματι άνθρωπος, όπου και αν βρίσκεται είναι ένα μέρος του αληθινού εαυτού μας. Εν σώμα και εν πνεύμα εσμέν οι πολλοί. 
Ούτε κατεβάζω το μυστήριο της ζωής στην άψυχη πεζότητα της αδιαφορίας. Ούτε αγνοώ τη δίψα και την προσδοκία του νέου ανθρώπου για τα θαυμαστά και ανέφικτα. Η Εκκλησία ανοίγει το μυστήριο του κόσμου στην ψυχή του παιδιού. Για να χαρή την ομορφιά της ζωής και την κατάργησι του θανάτου. 
Είναι μεγάλη ευλογία για όλο τον κόσμο όταν οι ορθόδοξοι είμαστε αληθινά ορθόδοξοι.


* * * 


Συμπερασματικά: με την ορθόδοξη εμπειρία και ζωή, το ομολογιακό μάθημα είναι ανοικτό και απεριόριστο. Το ανοικτό ανθρωπίνως είναι το κλειστό και ανυπόφορο. Η οποιαδήποτε ελευθερία του δεν μπορεί να βγη έξω από τα όρια της φθοράς του χώρου και του χρόνου που δεν χωρούν τον άνθρωπο. 
Θρησκευτικά για όλους είναι η έκπληξι της αγάπης, της ταπεινώσεως του Θεού Λόγου, που θεώνει τον άνθρωπο. Θρησκευτικά για κανένα η βάναυση επέμβασι του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο. 
Δεν θα το κάνω πιο ανθρώπινο, κατά το λογισμό μου, το μήνυμα της ζωής όταν παρουσιάζω τον Χριστό όχι ως Θεάνθρωπο, όπως τον πιστεύει η Εκκλησία, αλλά ως ένα αρχηγό θρησκείας από τις πολλές που υπάρχουν. 
Και δεν βοηθώ κανένα όταν λέω ότι η Παναγία Μητέρα του Θεανθρώπου δεν είναι Θεοτόκος αλλά μια καλή γυναίκα. 
Με απλότητα και βεβαιότητα λέγονται τα άρρητα και βιούνται τα ανέλπιστα: ο Θεός έχει τόση αγάπη που γίνεται άνθρωπος. Και ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνατότητες, που μπορεί να γίνη θεός κατά χάριν. Και η Παναγία Μητέρα Του δεν είναι Χριστοτόκος αλλά Θεοτόκος, «εν η θεωρούσα η κτίσις αγάλλεται». 
Αυτά λέγονται και βιούνται από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Και ούτε επιβάλλεται δια της βίας σε κανένα η αλήθεια. Ούτε αποκρύπτεται από δειλία το θαύμα. 
Η αλήθεια της σεσαρκωμένης Αγάπης δεν σκοτώνει ούτε σταυρώνει κανένα. Αλλά δέχεται να σταυρωθή για να σώση τους σταυρωτές της.


* * * 


Στη ζωή του ανθρώπου υπάρχουν δυσκολίες και πειρασμοί. Υπάρχει ο διάβολος που σπείρει ζιζάνια μέσα στο καλό σπέρμα. Πολλοί θέλουν να αφαιρέσουν τα ζιζάνια. Ο Κύριος του αγρού συμβουλεύει: Καλύτερα μην τα πειράζετε. Αφήστέ τα να συναυξάνωνται μέχρι την ώρα του θερισμού. Τότε θα πω στους αγγέλους να βγάλουν τα ζιζάνια και να τα κάψουν. 
Εμείς θέλομε να ξεκαθαρίσωμε τα πράγματα αμέσως. Εκείνος πάλι συμβουλεύει: περιμένετε. Μήπως δεν διακρίνετε ακριβώς που βρίσκεται το κακό. Δεν διακρίνετε σωστά την αρρώστια και μαζί με τα ζιζάνια κάψετε και τον εαυτόν σας. 
Εμείς όμως είμαστε σίγουροι για το αλάθητο της διαγνώσεώς μας. Και επεμβαίνομε δυναμικά για να καθαρισθή ο αγρός της ιστορίας. 
Καίμε τα ζιζάνια των αιρετικών και απίστων για να κρατήσωμε καθαρή την πίστι. 
Καίμε τα μιάσματα της κατώτερης ράτσας για να διατηρήσωμε καθαρή τη λευκή φυλή μας. 
Σκοτώνομε τους εκμεταλλευτές του λαού για να επιβάλωμε τη δικαιοσύνη και την ισότητα με τη βία της αποφάσεως και την ισχύ της γροθιάς μας. 
Αλλά δεν βρίσκεται έτσι η λύσις. Όλοι είναι ένα κομμάτι του εαυτού μας. Όλοι περιμένουν τη σωτηρία. Όλοι είμαστε υπεύθυνοι για όλα. 
Ενώ το ψέμα σκοτώνει τον άλλον για να επιβληθή· η Αλήθεια σταυρώνεται για να σώση τους σταυρωτές της. Η προτροπή της Εκκλησίας είναι: «Σταυρώθητι και μη σταυρώσης. Αδικήθητι και μη αδικήσης». Ο τελικός σκοπός του θείου θελήματος είναι: «πάντας ανθρώπους σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν».


* * * 


Όταν ανεξάρτητα της δημιουργικής των πάντων Αλήθειας θέλω να επιβάλλω την άποψί μου: η σκοτώνω τον άλλον για να σώσω τη θεωρία μου, η σκοτώνω την αλήθεια (εξισώνω τα υγιή με τα νοσηρά) για να ζαλίσω τον άνθρωπο και να πετύχω τα σχέδιά μου. 
Είναι αδιάσπαστη η σχέσι αλήθειας και αγάπης. Δεν υπάρχει η μία χωρίς την άλλη. 
Η αλήθεια της αγάπης δημιουργεί τον κόσμο. Και η αγάπη της αλήθειας ελευθερώνει τον άνθρωπο. «Γνώσεσθε την αλήθειαν, και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς» (Ιω. 8, 32). 
Το ψέμα: είτε σκοτώνει τον άνθρωπο για να σώση τη θεωρία του· είτε σκοτώνει την αλήθεια -- εξισώνει τη φενάκη με την πραγματικότητα -- για να ακυρώση την ελευθερία του ανθρώπου. 
Αλήθεια είναι η αγάπη που θυσιάζεται για να σώση τον άνθρωπο, τον αδύνατο και αδικαιολόγητο. 
Ψέμα είναι η βάναυση επέμβασι που επιβάλλεται δια της βίας. Κλείνει τον άνθρωπο στην καταδίκη της συμφοράς. Και την ονομάζει θρησκεία, εάν ο αυτουργός της παριστάνη τον προφήτη η δημοκρατία εάν παίζη το ρόλο του πολιτικού ηγέτη. 
Αλλά η βαναυσότητα του πείσματος βασιλεύει αλλ’ ουκ αιωνίζει. Βασανίζει μόνο μέσα στην ιστορία τον άνθρωπο. 
Ο χρόνος περνά. Η μανία σβήνει. Η γροθιά λειώνει. Τα θύματα μένουν. Και μέσα στις οιμωγές του πόνου και τους ποταμούς των αιμάτων που χύνομε, βλέπομε ήρεμα η ίδια αλήθεια της Αγάπης να παρουσιάζεται αλώβητη και να μας περιμένη. . . 


* * * 


Και όλοι εάν επαναστατήσωμε για να αντικαταστήσωμε τον Ένα δημιουργό του παντός και να διορθώσωμε το έργο Του, δεν πετυχαίνομε τίποτε πέρα από συμφορές για τον κόσμο. 
Και όλοι μόνοι μας εάν αποφασίσωμε να Τον βοηθήσωμε με το λογισμό μας, πάλι στο κενό δουλεύομε. 
Όταν με δέος συνειδητοποιήσωμε την ιερότητα της ζωής και την παντοκρατορία της Αγάπης, συνερχόμεθα εν μετανοία. Ταπεινούμεθα ευγνώμονα και ευχαριστούμε συνεσταλμένοι. 
Ζητούμε να γίνεται το θέλημά Του και εγκεντριζόμαστε στην καλλιέλαιο της ζωής. Γίνονται παντοδύναμοι οι αδύνατοι. Αυτοί είναι ευλογία για όλους, γιατί όλοι είμαστε ένα. 
Η αποκαραδοκία των εθνών και ο τελικός σκοπός της θείας βουλήσεως είναι: «ίνα πάντες εν ώσι». 
Από αγάπη προς τις ευαίσθητες ψυχές, όπου γης, που πονούν και διψούν την αλήθεια της ελευθερίας· και από σεβασμό προς αυτούς που πολτοποιήθηκαν- και πολτοποιούνται - από τους ολοκληρωτισμούς του ψεύδους, είναι καλό να σεβαστούμε την αγιότητα της ζωής του ανθρώπου όπως την έπλασε ο Θεός.

 πηγή

Οικονομική κρίση ή κρίση Θεού; Του Σεβ. Μητροπολίτου Προικοννήσου κ. Ιωσήφ

Σεβασμιώτατε,

Ἀγαπητοὶ πατέρες καὶ ἀδελφοί,

Κύριε Πρόεδρε τοῦ Παγκρητίου Συνδέσμου Θεολόγων,

Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι Θεολόγοι!

