Ο Πέτρος και τα κλειδιά της Βασιλείας

Μήπως ο Χριστός έδωσε στον Πέτρο την απόλυτη εξουσία στη Βασιλεία των Ουρανών; Μήπως τα "κλειδιά" που του έδωσε, τον κατέστησαν Πάπα (με την Παπική έννοια); Και γιατί του δόθηκαν (σ' αυτόν ειδικά) τα κλειδιά της Βασιλείας;

1. Το παρεξηγημένο χωρίο

Όταν η Παπική αίρεση αποσχίστηκε από την Εκκλησία του Κυρίου, αναζήτησε Αγιογραφικά εδάφια για να στηρίξει την εξουσία του Πάπα, και να τον καταστήσει μονοκράτορα μεταξύ των πιστών. Και πράγματι, η Αγία Γραφή, ένα τόσο ογκώδες βιβλίο, περιείχε κάποια εδάφια, σαν αυτά που κάθε αίρεση διαστρέφοντάς τα, υποστηρίζει τις απόψεις της.

Όμως η Αγία Γραφή, δεν είναι ένα απλό βιβλίο. Και τα εδάφια που διαστρέφονται για να εξυπηρετήσουν την Α΄ ή τη Β΄ κακοδοξία, όταν ειδωθούν υπό το φως και της υπόλοιπης Αγίας Γραφής, όχι μόνο παύουν να εξυπηρετούν τον παραχαράκτη, αλλά και γίνονται όπλα εναντίον του, εκθέτοντας το δόλο και το ψεύδος του. Έτσι κι εδώ θα δούμε προσεκτικότερα το χωρίο εκείνο, που δείχνει τη διαστρέβλωση που υφίσταται το εν λόγω χωρίο, για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του Παπισμού, και πώς η σωστή ερμηνεία του, εκθέτει τους παραχαράκτες...

Το εξεταζόμενο χωρίο λοιπόν, είναι το Ματθαίος 16/ιστ: 19. Αλλά για να γίνει κατανοητό το θέμα της συζήτησης, θα το παρουσιάσουμε στη συνέχεια μαζί με το συμφραζόμενο, από το εδάφιο 13 ως το εδάφιο 20:

Ματθαίος 16/ιστ: 13 - 20

Αρχαίο Κείμενο

Μετάφραση Σ. Φίλου

13 Ελθών δε ο Ιησούς εις τα μέρη Καισαρείας της Φιλίππου ηρώτα τους μαθητάς αυτού λέγων· τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι τον υιόν του ανθρώπου;14 οι δε είπον· οι μεν Ιωάννην τον βαπτιστήν, άλλοι δε Ηλίαν, έτεροι δε Ιερεμίαν ή ένα των προφητών. 15 λέγει αυτοίς· υμείς δε τίνα με λέγεται είναι; 16 αποκριθείς δε Σίμων Πέτρος είπε· συ ει ο Χριστός ο υιος του Θεού του ζώντος. 17 και αποκριθείς ο Ιησούς είπεν αυτώ: Μακάριος ει, Σίμων Βαριωνά, ότι σαρξ και αίμα ουκ απεκάλυψέ σοι, αλλ’ ο πατήρ μου ο εν τοις ουρανοίς. 18 καγώ δε σοι λέγω ότι συ ει Πέτρος, και επί ταύτη τη πέτρα οικοδομήσω μου την εκκλησίαν, και πύλαι άδου ου κατισχύσουσιν αυτής. 19 και δώσω σοι τας κλείς της βασιλείας των ουρανών, και ό εάν δήσης επί της γης, έσται δεδεμένον εν τοις ουρανοίς, και ό εάν λύσης επί της γης, έσται λελυμένον εν τοις ουρανοίς. 20 τότε διεστείλατο τοις μαθηταίς αυτού ίνα μηδενί είπωσιν ότι αυτός εστιν Ιησούς ο Χριστός.

13 Και όταν ο Ιησούς ήρθε στα μέρη τής Καισάρειας του Φιλίππου, ρωτούσε τους μαθητές του, λέγοντας: Για ποιον με λένε οι άνθρωποι ότι είμαι εγώ ο Υιός τού ανθρώπου;14 Και εκείνοι είπαν: Άλλοι μεν για τον Βαπτιστή Ιωάννη· άλλοι δε για τον Ηλία, και άλλοι για τον Ιερεμία ή για έναν από τους Προφήτες. 15 Λέει σ' αυτούς: Εσείς, όμως, για ποιον με λέτε ότι είμαι; 16 Και αποκρινόμενος ο Σίμωνας Πέτρος, είπε: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός τού ζωντανού Θεού. 17 Και αποκρινόμενος ο Ιησούς είπε σ' αυτόν: Μακάριος είσαι, Σίμωνα, γιε τού Ιωνά, επειδή αυτό δεν σου το αποκάλυψε σάρκα και αίμα, αλλά ο Πατέρας μου, που είναι στους ουρανούς. 18 Και εγώ, μάλιστα, σου λέω ότι: Εσύ είσαι ο Πέτρος, και επάνω σ' αυτή την πέτρα θα κτίσω την εκκλησία μου· και πύλες άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. 19 Και θα σου δώσω τα κλειδιά τής βασιλείας των ουρανών· και ό,τι αν δέσεις επάνω στη γη, θα είναι δεμένο στους ουρανούς· και ό,τι αν λύσεις επάνω στη γη, θα είναι λυμένο στους ουρανούς. 20 Τότε, παρήγγειλε στους μαθητές του να μη πουν σε κανέναν, ότι αυτός είναι ο Ιησούς, ο Χριστός.

Τα λόγια αυτά χρησιμοποιούν οι Παπικοί, για να μας πείσουν, ότι η "πέτρα" που έλεγε ο Χριστός ήταν δήθεν ο Πέτρος, και ότι από τότε, είναι αυτός ο αποκλειστικός άρχοντας της Εκκλησίας, με πλήρη εξουσία (ως κλειδοκράτορας) επί της βασιλείας των ουρανών και της σωτηρίας των αδελφών του, και ότι αυτή την εξουσία την κληρονόμησαν  οι Πάπες της Ρώμης, κλπ, κλπ...

Φυσικά τίποτα απ' όλα αυτά δεν είναι σωστό! Ας δούμε στη συνέχεια μερικά πρώτα στοιχεία για το θέμα:

2. Το θέμα της συζήτησης

Παρατηρούμε κατ' αρχήν, ότι το θέμα της συζήτησης, ΔΕΝ ΗΤΑΝ Ο ΠΕΤΡΟΣ, αλλά Ο ΧΡΙΣΤΟΣ. Ο Χριστός τους ρώτησε: "Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είμαι εγώ ο Υιός του Ανθρώπου;" Και οι μαθητές απάντησαν για τη σύγχυση που επικρατούσε στους έξω. Κατόπιν, τους ρωτάει: "Εσείς ποιος νομίζετε ότι είμαι;" Και στην ερώτησή του αναλαμβάνει να απαντήσει ο Πέτρος, ο πιο διαχυτικός και πιο αυθόρμητος από τους μαθητές: "Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Γιος του Ζωντανού Θεού!"

Προσέξτε, ότι ως αυτή τη στιγμή, το αποκλειστικό θέμα της συζήτησης, είναι η ταυτότητα του Χριστού! Δεν είναι ο Πέτρος. Ο Πέτρος μπαίνει στη συζήτηση αυθόρμητα, για να απαντήσει σε μια ερώτηση που τέθηκε σε όλους τους παρόντες μαθητές.

Η απάντηση του Πέτρου, ικανοποιεί τον Χριστό, ο Οποίος του λέει, ότι αυτό που είπε, δεν είναι δικό του, αλλά ο Θεός του απεκάλυψε την αληθινή ταυτότητα του Χριστού. Του ξεκαθάρισε ότι η ταυτότητά του ως Υιού του Θεού, την οποία μόλις είχε αποκαλύψει, ήταν μια Θεία Αποκάλυψη.

Προσέξτε, ότι πλησιάζουμε προς το τέλος της εν λόγω αφήγησης, και ακόμα το αποκλειστικό θέμα συζήτησης είναι η ταυτότητα του Χριστού! Το μόνο στοιχείο που προστίθεται, είναι ότι η κατανόηση του Χριστού ως Υιού του Θεού, Αποτελεί Θεία Αποκάλυψη.

Τότε ο Χριστός συνεχίζει τα λόγια του με ένα λογοπαίγνιο: "Και εγώ, μάλιστα, σου λέω ότι: Εσύ είσαι Πέτρος, και επάνω σ' αυτή την πέτρα θα κτίσω την εκκλησία μου· και πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της".

Στην εποχή εκείνη, η Ελληνική γλώσσα ήταν η διεθνής γλώσσα. Και η λέξη "Πέτρος", ήταν Ελληνική. Εκμεταλλευόμενος λοιπόν ο Χριστός την Ελληνική έννοια του ονόματος του Πέτρου, κάνει το λογοπαίγνιο: "Πέτρος" και "πέτρα". Και του λέει ουσιαστικά το εξής: "Αφού ο Πατέρας μου σου αποκάλυψε ποιος είμαι, θα σου κάνω κι εγώ μια αποκάλυψη: Ότι όπως εσύ είσαι Πέτρος, (πέτρα σταθερή), έτσι και η ομολογία σου αυτή, ότι είμαι "Υιός του Θεού", είναι η σταθερή εκείνη πέτρα, η βάση πάνω στην οποία θα χτίσω την Εκκλησία μου. Και ενάντια σ' αυτή την ομολογία, δεν θα υπερισχύσουν πύλες του Άδη".

