"Οι Χαιρετισμοί Της Παναγίας" ή "Ο Ακάθιστος Ύμνος". Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Τελίδης

Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια,

ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια,

αναγράφω σοι η Πόλις σου, Θεοτόκε. 

Αλλ’ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον,

εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον,

ίνα κράζω σοι,

Χαίρε,Νύμφη Αύμφευτε.

  Πρόκειται για τον δημοφιλέστερο ύμνο (ακολουθία) της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τον  δημοφιλέστερο ύμνο όμως και σε παγκόσμιο επίπεδο.

    Ψάλλετε κατά την έναρξη Των Νηστειών ή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και κατά τις πρώτες πέντε εβδομάδες, αμέσως μετά την Καθαρή Δευτέρα και κάθε Παρασκευή, ψάλλεται δε σε τμηματική διαδικασία, κατά τις πρώτες τέσσερις Παρασκευές και ολόκληρος την πέμπτη Παρασκευή.

   Ο ύμνος είναι χωρισμένος σε τέσσερις στάσεις: α΄ – β΄ – γ΄ – δ΄ + την «ολοκληρωμένη» ε΄ στάση. Κάθε στάση περιλαμβάνει και ένα τμήμα του Ύμνου κατά την αλφαβητική ανάπτυξη αυτού: Α-Ω (ο ύμνος αποτελεί ακροστιχίδα που σχηματίζεται και ολοκληρώνεται με τα είκοσι τέσσερα γράμματα της Ελληνικής Αλφαβήτου) και ως εξής: Α΄ ΣΤΑΣΗ:  από Α μέχρι και Ζ, Β΄ ΣΤΑΣΗ:  από Η μέχρι και Μ, Γ΄ ΣΤΑΣΗ:  από Ν μέχρι και Σ και την Δ΄ ΣΤΑΣΗ: από Τ μέχρι το Ω και η Ε΄ ΣΤΑΣΗ: περιλαμβάνει όλα τα μέρη της ακροστιχίδας από Α μέχρι και Ω, ενώ κάθε Στάση, λαμβάνει χώρα (κατ’ αντιστοιχία), σε κάθε μία από τις πρώτες πέντε Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ή Των Νηστειών.

Ο Ακάθιστος Ύμνος «ποιητικά» ανήκει στα Κοντάκια.

    Σε κοντό ξύλο τύλιγαν τη μεμβράνη που ήταν αναγραμμένος ο ύμνος.

Το πρώτο τροπάριον του κοντακίου ονομάζεται «προοίμιον» ή «κουκούλιον», ενώ, όλα τα τροπάρια που ακολουθούν και τα οποία συναποτελούν το κοντάκιον, ονομάζονται οίκοι. Η ονομασία «οίκοι», ίσως να προέρχεται λόγω της οικοδομικής έννοιας, που πιθανόν εδίδετο, αποτελούσε δε ένα ολοκληρωμένο οικοδομικό έργο, προς τιμή κάποιου τιμωμένου προσώπου, Αγίου.

   Το Κοντάκιον είναι ο συνήθης όρος, που αφορά στην εισαγωγική αρχή (προοίμιο), των εκκλησιαστικών ύμνων, αποτελείται δε από μία και μόνη στροφή. Το Κοντάκιον ακολουθείται από απεριόριστους οίκους (στροφές). Κάθε Οίκος (υποχρεωτικά), καταλήγει σε διακριτό «εφύμνιον», αποτελούμενο από ένα δύο ή και τρεις στίχους, που υποχρεωτικά επαναλαμβάνονται,  κατά τον αυτό τρόπο και ολόκληροι,  σε όλους τους οίκους,  σε ολόκληρο τον ύμνο....

Η συνέχεια του άρθρου μας για τον Ακάθιστο ύμνο παρακάτω...

...η συνέχεια του άρθρου μας...

    Σε διάφορους ύμνους απαντάται το φαινόμενο της ακροστιχίδας, που άλλοτε φανερώνει ολόκληρο, (απλά), το αλφάβητο ή ένα ρητό ή κάποια φράση ή το δηλωτικό του δημιουργού ποιητή του Κανόνος αυτού ή την υπόθεση της γιορτής. Οι δύο μελωδίες, είναι το ιδίωμα αυτό, που χαρακτηρίζει το Κοντάκιο:

μία μελωδία για την είσοδο και μόνο του αρχικού κοντακίου και

μία (η ίδια) για όλες τις στροφές - οίκους που ακολουθούν ίδιες και μέχρι τέλους.

Ο Ακάθιστος Ύμνος ή οι Χαιρετισμοί της Παναγίας, αρχίζουν με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου Παρθένου και στη συνέχεια αναφέρονται στα ακολουθούμενα (χρονικά) γεγονότα:

 Στο πρώτο μισό του Ύμνου, από το  Α έως Μ που αποτελεί το ιστορικό διηγηματικό μέρος αυτού έχουμε:

*Η επίσκεψη του αρχαγγέλου Γαβριήλ.

*Η απορία της Θεοτόκου για το παράδοξο  της σύλληψης.

*Η εξήγηση του Γαβριήλ περί του απορρήτου.

*Η επισκίαση της Παρθένου από την Θεϊκή  δύναμη και η σύλληψη.

*Η επίσκεψη της Μαρίας προς την κυοφορούσα τον    Πρόδρομο Ελισάβετ.

*Η του Ιωσήφ υποψίες του προστάτη - μνηστήρα της Μαρίας.

*Η γέννηση και η προσκύνηση των βοσκών.

*Η υπόδειξη του δρόμου σημείου στους 

    μάγους από το άστρο.

*Η προσκύνηση των Μάγων στον νεογέννητο Ιησού.

*Η επιστροφή των Μάγων στη Βαβυλώνα.

*Η φυγή του Ιησού στην Αίγυπτο.

*Η αγκαλιά του Συμεώνος στο βρέφος.

 Στο δεύτερο μισό του Ύμνου, από το  Ν εως Ω, που αποτελεί το δογματικό, θεολογικό μέρος αυτού, έχουμε:

*Η Σάρκωση του Κυρίου.

*Η Θέωση των ανθρώπων.

*Η ταπείνωση μέσω της ενανθρώπισης και η 

    εξύψωση του νου.

*Η των αγγέλων έκπληξη για την ενανθρώπιση.

*Η απορία των Σοφών του κόσμου.

*Η ταπείνωση του Θεού προβάτου.

*Η Παρθένος γίνεται τείχος προστασίας.

*Η ανεπάρκεια των Ύμνων για την ύμνηση του 

    Σαρκωθέντος.

*Η καθοδηγήτρια λαμπάδα Θεοτόκος για τη 

    Θεογνωσία.

*Η έλευση του Ιησού για τη χάρη του κόσμου.

*Η έμψυχος ναός Θεοτόκος για τη δόξα του Ιησού.

*Η ύμνηση και η Ικεσία για την Παρθένο.

Ο Ακάθιστος Ύμνος έχει δε δύο εφύμνια:

       1. Το «Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε», για τους (περιττούς-μονούς) Οίκους ήτοι:

             Α – Γ – Ε – Η – Ι – Λ – Ν – Ο – Ρ – Τ – Φ – Ψ και

      2. Το «Αλληλούια», για τους (άρτιους-ζυγούς) Οίκους ήτοι:

            Β – Δ – Ζ – Θ – Κ – Μ – Ξ – Π – Σ – Υ – Χ – Ω.

Οι ύμνοι των μονών στροφών, Α – Γ – Ε – Η – Ι – Λ – Ν – Ο – Ρ – Τ – Φ – Ψ, που είναι και μεγαλύτεροι, είναι αφιερωμένοι στη Θεοτόκο.

Αρχίζουν με μικρό, πεντάστιχο προοίμιο και ακολουθούν οι χαιρετισμοί δώδεκα στίχων, καταλήγοντας με το μονόστιχο εφύμνιο «Xαίρε Nύμφη Aνύμφευτε», σύνολο (18) δεκαοχτώ στίχοι.

# Οι χαιρετισμοί των ύμνων Α+Γ απευθύνονται από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ.

# Οι χαιρετισμοί του ύμνου Ε απευθύνονται από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο που ακόμα είναι έμβρυο.

# Οι χαιρετισμοί του ύμνου Η απευθύνονται από τους ποιμένες.

# Οι χαιρετισμοί του ύμνου Ι απευθύνονται από τους Τρεις Μάγους.

# Οι χαιρετισμοί του ύμνου Λ απευθύνονται από τους πιστούς που ερύσθησαν (ξέφυγαν) από τα είδωλα.

# Οι χαιρετισμοί των ύμνων Ν+Ο+Ρ+Τ+Φ+Ψ απευθύνονται από τους πιστούς (γενικά).

Οι ύμνοι των ζυγών στροφών, Β – Δ – Ζ – Θ – Κ – Μ – Ξ – Π – Σ – Υ – Χ – Ω, που είναι και μικρότεροι, είναι αφιερωμένοι στο Θεό.

Αρχίζουν με μικρή πεντάστιχη διήγηση, καταλήγοντας με το μονόστιχο εφύμνιο «Αλληλούια», σύνολο (6) έξι στίχοι.

Τα εφύμνια τα έψαλλε ολόκληρος ο λαός…

    Σχετικά τώρα με το χρόνο συγγραφής, αλλά και για τον Ποιητή του Ύμνου αυτού, τα πράγματα δεν είναι ξεκάθαρα, παρ’ όλο που, δογματικά, υπάρχει μία θεωρητική χρονολογική και μόνο τοποθέτηση, αφού πιστεύεται και από κοινού είναι αποδέξιμη,  η θεωρία αυτή, πως η όλη ιδεολογική σύνθεση του συνόλου του Ύμνου, φαίνεται να έχει προσαρμοστεί στις αποφάσεις και στις δογματικές θέσεις της Γ΄ Οικουμενικής Συνόδου, άρα όχι πριν του 431 μ.Χ. οπότε και η πλέον καταληκτική ημερομηνία συγγραφής του.

Με βάση αυτή τη χρονική στιγμή υπάρχουν και οι προσεγγίσεις όπως:

* η θεωρία της συγγραφής του Ύμνου, παλαιότερα και μάλιστα κατά την περίοδο που συνεορτάζονταν ο Ευαγγελισμός και η Γέννηση των Χριστουγέννων και μέχρι της αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού (527-565), οπότε, τότε και διαχωρίστηκαν οι γιορτές αυτές.

*  Ο Συναξαριστής (χωρίς αναφορά σε χρόνο τόπο και μελωδό), συνδέει τον Ύμνο με τα γεγονότα του Αυγούστου του 626, όταν ο Ηράκλειος βρισκότανε σε εκστρατεία κατά των Περσών, ενώ κατά την 6ην του ιδίου μηνός Αυγούστου η Κωνσταντινούπολη δέχεται αιφνιδιαστική επίθεση από τους Αβάρους.

*  Η απουσία του στρατού και η απόλυτη έλλειψη συμφωνίας εκεχειρίας, είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη της Παναγίας των Βλαχερνών.

*  Συνεργαζόμενοι οι Άβαροι με τους Πέρσες, την επομένη και μεθεπομένη, 7 και 8 Αυγούστου, ετοιμάζονται για την τελική επίθεση, με τον Πατριάρχη Σέργιο να περιφέρεται, τρέχοντας, στα τείχη της Κωνσταντινούπολης, κρατώντας την εικόνα της Βλαχερνιώτισσας Παναγίας, καλώντας το λαό, σε ξεσηκωμό κι αντίσταση. Η ακολουθούμενη σφοδρή ανεμοθύελλα και η  καταστροφική, εξ αυτής, -για την αρμάδα του Άβαρο–Περσικού  στόλου, - τρικυμία, που προξενήθηκε, είχε σαν αποτέλεσμα την καταστροφή αυτού και σε συνδυασμό με την λυσσαλέα αντεπίθεση των αμυνομένων, έφερε οικτρό αποτέλεσμα, για τους εχθρούς και τη λύση της πολιορκίας. Το φυσικό φαινόμενο θεωρήθηκε ως θαυματουργή παρέμβαση της Παναγίας, Πολιούχου της Πόλης.