Κατ’ ἀρχὴν εὐχαριστῶ θερμὀτατα τὸν Σύνδεσμό σας γιὰ τὴν εὐγενῆ πρόσκληση νὰ εἶμαι σήμερα ἀνάμεσά σας ὡς ὁμιλητής, καθὼς καὶ τὸν Σεβ. Ἀρχιεπίσκοπο Κρήτης καὶ πνευματικὸ πατέρα ὅλων μας κ. Εἰρηναῖο γιὰ τὴν προφρόνως καὶ εὐγενῶς, ὅπως πάντα, παρασχεθεῖσα εὐλογία του, τόσο γιὰ νὰ λειτουργήσω στὰ ὅρια τῆς θεοσώστου Ἐπαρχίας του, ὅσο καὶ γιὰ νὰ σᾶς μιλήσω. Εἶμαι δέσμιος τῆς ἀγάπης ὅλων σας! Θὰ προσπαθήσω νὰ δώσω, ὅσο μπορῶ, μιὰ ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα:

«Κρίση οἰκονομικὴ ἤ Κρίση τοῦ Θεοῦ;»

1. Στὶς ζοφερὲς ἡμέρες μας ὅλοι μιλοῦμε γιὰ τὴν «Κρίση» ποὺ ἐνέσκηψε καὶ μᾶς ταλανίζει, τόσο ἐδῶ στὴν Ἑλλάδα, ὅσο καὶ στὴν Εὐρώπη καὶ σὲ ἄλλες χῶρες τοῦ κόσμου. Πέντε μέχρι στιγμῆς εὐρωπαῖοι πρωθυπουργοὶ κατέρρευσαν ἄδοξα μέσα στὴ δίνη αὐτῆς τῆς κρίσης. Χιλιάδες ἄνθρωποι βρέθηκαν ξαφνικὰ ἀντιμέτωποι μὲ τὸ φάσμα τῆς οἰκονομικῆς καταστροφῆς, τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς φτώχειας, ἐνῷ πολλοὶ ἔχουν κιόλας φτάσει στὸ ἀπονενοημένο διάβημα. Ἤδη μιλοῦν γιὰ ἑκατοντάδες αὐτοκτονίες τὴν τελευταία διετία στὴν πατρίδα μας, ἄμεσα συναρτημένες μὲ τὴν περιλάλητη κρίση. Τὰ ΜΜΕ συνήθως τὶς ἀποσιωποῦν καὶ ἀπὸ μιὰ ἔποψη ἴσως καλῶς πράττουν. Οἱ μισθοσυντήρητοι καὶ οἱ συνταξιοῦχοι τοῦ  δημόσιου καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέα εἶδαν τὸ μισθὸ καὶ τὴ σύνταξή τους νὰ περιορίζεται ἄγρια. Οἱ ὑπεύθυνοι διαχειριστὲς τῆς ζωῆς καὶ τοῦ μέλλοντός μας συμπεριφέρονται σὰν μαθητευόμενοι μάγοι, λαμβάνουν σπασμωδικὲς ἀποφάσεις, φάσκουν καὶ ἀντιφάσκουν, σήμερα ἀποφασίζουν κάτι καὶ αὔριο τὸ ἀναιροῦν, ὑπόσχονται, αὐτοδιαψεύδονται καὶ τραυματίζουν καθημερινὰ τὸ ἠθικὸ καὶ τὴν ἀξιοπρέπειά μας. Οἱ φόροι καὶ τὰ τέλη ἔρχονται σὰν καταιγίδα, αὐξάνονται συνέχεια μὲ γεωμετρικὴ πρόοδο καὶ εἰσπράττονται ἐκβιαστικά, χωρὶς μάλιστα νὰ λαμβάνεται κάποια μέριμνα γιὰ δίκαιη κατανομή τους. «Τὸ κράτος διεκδικεῖ συνέχεια τὰ δάκρυα καὶ τὸ αἷμα μας», ὅπως σωστὰ παρατήρησε σὲ ἐγκύκλιό του ὁ Μητροπολίτης Μεσογαίας Νικόλαος, «χωρίς καμμιὰ ἐλπίδα καὶ ἐγγύηση», ἐνῷ «προσφέρει στὸ λαὸ πολὺ λιγότερα ἀπ’ ὅσα τοῦ ἀπαιτεῖ» (Ἐγκύκλ. 63/30-9-2011). Τὸ περίφημο «κοινωνικὸ κράτος» ὅπως τὸ γνωρίζαμε ἀρχίζει νὰ συρρικνώνεται ταχύτατα καὶ νὰ ἀποσύρρεται ἀπὸ τὸ προσκήνιο. Μ’ αὐτὰ καὶ μ’ αὐτά, κυριολεκτικὰ «ἰσοπεδωθήκαμε στὸ μηδὲν τῆς περιουσίας μας καὶ στὸ τίποτα τῆς ἀξιοπρεπείας μας» (ἔνθ’ ἀνωτ.). Ἡ κατάθλιψη, τὸ πονηρὸ πνεῦμα τῆς λύπης, ὅπως τὴν ὀνομάζει ὁ Ἅγιος Κασσιανὸς ὁ Ρωμαῖος, εἶναι κατόπιν τούτων ἡ εὐρύτατα ἐνδημοῦσα νόσος καὶ στὸν τόπο μας, καὶ μάλιστα στὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, ἐνῷ ἡ κατανάλωση τῶν σχετικῶν ψυχοφαρμάκων ἔχει αὐξηθῆ δραματικά. Οἱ εἰδήσεις, τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ποὺ βομβαρδίζουν κάθε ὥρα τ’ ἀφτιά μας καὶ τὰ μάτια μας, προξενοῦν ὄχι ἀνησυχία, ἀλλὰ κυριολεκτικὰ πανικό! Ἕνα δαιμονικὸ γαϊτανάκι οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς καταρρεύσεως ξετυλίγεται στὴν Εὐρώπη, στὴν Ἀμερικὴ καὶ σ’ ἄλλες χῶρες τῆς σφαίρας, στὸ ὁποῖο ἡ μικρὴ Ἑλλὰς ἔχει, δυστυχῶς, κεντρικὸ ρόλο. Οἱ πολιτικοί, ποὺ ἥκιστα ἀδίκως, θεωροῦνται ἀνεπαρκεῖς, ἀναξιόπιστοι καὶ κυριολεκτικὰ «χαλασοχώρηδες» κατὰ Παπαδιαμάντην, συγκεντρώνουν πάνω τους τὴν μῆνιν καὶ τὰ πυρὰ τῶν ἀγανακτισμένων καὶ ἀπελπισμένων. Θυμηθῆτε τὰ γεγονότα τῆς 28^ης Ὀκτωβρίου. Κύματα ἀγανακτισμένων πολιτῶν κάθε ἡλικίας, κοινωνικῆς τάξεως καὶ μορφωτικοῦ ἐπιπέδου, κατακλύζουν τὶς πλατεῖες καὶ τῶν ἑλληνικῶν πόλεων, ὅπως καὶ τῶν μεγαλουπόλεων τοῦ ἐξωτερικοῦ, διαμαρτυρομένων ἔντονα γιὰ τὴ διάχυτη δυστυχία. Συλλαλητήρια ἐπὶ συλλαλητηρίων καὶ διαδηλώσεις ἐπὶ διαδηλώσεων διοργανώνονται γιὰ νὰ ὑψώσουν διάτορη φωνὴ ἀπογνώσεως. Ἡ κρατικὴ ἐξουσία τοὺς δεἰχνει ἄγρια τὰ δόντια της. Ἡ διανόηση κάνει τὶς ἀναλύσεις καὶ τὶς ἐκκλήσεις της σὲ διάφορους τόνους, ἀλλὰ δὲν καταφέρνει νὰ ξορκίσει τὴ σύγχυση. Τὰ ἐκκλησιαστικὰ συσσίτια τῶν ἀπόρων ποὺ διοργανώνουν ἀξιέπαινα πολλὲς ἐνορίες μας, ἀποτελοῦν τὴ μόνη, συχνά, ἐλπίδα γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ φάσμα τῆς πείνας ὁλοένα καὶ περισσότεροι συνάνθρωποι, ἀξιοπρεπεῖς μέχρι χθὲς νοικοκύρηδες. Οἱ ἄστεγοι πολλαπλασιάζονται συνεχῶς καὶ μάλιστα ἐν καιρῷ χειμῶνος. Οἱ περισσότεροι ποὺ κυκλοφοροῦν στοὺς δρόμους συμπεριφέρονται νευρωτικά, εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἐκραγοῦν ἤ δείχνουν ἀφηρημένοι, μὲ τὸν νοῦ νὰ ταξιδεύει ἀλλοῦ. Στὶς συζητήσεις, ἀκόμη καὶ τῶν ἁπλουστέρων στὸ καφενεῖο ἤ στὸ χωριό, μπῆκαν νέοι ὅροι ὅπως: Μνημόνιο, Μεσοπρόθεσμο, Goldman Sachs, οἶκοι ἀξιολόγησης, σπρέντς, ἀσφάλιστρα κινδύνου, ἐπιτόκια, ΔΝΤ, Εὐρωζώνη, Τρόϊκα, διάθεση ὁμολόγων, δημοσιονομικὴ ἐξυγίανση, ἐκταμίευση τῆς δόσης κ.