Έτσι αντιλήφθηκε η Εκκλησία διαχρονικά τα λόγια του Χριστού. Η πέτρα που έλεγε ο Χριστός, δεν ήταν ο Πέτρος, αλλά η βάση της Χριστιανικής πίστης, το δόγμα, ότι "ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού του Ζώντος". Αυτό ήταν το θέμα της συζήτησης, και όχι ο Πέτρος. Ο Πέτρος ήταν απλώς Η ΑΦΟΡΜΗ για την αποκάλυψη αυτή του Χριστού, ότι η βάση της Εκκλησίας Του, θα ήταν το ομοούσιό του με τον Πατέρα. Και ξεκαθάρισε ο Χριστός από την πρώτη στιγμή, ότι αυτή η βάση, θα ήταν τόσο ισχυρή, που οι πύλες του Άδη, (δηλαδή οι αιρέσεις, δια των οποίων οι άνθρωποι εισέρχονται στον Άδη), δεν θα υπερίσχυαν της Εκκλησίας! Και πράγματι, ολόκληρη η ιστορία, επιβεβαίωσε τα λόγια αυτά του Χριστού. Η Εκκλησία, εδράζεται στερεά πάνω σε αυτή τη βάση, πάνω στο δόγμα ότι ο Χριστός, είναι ο Υιός του Θεού του Ζώντος. Και αμέτρητες αιρέσεις που εμφανίσθηκαν, προσπάθησαν να ακυρώσουν αυτή τη βάση, να παρουσιάσουν τον Χριστό ως "κτίσμα", ως "μόνο άνθρωπο", ή ως οτιδήποτε άλλο, αλλά καμία από αυτές δεν μπόρεσε να "περάσει" τις θέσεις της στην Εκκλησία, και να την παρασύρει στον Άδη. Πολλοί άνθρωποι παρασύρθηκαν από τις αιρέσεις αυτές και οδηγήθηκαν στον Άδη. Αλλά η Εκκλησία όχι. Δεν έγινε αίρεση. Παρέμεινε θεμελιωμένη πάνω σε αυτή την πέτρα, πάνω σε αυτή τη βάση, ότι "Ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού του Ζώντος". Αυτό όμως είναι ένα άλλο τεράστιο θέμα, που δεν είναι του παρόντος να αναλυθεί.

Ως εδώ ο Χριστός δεν έχει ξεφύγει καθόλου από το θέμα του, από το θέμα "Ποιος είναι πραγματικά". Αυτό το θέμα είναι η βάση της συζήτησης.

Και εδώ πλέον εισερχόμαστε στο θέμα αυτού του άρθρου: Στα κλειδιά του Πέτρου:

Ο Χριστός συνεχίζει απευθυνόμενος στον Πέτρο, (παρουσία των άλλων μαθητών), και του λέει:  "Και θα σου δώσω τα κλειδιά τής βασιλείας των ουρανών· και ό,τι αν δέσεις επάνω στη γη, θα είναι δεμένο στους ουρανούς· και ό,τι αν λύσεις επάνω στη γη, θα είναι λυμένο στους ουρανούς".

Τα λόγια αυτά του Χριστού, απευθύνονται πλέον στον Πέτρο. Αλλά είναι ΣΥΝΕΧΕΙΑ των λόγων που μόλις είπε. Τα λόγια αυτά είναι συνέχεια της ΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ προς τον Πέτρο. Γιατί του είπε του Πέτρου, ότι η ταυτότητά του ως "Υιού του Θεού", αποκαλύφθηκε στον Πέτρο από τον Θεό, και έσπευσε αμέσως να του δώσει και ο Ίδιος ο Χριστός κάποια Αποκάλυψη. Και η Αποκάλυψη αυτή είχε δύο σκέλη:

Το πρώτο σκέλος της, είχε σχέση με το θέμα που συζητούσαν, με το δόγμα ότι "ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού", και τι θα γινόταν στην ιστορία της Εκκλησίας, ως προς αυτό το δόγμα.

Το δεύτερο σκέλος της Αποκάλυψης του Χριστού προς τον Πέτρο, είχε σχέση με τον ίδιο τον Πέτρο. Ήταν μια ανταμοιβή κατά κάποιον τρόπο, για την εμπνευσμένη αυτή δήλωσή του. Και μια διαβεβαίωση, ότι και ο ίδιος ο Πέτρος, θα είχε έναν ενεργό και κεντρικό ρόλο στα ζητήματα της βασιλείας των ουρανών. Και μια και μιλούσαν για "πύλες του Άδη" που δεν θα υπερίσχυαν κατά της Εκκλησίας, ο Χριστός μίλησε και για τα κλειδιά της Βασιλείας των Ουρανών, διαβεβαιώνοντάς τον, ότι θα τα λάβαινε.

Εφ' όσον η συζήτηση περί της ταυτότητας του Χριστού έχει πλέον τελειώσει, απλώς ο Χριστός κλείνει το θέμα, παραγγέλλοντας στους μαθητές Του, να μην πουν (ακόμα) σε κανέναν ότι είναι ο Χριστός. Δεν ήταν ακόμα η ώρα γι' αυτή την εξαγγελία της Εκκλησίας.

3. Υπήρχε αποκλειστικότητα στον Πέτρο;

Καιρός λοιπόν, να δούμε πλέον τι ήταν αυτά τα περίφημα "κλειδιά" που δόθηκαν στον Πέτρο από τον Κύριο. Και κατ' αρχήν, να δούμε το εξής: Άραγε, υπήρχε κάποια αποκλειστικότητα στον Πέτρο σε σχέση με τους άλλους μαθητές;

Σε αυτό θα μας βοηθήσει ένα παράδειγμα: Αν πω στον ένα από τους γιους μου: "Θα σου δώσω τα κλειδιά του σπιτιού", άραγε αυτό σημαίνει ότι θα τα δώσω μόνο σε αυτόν; Μήπως σημαίνει ότι δεν θα τα δώσω και στα άλλα μου παιδιά; Όχι βέβαια! Μπορεί να δώσω τα κλειδιά πρώτα στον ένα μου γιο, αλλά κάποια στιγμή θα τα δώσω και στον άλλον! Το να λένε λοιπόν οι Παπικοί, ότι δήθεν μόνο ο Πέτρος έχει την εξουσία αυτή, του "δεσμείν και λύειν τα της βασιλείας των ουρανών", είναι πέρα για πέρα αυθαίρετο και άστοχο.

Μάλιστα, η ίδια η Αγία Γραφή, διαψεύδει μια τέτοια αποκλειστικότητα!

Ματθαίος 18/ιη: 18-20: "Αληθώς σας λέγω, Όσα εάν δέσητε επί της γης, θέλουσιν είσθαι δεδεμένα εν τω ουρανώ, και όσα εάν λύσητε επί της γης, θέλουσιν είσθαι λελυμένα εν τω ουρανώ. 19 Πάλιν σας λέγω ότι εάν δύο από σας συμφωνήσωσιν επί της γης περί παντός πράγματος, περί του οποίου ήθελον κάμει αίτησιν, θέλει γείνει εις αυτούς παρά του Πατρός μου του εν ουρανοίς. 20 Διότι όπου είναι δύο ή τρεις συνηγμένοι εις το όνομά μου, εκεί είμαι εγώ εν τω μέσω αυτών".

Προσέξτε! Εδώ ο Χριστός μιλάει στον Πληθυντικό! Δεν μιλάει πλέον στον Πέτρο μόνο, αλλά σε όλους τους Αποστόλους!Και σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο του κεφαλαίου αυτού, τα λόγια αυτά, (τα ίδια λόγια που είπε στον Πέτρο για δέσιμο και λύσιμο), τα λέει σε όλους τους Μαθητές Του! Είναι η Επισκοπική εξουσία που έδωσε σε ΟΛΟΥΣ τους Μαθητές Του, και στους συνεχιστές τους, τους Επισκόπους της Εκκλησίας. Η δήθεν "μοναδική" εξουσία του Πάπα, ως διαδόχου του Πέτρου, είναι εντελώς ανυπόστατη! ΟΛΟΙ οι επίσκοποι της Εκκλησίας, είναι διάδοχοι ΟΛΩΝ των Αποστόλων! Και η εξουσία του δεσμείν και λύειν, είναι για όλους αυτούς, και όχι μόνο για έναν απ' αυτούς.

Προσέξτε μάλιστα, ότι ο Χριστός ξεκαθαρίζει, πως η εξουσία αυτή, ισχύει όταν "δύο από σας συμφωνήσωσιν επί της γης". Όχι ένας (ο Πέτρος), αλλά δύο! Μάλιστα πιο κάτω μιλάει και για ΤΡΕΙΣ! ("όπου είναι δύο ή τρεις συνηγμένοι...") Ιερά Σύνοδος λοιπόν είναι που έχει την εξουσία του "δεσμείν και λύειν", και όχι μόνο ένας Ποντίφηκας!

Στο ίδιο πνεύμα εμφανίζεται και το χωρίο Ιωάννης 20/κ: 22,23: "Και μόλις το είπε αυτό, φύσηξε προς αυτούς, και τους λέει: Λάβετε Πνεύμα Άγιο. 23 Αν τις αμαρτίες κάποιων συγχωρέσετε, είναι σ' αυτούς συγχωρεμένες· αν κάποιων τις κρατάτε, είναι κρατημένες". Και πάλι, το να κρατούν και να λύνουν αμαρτίες, δόθηκε σε όλους τους, και όχι μόνο στον Πέτρο. Το "δεσμείν και λύειν", δεν είναι κτήμα μόνο ενός Αποστόλου, αλλά όλων, και όλων όσων Επισκόπων οι Απόστολοι άφησαν ως διαδόχους τους, με την εξουσία που είχαν!

Ακόμα και αν δεχθούμε, ότι εκτός από την ομολογία "Υιός Θεού", τα λόγια του Χριστού για την "πέτρα",  είχαν και μια δεύτερη παράλληλη εκπλήρωση στον Πέτρο, ως θεμελίου της Εκκλησίας, και πάλι ο Πέτρος δεν είναι μόνος του! Δείτε τι λέει η Αποκάλυψη:

"και το τείχος της πόλεως έχον θεμελίους δώδεκα, και επ’ αυτών δώδεκα ονόματα των δώδεκα αποστόλων του αρνίου" (Αποκάλυψις 21/κα: 14).

Ακόμα δηλαδή και αν δεχόμασταν μια παράλληλη "κρυμμένη" και μικρότερη εκπλήρωση των λόγων του Χριστού προς τον Πέτρο, ως "πέτρας", πάνω στην οποία θα χτιζόταν η Εκκλησία, όχι μόνο δεν αναφέρεται εκεί ότι θα ήταν η ΜΟΝΑΔΙΚΗ πέτρα, αλλά η Αποκάλυψη μας τον παρουσιάζει ως μία πέτρα ανάμεσα σε άλλες 11 πέτρες, με τα ονόματα των Αποστόλων!

Πράγματι η Εκκλησία οικοδομήθηκε πάνω στο θεμέλιο των Αποστόλων, με ακρογωνιαίο λίθο τον Χριστό ("εποικοδομηθήκατε επάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών, που ακρογωνιαία πέτρα είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός" - Εφεσίους 2/β: 20). Για τον Χριστό μιλάμε. Όχι για τον Πέτρο! Και όταν μιλάμε για "Ακρογωνιαίο Λίθο", μιλάμε γι' αυτήν ακριβώς την παραδοχή: "Συ ει ο Χριστός ο Υιός του Θεού του ζώντος"!!!