*  Από τις 8 Αυγούστου του 626 ο λαός έψαλλε όρθιος, τον Ύμνο, «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ Τα Νικητήρια», καθιστώντας τον πλέον, από τον διηγηματικό ιστορικό δογματικό του τόνο ύμνο, σε δοξολογικό και εγκωμιαστικό ύμνο.

*  Σε κάθε πολιορκία και κάθε νικηφόρα λύση αυτής, ο ύμνος αυτός εμπλέκει την ιστορία του, και στις ηρωικές εκείνες εποχές, οι Έλληνες, έχοντας την ανάγκη να υπάρξουν, ακόμα και μέσα από την αφάνειά τους, έστω και με το να βάζουν ως ενδιάμεσο την ένδοξη ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, δημιουργούν θρύλους, οι θρύλοι ανοίγουν τα φτερά τους, γίνονται ύμνοι, γίνονται τέχνη, που ίσως μερικές φορές να μπερδεύουν τη γνώση και να δημιουργούν σύγχυση στην επιστημονική έρευνα. 

* Όπως και να χει όμως, το θέμα υπάρχει, η ιστορία υπάρχει, όπως υπάρχει και ο σπουδαίος αυτός, Ακάθιστος Ύμνος, (που δεν είναι ο μόνος ακάθιστος – μιας και πολλοί άλλοι άδονται και ψάλλονται με το εκκλησίασμα όρθιο), που γράφει ακόμα, μέχρι σήμερα, την καλλιτεχνική του ιστορία, με την ποιητική του υπέρ-δυναμική, με όλον αυτό τον συγκριτικό και υπερθετικό βαθμό, που χρησιμοποιεί σε όλα τα αναφερόμενα, καταγραμμένα επίθετα, που περιλαμβάνει, με τις απέραντες λογοτεχνικές μεταφορές, παρομοιώσεις, με τα ασύλληπτα καλολογικά του στοιχεία, ώστε αβίαστα να υπερβάλλει, σε τέτοιο υψηλό επίπεδο, που να τον καθιστά μοναδικό, όχι μόνο σε εθνικό, θρησκευτικό, θεολογικό, λογοτεχνικό, "παραληρηματικό" και αγαπητικό, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, να καθίσταται μοναδικός και αξεπέραστος.

* Σε κάθε "Χαίρε" του συγγραφέως του Ακαθίστου Ύμνου, αναγνωρίζουμε ένα-ένα τα στοιχεία του χαρακτήρα του,  σε κάθε στροφή, σε κάθε λέξη, σε κάθε επίθετο που βάζει μπροστά στην Παναγία ξεχειλίζει η αγάπη του για αυτήν, κάθε μεταφορά και καλολογικό στοιχείο που χρησιμοποιεί, μας υποδεικνύει την βαθιά πίστη του και τέλος όλα αυτά τα μέσα που με τόσο όμορφο και επιδέξιο τρόπο επιστρατεύει για να υπηρετήσει την τέχνη του, και που εγώ με τόση επιμονή και με επιστημονική διάθεση προσπαθώ να σας αναλύσω, όλα αυτά μας διαβεβαιώνουν πως το ταλέντο αυτό, το χάρισμα που σίγουρα έχει, η δεξιοτεχνία της πέννας αυτού του άγνωστου συγγραφέως, δεν μπορεί να είναι ανθρώπινα, αλλά μόνο θεόπνευστα και θεόσταλτα, όπως και ολόκληρη άλλωστε η εκκλησιαστική τέχνη, που περιλαμβάνει την αγιογραφία,την αργυροχρυσοχοΐα και τόσες άλλες μορφές τέχνης για την λατρεία του Θεού.

*  Ο ποιητής, δεν είναι ξεκάθαρος. Κάποιοι τον χρεώνουν στον σπουδαίο Ρωμανό το Μελωδό.

Το τάλαντον του ανθρώπου αυτού ήταν τέτοιο, που κάποιοι βρίσκουν συγκλίσεις, στον ύμνο με το υπόλοιπο έργο του. όμως η πιο ήρεμη μελέτη φανερώνει στοιχεία τα οποία δε συνάδουν στην εξ αυτού συγγραφή.

Η ιστορική περιπέτεια της περιοχής, της πίστης, της γεωγραφίας, του κόσμου τότε, φέρνει το τοπίο, μπροστά σε καταστάσεις και γεγονότα, τέτοια, όπου:

* Οι Εικονόφιλοι και οι εικονομάχοι, η επανάκτηση του Τιμίου Σταυρού, η αγαπητική αλλοίωση του Συναξαριστή, ο Πατριάρχης Γερμανός Α΄, οι μοναχοί του Στουδίου, ο Λέων ο Γ΄, ο Ηράκλειος, ο Λέων ο Ίσαυρος, Επίσκοπος Βενετίας και η λατινική του μετάφραση, η εικόνα με το ειλητάριο, ο μοναχός,   ο Κοσμάς ο Μελωδός ή ο Άγιος Κοσμάς, ο Πατριάρχης Σέργιος, ο Γεώργιος Πισίδης, ο Ιερός Φώτιος, ο Απολινάριος ο Αλεξανδρεύς, ο Μητροπολίτης Νικομήδειας, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο Ιωσήφ Ξένος ο Υμνογράφος, οι ποιητές του πριν και του μετά, συμβάντα, ονόματα, καταστάσεις, που εμπλέκονται, διπλοσφίγγοντας κάθε πτυχή, διπλοκλειδώνοντας, κάθε πόρτα, τριπλομανταλώνοντας κάθε παράθυρο και παραθυράκι, όλα αυτά τα πρόσωπα συντελούν προκειμένου να αποκρυφτεί τελικά η δικαιολόγηση της συγγραφής, η χρονική περίοδος, αλλά και η πατρότητα του Ακαθίστου Ύμνου.

*Ποιος ξέρει, ίσως να είναι από Θεού, και ίσως να είναι πιο χρήσιμο για εμάς να αναρωτιόμαστε για την πατρότητα της συγγραφής αυτού του μοναδικού αριστουργήματος της λογοτεχνικής αλλά και της θεολογικής πραγματικότητας της εποχής εκείνης, αλλά επιτρέψτε μου, και της σύγχρονης, από ότι να τον γνωρίζουμε τον συγγραφέα-ποιητή και να πλέκουμε για αυτόν εγκώμια στο όνομα του. 

*  Το προοίμιο τροπάριο πάντως, «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ», αναμφιβόλως συνετάχθη κατ’ εκείνες τις ημέρες και ώρες της πολιορκίας την 7η και 8η Αυγούστου του 626 από τους Αβάρους και τους Πέρσες, αντικαθιστώντας το προϋπάρχον, «Το προσταχθέν μυστικώς».

* Παρ’ όλο που τα γεγονότα δεν συνέπεσαν με την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ο Ακάθιστος Ύμνος ψάλλεται, αυτή ακριβώς την περίοδο. Τα γεγονότα όμως έχουν ώς εξής: Στις 8 Αυγούστου λύεται η πολιορκία επί Ηρακλείου, Σεπτέμβριο λύεται η πολιορκία επί Πωγωνάτου, στις 16 Αυγούστου εορτάζεται η ανάμνηση της σωτηρίας της Πόλης επί Λέοντος Ισαύρου, στις 18 Ιουνίου λύεται η πολιορκία επί Μιχαήλ Γ΄. 

Γεννάται λοιπόν το ερώτημα: Τότε γιατί ψάλλεται αυτή την περίοδο;

Μέσα στην Μεγάλη, αυτή, Περίοδο των Νηστειών, της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, συμπίπτει και η Μεγάλη Γιορτή, του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

Παρ’ όλο που η Γιορτή αυτή, του Ευαγγελισμού, είναι πραγματικά Μεγάλη, λόγω της περιόδου εορτασμού της, είναι και η μόνη μεγάλη εορτή, που στερείται προεορτών και μεταγιορτών, επειδή δεν το επιτρέπει το πένθιμο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Έτσι, αποφασίστηκε η αναφορά του, του Ακαθίστου Ύμνου, μετά τα Μικρά Απόδειπνα, των τεσσάρων πρώτων Παρασκευών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (αφού από τελετουργικής απόψεως, τα βράδια των Παρασκευών, ανήκουν στα Λειτουργικά των Σαββάτων – και σε αυτές τις μέρες -Σάββατα- όπως και στις Κυριακές, είναι οι μόνες ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, που επιτρέπονται οι εορτασμοί χαρμόσυνων γεγονότων. 

Ίσως αυτή να είναι η πιθανότερη εξήγηση.

Εκτός από Κοντάκιον ο Ακάθιστος Ύμνος έχει και Κανόνα. 

Αυτός προηγείται του Ύμνου.

«Κανών» σημαίνει χάρακας, ευθεία ράβδος, για την καταμέτρηση, αλλά και τον καθορισμό άλλων πραγμάτων. Αλλιώς και μέτρο, υπόδειγμα, ρυθμιστής.

Στην υμνολογία, Κανών, λέγεται ο μακρύς, μεγάλος ύμνος, που αποτελείται από Ωδές. Οι Ωδές στον αριθμό δεν είναι ίδιες, αλλά δεν μπορούν να υπερβούν τις εννέα.

Κάθε Ωδή (εκ του άδω, ύμνος - άσμα – τραγούδι), αποτελείται από τον «ειρμό» και τρία ή τέσσερα, συνήθως, ακολουθούμενα τροπάρια. Ειρμός, (εκ του είρω, συνάπτω – συνδέω – συμπλέκω – πλέκω – δένω - συνθέτω – αρμαθιάζω και όχι εκ του είρω, λέω – μιλάω, λέγεται η πρώτη στροφή κάθε Ωδής, βάσει της οποίας ρυθμίζονται οι υπόλοιπες στροφές - τροπάρια. Τονικά, μετρικά, μουσικά, ακολουθούν τον τρόπο, (τροπάρια), των ειρμών.

Κάθε Κανών, αποτελείται κατά μέγιστο αριθμό, από εννέα Ωδές, μιας και, εννέα στον αριθμό, είναι και οι Βιβλικές Ωδές:

Οι εννέα βιβλικές Ωδές:

1. «Άσωμεν τω Κυρίω, ενδόξως γαρ δεδόξασται», 
Έξοδος κεφάλαιο ιε΄

2. «Πρόσεχε, ουρανέ, και λαλήσω και ακουέτω 
η γη ρήματα εκ του στόματός μου», 
Δευτερονόμιο κεφάλαιο λβ΄

3. «Εστερεώθη η καρδία μου εν Κυρίω, υψώθη 
κέρας μου εν Θεώ μου επλατύνθη επ’ εχθρούς
 μου το στόμα μου, ευφράνθην εν σωτηρία σου», 
Α΄ Βασιλειών κεφάλαιο β΄

4. «Κύριε, κατενόησα τα έργα σου και εξέστην», 
Αββακούμ κεφάλαιο γ΄

5. «Εκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου προς σε, ο Θεός, διότι φως τα προστάγματά σου
 επί της γης», 
Ησαίας κεφάλαιο κστ΄

6. «Εβόησα εν θλίψει μου προς Κύριον τον Θεόν μου και εισήκουσέ μου», 
Ιωνά κεφάλαιο β΄

7. «Ευλογητός ει, Κύριε, ο Θεός των πατέρων ημών, και αινετός, και δεδοξασμένον το
 όνομά σου εις τους αιώνας»,

Δανιήλ κεφάλαιο γ΄

8. «Ευλογείτε, πάντα τα έργα Κυρίου, τον Κύριον υμνείτε και υπερυψούτε αυτόν εις
 τους αιώνας», 

Δανιήλ κεφάλαιο γ΄

9. «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον και ηγαλλίασε το πνεύμα μου επί τω Θεώ τω 
Σωτήρι μου…», 
Λουκά κεφάλαιο α΄

Κατά συνέπεια οι ποιητές συγγραφείς των Κανόνων ακολουθούν τις εννέα αυτές βιβλικές Ωδές, διαιρώντας τα τροπάρια σε ενότητες, με αριθμό ίσο με τις εννέα Βιβλικές Ωδές. Οι λιγότερες στον αριθμό, ονομάζονται διώδια, τριώδια, τετραώδια, αφού αποτελούνται από δύο ωδές, τρεις ή τέσσερις (Κανόνες Μ. Δευτέρας, Μ. Τρίτης, Μ. Τετάρτης, κ.ά.)