ἄ.π. Ὅλοι κουβεντιάζουν γιὰ τὸ ἄν τὸ Μνημόνιο εἶναι στὴν πραγματικότητα  τὸ Μνημόσυνο τῆς Ἑλλάδος ὅπως τὴν ξέραμε. Ἄν τὸ Μεσοπρόθεσμο εἶναι ἁπλῶς προοίμιο πολλῶν ἄλλων μεταμεσοπροθέσμων καὶ μακροπροθέσμων στραγγαλιστικῶν μέτρων ποὺ σὰν ὁδοστρωτῆρες θὰ περάσουν πάνω ἀπὸ τὸν ταλαίπωρο λαό μας. Ἄν θὰ πρέπει νὰ μείνουμε στὸ εὐρὼ ἤ νὰ ἐπιστρέψουμε στὴ σεμνὴ δραχμούλα μας. Ἄν ἀξίζει νὰ παραμένουμε στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ἤ νὰ ἀποχωρήσουμε. Ἄν ἀντέχει τὸ οἰκοδόμημα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης στὸν τεκτονικὸ σεισμὸ ποὺ τὸ σείει (Ἰταλία, Πορτογαλλία, Ἰσπανία, Ἰρλανδία, Ἰσλανδία κ.λπ. κ.λπ.), ἤ ἄν θὰ καταρρεύσει καταπλακώνοντάς μας ὅλους κάτω ἀπὸ τὰ ἐρείπιά του. Ἄν ἡ Ἀμερική, ἡ Ρωσία ἤ ἡ Κίνα μποροῦν νὰ βοηθήσουν στὴν ἀντιμετώπιση τῆς καταστάσεως. Ὅλοι γίνονται αὐτοχειροτόνητοι οἰκονομικοὶ καὶ κοινωνικοὶ ἀναλυτὲς καὶ διεθνολόγοι καὶ ἀποφαίνονται ἀνάλογα. Πολλοὶ ἀναζητοῦν ἤδη μιὰ χώρα γιὰ νὰ μεταναστεύσουν, καὶ μάλιστα νέοι, ποὺ βλέπουν ἐδῶ τὰ φτερά τους καὶ τὰ ὄνειρά τους τραγικὰ ψαλλιδισμένα καὶ ἀσφυκτιοῦν. Στὴν Κύπρο ἔχουν κιόλας κατευθυνθῆ πολλοί, στὶς διάφορες δυτικοευρωπαϊκὲς χῶρες ἄλλοι, ἀρκετοὶ ἀναζητοῦν καλλίτερες συνθῆκες στὴ γείτονα Τουρκία, ἐνῷ πάρα πολλοὶ ἀναζητοῦν τοὺς γνωστοὺς παλαιότερους μεταναστευτικοὺς «παραδείσους» τῆς Αὐστραλίας καὶ τῆς Ἀμερικῆς. Ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται γιὰ ἀνειδίκευτους χειρώνακτες ἀλλὰ συχνὰ γιὰ ἀνθρώπους μὲ πανεπιστημιακὰ πτυχία, μὲ γλῶσσες, μὲ διδακτορικὰ κ.τ.τ. Κατάσταση γενικῶς σουρρεαλιστική, τραγική, θρήνου καὶ οἰμωγῆς ἄξια, κυριολεκτικὰ δαιμονική. Αὐτὰ εἶναι γνωστὰ σὲ ὅλους. Καὶ ὅλοι ἀναζητοῦν τὴ ρίζα τοῦ μεγάλου κακοῦ στὴν πρὶν ἀπὸ δυόμιση χρόνια κατάρρευση τῆς Lehman Brothers στὴ Νέα Ὑόρκη καὶ στὶς περιπέτειες (καὶ ἀθλιότητες) τῶν χρηματοπιστωτικῶν ἱδρυμάτων τῆς Wall Street, μὲ τὰ λεγόμενα «Golden Boys» νὰ ἐπισύρρουν στὶς κεφαλές τους τὰ ἀναθέματα τὼν θυμάτων ἀπὸ κάθε γωνιὰ τῆς γῆς. Θεωροῦν ὅτι ἐδῶ, στοὺς ἄπληστους μεγαλοτραπεζίτες καὶ στὰ μοχλευμένα λογιστικά τους κεφάλαια, στὸ ἀμέτρητο «χρῆμα -ἀέρα», στὰ λιμνάζοντα ὁμόλογα (ἡ ἀγορὰ ὁμολόγων εἶναι σὲ ἀξία πέντε φορὲς μεγαλύτερη ἀπὸ ὅλο τὸ Ἀκαθάριστο Ἐτήσιο Προϊὸν τῆς ὑφηλίου, ἐνῷ ἡ ἀγορὰ τῶν διεθνῶν παραγώγων εἶναι δώδεκα φορὲς μεγαλύτερη ἀπὸ τὸ παγκόσμιο ΑΕΠ!), στὶς χρηματιστηριακὲς «φοῦσκες», βρίσκεται ἡ γενεσιουργὸς αἰτία τῆς καταστάσεως ποὺ βιώνουμε. Καὶ βέβαια κανεὶς ἐχέφρων δὲν θὰ ὑποστηρίξει ὅτι τὰ ἄδηλα ἐκεῖνα καὶ κρύφια μυστήρια καὶ τὰ θλιβερὰ γεγονότα στὴν πέραν τῶν Γαδήρων ὑπερδύναμη εἶναι ἄσχετα μὲ τὰ σημερινὰ δικά μας ὀξύτατα προβλήματα. Ὅπως ἄλλωστε δὲν εἶναι ἄσχετα καὶ κάποια ἄλλα, ὅπως τὸ λίγο παλαιότερο «Κρὰχ» τοῦ Χρηματιστηρίου Ἀξιῶν Ἀθηνῶν τοῦ 1999, ὅταν ἑκατὸ περίπου δισεκατομμύρια εὐρὼ ἄλλαξαν ἀπότομα χέρια, μὲ ἀποτέλεσμα χιλιάδες μικροεπενδυτὲς νὰ θρηνοῦν μέχρι σήμερα τὶς οἰκονομίες μιᾶς ζωῆς, τὸ ἐφάπαξ τῶν γηρατειῶν τους ἤ ὅσα ἀφρόνως δανείσθηκαν ἀπὸ τὶς Τράπεζες γιὰ νὰ «παίξουν» στὸ Χρηματιστήριο ἐπ’ ἐλπίδι εὐκόλου καὶ ὑψηλοῦ κέρδους. Βεβαίως κάποιοι ἄλλοι ἐθησαύρισαν ἀπ’ ἐκεῖνο τὸ ἀπότομο ξεφούσκωμα καὶ εἶναι κρίμα ποὺ δὲν βρέθηκε μέχρι σήμερα μιὰ σοβαρὴ κυβέρνηση μὲ ἀποφασιστικότητα νὰ ἀντιμετωπίσει τοὺς ταχυδακτυλουργοὺς ἐκείνους τῆς ἀπάτης κυριολεκτικὰ ὡς «πλουτίσαντας ἐπὶ Κατοχῆς». Κάποιοι, μὲ ὄχι ἐντελῶς ἀβάσιμη καχυποψία, ἀναζητοῦν πίσω ἀπὸ τὶς καλοσφαλισμένες πόρτες ἰδιοτύπων διεθνῶν λεσχῶν ὅπως ἡ λεγόμενη Τριμερὴς Ἐπιτροπὴ (The Trilateral Commission) ἤ ἡ Λέσχη Bilderberg, τὰ γενεσιουργὰ αἴτια τῆς παγκόσμιας Κρίσεως. Ἄλλοι μέμφονται τὴν Κομμισιὸν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως, τὴν ἀκαμψία τοῦ κοινοῦ εὐρωπαϊκοῦ νομίσματος ἤ τὴν ἐπιθυμία τῆς Γερμανίας γιὰ μιὰ Γερμανικὴ Εὐρώπη. Ἄλλοι στοχοποιοῦν φορολογικοὺς παραδείσους ὅπως τὰ Cayman Islands τῆς Καραϊβικῆς μὲ τὶς ὑπεράκτιες ἑταιρίες, τὸ Λιχτενστάϊν καὶ τὴν Ἑλβετία μὲ τὸ ἀπόλυτο τραπεζικὸ ἀπόρρητο (τελευταίως αὐτὸ ἔχει ξεπερασθῆ, ἀλλὰ ἡ Ἑλλάδα μένει ἔνοχα ἀδιάφορη!), ὅπου φυγαδεύεται τὸ μαῦρο χρῆμα, προϊὸν οἰκονομικοῦ (τοὐλάχιστον!) ἐγκλήματος. Ἄλλοι κατηγοροῦν μεγάλες διεθνεῖς ἑταιρίες ποὺ ἐξυπηρετοῦν τεράστια συμφέροντα (ὅρα καὶ Siemens) καὶ τοὺς ἐντόπιους πράκτορές τους, ποὺ καὶ ὅταν ἀποκαλύπτεται ὁ καταλυτικὸς ρόλος τους ἐξασφαλίζουν τὴν ἀσυλία τους στὰ ὅρια τῆς μητέρας-πατρίδας τῆς ἑταιρίας. Δὲν