Συνεπώς, δεν υπάρχει τέτοιου είδους αποκλειστικότητα στον Πέτρο, την οποία θέλουν να μας παρουσιάσουν οι Παπικοί, για να στηρίξουν τη μονοκρατορία του Πάπα. Αλλά υπάρχει η αποκλειστικότητα των Αποστόλων, και των διαδόχων τους Επισκόπων. Αυτή την εξουσία κατάλαβαν οι Χριστιανοί στους αιώνες, ότι εννοούσε ο Χριστός, και όχι του Πάπα!

Έχοντας ο Πέτρος (όπως και οι υπόλοιποι Απόστολοι, και οι διάδοχοί τους Επίσκοποι) εξουσία του "δεσμείν και λύειν", μπορούν (αν είναι όλοι τους σύμφωνοι), να συγχωρήσουν ή να κρατήσουν αμαρτίες κάποιου, να θέσουν νόμους και κανόνες για τη λειτουργία της Εκκλησίας, και να θέσουν τους εαυτούς τους, ή όποιον αυτοί θελήσουν, στη Βασιλεία των Ουρανών! Δεν πρόκειται για μια εξουσία αυθαιρεσίας και παρανομίας, αλλά για εξουσία που λειτουργεί σε συνεργασία και συνευδοκία με την Κεφαλή της Εκκλησίας, τον Χριστό.

4. Ποια ήταν η "αποκλειστικότητα" του Πέτρου

Για να πούμε όμως "και του στραβού το δίκιο", (και "στραβό" εδώ εννοούμε τον "πνευματικά τυφλό" Παπικό), φαίνεται ότι τελικά υπήρχε και κάποια "αποκλειστικότητα" στον Πέτρο! Όχι βέβαια αυτό που κατάλαβαν (ή εισήγαγαν ως κατανόηση) οι Παπικοί. Μιλάμε για κάτι πιο απλό!

Σκεφθείτε τα εξής σημεία:

1. Ο Χριστός, πρωτοείπε τα λόγια αυτά στον Πέτρο.

2. Του τα είπε, ειδικά σε αυτόν, ενώ είχε μαζί του και τους άλλους Μαθητές.

3. Αν και τα ίδια αυτά λόγια τα είπε αργότερα και στους άλλους, την πρώτη φορά που τα είπε ως προφητεία, τα είπε ΕΙΔΙΚΑ στον Πέτρο, ενώ θα μπορούσε στην προφητική Του αυτή Αποκάλυψη, για το "δεσμείν και λύειν", να συμπεριλάβει εξ αρχής και τους άλλους Μαθητές. Δεν το έκανε όμως. Γιατί άραγε;

4. Αν και τα ίδια αυτά λόγια τα είπε αργότερα και προς τους άλλους, ΕΙΔΙΚΑ τα περί των "κλειδιών της Βασιλείας", τα είπε μόνο στον Πέτρο. Γιατί άραγε;

Στην Αγία Γραφή, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Και τα παραπάνω αυτά σημεία, θα πρέπει να μας προβληματίσουν. Μήπως τελικά, "κάτι παίχτηκε" με τον Πέτρο, στο οποίο δεν συμμετείχαν οι υπόλοιποι Μαθητές; Και αν ναι, τι ήταν αυτό;

Όπως δείξαμε πιο πάνω, η "αποκλειστικότητα" αυτή, δεν ήταν ούτε αποκλειστικότητα σωτηρίας, ούτε αποκλειστικότητα εξουσίας, ούτε αποκλειστικότητα συγχωρήσεως, ούτε αποκλειστικότητα να "λύνει και να δένει". Γιατί αυτά τα έδωσε ο Κύριος σε κάθε Απόστολο. Τι ήταν λοιπόν; Τι ξεχώρισε τον Πέτρο από τους άλλους Αποστόλους, ΕΙΔΙΚΑ ως προς τα "κλειδιά της Βασιλείας των Ουρανών" που του εμπιστεύθηκε ο Κύριος;

Σκεφθείτε τα εξής:

1. Πότε έχουν τον κύριο ρόλο τους τα κλειδιά; Όταν η πόρτα είναι ήδη ανοιχτή, ή όταν είναι ακόμα κλειστή;

2. Γιατί μιλάει για "κλειδιά" και όχι για "κλειδί";

3. Εφ' όσον σε όλους τους Αποστόλους δόθηκαν οι ίδιες εξουσίες, σε τι θα μπορούσε να ΞΕΧΩΡΙΣΕΙ κάποιος απ' αυτούς, ως κάτοχος των "κλειδιών", που τα είχαν όλοι;

Με τα ερωτήματα αυτά, κάτι αρχίζει να ξεκαθαρίζει! Και προχωράμε στα αμέσως επόμενα ερωτήματα:

4. Η Βασιλεία των Ουρανών, σε ποιους ήταν κλειστή;

5. Πότε άνοιξε η Βασιλεία των Ουρανών;

6. Άνοιξε κατ' ευθείαν για όλους, ή αυτό έγινε σταδιακά;

Τώρα όλα αρχίζουν να διακρίνονται! Και τίθενται και τα τελευταία ερωτήματα, που θα μας οδηγήσουν στη λύση του γρίφου:

7. Ποιος Μαθητής άνοιξε τη Βασιλεία των Ουρανών πρώτος;

8. Πότε και για ποιους την άνοιξε;

9. Όταν μια πόρτα ξεκλειδωθεί από κάποιον, και παραμείνει ανοιχτή, ποια ανάγκη υπάρχει να την ξαναξεκλειδώσει κάποιος άλλος; Τι αξία θα είχαν τα κλειδιά κάποιου, όταν δεν τεθεί ανάγκη να τα χρησιμοποιήσει ποτέ;

10. Υπάρχουν στην Αγία Γραφή χωρία που να μας πληροφορούν για τα ερωτήματα αυτά;

Και ξεκινώντας από το τελευταίο ερώτημα, λέμε: ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ!!! Η Αγία Γραφή μας δίνει τη λύση σε όλα αυτά τα ερωτήματα, και μας αποκαλύπτει γλαφυρά, τον τρόπο με τον οποίο, ο Πέτρος χρησιμοποίησε πρώτος απ' όλους τα κλειδιά της Βασιλείας των Ουρανών!

Η Βασιλεία των Ουρανών, εν Χριστώ Ιησού, (ο οποίος είναι "η θύρα των προβάτων" κατά τον Ευαγγελιστή Ιωάννη στο 10ο κεφάλαιο), άνοιξε την ημέρα της Πεντηκοστής, με την έλευση του Αγίου Πνεύματος στους μαζεμένους Μαθητές του Κυρίου. Την ημέρα εκείνη, δημιουργήθηκε η Χριστιανική Εκκλησία. Τι συνέβη εκείνη την ημέρα; Ας δούμε την αφήγηση της Αγίας Γραφής, σε μετάφραση Σπύρου Φίλου:

Α. Η είσοδος των Ιουδαίων στη Βασιλεία

Πράξεις 2/β: 1-5, 14, 37-42: "Και όταν ήρθε η ημέρα τής Πεντηκοστής, όλοι ήσαν με ομοψυχία στον ίδιο τόπο. 2 Και ξαφνικά έγινε ήχος από τον ουρανό, σαν άνεμος που ερχόταν με βία, και γέμισε ολόκληρο το σπίτι όπου ήσαν καθισμένοι. 3 Και φάνηκαν σ' αυτούς γλώσσες σαν φωτιά να διαμοιράζονται, και κάθησε σε κάθε έναν απ' αυτούς ξεχωριστά. 4 Και έγιναν όλοι πλήρεις από το Άγιο Πνεύμα, και άρχισαν να μιλούν ξένες γλώσσες, όπως το Πνεύμα έδινε σ' αυτούς να μιλούν. 5 Και στην Ιερουσαλήμ κατοικούσαν Ιουδαίοι, ευλαβείς άνδρες από κάθε έθνος, που υπάρχει κάτω από τον ουρανό.
...

14 Και ο Πέτρος, αφού στάθηκε όρθιος μαζί με τους έντεκα, ύψωσε τη φωνή του, και μίλησε σ' αυτούς: Άνδρες Ιουδαίοι και όλοι όσοι κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ, ας είναι σε σας γνωστό τούτο, κι ακούστε τα λόγια μου.
...

37 Και όταν τα άκουσαν αυτά, η καρδιά τους ήρθε σε κατάνυξη, και είπαν στον Πέτρο και στους υπόλοιπους αποστόλους: Τι πρέπει να κάνουμε, άνδρες αδελφοί;

38 Και ο Πέτρος είπε σ' αυτούς: Να μετανοήσετε, και κάθε ένας από σας να βαπτιστεί στο όνομα του Ιησού Χριστού, σε άφεση αμαρτιών· και θα λάβετε τη δωρεά τού Αγίου Πνεύματος· 39 επειδή, η υπόσχεση είναι προς εσάς και προς τα παιδιά σας, και προς όλους εκείνους που είναι μακριά, όσους θα προσκαλέσει ο Κύριος ο Θεός μας.

40 Και με άλλα πολλά λόγια διαμαρτυρόταν και πρότρεπε, λέγοντας: Να σωθείτε από τούτη τη διεστραμμένη γενεά.

41 Εκείνοι, λοιπόν, αφού με χαρά δέχθηκαν τον λόγο του, βαπτίστηκαν· και προστέθηκαν εκείνη την ημέρα περίπου 3.000 ψυχές. 42 Και έμεναν σταθερά στη διδασκαλία των αποστόλων, και στην κοινωνία, και στην κοπή τού άρτου και στις προσευχές".

Παρατηρούμε λοιπόν, ότι το πρώτο βήμα, ήταν η είσοδος των Ιουδαίων στο χώρο της Βασιλείας των Ουρανών, με το να βαπτισθούν στο νερό και στο Άγιο Πνεύμα, και να γίνουν μέλη της Εκκλησίας 3000 άνθρωποι. Ο Πέτρος ήταν αυτός που ηγήθηκε στο λόγο των Αποστόλων, και αυτός που πλήρης Πνεύματος Αγίου είπε στους παρισταμένους Ιουδαίους πώς θα εισέρχονταν στο χώρο της Βασιλείας. Ήταν αυτός που άνοιξε για τους Ιουδαίους ΠΡΩΤΟΣ τη Βασιλεία των Ουρανών!