Τα τροπάρια σημαίνουν μικρούς εκκλησιαστικούς ύμνους ή στροφές.

Εκτός όμως αυτών, υπάρχουν και τα άλλα, που ακούγονται ψαλλόμενα στους ναούς, με τις εξής ονομασίες:

*Αντίφωνα: μικρά αρχικά τροπάρια που αργότερα έγιναν εκτενέστερα και ονομάζονται 
έτσι λόγω της εκφώνησής τους από περισσότερους του ενός ψάλτες ή χορούς.

*Απολυτίκια: τροπάρια που ψάλλονται μετά το «νυν απολύεις…» και πριν από την 
απόλυση, κατά το τέλος της Ακολουθίας. Συνήθως ψάλλονται τρεις φορές κατά τον τύπο της Αγίας Τριάδας.

*Απόστιχα ιδιόμελα: όσα ψάλλονται με 
ιδιάζουσα μουσική.

*Εξαποστειλάρια: τροπάρια που κάποιο 
εξ' αυτών περιλαμβάνει τη φράση του 
Ψαλμού 42,3 «Εξαπόστειλον το φως σου…»

*Ευλογητάρια: τα τροπάρια που 
ακολουθούν τη εκφώνηση του στίχου
«Ευλογητός ει, Κύριε, δίδαξόν με τα δικαιώματά σου».

*Θεοτοκία: τροπάρια ύμνησης της Θεοτόκου.

*Καθίσματα: τροπάρια που ψάλλονται μετά την ανάγνωση κάποιων ψαλμών, για να αναπαυθούν οι πιστοί που για λίγο κάθονται.

*Καταβασίαι: οι ειρμοί που ψάλλονται μετά από τους Κανόνες. Η ονομασία
 ίσως να προέρχεται επειδή οι ψάλτες κατέβαιναν από τα στασίδια τους, 
πηγαίνοντας στο κέντρο του ναού, απ’ όπου 

και έψελναν ενωμένοι τα τροπάρια αυτά.

*Στιχηρά: τροπάρια που ακολουθούν 
μεμονωμένους στίχους από τους ψαλμούς.

*Στιχηρά απόστιχα ή απόστιχα: τα τροπάρια
 που   ψάλλονται στους τελευταίους στίχους 
Ψαλμών, οι οποίοι ψάλλονται ολόκληροι.

*Στιχηρά Ιδιόμελα: Τροπάρια που ψάλλονται
 με ιδιάζουσα μουσική.

*Στιχηρά προσόμοια: όσα ψάλλονται με τη 
μουσική των ιδιόμελων.

*Στιχηρά των αίνων ή αίνοι: τροπάρια 
συνοδευτικά των ψαλμικών στίχων «Πάσα πνοή αινεσάτω  τον Κύριον. Αινείται τον Κύριον εκ των ουρανών…»

*Υπακοή: τροπάρια στα οποία ο Διάκος έψαλλε τους πρώτους στίχους, ενώ ολόκληρος ο χορός το υπόλοιπο, (εκ του Υπακούω, υποφωνώ – υπηχώ – ανταποκρίνομαι – ψάλλω, απαντώντας σε άλλον ψάλτη – δίνω ακρόαση).

Ο κανόνας που προηγείται των Χαιρετισμών είναι πλήρης, περιλαμβάνει οχτώ Ωδές και έχει ως ακροστιχίδα τη φράση: «Χαράς δοχείον σοι πρέπει χαίρειν μόνην Ιωσήφ», φανερώνοντας τον Ποιητή του, που είναι ο Ιωσήφ ο Υμνογράφος από τη Σικελία, κατά τον 6ο μ.Χ. αιώνα.

Στο σύνολό του ο Κανόνας έχει οχτώ ειρμούς και τριάντα δύο τροπάρια.

     *Όλα αυτά τα δεδομένα, είναι μερικά από τα στοιχεία που μπόρεσα να συλλέξω για τον Ακάθιστο ύμνο, τα οποία άλλα είναι ιστορικά, σε άλλα πάλι θα βρείτε έκδηλο το συναισθηματικό στοιχείο, άλλα  πάλι αφορούν το ζωντανό τόσα χρόνια ,"Τυπικό" της Εκκλησίας μας, μερικά από αυτά που γράφω θα τα βρείτε ως θέσφατα αφού δεν δέχονται άλλης ερμηνείας, άλλα πάλι είναι διφορούμενα, μερικά ίσως να είναι και λάθος, τα περισσότερα όμως είναι απλά γράμματα του πανέμορφου ελληνικού αλφαβήτου, που ενώνονται  μεταξύ τους και γίνονται λέξεις, που ελκύουν η μια την άλλη για να γίνουν με την σειρά τους οι λέξεις προτάσεις, οι οποίες και αυτές κατόπιν μπαίνουν στην σειρά προσπαθώντας να εκφράσουν την μεγάλη αγάπη μου γιαυτό το "ποίημα" και κατ' επέκταση τον θαυμασμό μου για τον συγγραφέα του και λίγο πιο μακρυά θα βρείτε και την υπερβολική αγάπη μου για την Παρθένο Θεοτόκο, την κόρη των Αγίων που υπηρετώ εδώ και τρία χρόνια, των Αγίων και Δικαίων Θεοπατόρων, του Αγίου Θεοπροπάτορος Ιωακείμ και της Αγίας Θεοπρομήτορος Άννας, που τον ναό τους τώρα χτίζουμε σιγά-σιγά, έναν ναό που θα γίνει το "πατρικό" της μονάκριβης κόρης τους, που θα την "στεγάσει" και εκεί μαζί με τους γονείς της, θα την τιμούμε και θα την δοξολογούμε όπως ακριβώς της αξίζει.
       Ό όποιος λοιπόν συγγραφέας αυτού του θεόπνευστου ύμνου, που τον σκέφτηκε και κατόπιν τον έγραψε σε όποια συγγραφική χρονολογική περίοδο, αλλά και για όποιον λόγο είχε για να κάνει κάτι τέτοιο, εμείς οι απανταχού χριστιανοί Ορθόδοξοι, τον ευχαριστούμε, γιατί όλοι μας κάποια στιγμή, άλλοι καθημερινά στο τέλος της προσωπικής προσευχής μας, άλλοι πιο αραιά, όταν η Παναγία γίνεται ανάγκη που χωρίς αυτήν δεν αναπνέουμε,  μερικοί πάλι από εμάς, μόνο πέντε φορές τον χρόνο, στις Παρασκευές της Σαρακοστής, ακούμε με συγκίνηση τον ύμνο του αυτό από τους ιερείς μας, στους όμορφους Ορθόδοξους ναούς όλης της οικουμένης, ανοίγουμε το βιβλίο των Χαιρετισμών της Θεοτόκου, μερικοί από εμάς και από στήθους, και τότε μαζί με τους ιερείς μας και τον λαό του Θεού, γονατιστοί στην στολισμένη με λουλούδια και κατάφωτη από τα αγιοκέρια και τα τάματα μας, εικόνα της πιο ζεστής μητρικής μορφής, γλυκά της ψελλίζουμε το...

"ΧΑΙΡΕ ΝΥΜΦΗ ΑΝΥΜΦΕΥΤΕ"

Αρχιμανδρίτης π. Χρυσόστομος Τελίδης

ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ! ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ "ΕΠΙΘΕΣΗΣ" ΤΩΝ ΧΕΙΡΩΝ.

Ό Χριστός ευλογεί τα παιδιά

 Η πιο εγκάρδια ευχή των μητέρων είναι τα παιδιά τους να μπορούσαν ν' αγγίξουν το Χριστό. 

Κι αφού ό Ιερέας εκπροσωπεί το Χριστό, οι μητέρες φέρνουν τα παιδιά τους στην εκκλησία

 όχι μόνο για να προσευχηθούν, αλλά και να τ' αγγίξει ό ιερέας. Κι όχι μόνο τα άρρωστα, 

αλλά και τα υγιή. Σε μερικούς αμερικανούς αυτό μπορεί να τούς φαίνεται περίεργο, νεωτερισμός.

 Αλλά δεν είναι ούτε περίεργο έθιμο ούτε νεωτερισμός. Το ίδιο γινόταν και στα χρόνια

 του Χριστού. «Και προσέφερον αύτώ παιδία, ίνα αυτών άψητε» (Μάρκ. ι' 13).

Οι απόστολοι τότε δεν ήξεραν τίποτα για τη δύναμη του αγγίγματος «άνωθεν» και 

«έπετίμων τοις προσφέρουσιν». Νόμιζαν πώς μόνο οι ενήλικες και οι άρρωστοι πρέπει 

να πλησιάζουν το Χριστό, τον Κύριο τους. Αλλά «ίδών ό Ιησούς ήγανάκτησε και είπεν

 αυτοίς- άφετε τα παιδία έρχεσθε προς με και μη κωλύετε αυτά  των γάρ τοιούτων εστίν

 ή βασιλεία του Θεού» Και μετά πρόσθεσε τα φοβερά αυτά λόγια: «αμήν λέγω ύμίν, 

ος εάν μη δέξηται την βασιλεία του Θεού ως παιδίον, ου μη είσέλθη εις αυτήν»

 (Μάρκ. ι' 13-15).

Αυτή είναι ή αλήθεια. Γιατί ένα κανονικό και συνηθισμένο παιδί δέχεται το 

λόγο του ευαγγελίου με πίστη, με απλότητα και υπακοή, χωρίς αμφιβολία, 

έπαρση ή επιφύλαξη.

 Ό Κύριος είπε επίσης και τα συγκλονιστικά αυτά λόγια:

 «αμήν λέγω υμίν, εάν μη στραφήτε και γένησθε ως τα παιδία, ου μη εισέλθητε 

εις την βασιλεία των ουρανών» (Ματθ. ιη' 3). 

Το παιδί είναι το ιδεώδες. 

Ποτέ πριν στην ιστορία του άνθρωπου δεν είχε 

πει κάποιος σοφός τέτοια λόγια. Και μάλιστα με τέτοια έμφαση!

Κι αφού ό Χριστός έκανε τις συγκλονιστικές αυτές δηλώσεις 

για τις προϋποθέσεις της βασιλείας Του, «έναγκαλισάμενος αυτά

 (τα παιδία) κατηυλόγει τιθείς τας χείρας έπ' αυτά» (Μάρκ. ι' 16).

Στο βίο του αγίου Ιγνατίου Αντιοχείας αναφέρεται ότι ανάμεσα στα παιδιά αυτά 

ήταν κι ό Άγιος. Ό Ιησούς τον πήρε και τον ευλόγησε με ιδιαίτερη αγάπη, 

προβλέποντας πώς ό Ιγνάτιος αργότερα θα γινόταν μάρτυρας για χάρη Του, 

κατά τούς διωγμούς του αυτοκράτορα Τραϊανού.