εἶμαι εἰδικὸς γιὰ νὰ ἐκφέρω γνώμη, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνει καὶ ὅτι εἶμαι κρετῖνος ἤ ὅτι δὲν ἔχω τὶς ὑποψίες μου. Ὁπωσδήποτε ὅμως θὰ εἴμασταν πολὺ μακρυὰ ἀπὸ τὴν ἀλήθεια ἄν δὲν ἀναζητούσαμε ταπεινὰ εὐθύνες καὶ ἀπὸ μᾶς τοὺς ἴδιους. «Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες». Ὅπως πολὺ εὔστοχα παρατηρεῖ ὁ Μεσογαίας Νικόλαος: «Σίγουρα καὶ ἡ δική μας εὐθύνη ὡς λαοῦ δὲν εἶναι καθόλου μικρή. Συμφωνήσαμε μὲ τὶς μικρονοϊκὲς πολιτικὲς ἐπιλογὲς καὶ τὶς κάναμε συνήθειες καὶ νοοτροπία μας. Ἡ ἀνειλικρίνεια, ἡ ἀδιαφορία, τὸ βόλεμα, τὸ εὔκολο κέρδος, ἡ προσβολὴ τῶν θεσμῶν, ἡ ὕβρις κατὰ τῆς πίστης καὶ τῆς παράδοσής μας, ἡ ἀσέβεια κατὰ τοῦ κράτους καὶ τῶν νόμων, οἱ ἀλόγιστες διεκδικήσεις, ἀποτέλεσαν κομμάτια τῆς ζωῆς τοῦ νεοέλληνα ποὺ δὲν μᾶς τιμοῦν καθόλου… Τὸ δικό μας μερίδιο εὐθύνης γιὰ τὸ σημερινό μας κατάντημα δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητο.» (ἔνθ’ ἀνωτ.). Εἴμαστε βουτηγμένοι σὲ ἠθικὴ καὶ πνευματικὴ κρίση! Ἔχουμε ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὴν εὐθεῖα ὅδὸ τοῦ Χριστοῦ! Αὐτὴ εἶναι μιὰ ὀδυνηρὴ ὅσο καὶ ἀναμφισβήτητη πραγματικότητα!
2. Ἡ σημερινὴ Κρίση, ἀγαπητοί μου, ὅπως ἐπιγραμματικὰ τὴν περιγράψαμε, δὲν εἶναι βεβαίως ἡ πρώτη ποὺ βιώνει ἡ άνθρωπότητα. Εἶναι πολὺ χρήσιμο νὰ θυμούμαστε ὅτι πρὶν ἀπὸ ὀγδόντα χρόνια ὁ κόσμος εἶχε ζήσει τὴ «Μαύρη Τρίτη», δηλαδὴ τὴν 29^η Ὀκτωβρίου 1929, ὅταν μ’ ἕνα τρομερὸ «Κρὰχ» τοῦ Χρηματιστηρίου τῆς Νέας Ὑόρκης ξέσπασε ἡ Παγκόσμια Οἰκονομικὴ Ὕφεση, «The Great Depression», ποὺ ἔφερε τὴν πείνα καὶ τὴν ἐξαθλίωση σὲ δεκάδες ἑκατομμύρια ἀνθρώπων σ’ ὅλο τὸν κόσμο. Περίπου δέκα χιλιάδες τράπεζες τινάχθηκαν στὸν ἀέρα, ἑκατομμύρια ἄνθρωποι ἔχασαν τὶς καταθέσεις τους, τὶς ἐπιχειρήσεις τους, τὰ ὑποθηκευμένα λόγῳ δανείων σπίτια καὶ περιουσίες τους. Μεγάλες ἐπιχειρήσεις διαλύθηκαν, τὰ ἐργοστάσια  ἔκλεισαν, ἡ βιομηχανία καὶ τὸ ἐμπόριο ἔγιναν συντρίμμια, ἐνῶ κατὰ σύμπτωση ἐνέσκηψε καὶ μιὰ μεγάλη περίοδος ξηρασίας στὶς Η.Π.Α., ποὺ κράτησε ὥς τὸ 1930, κι ἐκαθἠλωσε στὸ ναδὶρ καὶ τὴν ἀγροτικὴ παραγωγή. Πρώην ἑκατομμυριοῦχοι, ἐπιχειρηματίες, βιομήχανοι κ.τ.τ. βρέθηκαν ξαφνικὰ νὰ πουλοῦν μῆλα καὶ μολύβια σὲ καροτσάκια μικροπωλητοῦ στοὺς δρόμους γιὰ νὰ ἐπιβιώσουν. Ἄνθρωποι ἄρχισαν νὰ αὐτοκτονοῦν πηδώντας ἀπὸ τὰ ψηλὰ κτίρια. Μόνο στὶς Η.Π.Α. τὸ ἕνα τρίτο τοῦ λαοῦ βρέθηκε πολὺ κάτω ἀπὸ τὸ συμβατικὸ ὅριο τῆς φτώχειας. Σὲ ἄλλες χῶρες τὰ πράγματα ὑπῆρξαν χειρότερα. Στρατειὲς ἀτέλειωτες οἱ ἄνεργοι, οἱ νεόπτωχοι, οἱ πεινασμένοι, οἱ ἀπελπισμένοι σὲ ὅλο τὸν δυτικὸ κόσμο, ἦταν ἕνα θαυμάσιο ἄλλοθι γιὰ τοὺς μπολσεβίκους καὶ κομμουνιστὲς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως ν’ ἀναθεματίζουν τὸ κεφάλαιο (ὄχι τὸ βιβλίο τοῦ Μὰρξ!) καὶ τὸν καπιταλισμό, καλώντας τοὺς «προλετάριους» ὅλης τῆς γῆς νὰ ἑνωθοῦν κάτω ἀπὸ τὴν «μπαντιέρα ρόσα τριονφερά» γιὰ ν’ ἀπολαύσουν τὸν ἐπαγγελλόμενο ἐρυθρὸ παράδεισο. Ἦταν ἐπίσης ἕνα θαυμάσιο ἄλλοθι γιὰ παρανοϊκοὺς ἀρχολίπαρους καὶ σπουδαρχίδες δημοπίθηκους, ὅπως κάποιος Ἀδόλφος Χίτλερ, γιὰ νὰ ξεσηκώσουν τὶς πανικόβλητες μάζες, νὰ τὶς φανατίσουν καὶ νὰ στήσουν σκοτεινὰ ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα ποὺ θὰ ἔβαφαν στὸ αἷμα ὅλη τὴν ὑφήλιο μὲ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ἐὰν λάβουμε σοβαρὰ ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἱστορία προχωρεῖ σὰν σπιρὰλ καὶ κάποτε μερικὰ φαινόμενά της ἐπαναλαμβάνονται, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅτι ἡ οἰκονομία σήμερα εἶναι πολὺ περισσότερο παγκοσμιοποιημένη ἀπ΄ ὅτι τὸ 1929, τὸ Κρὰχ τοῦ ἔτους ἐκείνου, ποὺ ἐκράτησε μιὰ ὁλόκληρη δεκαετία καὶ κατέληξε μέσα στὸν ὠκεανὸ αἵματος τοῦ Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μόνο αἴσια σημεῖα δὲν φανερώνει στὸν ὁρίζοντα τῶν καιρῶν μας.
3. Ἀλλ’ ἄς ἔλθουμε τώρα στὴν ἔννοια τῆς λέξεως «Κρίση», μὲ τὴν ὁποία χαρακτηρίζουμε τὴ σύγχρονη ὀδυνηρὴ συγκυρία. Τὴ χρησιμοποπιοῦμε σήμερα μὲ τὴν ἰατρικὴ ἔννοια τοῦ ὅρου: Δηλαδὴ ὡς ἀπότομη καὶ ὀξεία ἐμφάνιση συμπτωμάτων μιᾶς παθογένειας, μὲ προφανεῖς κινδύνους. Ἀσφαλῶς ὑπάρχουν καὶ ἄλλες ἔννοιες τοῦ ὅρου, ὅπως: Γνώμη, ἐκτίμηση, ἀποτίμηση, ἐκλογή, ἐπιλογή, προτίμηση, δοκιμὴ δεξιότητας ἤ δύναμης, ἔκβαση ἤ ἀποτέλεσμα μιᾶς ὑποθέσεως, ἑνὸς γεγονότος κ.λπ. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ δικανικὴ ἔννοια: Δίκη, δικαστικὴ ἀπόφαση! Καὶ βεβαίως, στὴ συνάφεια αὐτὴ ὑπάρχει καὶ ὁ Κριτής, ἐπίγειος ἤ Θεῖος. Ἡ τελευταία αὐτὴ σημασία φρονῶ ταπεινὰ ὅτι τεροιάζει περισσότερο στὰ δεδομένα ποὺ μᾶς ἀπασχολοῦν.