Β. Η Είσοδος των Σαμαρειτών στη Βασιλεία

Λίγο καιρό αργότερα, έγινε διωγμός στην Ιερουσαλήμ, με αφορμή το μαρτύριο του Πρωτομάρτυρα Στεφάνου, και οι Χριστιανοί διασπάρηκαν στη γύρω περιοχή, από το φόβο των διωκτών Ιουδαίων, (μεταξύ των οποίων και του Σαούλ-Παύλου, που ακόμα δεν είχε μεταστραφεί στη Χριστιανική πίστη). Η αφήγηση λοιπόν μας λέει τα εξής:

Πράξεις 8/η: 1, 5,6, 12, 14 -16: "Και κατά την ημέρα εκείνη έγινε μεγάλος διωγμός ενάντια στην εκκλησία που ήταν στα Ιεροσόλυμα· και όλοι διασπάρθηκαν στους τόπους τής Ιουδαίας και της Σαμάρειας, εκτός από τους αποστόλους.
...

Ο δε Φίλιππος, αφού κατέβηκε στην πόλη τής Σαμάρειας, τους κήρυττε τον Χριστό. 6 Και τα πλήθη ως μια ψυχή πρόσεχαν στα λεγόμενα από τον Φίλιππο, ακούγοντας και βλέποντας τα θαύματα που έκανε.
...

Όταν, όμως, πίστεψαν στον Φίλιππο, που ευαγγελιζόταν τα αναφερόμενα στη βασιλεία τού Θεού, και το όνομα του Ιησού Χριστού, βαπτίζονταν και άνδρες και γυναίκες.
...

14 Και οι απόστολοι, που ήσαν στα Ιεροσόλυμα, όταν άκουσαν ότι η Σαμάρεια δέχθηκε τον λόγο τού Θεού, έστειλαν σ' αυτούς τον Πέτρο και τον Ιωάννη· 15 οι οποίοι, αφού κατέβηκαν, προσευχήθηκαν γι' αυτούς, για να λάβουν Πνεύμα Άγιο. 16 Επειδή, δεν είχε ακόμα επιπέσει σε κανέναν απ' αυτούς, αλλά ήσαν μονάχα βαπτισμένοι στο όνομα του Κυρίου Ιησού".

Σύμφωνα με την αφήγηση λοιπόν, αν και ο Ευαγγελιστής Φίλιππος κήρυξε τον λόγο και βάπτισε τους Σαμαρείτες, η πόρτα της Βασιλείας των Ουρανών παρέμενε γι' αυτούς κλειστή! Δεν είχε ακόμα δοθεί σ' αυτούς το Άγιο Πνεύμα! Γιατί άραγε;

Οι Σαμαρείτες, δεν ήταν ούτε Ιουδαίοι, ούτε Εθνικοί. Ήταν κάτι ενδιάμεσο. Οι πρόγονοί τους, ήταν άνθρωποι που είχαν μεταφερθεί στην περιοχή μετά την καταστροφή του κράτους του Ισραήλ από τους Ασσυρίους, και είχαν πιστέψει στον Θεό του Ισραήλ. Δεν ήταν δηλαδή ειδωλολάτρες. Όμως είχαν μια ιδιαιτερότητα. Δεν δέχονταν όλες τις Εβραϊκές Γραφές, αλλά μόνο την Πεντάτευχο, και δεν λάτρευαν τον Θεό στην Ιερουσαλήμ, κατά τον Νόμο του Μωυσή. Ήταν δηλαδή κατά κάποιον τρόπο μια αίρεση του Ιουδαϊσμού. Και ενώ η πόρτα της Βασιλείας των Ουρανών, είχε ανοιχθεί από την ημέρα της Πεντηκοστής για τους Ιουδαίους, για τους Σαμαρείτες ήταν ακόμα κλειστή! Ακόμα και αφού αυτοί πίστεψαν στο κήρυγμα του ευαγγελιστή Φιλίππου, ακόμα και αφού είχαν βαπτισθεί στο νερό, ο Θεός δεν τους είχε αποστείλει το Άγιο Πνεύμα Του!

Οι Απόστολοι λοιπόν, έστειλαν τον Πέτρο (πάλι) και τον Ιωάννη, να επιθέσουν τα χέρια τους πάνω σ' αυτούς, και να προσευχηθούν, ώστε να τους μεταδώσουν το Άγιο Πνεύμα. Με άλλα λόγια, ο Πέτρος και ο Ιωάννης, θα άνοιγαν την πόρτα της Βασιλείας των Ουρανών, και στους Σαμαρείτες, για πρώτη φορά!

Δεν είναι τυχαίο το ότι για δεύτερη φορά ο Πέτρος, (μαζί με τον Ιωάννη αυτή τη φορά), χρησιμοποιούν τα κλειδιά της Βασιλείας των Ουρανών. Ο Πέτρος, για δεύτερη συνεχόμενη φορά, είναι αυτός που ξεκλειδώνει τη σωτηρία άλλης μιας ομάδας ανθρώπων, με βάση την Αποστολική εξουσία που του είχε δοθεί από τον Κύριο.

Εδώ, με την ευκαιρία, είναι σημαντικό να δούμε δύο ακόμα πράγματα:

1. Ο Πέτρος ΑΠΟΣΤΕΛΛΕΤΑΙ από τους Αποστόλους, κάτι που δείχνει ότι δεν ήταν κάτι ιδιαίτερο ανάμεσά τους ως προς την εξουσία, αλλά αντιθέτως, υπάκουε στις αποστολές του Σώματος των Αποστόλων.

2. Μαζί με τον Πέτρο, αποστέλλεται και ο Ιωάννης, κάτι που σημαίνει, ότι ΜΑΖΙ ξεκλείδωσαν τη Βασιλεία των Ουρανών για τους Σαμαρείτες. Συνεπώς, ο Πέτρος, δεν ήταν ο αποκλειστικός "κλειδούχος" της Βασιλείας, αλλά μαζί του, μπορούσε να συμπράξει και οποιοσδήποτε άλλος Απόστολος! Απλώς ο Πέτρος, ήταν ο μοναδικός, που βρισκόταν παρών ΣΕ ΟΛΑ τα καινούργια ανοίγματα της Βασιλείας προς νέες πληθυσμιακές ομάδες, όπως θα δούμε και στη συνέχεια.

3. Η είσοδος των Εθνικών στη Βασιλεία

Μετά την είσοδο των Σαμαρειτών, παρέμενε μία ακόμα πληθυσμιακή ομάδα, (η μεγαλύτερη), για την οποία δεν είχε ακόμα ανοίξει η Βασιλεία των Ουρανών. Και αυτοί ήταν οι Εθνικοί. Ποιος είναι ο ρόλος του Πέτρου στην ιστορία της εισόδου των Εθνικών στη Βασιλεία; Η αφήγηση των Πράξεων, είναι πολύ διαφωτιστική:

Πράξεις 10/ι: 1-27, 33,34, 44-47: "υπήρχε δε κάποιος άνθρωπος στην Καισάρεια, με το όνομα Κορνήλιος, εκατόνταρχος, από το τάγμα που λεγόταν Ιταλικό, 2 ευσεβής και φοβούμενος τον Θεό μαζί με ολόκληρη την οικογένειά του, ο οποίος έκανε πολλές ελεημοσύνες στον λαό, και δεόταν διαρκώς στον Θεό. 3 Αυτός είδε φανερά διαμέσου οράματος, γύρω στην ένατη ώρα τής ημέρας, έναν άγγελο του Θεού, ότι μπήκε μέσα προς αυτόν και του είπε: Κορνήλιε.

4 Και εκείνος, ατενίζοντας σ' αυτόν, και ενώ έγινε έντρομος, είπε: Τι είναι, Κύριε; Και του είπε: Οι προσευχές σου και οι ελεημοσύνες σου ανέβηκαν σε υπόμνηση μπροστά στον Θεό. 5 Και τώρα, στείλε ανθρώπους στην Ιόππη, και προσκάλεσε τον Σίμωνα, που αποκαλείται Πέτρος· 6 αυτός φιλοξενείται σε κάποιον Σίμωνα βυρσοδέψη, που έχει το σπίτι του κοντά στη θάλασσα· αυτός θα σου μιλήσει τι πρέπει να κάνεις.

7 Και καθώς ο άγγελος, που μιλούσε στον Κορνήλιο, αναχώρησε, φώναξε δύο από τους υπηρέτες του, και έναν ευσεβή στρατιώτη, απ' αυτούς που διέμεναν κοντά του· 8 και αφού τους διηγήθηκε τα πάντα, τους έστειλε στην Ιόππη.

9 Και την επόμενη ημέρα, ενώ εκείνοι οδοιπορούσαν και πλησίαζαν στην πόλη, ο Πέτρος, γύρω στην έκτη ώρα, ανέβηκε στην ταράτσα για να προσευχηθεί. 10 Και καθώς πείνασε, ήθελε να φάει, και ενώ ετοίμαζαν, ήρθε επάνω του έκσταση· 11 και βλέπει ανοιγμένον τον ουρανό, και κάποιο σκεύος να κατεβαίνει σαν ένα μεγάλο σεντόνι, που ήταν δεμένο από τις τέσσερις άκρες, και το κατέβαζαν επάνω στη γη· 12 μέσα σ' αυτό υπήρχαν όλα τα τετράποδα της γης, και τα θηρία, και τα ερπετά, και τα πουλιά τού ουρανού.

13 Και έγινε μια φωνή προς αυτόν: Πέτρο, αφού σηκωθείς, σφάξε και φάε.

14 Και ο Πέτρος είπε: Μη γένοιτο, Κύριε· επειδή, ποτέ δεν έφαγα κανένα βέβηλο ή ακάθαρτο.

15 Και ξανά, για δεύτερη φορά, έγινε σ' αυτόν μια φωνή: Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μη τα λες βέβηλα.

16 Και τούτο έγινε τρεις φορές· και το σκεύος αναλήφθηκε πάλι στον ουρανό.

17 Και ενώ ο Πέτρος ήταν μέσα του σε απορία, τι τάχα σήμαινε το όραμα που είδε, ξάφνου, οι άνθρωποι που είχαν σταλεί από τον Κορνήλιο, αφού ρώτησαν και έμαθαν το σπίτι τού Σίμωνα, έφτασαν στην πύλη· 18 και φωνάζοντας, ρωτούσαν, αν ο Σίμωνας, που επονομαζόταν Πέτρος, φιλοξενείται εδώ.

19 Και ενώ ο Πέτρος συλλογιζόταν για το όραμα, το Πνεύμα είπε σ' αυτόν: Δες, σε ζητούν τρεις άνθρωποι· 20 καθώς, λοιπόν, σηκωθείς, κατέβα, και πήγαινε μαζί τους, χωρίς να διστάζεις καθόλου, επειδή εγώ τους έστειλα.