Το άγγιγμα των Αποστόλων

Κατά την Ανάληψη Του ό Κύριος Ιησούς είπε στους αποστόλους: 

«καθίσατε εν τη πόλει Ιερουσαλήμ εως ου ένδύσησθε δύναμιν εξ ύφους» 

(Λουκ. κδ' 49).

 Όπως είπε ό ίδιος, τη δύναμη αυτή θα τη λάβουν «έπελθόντος του Αγίου Πνεύματος» 

(Πράξ. α' 8).

Δέ χρειάστηκαν να περιμένουν πολύ για την εκπλήρωση της επαγγελίας αυτής. 

Την ήμερα της Πεντηκοστής (πενήντα μέρες μετά την Ανάσταση Του), 

όταν βρίσκονταν όλοι σ' ένα δωμάτιο (στο υπερώο), 

«. . Εγένετο άφνω εκ του ουρανού ήχος ώσπερ φερομένης πνοής βιαίας, και έπλήρωσεν

 όλον τον οίκον ου ήσαν καθήμενοι- και ώφθησαν αυτοίς διαμεριζόμεναι γλώσσαι ωσεί

 πυρός, έκάθισέ τε έφ' ένα εκαστον αυτών, και έπλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου» 

(Πράξ. β' 2-4).

Με την επαφή του Αγίου Πνεύματος επισφραγίστηκε το αποστολικό τους αξίωμα,

 πού είναι ή ανώτατη τάξη της εκκλησιαστικής Ιεραρχίας. 

Το Άγιο Πνεύμα δεν τούς άγγιξε απλά. 

Οι απόστολοι «έπλήσθησαν Πνεύματος Αγίου» κι έλαβαν διάφορα χαρίσματα, 

όπως για παράδειγμα να μιλούν ξένες γλώσσες, να θεραπεύουν τούς ασθενείς, 

να εκβάλλουν δαιμόνια. Έλαβαν επίσης και τα χαρίσματα της γνώσης, 

της σοφίας, της ομολογίας

 κ. ά. Ή πιο ζωντανή προεικόνιση του «αγγίγματος» του Αγίου Πνεύματος 

στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται στον Ησαΐα (κεφ. στ' 6—7), 

με τη μορφή του «άνθρακα» (βλ. επίσης και Ίερ. κ' 9).

«Διά δέ των χειρών των αποστόλων έγίνετο σημεία και τέρατα εν τω λαώ πολλά. . . ώστε κατά τας πλατείας έκφέρειν τούς ασθενείς και τιθέναι επί κλινών και κραββάτων, ίνα ερχομένου Πέτρου καν ή σκιά επισκίαση τινί αυτών,

 συνήρχετο δέ και το πλήθος των πέριξ πόλεων εις Ιερουσαλήμ φέροντες ασθενείς

 και όχλουμένους υπό πνευμάτων ακαθάρτων, οίτινες έθεραπεύοντο άπαντες» (Πράξ. ε' 12, 15-16).

Αναφέρεται στις Πράξεις και για τον απόστολο Παύλο: «Δυνάμεις τε ου τας τυχούσας

 έποίει ό Θεός διά των χειρών Παύλου, ώστε και επί τούς άσθενούντας έπιφέρεσθαι 

από του χρωτός αυτού σουδάρια ή σιμικίνθια και άπαλλάσασθαι απ' αυτών τας νόσους, 

τα τε πνεύματα τα πονηρά εξέρχεσθε απ' αυτών» (Πράξ. ιθ' 11-12).

Παρόμοιες ιστορίες διαβάζουμε στην Αγία Γραφή και για τούς άλλους αποστόλους, 

καθώς και στους βίους των αγίων. 

Σ' αυτούς επαληθεύτηκαν πλήρως τα λόγια του Χριστού: «αμήν αμήν λέγω υμίν, 

ό πιστεύων εις εμέ, τα έργα ά εγώ ποιώ κάκεΐνος ποιήσει, και μείζονα τούτων ποιήσει» (Ίωάν. ιδ' 12).

 Τέτοιο έργο μείζονας θαυματουργίας ήταν σίγουρα ή θεραπεία με τη σκιά ενός αποστόλου, 

κάτι πού δεν αναφέρεται να έκανε ούτε ό ίδιος ό Χριστός. Ακόμα περισσότερο όμως στους 

αποστόλους επιβεβαιώνονται τα λόγια του Χριστού, ηδύ τότε Ίσως έμοιαζαν ακατανόητα: 

«ό πιστεύων εις εμέ. . . ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσιν ύδατος ζώντος» (Ίωάν. ζ' 38).

 Όχι ρυάκια ή αυλάκια μικρά, αλλά ποταμοί ζώντος ύδατος, εννοώντας μ' αυτούς το Άγιο Πνεύμα,

 όπως εξηγείται στη συνέχεια (Ίωάν. ζ' 39).

Στο όγδοο άρθρο του Συμβόλου της Πίστεως μας το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται «Κύριον, Ζωοποιόν». 

Το ζωοποιό αυτό Πνεύμα χορηγήθηκε στους αποστόλους με μεγάλη αφθονία. 

Όμως δεν υπάρχει ποτάμι πού στερεύει μετά από κάποιο διάστημα, γιατί τότε δέ θα ήταν ποτάμι 

αλλά κάποια λιμνούλα ή ένας λάκκος με νερό. Ό Κύριος Ιησούς χρησιμοποίησε σκόπιμα τη λέξη 

«ποταμός», γιατί το ζωοποιό νερό πού άρχισε ν' αναβλύζει από τούς αποστόλους μετά την 

επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, θα συνεχίσει να ρέει χωρίς σταμάτημα ως το τέλος της 

Ιστορίας, ως τη Δευτέρα και ένδοξη Έλευση του Χριστού. 

Ό σωματικός θάνατος των αποστόλων δέ θα μπορούσε να σταματήσει αυτή τη ροή. 

Τη Χάρη πού έλαβαν με την επιφοίτηση, με το «άγγιγμα» του Αγίου Πνεύματος, τη μετέδωσαν 

με την «επίθεση των χειρών» τους στους διαδόχους τους, στους επισκόπους, και μέσω των

 επισκόπων ή χάρη αυτή μεταδόθηκε στους Ιερείς και τούς διακόνους. 

Κι αυτό γίνεται σ' όλη τη διάρκεια της ζωής της Εκκλησίας, αδιαλείπτως.



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ. ΠΑΤΕΡ ΗΜΩΝ. 

ΕΚ. ΠΕΤΡΟΣ ΜΠΟΤΣΗΣ

πηγή

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ "ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ" π. Δημήτριος Φορτετσανάκης

Αγαπητοί μου αδελφοί και φίλοι

Χαίρεται.

Μια ακόμα αυτοκτονία. Δυστυχώς προσφιλούς μου ατόμου αλλά και συχωριανού μου, αποκαλύπτει,  τη συχνότητα που έχει πάρει τελευταία στο Ηράκλειο, την Κρήτη αλλά και όλη την Ελλάδα το νοσηρό αυτό φαινόμενο. Φαινόμενο που μοιάζει περισσότερο με επιδημία. Πολλές εξ αυτών είχαν αφορμή οικονομικά προβλήματα. Το προχθεσινό γεγονός στο Ηράκλειο όπου επιχειρηματίας και πατέρας δύο ανήλικων παιδιών τινάζει έξω από την επιχείρηση του τα μυαλά του στον αέρα. Συγκλόνισε την τοπική μας κοινωνία.

Το φαινόμενο της αυτοκτονίας στην εποχή της οικονομικής κρίσης έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις. Κάτι σαν ένα  κακό παράδειγμα που υιοθετείται και μάλιστα με αριθμητική πρόοδο. Οι ευθύνες σε πολιτικό , οικονομικό επίπεδο δεδομένες και σαφέστατες. Σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο τι γίνεται; Υπάρχουν τρόποι πρόληψης, αντίδρασης;

Ποιο είναι το «χρονικό» μιας αυτοκτονίας; Υπάρχουν από πριν σημάδια και ποια είναι αυτά; Και κυρίως το σπουδαιότερο ερώτημα, τι μπορούμε να κάνουμε για να μην φτάσουμε σε αυτή την αυτοκαταστροφική επιλογή;

Στα πλαίσια πια της πρόληψης και θεραπείας αυτού του νοσηρού φαινομένου φιλοξενούμαι συνέντευξη που δόθηκε στο thebest.gr, από την ψυχολόγο Κυρία Πηνελόπη Ιωακείμ Ρέζου. Για τους παράγοντες και τα συμπτώματα που τυχόν υπάρχουν σε τέτοιες περιπτώσεις.

Αγαπητοί μου αδελφοί και φίλοι, κάποια στιγμή πρέπει σαν αφυπνιστούμε σαν κοινωνία και να δούμε το ξένο πρόβλημα δικό μας, να ψάξουμε να βρούμε τα βαθύτερα αίτια που οδηγούν τους συνάνθρωπους μας, σε τέτοιες πράξεις. Με την ευχή το προχθεσινό να είναι το τελευταίο περιστατικό, όχι μόνο για την τοπική μας κοινωνία αλλά για όλο τον κόσμο.

Γόρτυνα 09/04/13

ΠΑΤΗΡ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ.   

Η ψυχολόγος Πηνελόπη Ιωακείμ Ρέζου μιλώντας στο thebest.gr δίνει απαντήσεις στα ερωτήματα.

Πώς οδηγείται κάποιος στην αυτοκτονία; Ποιοι παράγοντες τον κάνουν επιρρεπή

«Αυτός που προβαίνει σε αυτή την κίνηση έχει κλειστές όλες τις επιλογές. Δηλαδή, δεν βλέπει επιλογή, παρά μόνο ένα αδιέξοδο. Οι παράγοντες που τον κάνουν επιρρεπή σε μια τέτοια επιλογή είναι ο χαρακτήρας - η προσωπικότητα, η κρυφή διαταραχή, που δεν έχει διαγνωστεί, οι δύσκολες συνθήκες του περιβάλλοντος και τώρα έχει προστεθεί κι ένας επιπλέον παράγοντας, που είναι το κακό παράδειγμα. Δηλαδή , βλέπω εγώ τον άλλον που δεν άντεξε και όταν πιέζομαι πάρα πολύ, έχω στο μυαλό μου την “εύκολη λύση”, την αποφυγή δηλαδή» εξηγεί η Πηνελόπη Ιωακείμ – Ρέζου.

Ο ρόλος των ΜΜΕ

Ο τρόπος που τα ΜΜΕ χειρίζονται τέτοιου είδους περιστατικά έχει τη δική του βαρύτητα. «Με το να συζητάμε πολύ και να δίνουμε έμφαση σε αυτή τη μορφή πράξης, χωρίς να κάνουμε ένα ανάλογο άρθρο που να λέει πώς βοηθιέται ένας άνθρωπος πώς οδηγείται εκεί, πώς προλαβαίνει το περιβάλλον του,, τι κάνουμε; Δίνουμε μια διέξοδο σε έναν άνθρωπο, που δεν μπορεί να βρει μια καλή εικόνα για τον εαυτό του στη ζωή» λέει η ψυχολόγος και προσθέτει: «Όλοι θέλουμε να έχουμε μια καλή εικόνα για τον εαυτό, ότι τα καταφέραμε και είμαστε σωστοί στο ρόλο μας, αλλά επειδή δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό με τις παρούσες συνθήκες , βρίσκουμε έναν τρόπο να δικαιωθούμε με αυτόν τον θάνατο. Να μείνουμε στα παιδιά μας και στην κοινωνία, σαν ο ήρωας που δεν άντεξε.»

Η αρνητική είδηση

«Επίσης χρειάζεται να πω ότι τεράστιο ρόλο παίζει και η αρνητική είδηση. Τα τηλεοπτικά κανάλια που διαρκώς , από το πρωί μέχρι το βράδυ, δεν δίνουν πουθενά ελπίδα. Είναι και αυτοί ηθικοί αυτουργοί».