Μᾶς εἶχε διδάξει ἐνωρίτατα καὶ πολὺ καθαρὰ ὁ Θεὸς ὅτι: «Ἐγὼ εἰμὶ Κύριος ὁ Θεός σου… οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ. Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς οὐδὲ μὴ λατρεύσῃς αὐτοῖς» (Ἔξοδ. Κ΄ 1-5). Μᾶς εἶχε ἐκ νέου προειδοποιήσει: «Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. ἤ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἤ ἑνὸς ἀνθέξεται καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ» (Ματθ. Στ΄ 24). Ἡ λέξη μαμωνᾶς εἶναι ἀραμαϊκὴ καὶ σημαίνει κέρδος (συνηθέστερα ἀνέντιμο), λύτρα, δωροδοκία, ἀποζημίωση, πάντοτε μὲ μιὰ αἴσθηση ἀναξιοπρέπειας καί τινος ἠθικὰ ἐπιλήψιμου. Παραπέρα δηλώνει τὸν ὑλικὸ πλοῦτο καὶ τὴν ἀρρωστημένη προσκόλληση σ’ αὐτόν. Σημαίνει τελικὰ πλεονεξία, τὴν ὁποία ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἀπερίφραστα ἐχαρακτήρισε ὡς εἰδωλολατρία (Κολ. Γ΄ 5). Ἡ πλεονεξία παραγκωνίζει τὸν Θεὸ δίνοντας προτεραιότητα στὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ὡσὰν αὐτὰ νὰ μποροῦν νὰ στηρίξουν τὴν ἐλπίδα τοῦ ἀνθρώπου γιὰ ζωή. Ὁ πλεονέκτης προσκολλᾶται ἀρρωστημένα στὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ἀφοσιώνεται στὴν ἀπόκτηση, τὴν αὔξηση ἤ διατήρησή τους καὶ ξεχνᾶ ὁλότελα τὸν τροφοδότη καὶ ζωοδότη Θεό. Ἡ ὕλη ἔγινε ἡ θρησκεία του, ὁ χαμοθεός του, αὐτὴν ἐμπιστεύεται, δηλαδὴ πιστεύει, γι’ αὐτὴν κάνει τὰ πάντα. «Ὁ ἀγαπῶν ἀργύριον, οὕτως ὡς ἀγαπᾶν ὤφειλε Κύριον τὸν Θεὸν ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς», λέει ὁ Μέγας Βασίλειος, «ὁ τοιοῦτος ἀντὶ τοῦ δεουλεύειν τῷ Κυρίῳ, δουλεύει τῷ μαμωνᾷ, τὸ τῷ Θεῷ ὀφειλόμενον τῆς ἀγάπης μέτρον ἐπὶ τὸ ἀργύριον μεταθείς. Διὰ τοῦτο γίνεται ἡ πλεονεξία εἰδωλολατρία ἐπειδὰν τὰ τῷ Κυρίῳ προσφερόμενα δῶρα ἐπὶ τὰ γήϊνα μετενέγκῃ» (Εἰς τὸν Προφ. Ἠσαΐαν, κεφ. 1, PG 30, 212 CD). Δυστυχῶς στὴν ἐποχή μας θὰ ἀκουόταν ἐξαιρετικὰ ἐπίκαιρος ὁ λόγος τοῦ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἑορτάσαντος Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου: «Οἱ πολλοὶ περὶ τὴν τῶν χρημάτων μαίνονται συλλογὴν καὶ τὸν Θεὸν μισήσαντες ἀγαπῶσι τὸν μαμωνᾶν» (Περὶ Κατανύξεως Α΄, ΕΠΕ 28, 634). Ἡ λατρεία τοῦ μαμωνᾶ εἶναι ἡ μεγάλη ἁμαρτία τῶν ἡμερῶν μας! Τί ἄλλο μαρτυρεῖ ἡ λύσσα μὲ τὶς ἀτέλειωτες ἐπενδύσεις, τὰ χρηματιστήρια, τὶς μετοχές, τὰ χαρτοφυλάκια, τὰ ρέπος, τὰ ὁμόλογα, τὶς ρευστοποιήσεις, τὰ θαλασσοδάνεια, τὶς μεγαλοπιστώσεις, τὰ συναλλαγματικὰ παιγνίδια, τὴν ἀκαριαία παρακολούθηση τῶν διεθνῶν ἀγορῶν, τῶν ἐπιτοκίων, τῶν συναλλαγῶν, τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ, τοῦ σκαμπανεβάσματος τῶν ἀξιῶν κ.τ.τ.; Ὅποιος ἔχει ὄμματα πνευματικὰ βλέπει ὅτι μπροστά μας «ἕστηκεν εἰκὼν χρυσῆ, ἡ τοῦ μαμωνᾶ τυραννίς», ὅπως θἄλεγε καὶ πάλι ὁ θεῖος Χρυσόστομος (Κατὰ Ματθαῖον Α΄, ΕΠΕ 9, 154). Εἰκὸνα Ναβουχοδονοσώρειος ἐν πεδίῳ Δεηρᾷ, τὴν ὁποία «ἔκνοον πρόσταγμα τυράννου δυσεβοῦς» καλεῖ ἐπίμονα σὲ διαρκῆ προσκύνηση. Καὶ ὅποιος ἔχει «ὦτα ἀκούειν», μέσα ἀπὸ τὰ πολυμέσα, τὴν τηλεόραση, τὸ διαδίκτυο, τὸν τύπο, τὸ ραδιόφωνο κ.λπ.,  ἀκούει τὸν πονηρὸ κήρυκα μὲ διάτορη φωνὴ νὰ ἐντέλλεται: «Ὑμῖν λέγεται, λαοί, φυλαί, γλῶσσαι· ᾖ ἄν ὥρᾳ ἀκούσητε τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος, σύριγγός τε καὶ κιθάρας, σαμβύκης καὶ ψαλτηρίου καὶ συμφωνίας καὶ παντὸς γένους μουσικῶν, πίπτοντες προσκυνεῖτε τῆ εἰκόνι τῇ χρυσῇ ᾖ ἔστησεν Ναβουχοδονόσωρ ὁ βασιλεύς» (Δαν. Γ΄ 4-5). Οἱ περισσότεροι ἐνέδοσαν «καὶ ἐγένετο ὅτε ἤκουσαν οἱ λαοὶ τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος, σύριγγός τε καὶ κιθάρας, σαμβύκης καὶ ψαλτηρίου καὶ συμφωνίας καὶ παντὸς γένους μουσικῶν, πίπτοντες πάντες οἱ λαοί, φυλαί, γλῶσσαι προσεκύνουν τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ, ᾖ ἔστησε Ναβουχοδονόσωρ ὁ βασιλεὺς» (Δαν. Γ΄, 7) στὴ Wall Street, στὰ Χρηματιστήρια, στὶς Τράπεζες, στὰ ἀνταλλακτήρια, στὰ σαράφικα, στὰ ἀεριτζήδικα τῆς Νέας Ὑόρκης, τῆς Ἀθήνας, τοῦ Λονδίνου, τοῦ Τόκυο, τοῦ Χόνγκ-Κόνγκ, τοῦ Πεκίνου, τῶν Βρυξελλῶν, τῆς Φραγκφούρτης, τοῦ Παρισιοῦ κ.λπ. Ἐλάχιστοι εἶναι μὲ τὴ μερίδα τῶν ἁγίων Τριῶν Παίδων! Οἱ περισσότεροι προτίμησαν τὴν εἰκόνα τὴ χρυσῆ, τὸν μαμωνᾶ. Ἄλλοι ἐνεργῶς καὶ δημοσίᾳ καὶ γυμνῆ τῇ κεφαλῇ καὶ ἄλλοι ὑποκαρδίως, ρίχνοντας κρυφὰ πρὸς τὸ μέρος της τὸ θυμίαμα τῆς ἐπιθυμίας. Οἱ πάντες, σχεδόν, «φιλαργυρίαν νοσοῦντες, τὴν πάντων κακῶν αἰτίαν» (Γρηγ. Παλαμᾶς: ὁμιλ. ΛΘ΄ Ἐν Λιτῇ, ΕΠΕ 10, 500-502), «ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία· φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν, καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ» (Ρωμ α΄,  22-23) – μετήλλαξαν δηλ. τὴν λατρεία τοῦ μόνου ἀληθινοῦ Θεοῦ μ’ ἐκείνην τοῦ εἰδώλου τῆς ἀπάτης τοῦ πλούτου, τῆς ὕλης, τοῦ χοός. Παραδόθηκαν «εἰς νοῦν ἀδόκιμον»  καὶ ὄχι μόνο συμπεριφέρθηκαν ὅπως πιὸ πρὶν μὲ ἐπώδυνη εἰλικρίνεια μᾶς διεζωγράφισε ὁ Μητροπολίτης Μεσογαίας, ἀλλὰ διέπραξαν καὶ τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς ἁμαρτίας, δηλ. τὴν εἰδωλολατρία! Δὲν στοχάσθηκαν τοὐλάχιστον πὼς ἡ ὕλη, ὁ πλοῦτος, τὸ συνάλλαγμα, εἶναι «ὀλιγοχρόνιον κτῆμα· ἀγνώμων οἰκέτης, αἱμοβόρος καὶ ἀνδροφόνος· ποταμίων ρευμάτων μιμεῖται φύσιν» (Ἰω. Χρυσόστομος: Εἰς τὸ «Μὴ φοβοῦ ὅταν πλουτήσῃ ἄνθρωπος», Α΄, ΕΠΕ 8^Α, 276-278) ἤ ἐκεῖνο ποὺ τόσο ὄμορφα λέει μὲ ἡδυσμένο ποιητικὸ λόγο ὁ Θεολόγος Γρηγόριος: «Τὰ δὲ χρήματα παίζει πλανῶντα τὴν φιλόπλουτον νόσον, ἄλλοις ἐπ’ ἄλλῳ προσγελᾶν πεφυκότα, πόρνης ἀπίστου τὸν τρόπον μιμούμενα, πολλοὺς ἐραστὰς ποικίλως μωκωμένης, συνόντα, καὶ φεύγοντα, καὶ κολλώμενα, τούτοις, ἐκείνοις, οὐδενὶ δὲ γνησίως. Τὸ γὰρ βέβαιον οὐκ ἔχει πλούτου φύσις, λάβροις θαλάσσης κύμασιν εἰκασμένη, κυρτουμένοις, πίπτουσιν ἀστάτῳ φορᾷ» (Ἔπη εἰς ἑτέρους Η΄, Πρὸς Σέλευκον, ΕΠΕ 11, 136-138). Ἤδη ἡ πόρνη ἐκείνη τοὺς ξεγέλασε, ὁ θησαυρὸς ἔφυγε ἀπὸ τὰ χέρια τους, κατακρήμνισε τὰ ὄνειρά τους, διέλυσε τὰ σχέδιά τους, ἐτσάκισε τὰ φτερά τους κι ἔφερε τόση δυστυχία στὴν ἀνθρωπότητα! «Ὁ πεποιθὼς ἐπὶ πλούτῳ οὗτος πεσεῖται» {Παροιμ. Ια΄, 28), ἔλεγε ἡ Γραφή, ἀλλὰ ποιός ἄκουε; Καὶ τώρα, οἱ προστιθέντες καρδίαν στὸν ρέοντα πλοῦτο (Ψαλμ. Ξα΄ 11), δηλαδὴ «οἱ τὴν εἰκόνα προσκυνήσαντες, ὄψονται τὸ πῦρ αὐτοῖς θηρίου χαλεπώτερον παντὸς ἐπιπηδῶν καὶ καθέλκον ἔνδον» (Ἰω. Χρυσόστομος: Κατὰ Ματθαῖον Α΄,  ἔνθ’ ἀνωτ.). Μόνο ποὺ στὸ πῦρ αὐτὸ μαζὶ μὲ τὰ ξερὰ καίγονται ἤδη καὶ τὰ χλωρά. Μαζὶ μὲ τοὺς χρυσολάτρες, τοὺς παραδόπιστους, τοὺς χαμοθεόδουλους, ἐκείνους ποὺ γιὰ χάρη τοῦ μπεζαχτᾶ ἀδίκησαν πολλούς, ἐπάτησαν ἐπὶ πτωμάτων, εὐτέλισαν θεσμούς, ἀπομύζησαν τὴν ἰκμάδα λαῶν καὶ χωρῶν ὁλοκλήρων, ὑφίστανται τὶς συνέπειες τὴς μεγάλης ἁμαρτίας καὶ πολλοὶ λιγότερο ὑπεύθυνοι, καὶ κάποιοι λίγοι ἀνεύθυνοι. Κρίση! Συμφορά!...

Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε στὸ σημεῖο αὐτὸ νὰ δανειστῶ τὰ φῶτα ἑνὸς συγχρόνου Ἁγίου, τοῦ Ἐπισκόπου Ζίτσης καὶ Ἀχρίδος Νικολάου Βελιμίροβιτς (+1956), τοῦ «Νέου Χρυσοστόμου» τῆς Σερβικῆς Ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος ἔζησε τὴν Παγκόσμια Οἰκονομικὴ Ὕφεση τοῦ 1929. Κάποιος ἱερέας Κόναν τοῦ ἔγραψε ρωτώντας τον ἀπὸ ποῦ προερχόταν ἡ κρίση ἐκείνη καὶ τί ἐσήμαινε αὐτή. Τοῦ ἀπάντησε, μεταξὺ ἄλλων: «Ἡ ‘crisis’ [κρίση] εἶναι ἑλληνικὴ λέξη καὶ σημαίνει ‘δίκη’… Ἕως τώρα οἱ εὐρωπαϊκοὶ λαοὶ χρησιμοποιοῦσαν τὴ λέξη ‘δίκη’, ἀντὶ γιὰ τὴ λέξη ‘κρίση’, ὅποτε καὶ νὰ τοὺς εὕρισκε κάποια συμφορά. Τώρα ἡ καινούργια λέξη ἀντικατέστησε τὴν παλιά, καὶ τὸ κατανοητὸ ἔγινε ἀκατανόητο. Ὅταν γινόταν ξηρασία, πλημμύρα, πόλεμος ἤ ἔπεφτε ἐπιδημία, ὅταν ἔρριχνε χαλάζι, γίνονταν σεισμοί, πνιγμοὶ καὶ ἄλλες συμφορές, λέγανε: ‘Θεία δίκη’! Καὶ αὐτὸ σημαίνει: κρίση μέσα ἀπὸ ξηρασίες, κρίση μέσα ἀπὸ πλημμύρες, μέσα ἀπὸ πολέμους, μέσα ἀπὸ ἐπιδημίες κ.λπ. Καὶ τὴ σημερινὴ χρηματικο-οικονομικὴ δυσκολία ὁ λαὸς τὴν θεωρεῖ ὡς Θεία δίκη, ὅμως δὲν λέει ἡ δίκη ἀλλὰ ἡ κρίση. Ἔτσι ὥστε ἡ δυσκολία νὰ πολλαπλασιάζεται μὲ τὸ νὰ γίνεται ἀκατανόητη! Ἐφόσον ὅσο ὀνομαζόταν μὲ τὴν κατανοητὴ λέξη ‘δίκη’, ἦταν γνωστὴ καὶ ἡ αἰτία, λόγῳ τῆς ὁποίας ἦρθε ἡ δυσκολία, ἦταν γνωστὸς καὶ ὁ Δικαστής, ὁ Ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν δυσκολία, ἦταν γνωστὸς καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἐπιτρεπόμενης δυσκολίας. Μόλις ὅμως χρησιμοποιήθηκε ἡ λέξη ‘κρίση’, λέξη ἀκαταλαβίστικη σὲ ὅλους, κανεὶς δὲν ξέρει πιὰ νὰ ἐξηγήσει οὔτε γιὰ ποιό λόγο, οὔτε ἀπὸ Ποιόν, οὔτε ὡς πρὸς τί; Μόνο σ’ αὐτὸ διαφέρει ἡ τωρινὴ κρίση ἀπὸ τὶς κρίσεις ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὴν ξηρασία ἤ τὴν πλημμύρα ἤ τὸν πόλεμο ἤ τὴν ἐπιδημία ἤ τοὺς πνιγμοὺς ἤ κάποιους ἄλλους πειρασμούς. Μὲ ρωτᾶς γιὰ τὴν αἰτία τῆς τωρινῆς κρίσης, ἤ τῆς τωρινῆς Θείας δίκης! Ἡ αἰτία εἶναι πάντοτε ἡ ἴδια. Ἡ αἰτία γιὰ τὶς ξηρασίες, τὶς πλημμύρες, τὶς ἐπιδημίες καὶ ἄλλα μαστιγώματα τῆς γενιᾶς τῶν ἀνθρώπων, εἶναι ἡ αἰτία καὶ γιὰ τὴν τωρινὴ κρίση. Ἡ ἀποστασία τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὸν Θεό! Μὲ τὴν ἁμαρτία τῆς Θεο-αποστασίας, οἱ ἄνθρωποι προκάλεσαν αὐτὴ τὴν κρίση, καὶ ὁ Θεὸς τὴν ἐπέτρεψε, ὥστε νὰ ξυπνήσει τοὺς ἀνθρώπους, νὰ τοὺς κάνει ἐνσυνείδητους, πνευματικούς, καὶ νὰ τοὺς γυρίσει πρὸς Ἐκεῖνον. Στὶς μοντέρνες ἁμαρτίες – μοντέρνα καὶ ἡ κρίση. Καὶ ὄντως ὁ Θεὸς χρησιμοποίησε μοντέρνα μέσα ὥστε νὰ τὸ συνειδητοποιήσουν οἱ μοντέρνοι ἄνθρωποι: χτύπησε τὶς τράπεζες, τὰ χρηματιστήρια, τὶς οἰκονομίες, τὸ συνάλλαγμα τῶν χρημάτων. Ἀνακάτωσε τὰ τραπέζια στὶς συναλλαγὲς σ’ ὅλο τὸν κόσμο, ὅπως κάποτε στὸ ναὸ τῶν Ἱεροσολύμων. Προξένησε πρωτόγνωρο πανικὸ μεταξὺ ἐμπόρων καὶ αὐτῶν ποὺ ἀνταλλάσσουν τὸ χρῆμα. Προκάλεσε σύγχυση καὶ φόβο. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἔκανε γιὰ νὰ ξυπνήσουν τὰ ὑπερήφανα κεφαλάκια τῶν σοφῶν τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς, γιὰ νὰ ἔλθουν εἰς ἑαυτοὺς καὶ νὰ πνευματικοποιηθοῦν. Καὶ ἀπὸ τὴν ἄνεση καὶ τὸ ἀγκυροβόλημα στὰ λιμάνια τῆς ὑλικῆς σιγουριᾶς νὰ θυμηθοῦμε τὶς ψυχές μας, νὰ ἀναγνωρίσουμε τὶς ἀνομίες μας καὶ νὰ προσκυνήσουμε τὸν Ὕψιστο Θεό, τὸν Ζῶντα Θεό» (Δρόμος δίχως Θεὸ δὲν ἀντέχεται. Ἀθ. 2008, σσ. 33-35). Νομίζω ὅτι ὁ Ἅγιος τὰ λέει κατὰ γράμμα καὶ σ’ ἐμᾶς γιὰ τὴ σημερινὴ κρίση. Δὲν ἔχω καμμιὰ ἀμφιβολία. Ἔτσι εἶναι ἀκριβῶς! Κι ὅπως ὁ θεῖος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς θὰ ἐπέλεγε: «Διὰ ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα παιδευόμεθα, καὶ ἔτι παιδευθησόμεθα». Ναί, θ’ ἀκολουθήσουν κι ἄλλα, «τὴν μὲν γὰρ τῶν ἐπηρειῶν λύσιν ποθοῦμεν τε καὶ ζητοῦμεν, τοῖς δὲ πταίσμασι δι’ ἅ παιδευόμεθα καὶ προστίθεμεν» (Ὁμιλία ΛΘ΄ Ἐν Λιτῇ, ΕΠΕ 10, σσ. 500-502). Δυστυχῶς δὲν φαίνεται μετάνοια στὸν ὁρίζοντα, παρὰ τὸ ὅτι ἀντικειμενικά, εἴτε μᾶς ἀρέσει εἴτε ὄχι, αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη λύση. Ἡ Θεία δίκη, λοιπόν, θὰ συνεχίζεται. Μέχρι πότε; Πάλι θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν Ἅγιο Νικόλαο Βελιμίροβιτς τὴν ἀπάντηση: «Ὅσο τὸ πνεῦμα τῶν ἀνθρώπων παραμείνει δίχως ἀλλαγή. Ὥσπου οἱ ὑπερήφανοι ὑπαίτιοι αὐτῆς τῆς κρίσης νὰ παραιτηθοῦν μπροστὰ στὸν Παντοδύναμο. Ὥσπου οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ λαοὶ νὰ θυμηθοῦν τὴν ἀκαταλαβίστικη λέξη ‘crisis’, νὰ τὴ μεταφράσουν στὴ γλῶσσα τους, ὥστε μὲ ἀναστεναγμὸ καὶ μετάνοια νὰ φωνάξουν: «ἡ Θεία δίκη»! (ἔνθ. ἀνωτ., σσ. 35-36). Εὔχομαι ἡ μέρα αὐτὴ νὰ μὴν ἀργήσει!