21 Και ο Πέτρος, αφού κατέβηκε στους ανθρώπους, που είχαν σταλεί σ' αυτόν από τον Κορνήλιο, είπε: Δέστε, εγώ είμαι εκείνος που ζητάτε· ποια είναι η αιτία για την οποία ήρθατε;

22 Και εκείνοι είπαν: Ο εκατόνταρχος Κορνήλιος, άνδρας δίκαιος και φοβούμενος τον Θεό, και έχοντας μαρτυρία από ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων, διατάχθηκε από τον Θεό διαμέσου ενός αγίου αγγέλου να σε προσκαλέσει στο σπίτι του, και να ακούσει λόγια από σένα. 23 Και αφού, λοιπόν, τους προσκάλεσε μέσα, τους φιλοξένησε. Και την επόμενη ημέρα ο Πέτρος βγήκε μαζί τους, και μερικοί από τους αδελφούς, από εκείνους τής Ιόππης, πήγαν μαζί του. 24 και την επόμενη ημέρα μπήκαν μέσα στην Καισάρεια· ο δε Κορνήλιος τους περίμενε, αφού ταυτόχρονα κάλεσε τους συγγενείς του και τους σπιτικούς φίλους του.

25 Και καθώς ο Πέτρος μπήκε μέσα, ερχόμενος ο Κορνήλιος σε συνάντησή του, έπεσε στα πόδια του, και προσκύνησε. 26 Ο Πέτρος, όμως, τον σήκωσε, λέγοντας: Σήκω επάνω· και εγώ ο ίδιος άνθρωπος είμαι.

27 Και συνομιλώντας μαζί του μπήκε μέσα, και βρίσκει πολλούς συγκεντρωμένους. 28 Και τους είπε: Εσείς ξέρετε ότι είναι ασυγχώρητο σε έναν άνθρωπο Ιουδαίο να συναναστρέφεται ή να πλησιάζει σ' έναν αλλόφυλο· ο Θεός, όμως, έδειξε σε μένα να μη λέω κανέναν άνθρωπο βέβηλον ή ακάθαρτον· 29 γι' αυτό, και όταν προσκλήθηκα, ήρθα χωρίς καμιά αντιλογία

...

Τώρα, λοιπόν, εμείς όλοι παραστεκόμαστε μπροστά στον Θεό, για να ακούσουμε όλα όσα προστάχθηκαν σε σένα από τον Θεό.

34 Τότε, καθώς ο Πέτρος άνοιξε το στόμα, είπε: Γνωρίζω στ' αλήθεια ότι, ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης· 35 αλλά, σε κάθε έθνος όποιος τον φοβάται, και εργάζεται δικαιοσύνη, είναι σ' αυτόν δεκτός.

...

44 Ενώ ο Πέτρος ακόμα μιλούσε αυτά τα λόγια, το Πνεύμα το Άγιο ήρθε επάνω σε όλους αυτούς που άκουγαν τον λόγο. 45 Και οι πιστοί, που ήσαν από την περιτομή, εκπλάγηκαν, όσοι είχαν έρθει μαζί με τον Πέτρο, ότι η δωρεά τού Αγίου Πνεύματος ξεχύθηκε και επάνω στα έθνη. 46 Επειδή, τους άκουγαν να μιλούν γλώσσες, και να μεγαλύνουν τον Θεό.

Τότε, ο Πέτρος αποκρίθηκε:

47 Μήπως μπορεί κανείς να εμποδίσει το νερό, ώστε να μη βαπτιστούν αυτοί, οι οποίοι έλαβαν το Πνεύμα το Άγιο όπως κι εμείς; 48 Και τους πρόσταξε να βαπτιστούν στο όνομα του Κυρίου".
 

Έτσι άνοιξε η πόρτα της Βασιλείας των Ουρανών και για τους Εθνικούς. Όμως η πόρτα αυτή, δεν άνοιξα "αυτόματα". Χρειαζόταν ο "πορτιέρης", ο "κλειδούχος" αυτής της Βασιλείας, για να υποδεχθεί τη νέα αυτή πληθυσμιακή ομάδα. Και φυσικά δεν ήταν αυτός άλλος από τον Πέτρο!

Δεν μπορούσε άραγε ο Θεός να ανοίξει αυτή την πόρτα χωρίς τον Πέτρο; Δεν μπορούσε να τους κηρύξει ο άγγελος;

Κι όμως! Τα κλειδιά της Βασιλείας, δόθηκαν στους Αποστόλους. Και ο Κύριος Ιησούς Χριστός, έταξε το ξεκλείδωμα της Βασιλείας στον Πέτρο! Γι' αυτό και χωρίς αυτόν, δεν ολοκλήρωσε κανενός την είσοδο στη Βασιλεία. Πριν τους καλέσει ο Πέτρος, οι Ιουδαίοι ΔΕΝ βαπτίσθηκαν. Πριν μεταδώσει ο Πέτρος μαζί με τον Ιωάννη το Άγιο Πνεύμα στους βαπτισμένους Σαμαρείτες, αυτοί ΔΕΝ αναγεννήθηκαν με Πνεύμα Άγιο. Και πριν ο Πέτρος κηρύξει τον λόγο του Ευαγγελίου στον Κορνήλιο, ο Θεός δεν έδωσε σε Εθνικό το Άγιο Πνεύμα. Και ακόμα και χωρίς την προσταγή του Πέτρου να βαπτισθεί το σπιτικό του Κορνήλιου, χωρίς το βάπτισμα αυτό, η αναγέννησή του θα παρέμενε μισή, και η πόρτα της Βασιλείας κλειστή.

Ο Πέτρος, πρώτος ομολόγησε ότι ο Χριστός είναι "Ο Υιός του Θεού του Ζώντος". Και ο Χριστός, ως ανταμοιβή, του έταξε ότι εκείνος πρώτος, θα ανοίξει τη Βασιλεία σε κάθε πληθυσμιακή ομάδα της ανθρωπότητας. Και ο Κύριος, κράτησε την υπόσχεσή Του! Δεν του έταξε καμία υπέρτερη εξουσία, μεταξύ των Αποστόλων. Αλλά του έταξε "κλειδιά", και πράγματι, ο Πέτρος ήταν εκείνος που ΞΕΚΛΕΙΔΩΣΕ τη Βασιλεία των Ουρανών για πρώτη φορά. Και ο Θεός, κανέναν δεν έβαλε στη Βασιλεία αυτή, πριν δώσει γι' αυτό τη συγκατάθεσή του ο Πέτρος, με την Αποστολική εξουσία του "Δεσμείν και Λύειν".

(Και η πρωτιά στο ξεκλείδωμα, από τη φύση της, είναι κάτι που δεν μεταβιβάζεται σε κανέναν Πάπα...)
 

Ν. Μ.

πηγή

Τι είναι οι Πατέρες της Εκκλησίας

ΟΟΔΕ

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΤΟ ΙΔΙΟ, ΑΓΓΛΙΚΑ

Πατέρες και πατερικότητα της χριστιανικής θεολογίας

Πατέρες και Διδασκάλους της Εκκλησίας (ή, εν συντομία, απλώς Πατέρες της Εκκλησίας) ονομάζουμε τους χριστιανούς ιερείς όλων των βαθμίδων¹ (αλλά και μερικούς που δεν ήταν ιερείς [όπως πιθανόν ο άγ. Νικόλαος Καβάσιλας - αν και εικάζεται ότι ήταν ιερέας]) που αναγνωρίστηκαν ως πνευματικοί διδάσκαλοι και αναδείχθηκαν ως συγγραφείς διατυπώνοντας, οριοθετώντας και υπερασπιζόμενοι το χριστιανικό δόγμα².

Κατά το δυτικό σχολαστικισμό, δηλαδή τη φιλοσοφική θεολογία που αναπτύχθηκε στη δυτική Ευρώπη μετά το Σχίσμα του 1054 και έφτασε στην ακμή της κατά το μεσαίωνα, η πατερική εποχή σταματά στον 6^ο αιώνα μ.Χ. για τη δυτική Εκκλησία (τελευταίος δυτικός Πατέρας ο άγιος Ισίδωρος Σεβίλλης) και στον 8^ο αιώνα για την ανατολική (τελευταίος ανατολικός Πατέρας ο άγιοςΙωάννης ο Δαμασκηνός). Η νεώτερη ιστορική και φιλολογική έρευνα, που αναπτύχθηκε στη δύση και υιοθέτησε τα κριτήρια του σχολαστικισμού, υιοθέτησε και αυτή την ιδέα και διαχωρίζει την «πατερική γραμματεία» (τα έργα των Πατέρων μέχρι τον 8^ο αιώνα) από τη «βυζαντινή γραμματεία», δηλαδή τα έργα των Βυζαντινών συγγραφέων μετά τον 8^ο αιώνα.

άγ. Ιωάννης Μαξίμοβιτς

Η Ορθόδοξη Εκκλησία όμως θεωρεί ότι η θεολογία της είναι πάντα πατερική καιμόνο στο βαθμό που συνεχίζει να είναι πατερική μπορεί να είναι επίσης έγκυρηκαι αληθής. Έτσι, διακρίνει φορείς του πατερικού της πνεύματος σε όλους τους χριστιανικούς αιώνες, από το 2^ο (πρώτη μετά τους αποστόλους γενιά, άγιοι Κλήμης Ρώμης, Πολύκαρπος Σμύρνης, Ιγνάτιος Αντιοχείας ο Θεοφόρος κ.ά.) μέχρι τους υστεροβυζαντινούς χρόνους (π.χ. άγιοι Γρηγόριος Παλαμάς, 14^ος αι., Μάρκος Ευγενικός, 15^ος αι.) αλλά και μετά το Βυζάντιο (άγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης, 18^ος-19^ος αι., οι Ρώσοι άγιοι του 19^ου αι. Ιγνάτιος Μπραντσιανίνωφ καιΘεοφάνης ο Έγκλειστος, Ιννοκέντιος Βενιαμίνωφ κ.ά.), ενώ και σήμερα διαφαίνονται έντονα αρκετοί αυθεντικοί φορείς του πατερικού πνεύματος της εκκλησιαστικής θεολογίας, κάποιοι από τους οποίους έχουν αναγνωριστεί επίσημα ως άγιοι [π.χ. οι άγιοι Νεκτάριος Πενταπόλεως, Λουκάς ο Ιατρός,Ιωάννης της Σαγκάης (Μαξίμοβιτς), Νικόλαος Αχρίδος (Βελιμίροβιτς) κ.ά.], ενώ άλλοι, αν και δεν έχουν αναγνωριστεί «επίσημα», με εκκλησιαστική «απόφαση» οποιουδήποτε είδους, αναγνωρίζονται στην πράξη ως τέτοιοι, όπως π.χ. οι άγιοι διδάσκαλοι Ιουστίνος Πόποβιτς ["Ν": ο μεγάλος αυτός διδάσκαλος είναι πλέον και "επίσημα" αναγνωρισμένος ως άγιος], Σωφρόνιος Σαχάρωφ, Φιλόθεος Ζερβάκοςκ.ά.