Υπάρχουν σημάδια

Όπως αναφέρει η κ. Ιωακείμ – Ρέζου, υπάρχουν σημάδια, «δεν αυτοκτονεί ένας άνθρωπος στα καλά καθούμενα, εκτός αν είναι διαγνωσμένος με καταθλιπτικό ιδεασμό.

Τα σημάδια είναι ότι πλέον δεν κάνει καμία κίνηση, είναι παραιτημένος, αυτομέμφεται , του αρέσει πάρα πολύ να επιβεβαιώνει ότι υπάρχει αδιέξοδο, δεν κάνει πράγματα που έκανε πριν, δεν κάνει σεξ , δεν γελάει, αποσύρεται.»

Tι μπορούμε να κάνουμε μπροστά στο αδιέξοδο και ενάντια στην αυτοκαταστροφή; Η τυπική και η «άτυπη» αυτοκτονία

Η Πηνελόπη Ιωακείμ – Ρέζου επισημαίνει τι μπορούμε να κάνουμε μπροστά στο αδιέξοδο και μιλά για τυπική και «άτυπη» αυτοκτονία. « Αυτό που μπορούμε να κάνουμε για έναν είναι αυτό που πρέπει να κάνουμε όλοι μας, γιατί υπάρχει η τυπική αυτοκτονία, αλλά και η άτυπη, που είναι η αρρώστια, η παθητικότητα, το βούλιαγμα, η μη συμμετοχή, η καμία αντίδραση. Δηλαδή είναι και η αυτοκτονία που δεν πιστεύει κάποιος ότι ζει και τέτοιους έχουμε πολύ περισσότερους. Παραδείγματος χάριν άτυπη είναι και η αυτοκτονία όταν κάποιος δουλεύει από το πρωί μέχρι το βράδυ και κοιμάται για να ξαναδουλέψει. Δεν υπάρχει ζωή. Δηλαδή αυτό που κάνει κάποιον να αυτοκτονήσει είναι αυτό που τον κάνει να μην μπορεί να ζήσει, που δεν έχει διαστάσεις σαν άτομο και δεν έχει ένα προσωπικό χρόνο, μέσα στον οποίο να αναπτύξει τα όνειρά του, να αλληλεπιδράσει τα συναισθήματά του , να αυτοπραγματωθεί και να ολοκληρωθεί».

Tι μπορούμε να κάνουμε μπροστά στο αδιέξοδο και ενάντια στην αυτοκαταστροφή;

«Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε είναι να πάψουμε να προσδοκούμε πως θα έχουμε ολοκληρωθεί μέσα από το παλιό κοινωνικό πρόγραμμα, με το οποίο μας μεγάλωσαν..Να πάψουμε να πιστεύουμε ότι αξίζει αυτός που τα έχει καταφέρει οικονομικά, αυτός που οπωσδήποτε έχει δουλειά, αυτό που είναι όμορφος, αδύνατος και νέος. Αντιθέτως χρειάζεται να δούμε ότι αξίζει η ζωή και ο καθένας μας είναι μια αχτίδα ζωής, ότι είναι μοναδικό πλάσμα και αξίζει να ζει και να ολοκληρώνεται σε οποιοσδήποτε συνθήκες».

«Ο καιρός δε φτιάχνει προβλήματα τα αναδεικνύει»

Η Πηνελόπη Ιωακείμ – Ρέζου καθημερινά εισπράττει τους φόβους ,τις αγωνίες και τα αδιέξοδα των ανθρώπων, που ζητούν τη βοήθειά της και αυτό που παρατηρεί ,σε σχέση με την εποχή της οικονομικής ένδειας, που διανύουμε , είναι ότι «ο καιρός δεν φτιάχνει προβλήματα, τα αναδεικνύει. Τα κρυφά βγαίνουν στην επιφάνεια. Το πρόβλημα υπήρχε από τον προηγούμενο καιρό. Το αδιέξοδο στις ψυχές των ανθρώπων δεν έχει δημιουργηθεί από την τωρινή κρίση, αλλά από την προηγούμενη φιλοσοφία ζωής, που έλεγε ότι για να αξίζει η ζωή μας έπρεπε να είχαμε τεράστιο σπίτι, πολλά ταξίδια πολλά ρούχα, μεγάλο αυτοκίνητο, πολλούς εραστές και πολύ χρήση ουσιών για να μπορούμε να αντέξουμε το κενό μέσα μας. Στη δική μου γενιά των σημερινών 50άρηδωνο έγινε ένα πέρασμα. Από εκεί που οι παππούδες είχαν αξίες και επικέντρωση στην οικογένεια , επίκεντρο έγινε το επίτευγμα. Ο άνθρωπος μέσα στην αγωνία του για το επίτευγμα, έχασε τον εαυτό του και τώρα που το επίτευγμα γίνεται ανύπαρκτο ή δύσκολο, δεν έχει αυτό ως στήριγμα και παράλληλα δεν έχει και οικογένεια και ομάδα φίλων.

Ο επαναπροσδιορισμός είναι να γυρίσουμε στις αυλές που τώρα είναι μπαλκόνια. Να γυρίσουμε στις γειτονιές, να γυρίσουμε στους ανθρώπους μας, να ξαναφτιάξουμε τις ομάδες δηλαδή.»

Κάποιος κάνοντας τον συνήγορο του διαβόλου θα μπορούσε να πει καλά όλα αυτά, αλλά όταν ο άλλος φτάνει σε σημείο να μην έχει να φάει ο ίδιος ούτε τα παιδιά του, τι γίνεται;

«Εάν έχει έναν κύκλο που ενδιαφέρεται γι’αυτόν θα τον υποστηρίξει. Η πείνα μέσα σε δέκα δεν υπάρχει. Όταν όμως είσαι μόνος σου σε εξολοθρεύει.»

 

Ένας Μεγάλος Ιεράρχης: Μητροπολίτης Χίου Χρυσόστομος Γιαλούρης

Το ιστολόγιο μας, συνεχίζει το αφιέρωμα τιμής στους κληρικούς που ποτέ δεν εμφανίστηκαν με την αλαζονεία της αρετής αλλά απόμειναν μέσα στην ταπείνωση της αμαρτολότητας που όλοι μας σέρνουμε πίσω μας. Και στάθηκαν δίπλα στο Λαό του Θεού και σε κάθε πονεμένο άνθρωπο. Το αφιέρωμα μας σήμερα είναι στον Μητροπολίτη Χίου Χρυσόστομο Γιαλούρη.

του Αρχιμανδρίτη Νικολάου Κουμεντάκη, Εφημέριου Ι.Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Μάτι Αττικής. Ένα δημοσίευμα [εφημερίδα «Ορθόδοξος Τύπος», Δευτέρα 1-12-2008],

«Ο Ουρανός ωμίλησε. Το Σάββατον 29 Νοεμβρίου 2008 συνεπληρώθησαν τριάντα συναπτά έτη από της προ Κύριον εκδημίας του αλήστου μνήμηςΜητροπολίτου Χίου, Ψαρών και Οινουσσών Χρυσοστόμου Γιαλούρη, ενός μεγαλωστί μεγάλου πνευματικού και ηθικού αναστήματος. Τριάντα έτη σιωπής της γης και ομιλίας του Ουρανού! Προσφυώς έχει ειπωθεί ότι η Ιστορία «πάσχει» από πρεσβυωπίαν. Όσον μακρύτερον αυτής ευρίσκονται τα γεγονότα, τόσον ευκρινέστερα τα «βλέπει» και τα αξιολογεί. Πολλώ δε μάλλον, όταν πρόκειται περί προσώπων και ζητημάτων ιερών.

Έτσι, τώρα πλέον, μετά παρέλευσιν τριών δεκαετιών από της Κοιμήσεως του σεπτού Ιεράρχου, αλλά και τεσσάρων ετών από της Ανακομιδής των κεχαριτωμένων τιμίων λειψάνων του, καθηκόντως λύομεν την πολυετή σιωπήν.

Ο μακαριστός Αρχιερεύς, «τελειωθείς εν ολίγω, επλήρωσεν χρόνους μακρούς» (Σοφία Σολομώντος δ13). Εις ηλικίαν μόλις 62 ετών, ανεχώρησεν την 29^ην Νοεμβρίου του 1978, προς συνάντησιν του Μεγάλου Αρχιερέως Χριστού, τον Οποίον έργοις και λόγοις αφοσιωμένως υπηρέτησεν, επαξίως ιστάμενος εις τόπον και τύπον Του.

 

Πρώτη αποτύπωσις της επιγείου αγιοπνευματικής παρουσίας και πορείας του εκ Ψαρών καταγομένου Ιεράρχου Χρυσοστόμου, η νήσος Λέσβος, διά την ακρίβειαν το Παλαιοχώριον επαρχίας Πλωμαρίου, όπου το 1916 εγεννήθη, εγγονός ων εκ μητρός του σοφού και πολυπράγμονος ιερέως Βασιλείου Πανανή. Πρωτότοκος οκτώ αδελφών ο κατά κόσμον Ευστάθιος Γιαλούρης, έμεινεν ορφανός πατρός δωδεκαετής, στοργικώτατα φροντισθείς υπό της εναρέτου μόλις τριακονταπενταετούς μητρός του Ειρήνης, την οποίαν ο ίδιος, μετά παρέλευσιν δεκαετιών, έκειρεν Μοναχήν, ονομάσας Ερμιόνην.

Καλλιφωνότατος και μουσικολογιώτατος, ο νεαρός Ευστάθιος διωρίσθη πρωτοψάλτης του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Νικολάου Πλωμαρίου εις εφηβικήν ηλικίαν!

Αριστεύσας, επεράτωσεν τας εγκυκλίους σπουδάς και τας πανεπιστημιακάς, μολονότι, λόγω της ανεχείας και της πολλής μελέτης, προσεβλήθη από σοβαρόν πνευμονικόν νόσημα. Εκάρη Μοναχός εις την Ιεράν Μονήν Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Υψηλού Λέσβου, λαβών το όνομα Χρυσόστομος. Εχειροτονήθη το 1941 εις Διάκονον και το 1949 εις Πρεσβύτερον, προχειρισθείς συνάμα εις Πρωτοσύγκελον της Μητροπόλεως Μυτιλήνης. Εκτελών ευσυνειδήτως τα καθήκοντα του Πρωτοσυγκέλου, ησχολήθη μετά πολλής επιτυχίας εις το ιερόν κήρυγμα, όντως Χρυσόστομος αναδειχθείς, τα κατηχητικά σχολεία, την θρησκευτικήν αρθρογραφίαν και τοπεριοδικόν της Μητροπόλεως “Ο Ποιμήν”, το οποίον και διηύθυνεν.

Μοναδικός γνώμων της διακονίας του ως Πρωτοσυγκέλου και Ιεροκήρυκος, η λεπτεπίλεπτος ιερατική συνείδησίς του, η οποία ποτέ δεν του επέτρεψεν να «συσχηματίζεται μετά του αιώνος τούτου» και των πάσης φύσεως θιασωτών αυτού, μετά των οποίων πεπαρρησιασμένως συνεκρούσθη.

Μετατεθείς το 1954 εις Αθήνας, υπηρέτησεν δι’ ολίγους μήνας ως προϊστάμενος του Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου Αμπελοκήπων και εν συνεχεία επί δωδεκαετίαν και πλέον, όπου και άφηκεν εποχήν, μέχρι της ημέρας της εις Αρχιερέα προαγωγής του, ως Προϊστάμενος και Ιεροκήρυξ του Ι.Ν. Αγίου Σπυρίδωνος, πολιούχου Πειραιώς, διευθύνων συγχρόνως και το «Πνευματικόν Φροντιστήριον Κληρικών Ελλάδος», καθώς και το «Φροντιστήριον Κατηχητών της Αποστολικής Διακονίας», λαβών τον έπαινον της Ιεράς Συνόδου διά την όλην δραστηριότητά του.