Σᾶς εὐχαριστῶ.

πηγή

ΣΥΡΟΥ ΔΩΡΟΘΕΟΣ: ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΕΣ

εκ της Ιεράς Μητροπόλεως Σύρου
 
Είναι ν` απορεί κανείς, και μάλιστα αν είναι της Ιστορίας μελετητής, πώς γίνεται και για κάθε εθνική καταστροφή, ή έστω δύσκολη στιγμή, πάντα κάποιος άλλος ευθύνεται και ουδέποτε εμείς.
Ένα ακόμα δείγμα της διαχρονικής εθνικής μας παθογένειας, που μας εμποδίζει να διδαχθούμε από την Ιστορία, να αποκτήσουμε εθνική αυτοσυνειδησία και να διαφύγουμε από την αδράνειακαι την περί του παρόντος και του μέλλοντός μας αμεριμνησία. Βεβαίως, πρόκειται για μια άποψη αρκετά “βολική”, καθώς μας απαλλάσσει από την ευθύνη των πράξεων και των επιλογών μας, αλλά και ταυτόχρονα εθνικά επικίνδυνη, γιατί μας “αποκοιμίζει” ηθικά και πνευματικά και μας εμποδίζει να πάρουμε κάθε φορά μέτρα και στάση σωτηρίας υπεύθυνα και αποφασιστικά.
Πάντα, φροντίζαμε και (εφ)ευρίσκαμε ένα άλλοθι, μια Κερκόπορτα, από τα χέρια άλλων ανοιγμένη, από την οποία  “μπαίναν στην πόλη οι οχτροί”, είτε αυτή ήταν η Βασιλεύουσα Πόλη του Κωνσταντίνου, είτε η Μικρασία του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού, είτε η περήφανη Ελλάδα του Ευρώ, της Γιουροβίζιον, του Πανευρωπαϊκού Ποδοσφαίρου και των Ολυμπιακών Αγώνων, που, όμως, σε λιγώτερα από δέκα χρόνια μετά κατάντησε “η παλιόψαθα των εθνών”....
Θα μπορούσε, όμως, και στα παραπάνω ν` αντιταχθεί η δύναμη και το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής, που κατόρθωνε μέσα από την καταστροφή να οδηγείται στην αναδημιουργία, ενσάρκωση του Φοίνικα, εκείνου του μυθικού πτηνού “που στη φωτιά ζυγώνει, καίγεται, στάχτη γίνεται και πάλι ξανανιώνει”.
Θα μπορούσε ν` αντιταχθεί και το αδούλωτο φρόνημα του Ελληνισμού, που δεν το έκαμψαν ούτε τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς, ούτε ο καημός της προσφυγιάς!
Ξεχνάμε, όμως, συχνά ότι όλα αυτά δεν έγιναν αυτόματα και μαγικά, ούτε σε μια στιγμή, αλλά για να γυρίσει ο ήλιος χρειάστηκε δουλειά πολλή!

Αλλά, πάνω απ` όλα χρειάστηκαν ιδέες, οράματα και ιδανικά!
Ιδέες, οράματα και ιδανικά, που χαλύβδωναν την Ελληνική ψυχή και της έδιναν φτερά, της έδιναν τη δύναμη να πετάξει ψηλά, να ξεπεράσει τα σύννεφα τα σκοτεινά και να φωλιάσει σε μέρη φωτεινά. ;
Ιδέες, οράματα και ιδανικά, που “έτρεφαν” το λαό μας και “με το χαμόγελο στα χείλη” τον οδηγούσαν πάντοτε μπροστά, μέσα από τις στερήσεις, πείνα και μαύρη του θανάτου καταχνιά!
“Τούτες τις μέρες, που ο άνεμος μας κυνηγάει και τις καρδιές μας πνίγει το συρματόπλεγμα”, και “επί ποταμών Βαβυλώνος” θρηνούμε, πάλι Κερκόπορτες αναζητούμε, πάλι σε τρίτους τα λάθη μας και τις ευθύνες μας να επιρρίψουμε επιζητούμε...
Και τους έχουμε ήδη προσωποποιήσει, δαιμονοποιώντας κατά κύριο λόγο ένα μεγάλο Κράτος της Κεντρικής Ευρώπης και θεωρούμε ανθελληνικό ένα λαό, ο οποίος μελέτησε και θαύμασε όσο κανείς άλλος τον αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό,ο οποίος σπούδασε όσο κανείς άλλος την αρχαία Ελληνική γλώσσα και φιλοσοφία, ο οποίος μιμήθηκε όσο κανείς άλλος την αρχαία Ελληνικη Τέχνη και ο οποίος, εν τέλει, απέδειξε ότι είχε το σθένος να αναγνωρίσει τα κατά της ανθρωπότητας εγκλήματά του και είχε τη δύναμη μέσα από τα συντρίμια της ήττας και της διαίρεσής του να επανακτήσει την αξιοπρέπειά του.

Και μεις, μπροστά στο χείλος του γκρεμού και πάλι   συνομωσιολογούμε, διχογνωμούμε, ο ένας τον άλλο υποβλέπουμε, για το διπλανό μας αδιαφορούμε, το ατομικό συμφέρον μας και μόνο προωθούμε, χωρίς πυξίδα πελαγοδρομούμε, “δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα, προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!”
Κάποιο θαύμα, που θα μας βγάλει από τα αδιέξοδα, που θα ξαναφέρει το χαμόγελο στα πρόσωπά μας, την αισιοδοξία στην καρδιά μας και θα ζωντανέψει τα όνειρά μας...
Αλλά, το θαύμα, κάθε θαύμα, προϋποθέτει και την προσωπικη μας θέληση και πίστη! Την ίδια θέληση και πίστη, που ζητούσε ο Χριστός κάθε φορά πριν εκδηλώσει τη θεϊκή  του παντοδυναμία!
Η Ιστορία σήμερα μας προκαλεί και μας προσκαλεί με τα λόγια του Χριστού: “Θέλεις υγιής γενέσθαι”;
Αλλά, για να ακούσουμε το “ίδε, υγιής γέγονας” πρέπει πρωτύτερα να μας αφεθούν οι αμαρτίες...
Και οι αμαρτίες μας είναι πολλές...
Η κυριώτερη; Ότι δεν έχουμε πια “μια ιδέα στεγανή που να μη μπάζει κρύο”, ότι στερέψαμε από ιδέες, ότι αφυδατωθήκαμε από οράματα, ότι αποστεωθήκαμε από ιδανικά!
Δεν έχουμε, και δυστυχώς φροντίσαμε πολλοί γι`αυτό, δεν έχουμε ένα κοινό στόχο, που να μας ενώνει και τις όποιες διαφορές μας να γεφυρώνει!
Γι` αυτό και τούτη η δύσκολη εποχή είναι η πιό επικίνδυνη απ` όλες! Δεν διακυβεύεται μόνο η οικονομική και συνακόλουθα η εθνική μας ανεξαρτησία, αλλά η ίδια η εθνική μας υπόσταση.
Και άλλοτε ο Ελληνισμός τα είχε χάσει όλα! Αλλά, δεν είχε χάσει την ψυχή του!
Ζώντας στην εποχή των μνημονίων, μέσα σ` όλα ας προσθέσουμε και ένα άλλο μνημόνιο, που θα καταργήσει όλα τα άλλα:
Το μνημόνιο της εθνικής μας μνήμης και αυτοσυνειδησίας!

Βομβαρδίζεται το κάστρο της οικογένειας

Ένας θεσμός που χτυπήθηκε ανελέητα τα τελευταία χρόνια είναι η Οικογένεια. Παλιά λέγαμε : Πατρίδα – Θρησκεία – Οικογένεια. Ήταν (και είναι) τα ιδανικά μας. Αυτό όμως το τρίπτυχο που κράταγε σα κάστρο τη φυλή μας σήμερα βάλλεται!

Α] Από ποιους χτυπήθηκε και από ποιους βάλλεται;

Από την πλουτοκρατία και την εξουσία με το κακό δικό τους παράδειγμα. Δηλαδήοι πλούσιοι και οι εξουσιαστές έκαναν ό,τι ήθελαν, ζούσαν όπως ήθελαν… Παραβίασαν θεσμούς και ιερούς κανόνες. Δημιούργησαν τηλεοπτικούς σταθμούς που ήταν «κατ΄εικόνα και ομοίωσίν» τους. Προέβαλαν με ταινίες, εκπομπές, θέατρο, τραγούδια και τέχνη το μοντέλο μιας «άλλης» οικογένειας, αμερικανικού – δυτικού τύπου, υποταγμένης στη σαρκολατρεία και όχι στο θείο θέλημα.

Τραγουδιστές, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, βουλευτές, ηθοποιοί, ντόπιοι και ξένοι, προβάλλουν ανερυθρίαστα την προσωπική τους δραματική οικογενειακή κατάσταση και από κάτω έχασκε ο επιπόλαιος νεανικός κόσμος και δυστυχώς συνεχίζει να τους μιμείται.

Μετά ήρθαν οι σύγχρονες ιδέες της χειραφέτησης και του φεμινισμού κατέστρεψαν κυριολεκτικά το πρόσωπο εκείνο που λέγεται και είναι «βασίλισσα του σπιτιού», δηλ. τη γυναίκα, η οποία είναι και ο συνεκτικός δεσμός της οικογένειας ως της συζύγου και της μάνας μέσα στο σπίτι.

Η μικτοποίηση των σχολείων δημιούργησε τις συνθήκες της καταστροφής.

Η τηλεόραση αποτέλειωσε τη δουλειά.