Η εμμονή της Εκκλησίας στην πατερικότητα της θεολογίας της οφείλεται στο ότιθεωρεί τους Πατέρες αγίους, δηλαδή ανθρώπους με αυθεντική, χριστιανικώς εννοούμενη, σχέση με την άκτιστη (θεϊκή) πραγματικότητα, και ως εκ τούτουαξιόπιστους εκφραστές της δογματικής διδασκαλίας της, στην εγκυρότητα της οποίας υπεισέρχεται και ο παράγοντας της «θεοπνευστίας». Το χριστιανικό δόγμα εκφράζεται με το «φωτισμό του Αγίου Πνεύματος» (δηλ. του ίδιου του Θεού) και όχι με διανοητικούς συλλογισμούς –αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στη φιλοσοφία και τη θεολογία.

Για την Εκκλησία, βέβαια, η διαφορά αυτή έγκειται όχι στην επίκληση«αγιοπνευματικού φωτισμού», δηλαδή «θρησκευτικής αυθεντίας», αλλά στηνπραγματική ύπαρξη του υπερβατικού αυτού στοιχείου, αλλιώς (αν έχουμε και στις δυο περιπτώσεις οντολογικά και σωτηριολογικά συστήματα κατασκευασμένα με ανθρώπινες διανοητικές διεργασίες, που απλώς επικαλούνται, για λόγους κύρους, κάποια επαφή με το θεϊκό Επέκεινα) αντικειμενική διαφορά μεταξύ θεολογίας και φιλοσοφίας ουσιαστικά δεν υπάρχει³. [Δες σχετικά: Η άμεση γνώση του Θεού από τους ανθρώπους & Πώς ξέρουμε σίγουρα ότι υπάρχει Θεός;]

 

Πατέρες και φιλοσοφία

Σημειωτέον ότι το πατερικό έργο δεν εξαντλείται στην οριοθέτηση του χριστιανικού δόγματος, αλλά και αναπτύσσεται σε πλήθος ζητημάτων, που αφορούν στη διερεύνηση της ανθρώπινης φύσης, ιδίως της ψυχής, και τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του, το συνάνθρωπο, τον κόσμο και το Θεό, δηλαδή στη θεραπεία των συνεπειών του προπατορικού αμαρτήματος για κάθε άνθρωπο, για την ανθρωπότητα και για όλη την κτίση. Επίσης το πατερικό έργο βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τη φιλοσοφία και την επιστήμη της εποχής του (κάθε φορά). Κατά τούτο έχει νόημα η εξέταση των πατερικών συγγραμμάτων και από φιλοσοφικής απόψεως, καθώς αποτελούν ένα από τα πιο γόνιμα κεφάλαια της παγκόσμιας διανόησης. Δυστυχώς η επιστήμη της ιστορίας της φιλοσοφίας αγνοεί τη συμβολή τους, αν και σήμερα, μετά τις προσπάθειες Ελλήνων ερευνητών (όπως ο Κ. Δ. Γεωργούλης, ο Βασίλειος Τατάκης, ο επίσκοπος Περγάμου π. Ιωάννης Ζηζιούλας, ο Χρήστος Γιανναράς, ο π. ΝικόλαοςΛουδοβίκος κ.ά.), η συμβολή τους αρχίζει να βγαίνει στο φως.

«Ένας ορθόδοξος νους στέκεται στο σημείο όπου συναντιούνται όλοι οι δρόμοι. Κοιτά προσεκτικά κάθε δρόμο και, από τη μοναδική του πλεονεκτική θέση, παρατηρεί τις συνθήκες, τους κινδύνους, τις χρήσεις και τον τελικό προορισμό κάθε δρόμου. Εξετάζει κάθε δρόμο από την πατερική σκοπιά, καθώς οι προσωπικές του πεποιθήσεις έρχονται σε πραγματική, όχι υποθετική, επαφή με την περιβάλλουσα κουλτούρα» (Ιβάν Κιρεγιέφσκι, ορθόδοξος Ρώσος συγγραφέας, παράθεμα από το βιβλίο "Η ορθοδοξία και η θρησκεία του μέλλοντος"του π. Σεραφείμ Ρόουζ).

Οι Πατέρες της αρχαίας Εκκλησίας έχουν στο οπλοστάσιό τους ολόκληρη την ελληνική φιλοσοφία, άλλωστε είναι οι ίδιοι και φιλόσοφοι. Μόνο που εκείνοι δεν ενδιαφέρεται να «ερμηνεύσουν τον κόσμο» ή να περιγράψουν τους φυσικούς νόμους και τη λειτουργία τους –φευ για τη σύγχρονη υλιστική μας επιστήμη– αλλά για τη θέωση, που τη θεωρούν απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρη γνώση του κόσμου, δηλαδή σχέση με τον κόσμο. (Φυσικά αυτό για τη σύγχρονη επιστήμη φαίνεται χωρίς νόημα, γιατί είναι μια επιστήμη κατακτητική, όχι αγαπητική. Πώς ν’ αγαπήσεις αυτό που πρέπει να κατακτήσεις; Όλος ο πολιτισμός μας –ο δυτικός, που επιβλήθηκε πλέον παγκόσμια– είναι κατακτητικός. Ακόμη και οι μεγάλοι θαλασσοπόροι «εξερευνητές» ακολουθήθηκαν από επιδρομείς κονκισταδόρες, ενώ η εξερεύνηση του διαστήματος ονομάζεται κοινώς «κατάκτηση του διαστήματος»).

Σημειωτέον ότι η Εξαήμερος του αγίου Βασιλείου του Μεγάλου π.χ. και το Περί κατασκευής του ανθρώπου του αγίου Γρηγορίου Νύσσης, που συνεχίζει τηνΕξαήμερον, συνοψίζουν επίσης την επιστημονική γνώση της εποχής. Ιδίως ο άγ. Γρηγόριος επιστρατεύει φυσιολογία, ιατρική, ψυχολογία, κάνει λόγο περί ονείρων κ.τ.λ. Και ερμηνεύουν ορθολογικότατα, απορρίπτοντας την αστρολογία και τις λοιπές ανορθόλογες μορφές θρησκευτικότητας.

Ας έχουμε υπόψιν ότι, πριν την εγκληματική μεσαιωνική του διαστρέβλωση, ο χριστιανισμός εκπροσωπούσε τη λογική και την πρόοδο και η ειδωλολατρία τον ανορθολογισμό. Η Εκκλησία, όταν ιδρύθηκε, εναντιώθηκε ανοιχτά στη δεισιδαιμονία του ρωμαϊκού κόσμου θεωρώντας την παράλογη –την αστρολογία, την αστρολατρία, την αγγελολατρία, τη μαγεία, τη μαντεία, την υποταγή στο πεπρωμένο… [Δες: αρχαία φιλοσοφία & χριστιανισμός και Φιλόσοφοι & αρχαία θρησκεία].

Οι Πατέρες είναι αλάθητοι;

Εδώ πρέπει να πούμε ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας, αν και άγιοι, δεν θεωρούνται αλάθητοι. Όμως εφαρμόζεται σ’ αυτούς ο λόγος του Κυρίου «ευλογημένοι οι καθαροί στην καρδιά, γιατί αυτοί θα δουν το Θεό» (Ματθ. 5, 8), γίνονται «διδακτοί Θεού» (Ιω. 6, 45), γι’ αυτό η γνώμη τους είναι πιο έγκυρη από ενός οποιουδήποτε «επιστήμονα» θεολόγου (τη δική μου π.χ.), που δεν είναι καθαρός στην καρδιά. Τέτοιος έγκυρος ερμηνευτής –άγιος– μπορεί να είναι κι ένας ταπεινός και αγράμματος άνθρωπος (άντρας ή γυναίκα, ή και παιδί), αν η καρδιά του είναι αρκετά καθαρή. Το «μέγα μυστήριο της ευσεβείας» (Α΄ Τιμ. 3, 16) κατανοείται με την κάθαρση της καρδιάς, όχι με τη λογική (καρδιά δεν είναι ο χώρος των συναισθημάτων, αλλά ο τόπος όπου εγκαθίσταται το Άγιο Πνεύμα, αν είναι καθαρή, ή το κακό πνεύμα –μη γένοιτο– αν είναι γεμάτη πάθη, βλ. προς Γαλάτας 4, 6, Λουκ. 22, 3).

Αν και δεν είμαι τέλειος γνώστης της πατερικής γραμματείας και, πολύ περισσότερο, δεν είμαι καθόλου άγιος (ώστε να μπορώ να μιλήσω έγκυρα για τους αγίους), τολμώ να πω το εξής: Μερικοί Πατέρες, μέσα στο σύνολο των σπουδαίων συγγραμμάτων τους, υποστήριξαν και κάποιες διδασκαλίες που, κατά την ορθόδοξη θεολογία, είναι λάθος. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο άγιος Αυγουστίνος, όμως υπάρχουν και άλλα παραδείγματα [δες τη σχετικήαναφορά στο θέμα από τον άγιο Φώτιο, που βάζει τα πράγματα στη σωστή θέση]. Έτσι οι άγιοι Πατέρες καλό είναι να διαβάζονται στα πλαίσια της συνολικής διδασκαλίας της Εκκλησίας και να μην απολυτοποιούνται οι απόψεις ενός ή δύο απ’ αυτούς. Κάτι το δεχόμαστε ως σωστό, όταν υποστηρίζεται από το σύνολο των αγίων της Εκκλησίας, έστω κι αν ένας δυο Πατέρες συμβεί να έχουν άλλη άποψη [ανάλυση του προβλήματος αυτού βλ. και στο βιβλίο του π. Σεραφείμ Ρόουζ (ενός, ας τολμήσω να πω, Αμερικανού σύγχρονου Πατέρα της Εκκλησίας)Η ψυχή μετά το θάνατο – Οι μεταθανάτιες εμπειρίες στο φως της Ορθόδοξης διδασκαλίας, εκδ. Μυριόβιβλος].
 