Οι παλαιοί Πειραιείς ενθυμούμεθα τας Κυριακάς το Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος, να μη χωρά τα πλήθη των πιστών, οίτινες προσέτρεχον από διάφορα σημεία της Αττικής, ακόμη και από νήσους του Σαρωνικού, διά να τον ίδουν ιερουργούντα ιεροπρεπώς, να τον ακούσουν ψάλλοντα καλλικελάδως και ομιλούντα χρυσορρημόνως, να λάβουν την θεοπειθή ευχήν του, συχνά συνωθούμενοι έξω του Ναού, υπό βροχήν και ψύχος! Μέγα το πλήθος, δόξα τω Θεώ!

Η αναξιότης μου ηργάζετο τότε εις θρησκευτικόν βιβλιοπωλείον της οδού Καραΐσκου του Πειραιώς και ζωηρότατα ενθυμούμαι πάντα ταύτα. Μάλιστα τον ενθυμούμαι δεινώς συκοφαντηθέντα, καθώς και τον Άγιο Νεκτάριο, να έρχεται μεσημβρινάς ώρας εις το βιβλιοπωλείον και, αφού εκλείετο η θύρα, έπιπτεν επί των γονάτων, καταγής, προσευχόμενος μετά δακρύων, ώστε να συγχωρήσει ο Κύριος τους συκοφάντας του και να μη σκανδαλίζεται ουδεμία ψυχή. Παρ’ αυτώ, συγκλονισμένος, εγονυπέτουν κι εγώ. Στιγμαί μοναδικαί, αγιοπατερικαί, πλήρεις ιερών εμπειριών και θείων ευλογιών…

Εν Αθήναις ευρισκόμενος, έδιδεν πολλάς διαλέξεις επί θεμάτων κοινωνικοθρησκευτικών εις τας αιθούσας του «Παρνασσού», της «Εταιρίας Φίλων του Λαού», του «Πειραϊκού Συνδέσμου», του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιώς, ως και διαφόρων σχολών και συλλόγων επιστημονικών. Προσέφερεν δε τας υπηρεσίας του και προς την Αποστολικήν Διακονίαν.

Ικανά πονήματα εξεδόθησαν υπ’ αυτού κατά καιρούς, όπως το «Τρίπτυχον της Κοινωνίας»(ιερεύς, μήτηρ, διδάσκαλος), «Η Μουσική της Ορθοδοξίας», «Ο Πνευματικός και το έργον του», «Η Γυναίκα στην βιοπάλη», «Τρομερά η ευθύνη», «Ανατομία της εποχής»,«Υπερήφανοι διά την Ορθοδοξίαν μας», «Ο Απόστολος Παύλος προς τον σύγχρονον κόσμον», ομιλία, με εντολή της Ιεράς Συνόδου, κατά τον εσπερινόν του Αποστόλου Παύλου επί του βράχου του Αρείου Πάγου, «Ορθόδοξος λατρεία και υμνωδία», «Την Διακονίαν σου πληροφόρησον»,«Το μέλλον της Ορθοδοξίας», το εκδοθέν κήρυγμά του το οποίον, κατ’ ανάθεσιν της Ιεράς Συνόδου εξεφώνησεν ευθαρσώς εις τον Καθεδρικόν Ναόν Αθηνών κατά την Κυριακήν της Ορθοδοξίας στις 27 Φεβρουαρίου του 1972, προκαλέσας «κραδασμούς» και «ενοχλήσεις» με τον ελεγκτικόν και τομώτατον λόγον του.

Η μνημειώδης ομιλία εξεδόθη εν συνεχεία αυτοτελώς υπό του ιδίου. Αναγιγνώσκομεν εις την σελίδα της αφιερώσεως: “Το παρόν κείμενον αποτελεί Ομιλίαν απαγγελθείσαν, κατ’ ανάθεσιν και επί παρουσία της Ιεράς Συνόδου, εν τω Ιερώ Καθεδρικώ Ναώ των Αθηνών την 27^ηνΦεβρουαρίου 1972, Κυριακήν της Ορθοδοξίας, επί παρουσία, επίσης, του Αντιβασιλέως και Μελών της Ελληνικής Κυβερνήσεως. Δημοσιευθείσα εν τω επισήμω Δελτίω «Εκκλησία» (αριθμ. φύλλου 6 της 15-3-1972, σελ. 145-150), αναδημοσιεύεται ήδη επιμελεία του ομιλητού, ως ακριβώς εξεφωνήθη, και αφιερούται εις την σεπτήν μνήμην του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χρυσοστόμου Β΄ του Χατζησταύρου, φορέως των Ορθοδόξων Παραδόσεων και αγωνιστού Ιεράρχου, ποιμάναντος θεοφιλώς την Εκκλησίαν εν δυσχειμέροις καιροίς. Ευλαβώς +Χ.Χ.”.

Επίσης, πονήματά του «Θεσμός παρεξηγημένος» (ο Μοναχισμός), «Εδραίοι κι αμετακίνητοι»και άλλα. Άρθρα και μελέται του επί θεμάτων ποιμαντικών εδημοσιεύθησαν εις τα περιοδικά«Εκκλησία», «Εφημέριος», «Ιεροψαλτικά Νέα»,  «Γρηγόριος Παλαμάς», «Ανάπλασις», «Ενορία»,ως επίσης και έτερα επί ζητημάτων επικαίρων εθνικοθρησκευτικών εις περιοδικά και εφημερίδας Μυτιλήνης, Αθηνών και Πειραιώς.

Εν Αθήναις και Πειραιεί ίδρυσεν τον Σύλλογον «Αγία Φιλοθέη η Αθηναία», παιδικά συσσίτια,«Ιματιοθήκην του πτωχού», δενειστικάς βιβλιοθήκας και την «Πρόνοιαν των ναυτικών και ξενιτεμένων», καθιερώσας μάλιστα και ειδικήν καθ’ εβδομάδα δέησιν υπέρ αυτών, μετά συντόμου ομιλίας προς τας οικογενείας των.

Κατά τας αρχιερατικάς εκλογάς της 17^ης Νοεμβρίου 1965, διά μίαν ψήφον, δεν εξελέγη Μητροπολίτης Χίου, το οποίον όμως συνέβη τον Ιούνιον του 1967.

Ως Μητροπολίτης Χίου, εποίμανεν θεοφιλώς το εμπεπιστευμένον αυτώ ποίμνιον, έχων ως γνώμονα της ποιμαντικής του αυτό το οποίον εγράφη ως επιτύμβιον: «Γίνου πιστός άχρι θανάτου και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής» (Αποκάλυψις β10), στερρώς έχων περί την πίστιν, της ημετέρας παραδόσεως θερμότατος ων πρόμαχος και υποστηρικτής.

Τα αρχιερατικά - ποιμαντικά του καθήκοντα εξετέλη με γνώμονα αφ’ ενός το συμφέρον της Εκκλησίας, ην όντως ως Μητέρα ηγάπα, και αφ’ ετέρου την προς τον πλησίον πατρικήν στοργήν, τον οποίον «ως εαυτόν» ηγάπα, κατά το λόγιον του Κυρίου.

Μέχρι σήμερον πολλοί πολλά επιμαρτυρούν διά την φιλανθρωπικήν δραστηριότητά του, και κυρίως διά τας μεθόδους του αποσιωπήσεως και αποκρύψεως αυτής. Η σχέσις του τόσο με το χρήμα, όσον και με την ανθρωπίνην δόξαν, ήτο εχθρική! Μέλημά του η σωτηρία ψυχών, «υπέρ ων Χριστός απέθανεν» (Προς Ρωμαίους ε΄8), ιδιαιτέρως αγαπημένη του έκφρασις, προς δόξαν Θεού.

Συχνά-πυκνά έλεγεν: «Η Εκκλησία δεν κάνει πολιτικήν. Μίαν πολιτικήν γνωρίζω: το ναι ναι και το ου ου». Ακόμη: «Προτιμώ ιπτάμενος ως αετός να πέσω, παρά έρπων ως ερπετόν να ζήσω. Οι αετοί πίπτουν, δεν κύπτουν!». Επίσης: «Δεν ανήκω, δόξα τω Θεώ, εις τους ανθρώπους εκείνους, οι οποίοι έχουν μίαν μόνον αρχήν: να μην έχουν καμίαν αρχήν… άγνωστοι οσφυοκάμπται, μέλη της… οργανώσεως Ο.Φ.Α., που σημαίνει όπου φυσά ο άνεμος!».

Η αταλάντευτος ευαγγελική θεώρησις των πραγμάτων κατά την ενδεκαετή ποιμαντορίαν του είχεν ως αποτέλεσμα να αγαπηθή μεγάλως από αυτούς, οι οποίοι θέλουν ζώσαν και ανύστακτον την ποιμένουσαν Εκκλησίαν και τους ταγούς της, αλλά και να πολεμηθή σφοδρώς από σκοτεινάς, και όχι μόνον, δυνάμεις.

Εκοιμήθη «επί των επάλξεων», πραγματοποιών ποιμαντικήν επίσκεψιν εις ορφανοτροφείον της Χίου, μολονότι σοβαρώς ήτο κλονισμένη η υγεία του, την Τετάρτην 29^ην Νοεμβρίου του 1978, εις ηλικίαν 62 ετών. Η εξόδιος ακολουθία εψάλη εις τον Καθεδρικόν Ναόν Αγίου Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου, το Σάββατο 2 Δεκεμβρίου, συγχοροστατούντων των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών Μυτιλήνης Ιακώβου, Κερκύρας Πολυκάρπου και Ύδρας Ιεροθέου, συμπροσευχομένου του ιερού Κλήρου και του ευσεβούς Χιακού λαού.

Μεταξύ των όσων είπεν ο τοποτηρητής Μητροπολίτης Μυτιλήνης, απευθυνόμενος προς τον κεκοιμημένον Ιεράρχην, ήτο και τούτο: «Χρυσόστομε, τόσον οι λόγοι σου, όσον και τα έργα σου ήσαν ασφαλώς αρεστά εις τον Θεόν, όχι όμως πάντοτε και εις τους ανθρώπους του αιώνος τούτου…».

Ετάφη έμπροσθεν του Αγίου Βήματος του Καθολικού της Ι. Νέας Μονής, σημείον εις το οποίον εκάθητο μελετών και συγγράφων, έχων προ οφθαλμών την πόλιν της Χίου και τα πέριξ, το Αιγαίον και τα Μικρασιατικά παράλια. Παραπλεύρως ευρίσκετο μυρτιά, «μυρσινιά» όπως την λέγουν εις την Χίον, την οποίαν εφύτευσεν εις ανάμνησιν της θαυμαστής ευρέσεως υπό των Αγίων Πατέρων Νικήτα, Ιωσήφ και Ιωάννου της εφεστίου εικόνος της Παναγίας της Νεαμονητίσσης, προ χιλίων περίπου ετών.

Η Καθηγουμένη της Μονής Γερόντισσα Μαριάμ Μανιού, πολλοί πατέρες αλλά και προσκυνηταί, μαρτυρούν διάφορα «σημεία» επί του τάφου του Μητροπολίτου Χρυσοστόμου και πέριξ αυτού, κατά την διάρκειαν των είκοσι έξι ετών από του ενταφιασμού του.

Η Ανακομιδή των τιμίων λειψάνων του έλαβε χώραν, κατόπιν σχετικών προφορικών και εγγράφων παρακλήσεων της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Χίου, λόγω ανασκαφών εις τον πέριξ του τάφου αύλειον χώρον της Μονής, την Παρασκευήν 1^ην Οκτωβρίου 2004, αφού προηγήθη Θεία Λειτουργία και επιμνημόσυνος δέησις, τας οποίας ετέλεσεν ο υπό του μακαριστού Ιεράρχου χειροτονηθείς Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Ιεράς Μητροπόλεως Χίου Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου κ. Δημήτριος Γεόμελος, συμπαραστατούμενος υπό άλλων ιερέων.