Το διαδίκτυο και το κινητό έβαλαν την ταφόπλακα.

Τον τελευταίο καιρό όμως νόμοι και νομοσχέδια (αυτόματο διαζύγιο, ελεύθερες συμβιώσεις, ίσως και γάμοι των διεστραμμένων στο κοντινό μέλλον…) προχώρησαν λίγο πιο κάτω στον κατήφορο της ντροπής και τίναξαν στον αέρα την οικογένεια.

«Επ΄ εσχάτων των ημερών» της Τρόϊκα έρχεται το επίσημο ελληνορθόδοξο κράτος και απαξιώνει τελείως το ελληνικό σπίτι με : τη φτώχεια, τη φορολογία, τη φορολόγηση των πολυτέκνων, την κατάργηση της αργίας της Κυριακής…

Τώρα δυστυχώς οδεύουμε σε μια μουσουλμανοποίηση της κοινωνίας. Οι λαθροέποικοι θα επιβάλλουν νέους κορανικούς νόμους και θα ζητούν φορτικά την γενική αποδοχή τους, όπως ακριβώς γίνεται σήμερα στην Ευρώπη.

Β] Υπάρχει όμως και μια ελπιδοφόρα άνοιξη: στην τελευταία δημοσκόπηση ο ελληνικός λαός παρά τον όποιο βομβαρδισμό που υφίσταται, εμπιστεύεται με ποσοστό 98% την ελληνική οικογένεια και την βάζει στην πρώτη θέση της κλίμακας των αξιών.

Αυτό είναι μια νίκη του Θεού και του ευσεβούς λαού.

Το Μυστήριο της Οικογένειας είναι θεοϊδρυτο και ακατάλυτο. Αλλοίμονο σε κείνον που θα βάλει δυναμίτη στα θεμέλια του ελληνορθόδοξου σπιτικού.

Θάχει να κάνει με το Θεό.

Και τούτο διότι η οικογένεια είναι «κατ΄ οίκον Εκκλησία», κατά τον απόστολο Παύλο, και «εκκλησία μικρά», κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον θεολόγο!

Γ] Οπωσδήποτε πρέπει να κρατήσουμε άμυνες και να συγκρατήσουμε τους Έλληνες στον κατήφορο της απαξίωσης της οικογένειας και της μνημονιακής επίθεσης σε βάρος της.

Οι εχθροί της Πίστεως και της Πατρίδας δεν θέλουν να υπάρχει Παραδοσιακή Ελληνική Οικογένεια, γιατί γνωρίζουν ότι αυτό το κύτταρο της κοινωνίας, και μάλιστα της ελληνορθόδοξης, είναι πριν από το Σχολείο, σχολείο, πριν από την Εκκλησία, εκκλησία, και πριν από την Πατρίδα, πατρίδα μικρή.

Μέσα σ΄ αυτή την οικογένεια ομιλούν πρώτα – πρώτα τα παιδιά την μητρική τους αθάνατη ελληνική γλώσσα, διδάσκονται από γονείς και παππούδες για τον αληθινό Θεό και μαθαίνουν για την ένδοξη ελληνική Πατρίδα, την Ελλάδα. Βιώνουν μάλιστα την οικογενειακή ατμόσφαιρα με όλες ασφαλώς τις ανθρώπινες δυσκολίες και αδυναμίες της.

Οι εχθροί θέλουν να σπάσουν τις ρίζες. Θέλουν να γκρεμίσουν τα θεμέλια της ψυχής των Ελλήνων. Να μας κάνουν ξένους και απόμακρους, κοσμοπολίτες και ερημοσπίτες, ανέστιους, άθεους και άστοργους. Φύλλα στον άνεμο της παγκοσμιοποίησης.

Προχωρούν με σχέδιο: εισάγοντας ιδέες ανατρεπτικές, φυγόκεντρες για την οικογένεια και μπήγοντας το στιλέτο του απρόσωπου μαρξισμού, της φτώχειας του μνημονίου και της διάλυσης του ευρωπαϊσμού στην ελληνική οικογένεια.

Δ] Απάντησή μας σε όλους αυτούς και σε όλα αυτά τα σχέδια είναι η Οδύσσεια και ο Οδυσσέας. Είναι η επιστροφή στην Ιθάκη. Η επιστροφή αυτή δεν είναι μόνο η επιστροφή στην χαμένη πατρίδα, αλλά είναι και ο γυρισμός στη γλυκιά οικογένεια και στο ζεστό πατρικό σπίτι.

Όχι λοιπόν άλλες υποχωρήσεις! Όσοι αγαπάμε Χριστό και Ελλάδα, θα γυρίσουμε πίσω στις ρίζες μας.

Μπορεί οι παγκοσμιοποιητές και οι εγχώριοι εκπρόσωποί τους να θέλουν να γονατίσουν την ελληνική οικογένεια με τα ολέθρια νομοσχέδια και την καταραμένη φτωχοποίηση.

Μπορεί τα υπουργεία να ετοιμάζουν τον «γάμο» των ομοφυλοφίλων και να κόβουν τα επιδόματα της πονεμένης και πολύτεκνης οικογένειας

Μπορεί ο διάβολος και τα θλιβερά όργανά του να θέλουν να διαλύσουν την ελληνορθόδοξη Εστία της παραδοσιακής οικογένειας και να βγάλουν τα μέλη της στο δρόμο και στο πεζοδρόμιο.

Μπορεί οι καναλάρχες να θέλουν να μπολιάσουν την ευλογημένη ελληνική οικογένεια με δυτικά πρότυπα ελευθεριάζουσας νοοτροπίας ή να προβάλουν νωχελικά παραδείγματα πολυγαμίας με τα χαρέμια της ανατολίας.

Μπορεί οι δήμοι να θέλουν να οργανώνουν εν μέσω κρίσης καρναβάλια και να επιδοτούν φιέστες, αντί να προσπαθούν να εξοικονομήσουν βοηθήματα για τις πολύτεκνες φαμελιές.

Μπορεί οι «κολοβές αλεπούδες» του καλλιτεχνικού ή δημοσιογραφικού κόσμου να θέλουν να επιβάλουν σαν μόδα τη ντροπή τους.

Ε] Εμείς όμως «εις πείσμα όλων των δαιμόνων» θα μείνουμε πιστοί σ΄ αυτά που παραλάβαμε, δίπλα στο Χριστό, στο Γάμο της Κανά, μαζί με την Παναγία Μητέρα Του και τους Αγίους Αποστόλους Του και βεβαίως μαζί με τους Μάρτυρες και τους Ήρωες της φυλής μας, γύρω από το οικογενειακό τραπέζι και το τζάκι του σπιτιού μας, στην αγκαλιά των γονέων μας, των παππούδων και γιαγιάδων μας, που υπήρξαν τα αγκωνάρια και οι κολόνες του ελληνικού σπιτιού.

Η δόξα και η τιμή του Γένους μας!

πηγή    /  αντιγραφή

Η πολύχρονη υπομονή, που έφερε άμετρη τη χάρη του Θεού.

Ένας από τους αγίους πατέρες είπε: Ήταν ένας γέροντας αναχωρητής, τίμιος, και πήγα μια φορά σ' αυτόν, όταν ήμουν καταπονημένος από τους πειρασμούς.
Αυτός ήταν άρρωστος και κατάκοιτος και, αφού τον χαιρέτησα, κάθισα κοντά του και του είπα:
- Κάνε μια ευχή για μένα, πάτερ, διότι πολύ θλίβομαι από τους πειρασμούς των δαιμόνων.
Και ο γέροντας άνοιξε τα μάτια του και μου είπε:
- Παιδί μου, εσύ είσαι νέος και δε θ' αφήσει ο Θεός να καταπονηθείς από αβάσταχτους πειρασμούς.
Κι εγώ του είπα:
- Και νέος είμαι και πειρασμούς έχω από πολύ ενάρετους ανθρώπους.
Κι εκείνος πάλι μου είπε:
- Λοιπόν, ο Θεός θέλει να σε κάνει σοφό.
Κι εγώ είπα:
- Πώς θα με κάνει σοφό; Εγώ κάθε μέρα γεύομαι το θάνατο της ψυχής.
Κι εκείνος αμέσως απάντησε:
- Σώπα, παιδί μου. Είπα ότι σε αγαπά ο Θεός και θα σου δώσει τη χάρη του.
Και πρόσθεσε:
- Να ξέρεις, παιδί μου, ότι τριάντα χρόνια πολέμησα με τους δαίμονες και επί είκοσι χρόνια δε φάνηκε να μη βοήθησε καθόλου ο Θεός. Κι όταν πέρασε το εικοστό πέμπτο, άρχισα να βρίσκω κάποια ανάπαυση, που με τον καιρό γινόταν πιο μεγάλη.
Μετά το εικοστό έβδομο και το εικοστό όγδοο έτος η ανάπαυση της ψυχής μου γινόταν πολύ πιο έντονη. Και τώρα που περνάει το τριακοστό έτος και κοντεύει να τελειώσει, τόσο στερεώθηκε μέσα του η ανάπαυση, ώστε δεν μπορώ να την υπολογίσω και να τη μετρήσω.
Και τελείωσε ο γέροντας με αυτά τα λόγια:
- Όταν θελήσω να σηκωθώ για να προσευχηθώ, τρεις ψαλμούς προφταίνω να πω με το στόμα μου και από κει και πέρα, τρεις μέρες να στέκομαι όρθιος, αισθάνομαι έκσταση κοντά στο Θεό και δεν καταλαβαίνω καθόλου κούραση.
Βλέπεις τώρα, τι άμετρη ανάπαυση μου προξένησε η πολύχρονη εργασία της υπομονής;

Άγιος Ισαάκ ο Σύρος
πηγή