Μερικοί Πατέρες

Μπορούμε να αναφέρουμε πρόχειρα και από μνήμης μερικούς από τους εκατοντάδες Πατέρες της Εκκλησίας:

Αποστολικοί Πατέρες 1^ου αι. (Κλήμης Ρώμης, Ιγνάτιος ο Θεοφόρος,Πολύκαρπος Σμύρνης),

Απολογητές (2^ος αι.): άγιος Ιουστίνος ο φιλόσοφος και μάρτυς, Αθηναγόρας ο Αθηναίος φιλόσοφος, Κοδράτος επίσκοπος Αθηνών, Θεόφιλος Αντιοχείας κ.ά.

Επόμενοι Πατέρες: 2^ος αι. Ειρηναίος της Λυών, 3^ος αι. Διονύσιος Ρώμης, Διονύσιος Αλεξανδρείας, Κυπριανός Καρχηδόνας κ.ά., 4^ος αι. Μ. Αθανάσιος, Μ. Βασίλειος, Γρηγόριος Θεολόγος, Γρηγόριος Νύσσης, Αμβρόσιος Μιλάνου, Μαρτίνος της Τουρ, 4^ος-5^ος αι. Ιωάννης ο Χρυσόστομος, κ.π.ά., 5^ος αι. Ιερός Αυγουστίνος, Κύριλλος Αλεξανδρείας, 6^ος αι. «Διονύσιος Αρεοπαγίτης», Λεόντιος ο Βυζάντιος, 7^ος αι. Μάξιμος Ομολογητής, Ισαάκ ο Σύρος(συριακά), 8^ος αι. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Βονιφάτιος της Γερμανίας, 9^ος αι. Θεόδωρος ο Στουδίτης, Μ. Φώτιος … 11ος αι. Συμεών Νέος Θεολόγος, 14^ος αι. Γρηγόριος Παλαμάς, 15^ος αι. Μάρκος Ευγενικός κ.ά.

 

Ιδιαίτερες ομάδες Πατέρων

Μια ιδιαίτερη ομάδα Πατέρων της Εκκλησίας είναι εκείνοι που δεν άφησαν συγγράμματα, αλλά συνέβαλαν στη διατύπωση της ορθόδοξης θεολογίας με τη συμμετοχή τους σε τοπικές και, κυρίως, οικουμενικές συνόδους, όπως οι μεγάλοι άγιοι της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου Σπυρίδων και Νικόλαος. Γενικά οι Πατέρες των Οικουμενικών Συνόδων τιμώνται συλλήβδην ως άγιοι, αφού όχι με βάση πολιτικά συμφέροντα και αυτοκρατορικές οδηγίες, αλλά με το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος (που δέχτηκαν στην καθαρή καρδιά τους) διατύπωσαν τους όρους και τις διδασκαλίες των Συνόδων. [Δες: πίνακας όλων των συνόδων &Από πού πηγάζει το κύρος των συνόδων;].

Υπάρχουν επίσης οι Νηπτικοί Πατέρες (δηλαδή δάσκαλοι της νήψης, της ορθόδοξης «ασκητικής επιστήμης» –αν και όλοι οι Πατέρες είναι και νηπτικοί):Μακάριος ο Αιγύπτιος (4^ος αι.), Κασσιανός ο Ρωμαίος, Βενέδικτος της Νουρσίας, Διάδοχος της Φωτικής, Ιωάννης ο Σιναΐτης (Κλίμαξ, 6^ος αι.), Συμεών Νέος Θεολόγος (10^ος-11^ος αι.), Γρηγόριος ο Σιναΐτης, Νικήτας Στηθάτος (11^ος αι.), Νικόλαος Καβάσιλας, Νικηφόρος ο Μονάζων κ.λ.π. (βλ. τη μνημειώδη συλλογήΦιλοκαλία των ιερών νηπτικών, που συνέταξαν κατά την Τουρκοκρατία οι άγιοι Πατέρες Μακάριος Νοταράς και Νικόδημος ο Αγιορείτης και μετέφρασε στα ρώσικα ο Ρώσος Πατέρας άγιος Παΐσιος Βελιτσκόφσκυ).

Μια άλλη ιδιαίτερη ομάδα Πατέρων της Εκκλησίας είναι οι Υμνογράφοι Πατέρες: π.χ. οι άγιοι Ρωμανός ο Μελωδός (Χαιρετισμοί της Παναγίας κ.ά., κυρίως κοντάκια), Εφραίμ ο Σύρος (στα συριακά), Ανδρέας Κρήτης («Μέγας Κανών» κ.ά.), Ιω. Δαμασκηνός (κανόνας της νύχτας του Πάσχα κ.ά.), Κοσμάς ο Μελωδός (κανόνας των Χριστουγέννων κ.ά.), Ιωσήφ Υμνογράφος (αμέτρητοι κανόνες),Θεοφάνης και Θεόδωρος οι Γραπτοί(λέγονται έτσι γιατί τους σημάδεψαν το μέτωπο με πυρωμένο σίδερο κατά τηνΕικονομαχία), Θεόδωρος Στουδίτης,Κασσιανή η Υμνογράφος («Τροπάριο της Κασιανής» [δηλ. δοξαστικό Μ. Τρίτης], μέρος κανόνα Μ. Παρασκευής κ.ά.) κ.π.ά. Σύγχρονος υμνογράφος Πατέρας ήταν ο Αγιορείτης όσιος γέροντας Γεράσιμος από τη Μικρά Αγία Άννα (=Μικραγιαννανίτης).

Υπάρχουν επίσης οι Πατέρες της Ερήμου, που είναι ερημίτες και μοναχοί. Κάποιους τους έχουμε ήδη αναφέρει. Ας δούμε και μερικούς ακόμη. Ας σημειωθεί ότι οι περισσότεροι ήταν απλοί μοναχοί, χωρίς κανένα εκκλησιαστικό «αξίωμα», ούτε καν ιερείς. Επίσης πολλοί δεν άφησαν γραπτά κείμενα, αλλά η προφορική διδασκαλία τους –καθώς και ο βίος τους, που ήταν ίσως πιο σημαντικός κι από τα λόγια τους– καταγράφτηκε από άλλους Πατέρες σε συλλογικά έργα όπως τοΛαυσαϊκόν του αγίου Παλλαδίου Ελενουπόλεως, το Λειμωνάριον του αγίου Ιωάννου Μόσχου, τα Αποφθέγματα Πατέρων κ.λ.π.

Αρχαίοι: Αντώνιος ο μέγας (ο «καθηγητής της ερήμου»), Παχώμιος ο μέγας, Σισώης ο μέγας, Ποιμήν ο μέγας, Αρσένιος ο μέγας, Παμφούτιος, Νείλος, Δανιήλ της Σκήτης, Πιτηρούμ, Ζωσιμάς, Ιωάννης ο Πέρσης, Αμμώνιος, Ιωάννης ο Κολοβός, Θεόδωρος της Φέρμης, Αβραάμ ο Ίβηρας, Μωυσής ο Αιθίοπας «ο από ληστών» (πρώην ληστής), Σαρματάς, Παμβώ, Βιαρέ, Ονούφριος ο Αιγύπτιος, Πίωρ, Απφύ, Μάρκος ο Αθηναίος, Θεοδόσιος Κοινοβιάρχης κ.π.ά.

Νεότεροι: ΡΩΣΟΙ: Σέργιος του Ραντονέζ, Σεραφείμ του Σάρωφ («βρες την ειρήνη και χιλιάδες άνθρωποι θα ειρηνεύσουν μαζί σου»), Αγαπητός ο Ιαματικός,Αλέξανδρος του Σβιρ, Κύριλλος της Λευκής Λίμνης, Νικόδημος της Λίμνης Κόζα, Ιωάννης ο Πολύαθλος, Ιώβ του Ποτσάεφ, Νείλος Σόρσκυ, οι Γέροντες της Όπτινα (Ανατόλιος, Ιωσήφ, Αμβρόσιος, Μωυσής, Βαρσανούφιος, Νεκτάριος κ.ά.),Σεραφείμ της Βίριτσα κ.π.ά. (βλ. γι’ αυτούς έργα όπως το Πατερικόν των Σπηλαίων του Κιέβου, η Θηβαΐδα του Βορρά κ.ά.), ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ: Σιλουανός καιπαπά Τύχων (Ρώσοι), Παΐσιος, Άνθιμος Αγιαννίτης, Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης, Ιωσήφ Ησυχαστής ή Σπηλαιώτης, Εφραίμ Κατουνακιώτης κ.ά., ΔΡΑΜΑ: Γεώργιος Καρσλίδης, ΚΡΗΤΗ: Ευμένιος και Παρθένιος Κουδουμά (Ηράκλειο), Ιωακειμάκι Κουδουμά (από Ρούπες Μυλοποτάμου), Γεννάδιος Ρεθύμνης, Ευμένιος Ρουστίκων κ.π.ά., ΡΟΥΜΑΝΟΙ: Κλεόπας Ελίε, Αρσένιος Μπόκα, Παΐσιος Ολάρου, Ιωάννης του Χοζεβά, Ενώχ ο Απλός (Άγιο Όρος) κ.λ.π. [Δες και την ιστοσελίδα Σύγχρονοι Γέροντες].
 