Κατά την Ανακομιδήν, μεγίστην αγαλλίασιν και ανεκλάλητον χαράν ησθάνθησαν οι παρευρισκόμενοι, από την άρρητον ευωδίαν, η οποία κατά κύματα εξήρχετο του τάφου, πηγήν έχουσα τα χαριτόβρυτα κροκοβαφή Λείψανα του μακαριστού Ιεράρχου Χρυσοστόμου! Ευωδία λεπτή, υπερκόσμιος, θεία ευωδία, η οποία διεχέετο εις άπασαν την περιοχήν, ως επιμαρτυρούν η Καθηγουμένη της Μονής, ο Εφημέριος και Πνευματικός αυτής Αρχιμανδρίτης κ. Διονύσιος Παπανικολάου, λοιποί κληρικοί, λαϊκοί, οι τρεις φύλακες του σκευοφυλακίου - μουσείου της Μονής και άλλοι.

Αξιοσημείωτον, επίσης, είναι το ότι τα ράσα και αι χείρες του διενεργήσαντος την Ανακομιδήν ιερέως κ. Ιωάννου Μπόγη, εφημερίου νυν του Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Τρουλλωτής, πόλεως Χίου, αλλά και όσων άλλων ήρχοντο εις επαφήν με τα ιερά εντάφια, ευωδίαζαν επί μακρόν, πέραν της επομένης!

Μάλιστα δύο Νεοσκητιώται πατέρες, ο Ιερομόναχος Νικόδημος Γέρων και ο Μοναχός Τιμόθεος Αδελφός της Ιεράς Καλύβης του Αγίου Γεωργίου, αγνοούντες το γεγονός της Ανακομιδής, επισκεφθέντες την επομένην, 2αν Οκτωβρίου, την Νέαν Μονήν, με την συνοδείαν Χίου κληρικού (και αυτού επίσης μη γνωρίζοντος τα της προλαβούσης Ανακομιδής) αντελήφθησαν, μόλις απεβιβάσθησαν του οχήματος, την ευωδίαν και, οδηγούμενοι υπ’ αυτής, κατηυθύνθησαν προς το σημείον όπου είχε συγκεντρωθεί χώμα εκ του ανεωγμένου τάφου! Η ευωδία αύτη ήρχησεν εξερχομένη του τάφου, από την προηγουμένην ημέραν της Ανακομιδής, όταν το συνεργείον της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας επραγματοποίησεν προεργασίαν αφαιρέσεως επιτυμβίων μαρμάρων!

Η Καθηγουμένη εκινήθη προς το κωδωνοστάσιον διά να σημάνη, αλλά και να ειδοποιήση προς διαφόρους κατευθύνσεις τηλεφωνικώς. Όμως παρεκλήθη υπό τινών εκ των παρισταμένων όπως τηρηθή, όπερ και τελικώς συνέβη, αυστηρά «γραμμή», υπαγορευομένη υπό της δεούσης προσοχής, διακρίσεως και της ευνοήτου «μυστικής» προσεγγίσεως του ιερού τούτου στοιχείου.

Όμως το αγιοπνευματικόν γεγονός διεδόθη από στόματος εις στόμα, ως εμφαίνεται και από διάφορα δημοσιεύματα του Τύπου. Ενδεικτικώς: Χιακή εφημερίς «Ο Πολίτης» της 21ης και 22ας Ιουνίου 2005, εννέα δηλαδή ολοκλήρους μήνας μετά την Ανακομιδήν, υπό τούς τίτλους: «Άρωμα μύρου αναβλύζει από τον τάφο του Χρυσοστόμου» και «Από τον Οκτώβριο... Αρωματική επίθεση διαρκείας»!

Κατακλείοντες τας λιτάς αυτάς γραμμάς, αναφωνούμεν το χρυσοστομικόν «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν» και «Ζει Κύριος ο Θεός» (Γ΄ Βασιλειών Ιη 10), τα οποία συνεχώς και αδιαλείπτως είχεν εις τα χείλη του ο αλήστου μνήμης Αρχιερεύς. Να έχωμεν τας θεοπειθείς ευχάς και ευλογίας του.

πηγή

Η Ανάστασις του Εσταυρωμένου Χριστού στην Τουρκία

Ιερομoνάχου π.Γεωργίου Καυσοκαλυβίτου

Ιερά Καλύβη Ζωοδόχου Πηγής, Ιεράς Σκήτης Αγίας Τριάδος Καυσοκαλυβίων Αγίου Όρους

Προσφάτως πήρα την πρωτοβουλία να απαντήσω στις δηλώσεις του  Τούρκου Υπουργού Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος κ. Μπαϊρακτάρ, που σε δηλώσεις του ισχυρίστηκε ότι ο Χριστιανισμός έχει καταντήσει κουλτούρα για την χειραγώγηση ουσιαστικά των λαών και ότι το ίδιο προσπαθούν να επιβάλλουν κάποιοι και στο Ισλάμ. Δηλαδή την ειρηνική κατάργηση της θρησκευτικότητας των λαών στο βωμό της ισοπεδωτικής παγκοσμιοποίησης. Θεώρησα ότι η θέση αυτή του Τούρκου Υπουργού έπρεπε να λάβει μιαν απάντηση από όλο τον Χριστιανικό κόσμο, όχι γιατί είναι λανθασμένη η διαπίστωσή του, αλλά για να δείξουμε με αγάπη την ουσία του  Χριστιανισμού, που είναι η ζώσα αλήθεια που ενώνει τα διεστώτα. Η μία και μοναδική αλήθεια παρ’ ότι ο  σύγχρονος υλισμός και η έλλειψη αληθινών Αγίων ποιμένων στις Χριστιανικές χώρες, έχουν κρύψει την Αλήθεια του Χριστού από τους ανθρώπους.

«πάντες δὲ οἱ πιστεύοντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά» (Πραξ. 2,44 )

Επί του πρακτέου, θα πρέπει να διαπιστώσουμε που υπάρχει και ζει τελικά ο Χριστιανισμός πραγματικά, όπως εκείνος των πρωτοχριστιανικών χρόνων. Με Αγίους ποιμένες, με ειλικρινή διάθεση όλων των συμμετεχόντων, με τα πάντα κοινά, με τις δημόσιες εξομολογήσεις, με το πνεύμα ενότητας και αυτοθυσίας για τον συνάνθρωπο, τον αδελφό, με τη διάδοση του Ευαγγελικού Λόγου, με τις παραδόσεις όπως τις λάβαμε από τις πρώτες εκκλησίες και τους Αποστόλους. Ακόμα και με την προαίρεση μαρτυρίου όπως απέδειξαν οι εκατόμβες μαρτύρων και ομολογητών, οι οποίοι οδηγήθηκαν ως πρόβατα στην σφαγή για εμάς, για να θεμελιωθεί η Εκκλησία του Χριστού στη γη, και μέσα από το αίμα τους και την Σταυρική θυσία του Αρχηγού και Κεφαλής της, να οδηγηθεί όλη η ανθρωπότητα στην σωτηρία.

Πιστεύω ότι σε αυτό το χρονικό σημείο για όλο το ανθρώπινο γένος,

 θα πρέπει να δούμε την αλήθεια κατάματα, που εν μέρει κρύβεται στα λόγια του Τούρκου Υπουργού. Πρέπει να δούμε την δική μας πικρή αλήθεια, ότι επιβεβαιώνουμε ως Χριστιανοί ότι η Χριστιανική βιωτή μας, λειτουργεί περισσότερο ως κουλτούρα, ως λατρεία του τύπου και  της εικόνας μας, ως μια χλιαρότητα, για να ικανοποιήσουμε το προσωπικό αίσθημα της υποχρέωσης έναντι στον Δημιουργό μας, ως την τάξη των δούλων κατά τον Μέγα Βασίλειο, που τελούν τις εργασίες τους με σκοπό μόνο τον μισθό και την επιβίωσή τους.

Ο Μέγας Βασίλειος έζησε και μεγαλούργησε στον χώρο της σημερινής Τουρκίας και στην ευρύτερη μέση Ανατολή, με τεράστιο ποιμαντικό έργο σε μιαν εποχή δύσκολη από κάθε άποψη. Η ενωτική του δράση και η φροντίδα των αδικημένων, ασθενών, κακοποιημένων, πέρα από φυλή, εθνικότητα και θρήσκευμα τον καθιστούν αναγνωρίσιμο, γιατί ακριβώς μετουσίωσε τον Λόγο του Θεού σε πράξη και ως γνήσιος ποιμένας στερέωσε την Εκκλησία του Χριστού. Ως τύπος Χριστού ποιμένας, αγωνίστηκε για την ανάδειξη άξιων επισκόπων και την πιστή εφαρμογή των ιερών κανόνων από το ποίμνιο, πράγμα που καρποφόρησε και γίνεται αντιληπτό ως τις ημέρες μας.

 Ο  Χριστιανισμός αν και γνώρισε πολλούς διωγμούς εκ των έσω και έξωθεν πολεμίων, απέδειξε ότι η σπορά του Μ.Βασιλείου και άλλων μεγάλων Αγίων της εποχής του, είχε πετύχει, και αυτό γίνεται αντιληπτό μέχρι σήμερα. Η καρποφορία του Ευαγγελίου γέννησε μεγάλους Αγίους της Ορθοδοξίας σε εκείνες ακριβώς τις περιοχές, που έθεσαν στέρεες βάσεις, αλλά δημιούργησε κι έναν τρόπο ζωής στην Τουρκική κοινωνία, που αν και επηρεάστηκε από τις  Ισλαμικές παραδόσεις, ωστόσο κράτησε  Χριστιανικές αξίες που ζουν ακόμη και στις ημέρες μας σε αυτό το ιδιότυπο καθεστώς. Η αξία της οικογένειας, της ευσέβειας, της αλληλεγγύης, του σεβασμού στις παραδόσεις είναι αξίες που ακόμη δεν έχουν αλλοτριωθεί, ( ως ένα βαθμό) ,από την δυτική  επιρροή και εκκοσμίκευση στην Τουρκία. Έστω κι αν αυτές οι αξίες εκδηλώνονται σε μια χώρα με το Ισλάμ ως επίσημη θρησκεία, είναι αναμφισβήτητο ότι οι ρίζες τους οδηγούν στα πρωτοχριστιανικά χρόνια. Είναι επίσης πανθομολογούμενες οι πολλές κοινές μας καταβολές είτε σε επίπεδο παραδόσεων, είτε σε επίπεδο ιδιοσυγκρασίας. Οι Τούρκοι ως λαός, ειδικά της Μ.Ασίας, έχουν περισσότερα κοινά με τους Έλληνες παρά με τον υπόλοιπο αραβικό κόσμο. Διατηρούν κάτι που τους κάνει να ξεχωρίζουν απ’ το υπόλοιπο Ισλάμ. Αυτό το κάτι είναι η κοινή ρίζα στην Ελληνικότητά τους, αφού επί αιώνες εκεί κυριαρχούσε το Ελληνικό στοιχείο, αλλά και οι Χριστιανικές παρακαταθήκες που άφησε στις επτά Εκκλησίες ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος.

Αντικρίζοντας την αλήθεια θα συνειδητοποιήσουμε ότι στην Ελλάδα Ιεροί θεσμοί βάλλονται, αφού  μόνοι μας ανοίγουμε κερκόπορτες  και εισάγουμε αντιχριστιανικές παραδόσεις και πρακτικές, ενώ στην Τουρκία φυλάσσονται ως κόρη οφθαλμού, αξίες όπως η πατρίδα, η θρησκεία και η οικογένεια. Ακόμα κι αν αυτό λέγεται Ισλάμ,  δείχνει πρακτικά ότι είναι πιο κοντά στην Αλήθεια του Χριστού από τον Προτεσταντισμό, που δεν μπορεί να αποδεχθεί την Παναγία ως Κόρη Παρθένο, ενώ αντιθέτως το Ισλάμ και την αποδέχεται αλλά και την σέβεται. Αν και καταφθάνουν διαρκώς ενθαρρυντικά μηνύματα προτεσταντών της Αμερικής, ότι ασπάζονται τελευταίως την Ορθοδοξία, ωστόσο σαν δόγμα στέκει μακρύτερα από τον Χριστό ακόμη και απ’ το Ισλάμ. Έτσι μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το παράδοξο για εμάς τους ανθρώπους αλλά Ορθόδοξο στην λογική του Θεού, η Ελλάδα να σκλαβώνεται για 400 χρόνια στα χέρια των Οθωμανών και όχι των δυτικών. Μόνον ως Θεία Πρόνοια μπορούμε να το εκλάβουμε αυτό, προκειμένου να κρατηθεί ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός όρθιος, έστω και καταδιωκόμενος, αληθινός και γνήσιος. Άς μην μας διαφεύγει άλλωστε, ότι η Εκκλησία την εποχή που ήταν διωκόμενη έλαμψε περισσότερο, συντηρήθηκε, και κρατήθηκε όρθια. Και όχι μόνο κρατήθηκε όρθια, αλλά  προσέφερε την αλήθεια του Χριστού στον μουσουλμανικό κόσμο, κι αν ακόμα δεν κατάφερε να τον μετεστρέψει, τουλάχιστον να του δείξει την αγκαλιά της αγάπης του Χριστού. Άλλωστε ουδείς αμφιβάλλει ότι αυτό πρέπει να είναι και το αληθινό πνεύμα των Χριστιανών.  Γι' αυτό και είναι επιτακτική η ανάγκη να επανέλθουμε στο πνεύμα του Αποστόλου Παύλου και στην αγάπη του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, ο οποίος καταδέχθηκε να γίνει ακόμα και δούλος σε μια γυναίκα ειδωλολάτρισσα, προκειμένου να δείξει στην πράξη το πνεύμα του αληθινού Χριστιανού. Ένα πνεύμα που καταδεικνύει ότι με την υπομονή και την αγάπη μπορεί και αγκαλιάζει τους πάντες. Ακόμη και την ειδωλολάτρισσα Ρωμάνα, ώστε με την σειρά της να υποκλιθεί στο μεγαλείο του πνεύματος που χαρακτήριζε τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο και να βαπτιστεί Χριστιανή.

«ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· οἴδατε ὅτι οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν· οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν, ἀλλ᾿ ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν ὑμῖν, ἔσται ὑμῶν διάκονος, καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι πρῶτος, ἔσται πάντων δοῦλος· καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν» (Μαρκ. 10,42-45  )

Ερχόμενοι όμως και πάλι στο σήμερα, θα πρέπει να διαπιστώσουμε πρώτο απ’ όλα το σημείο που βρισκόμαστε και σε ποιες ράγες οδηγούμε και καθοδηγούμε. Διεκδικούμε την ενότητα μεταξύ των ανθρώπων αλλά και με τον Χριστό; Επιδιώκουμε την ειρήνη, την αδελφικότητα και  την ομόνοια με όλους; Τι ζητούμε για τον αδελφό μας; Βλέπουμε τους Τούρκους ως αδελφούς ή ως εχθρούς που κατέχουν τη γη μας;

Η απάντηση ίσως εκπλήξει κάποιους αλλά πιστεύω ότι πρέπει να πούμε την αλήθεια και μόνο. Μιαν αλήθεια Ευαγγελική, ότι οι  Χριστιανοί δεν έχουν χαμένες πατρίδες ούτε αναζητούν επίγειες, αλλά διεκδικούν με παρρησία μόνον μία την άνω Ιερουσαλήμ.

«Ουκ έχομεν ώδε μένουσαν πόλιν αλλά την μέλλουσαν επιζητούμεν»

Αυτή την πατρίδα αναζητούσαν και διεκδικούσαν οι πρώτοι Χριστιανοί και στην ίδια κατεύθυνση πρέπει να κινηθούμε και εμείς σήμερα. Στο ίδιο πνεύμα κινούμενος ο πνευματικός μαθητής του Αγίου Μάρκου Ευγενικού και πρώτος Πατριάρχης μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, Γεννάδιος Σχολάριος, είπε (1465) την περίφημη πρόταση. «Είμαι Χριστιανός, ως εκ τούτου, δεν δύναμαι να είμαι Έλλην» σαφώς όχι υποτιμώντας τον ελληνισμό, αλλά τονίζοντας  την ενότητα που διασφαλίζει η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος πάνω από Έθνη, λαούς, φυλές, διαχρονικά. Όταν διεκδικούμε το πρόσκαιρο, όταν επιζητούμε το εφήμερο, όταν γαντζωνόμαστε στα γήινα, όταν προσπαθούμε να ρυθμίσουμε μόνοι μας τα πράγματα, αναπόφευκτα οδηγούμαστε σε συγκρούσεις καταστροφικές για τον άνθρωπο. Διεκδικούμε μόνον τον Χριστό, και Εκείνος ως Παντοδύναμος και Δίκαιος ρυθμίζει τα πάντα. Μόνοι μας οδηγούμαστε σε αδιέξοδα ερχόμενοι σε συγκρούσεις με ομόδοξους και ετερόδοξους, μακριά από το πνεύμα του Χριστού.

«ὅπου οὐκ ἔνι Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος, ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός» (Κολ. 3,11)

Όλοι οι άνθρωποι έχουν έναν κοινό Πατέρα, έναν κοινό Φίλο τον Χριστό. Εχθρός είναι ο διάβολος. Είναι αυτός που με τη νέα τάξη πραγμάτων θέλει να φέρει τη σύγχυση στον κόσμο και τη διχόνοια μέσα στα Έθνη. Είναι ο ίδιος που καθοδηγεί την ανθρωπότητα στο να εξοπλίζεται με φρενήρεις ρυθμούς για να οδηγηθεί που;  Ζωντανό παράδειγμα η Ελλάδα που εξοπλίζεται μαζί με την Τουρκία, πάντα απ’ τους ίδιους προμηθευτές, πολεμικά όπλα κι αεροπλάνα, αλήθεια για ποιο λόγο; Πέρα από την ενδεχόμενη πολεμική σύγκρουση τί άλλο προσφέρουν αυτές οι πρακτικές και υπό ποίου πνεύματος καθοδηγούνται;  Όμως, και ας μην μας διαφεύγει, ότι ακόμη  και αυτοί που υπηρετούν αυτήν τη νέα τάξη πραγμάτων, αδέλφια μας είναι. Είναι  όμως σε λάθος δρόμο,  και πρέπει να παραδειγματιστούμε απ’ το πως ενεργεί ο Ουράνιος Πατέρας στα παιδιά του, προκειμένου να τα συνετίσει ώστε να έρθουν στον δρόμο Του και ανάλογα να ενεργήσουμε και εμείς. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η μάχαιρα θα φέρει μάχαιρα και το επιβεβαιώνει ο Ίδιος ο Χριστός. (Ματθ.26,52). Τα όπλα φέρνουν και δυστυχία και μόνον δυστυχία. Μόνον η αγάπη του  Χριστού μπορεί να σταθεί απέναντι στην ισοπεδωτική παγκοσμιοποίηση, που στηλίτευσε και  ο κ.Μπαϊρακτάρ.

Φέτος συμπληρώνονται 1700 χρόνια από το 313μ.Χ. που εξεδόθη στην νέα Χριστιανική Αυτοκρατορία το διάταγμα περί ανεξιθρησκείας των Μεδιολάνων, που έβγαλε από τις κατακόμβες τους κρυπτοχριστιανούς, και έδωσε σε όλους τους πολίτες της επικράτειας την ελευθερία να πιστεύουν και να εκφράζουν την πίστη τους όπου και όπως επιθυμούσαν. Η ελευθερία που χαρίζει ο Χριστός είναι το πνεύμα που αγκαλιάζει τον κόσμο και τον ενώνει. Η ελευθερία αυτή στέκεται απέναντι στον στόχο της κατάργησης των θρησκειών από την παγκοσμιοποίηση.

 Βυζαντινού ρυθμού Ναός στην Τουρκία

Οι Έλληνες πρέπει να κοιτάξουν   στην καρδιά της Τουρκίας, και θα διαπιστώσουν κάποια σημάδια της παρουσίας του Χριστού. Μιας Τουρκίας που αντιστέκεται στον οδοστρωτήρα του αφανισμού, υπερασπίζοντας τις δικές της Θερμοπύλες, αναζητώντας μέσα από την διαφορετικότητά της την αλήθεια για να αναστηθεί. Την αλήθεια  που έρχεται όταν δεις τον αδελφό σου, ως αδελφό ελεύθερο, όπως τον έπλασε ο Θεός. Ελεύθερο να επιλέγει αυτό που θέλει.  Εμείς έτσι αγκαλιάζουμε την Τουρκία  αλλά και όλο τον κόσμο. Αυτή άλλωστε είναι η παρακαταθήκη του Χριστού στο ανθρώπινο γένος και ο μόνος τρόπος για να την υπηρετήσουμε είναι, μετουσιώνοντας την σε πράξη. «Και γώ την δόξαν ην δέδωκάς μοι δέδωκα αυτοίς, ίνα ώσιν εν καθώς ημείς εν εσμέν»(Ιωαν. 17, 22). Είμαστε αδέλφια που πρέπει δούμε την αλήθεια που μας ενώνει.

Η διαφορετικότητά μας είναι επιβεβαίωση παρουσίας Θεού. Αυτό που πρέπει να ευχόμαστε αλλά και το οποίο θα πρέπει να αγωνιζόμαστε, είναι η ανθρωπότητα μέσα από αυτή την διαφορετικότητα, να ανακαλύψει την  πραγματική αλήθεια για να ελευθερωθεί πραγματικά.

«Γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς (Ιω. 8,32)».

Ο Γέρων Πορφύριος τόνιζε ότι σήμερα ζούμε όπως τα χρόνια του Χριστού και λίγο πριν έλθει ο Χριστός, δεικνύοντας τα τραγικά αδιέξοδα εκείνης της εποχής τα οποία ζούμε και σήμερα. Εκείνη την εποχή ο Χριστός σταυρώθηκε και πέθανε πάνω στον Σταυρό. Ο φόβος και η απελπισία κυρίευσε τους πάντες, ακόμα και τους Αποστόλους. Όλοι θεώρησαν ότι ο Χριστιανισμός τελείωσε και έσβησε ταυτόχρονα με τη γέννηση του. Όμως τρείς ημέρες μετά η απελπισία και ο φόβος εξαφανίστηκαν. Ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών και η αλήθεια έλαμψε σε όλα τα πέρατα της Οικουμένης. Ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών δεικνύοντας ότι υπάρχει ελπίδα σωτηρίας για τον άνθρωπο. Ο Θεάνθρωπος ήλθε και ανέτρεψε τα πάντα.

Ο Εσταυρωμένος Χριστός είναι η Ρωμιοσύνη μέσα στην Τουρκία. Η Ανάστασίς Του δεν θα είναι μόνο για τους Ρωμιούς της Τουρκίας αλλά για το καλό όλης της ανθρωπότητας

Ιερομόναχος π.Γέωργιος Καυσοκαλυβίτης

Ιερά Καλύβη Ζωοδόχου Πηγής, Ιεράς Σκήτης Αγίας Τριάδος Καυσοκαλυβίων Αγίου Όρους

πηγή