Μητέρες της Εκκλησίας

Εκτός από τους Πατέρες, υπάρχουν και οι αγίες Μητέρες της Εκκλησίας, που εντάσσονται κυρίως στην τελευταία ομάδα, των διδασκάλων που δεν έγραψαν οι ίδιοι, αλλά ο βίος και τα λόγια τους καταγράφτηκαν και μας μεταφέρθηκαν από άλλους. Τέτοιες μεγάλες διδασκάλισσες της ορθοδοξίας, ανάμεσα σε εκατοντάδες, ήταν:

• η αγία μεγαλομάρτυς Αικατερίνα, που, ενώ ήταν ήδη κρατούμενη για την πίστη της, έφερε στο χριστιανισμό 150 ειδωλολάτρες φιλοσόφους και 500 στρατιώτες με το διοικητή τους (όλοι αυτοί εκτελέστηκαν και είναι άγιοι της Εκκλησίας μας),
• η αγία Μακρίνα, γιαγιά του Μ. Βασιλείου και του αγίου Γρηγορίου Νύσσης,
• η εγγονή της, αγία Μακρίνα επίσης, η «θεολόγος, διδασκάλισσα και φιλόσοφος» (κατά τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης), που έπεισε τη μητέρα της, την αγία Εμμέλεια, να δώσει ίσα δικαιώματα στις υπηρέτριες και τις δούλες της και τελικά να τις απελευθερώσει,
• η αγία Μαρία η Αιγυπτία (πλούσια κοπέλα, που ζούσε ως πόρνη για την ηδονή, όχι για τα χρήματα. Πηγαίνοντας να προσκυνήσει στα Ιεροσόλυμα, έκανε έρωτα με όλους τους άντρες που ταξίδευαν στο ίδιο πλοίο. Όταν όμως έφτασε εκεί, μια αόρατη δύναμη την εμπόδιζε να πλησιάσει τον Τίμιο Σταυρό –τότε έφυγε για τα βάθη της ερήμου, όπου και έζησε μέχρι που την ανακάλυψε από θεϊκό όραμα ο άγιος Ζωσιμάς, ο οποίος την κοινώνησε, και αργότερα, με τη βοήθεια ενός λιονταριού, την έθαψε),
• η αγία Μελάνη, που, μαζί με τον άντρα της, σκόρπισε την περιουσία της απελευθερώνοντας αιχμαλώτους και κατέληξε πνευματική μητέρα της γυναικείας μοναστικής αδελφότητας, που είχε ιδρύσει στα Ιεροσόλυμα η πρώτη αγία Μελάνη, η γιαγιά της,
• η αγία Ειρήνη του Χρυσοβαλάντου, που υψωνόταν στον αέρα όταν προσευχόταν και λύγιζαν τα κυπαρίσσια,
• η αγία Ματρώνα η Χιοπολίτιδα, που έζησε στη Χίο το 15^ο αιώνα και τέλεσε αμέτρητα θαύματα και εν ζωή και μετά την κοίμησή της,
• οι επίσης μεγάλες ασκήτριες αγίες Συγκλητική, Αναστασία η πρώην πατρικία (έζησε σε μια σπηλιά που τη γνώριζε μόνον ο άγιος Δανιήλ της Σκήτης, τον 6^ο αιώνα), Θεοκτίστη της Λέσβου, Σάρρα και Θεοδώρα, Γενεβιέβη του Παρισιού, Ούρσουλα της Γερμανίας, Μελαγγέλα, Χίλντα & Ίτα της Βρετανίας, η αγία Γουλινδούχ η Περσίδα (Μαρία μετά τη βάφτισή της),
• οι μεγάλες αγίες της φιλανθρωπίας Φιλοθέη η Αθηναία (1589) καιΕλισάβετ η Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας (1918), που δαπάνησαν όλη τους την περιουσία για την ίδρυση νοσοκομείων και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων και τελικά έδωσαν και το αίμα τους (η πρώτη θανατώθηκε από τους Τούρκους και η δεύτερη από τους κομμουνιστές),
• οι αγίες της Ρωσίας Δωροθέα και Άννα του Κασίν, Παρασκευή του Πινέγκα, Αθανασία Λογκάτσεβα, οι διά Χριστόν σαλές αγίες Πελαγία Ιβάνοβνα, Ξένη της Πετρούπολης, Ματρώνα της Μόσχας κ.π.ά.
• οι σύγχρονες αγίες Μητέρες Μεθοδία της Κιμώλου (1908), Μαρία Σκόμπτσοβα [η νεομάρτυρας των Παρισίων κατά των ναζί], Πελαγία της Καλύμνου, Σοφία η «ασκήτισσα της Παναγιάς» (1974, Καστοριά),Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή (Κερατέα Αττικής 1989), Γαβριηλία Παπαγιάννη (1993) κ.π.ά.

Σημειώσεις 

1 Οι βαθμοί της χριστιανικής ιεροσύνης είναι τρεις, ο διάκονος, ο πρεσβύτερος και ο επίσκοπος. Αν και οι περισσότεροι Πατέρες της Εκκλησίας έφεραν το βαθμό του επισκόπου, υπάρχουν όμως και Πατέρες με το βαθμό του διακόνου (π.χ. Εφραίμ ο Σύρος –έγραψε στα συριακά) και του πρεσβυτέρου (π.χ. Ιωάννης Δαμασκηνός) ή και απλοί μοναχοί.

2 Ο ορισμός από τον καθηγητή Γ. Ζωγραφίδη, «Βυζαντινή Φιλοσοφία» στο Κ. Ιεροδιακόνου-Σ. Βιρβιδάκης (επιμ.), Ελληνική Φιλοσοφία, Αθήνα, Ανοικτό Πανεπιστήμιο, 1999. Βλ. αναλυτικότερα στο Στυλιανού Παπαδόπουλου,Πατρολογία Α΄, Εισαγωγή, Β΄ και Γ΄ αιώνες, Αθήναι 1977, εισαγωγή.

3 Βλ. αναλυτικά Στυλιανού Παπαδόπουλου, μνημονευθέν έργο, εισαγωγή.

Οι Έλληνες Διακονητές των Αγίων Τόπων

Esspressonews 04/05/2013

Λένε πως το προσκύνημα στους Αγίους Τόπους μοιάζει με τον πιο δυνατό έρωτα. Οταν πας μία φορά, ο νους και η καρδιά ποτίζονται με αγάπη, μένουν για πάντα εκεί και ένα γλυκό συναίσθημα σε συντροφεύει για όλη σου τη ζωή.

Η εμπειρία του εορτασμού του Πάσχα στον τόπο όπου έζησε και μαρτύρησε ο Ιησούς υιστός δεν είναι απλώς μοναδική αλλά αξεπέραστη. Η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Σαββάτου στον ναό της Αναστάσεως, με δεκάδες χιλιάδες πιστούς να ψέλνουν και να δοξολογούν τον Κύριο την ώρα που το Αγιο Φως εμφανίζεται εξ ουρανού διαπερνώντας τον τρούλο και τους τοίχους και λούζοντας με εκθαμβωτικές γαλαζοπράσινες λάμψεις τον Πανάγιο Τάφο, αποτελεί ένα ζωντανό θαύμα που συντελείται κάθε χρόνο μπροστά στα μάτια μιας λαοθάλασσας προσκυνητών, οι οποίοι συρρέουν από κάθε γωνιά του πλανήτη, πιστοί στο ετήσιο ραντεβού τους με τον Δημιουργό.

Εκεί, δίπλα στους πατέρες της Αγιοταφικής Αδελφότητας, τους άξιους συνεχιστές του Τάγματος των Σπουδαίων, βρίσκονται και περίπου πενήντα Ελληνες, μια μεγάλη και πολύ δεμένη παρέα φίλων που στέκονται στο πλευρό των ορθόδοξων μοναχών, των γενναίων αυτών ιερέων που καθημερινά δίνουν τη δική τους «μάχη» (προστατεύοντας το Αγιο Φως) απέναντι σε δόγματα που εδώ και αιώνες διεκδικούν, ακόμη και με βίαιο τρόπο, τα δικαιώματα των Πανάγιων Προσκυνημάτων. Αυτή είναι άλλωστε και η κύρια αποστολή της Αγιοταφικής Αδελφότητας. Μια χούφτα γέροντες που δεν διστάζουν να χύσουν το αίμα τους για τη διατήρηση της ελληνικότητας και τον έλεγχο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, των Πανάγιων Προσκυνημάτων και των ιερών μονών της περιοχής.

Η αρχή έγινε το Πάσχα του 2006, όταν τρεις φίλοι ταξίδεψαν πρώτη φορά από την Ελλάδα στα Ιεροσόλυμα, όπου διατέλεσαν διακόνημα βοηθώντας τους Αγιοταφίτες πατέρες να επιτελέσουν το έργο τους καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας. Οι εμπειρίες ήταν συγκλονιστικές. Οταν επέστρεψαν στην Ελλάδα, ένιωσαν την ανάγκη να μοιραστούν με τους γνωστούς τους όλα όσα είχαν βιώσει και σύντομα, χρόνο με τον χρόνο, η παρέα άρχισε να μεγαλώνει. Ετσι κάθε Πάσχα ολοένα και περισσότεροι νέοι δεν κατέβαιναν ως απλοί προσκυνητές, αλλά ήταν πρόθυμοι να εργαστούν μαζί με τους γέροντες και να προσφέρουν τη βοήθειά τους όποτε ήταν απαραίτητο. Οπως ακριβώς συμβαίνει τη Μεγάλη Παρασκευή, όταν σχηματίζουν ανθρώπινη ασπίδα γύρω από τον ορθόδοξο ιερέα που περπατάει την Οδό του Μαρτυρίου προς τον Γολγοθά, με τον Σταυρό στην πλάτη. Την ώρα που ο ναός της Αναστάσεως και τα σοκάκια της παλιάς πόλης των Ιεροσολύμων «βουλιάζουν» από δεκάδες χιλιάδες πιστούς κάθε εθνικότητας και ηλικίας, εκείνοι σχηματίζουν αλυσίδα και προτάσσουν τα στήθη τους προκειμένου να τον βοηθήσουν να διανύσει την διαδρομή.

«Τη Μεγάλη Παρασκευή μαζευόμαστε από νωρίς για το διακόνημα. Εκείνη τη μέρα φοράμε μαύρα ράσα για να μας ξεχωρίζει η ισραηλινή αστυνομία που είναι πολύ αυστηρή» λένε οι ίδιοι στην «Espresso» και περιγράφουν το κλίμα που επικρατεί. «Γύρω από τον ναό της Αναστάσεως συγκεντρώνεται μια ατελείωτη λαοθάλασσα που κινείται προς το μέρος του ναού. Πολλοί λαοί, μεταξύ των οποίων και οι Ρώσοι που είναι πάρα πολλές χιλιάδες, προσπαθούν να αγγίξουν τον Σταυρό για να πάρουν ευλογία και κάνουν ό,τι μπορούν για να φτάσουν κοντά του. Πριν βγει ο δεσπότης από τον ναό ενωνόμαστε και δημιουργούμε μια ανθρώπινη αλυσίδα γύρω από τον Σταυρό, που λειτουργεί ως ασπίδα για το πλήθος το οποίο σπρώχνει προκειμένου να φτάσει δίπλα του. Η διαδρομή που πρέπει να διανύσει ο ιερέας είναι περίπου ένα χιλιόμετρο και τα πράγματα είναι δύσκολα. Ομως με τη βοήθεια του Θεού όλα πάνε καλά!»

Το «αόρατο χέρι» που ανάβει τα καντήλια του Πανάγιου Τάφου

Οι συγκλονιστικές μαρτυρίες και τα θαύματα στον ναό της Αναστάσεως

Ενας από τους πρώτους της παρέας που ταξίδεψε στους Αγίους Τόπους όχι μόνο για να προσκυνήσει αλλά για να προσφέρει διακόνημα δίπλα στους «Φύλακες του Πανάγιου Τάφου» ήταν ο πρόεδρος του συλλόγου Μικρασιατών «Ρίζες» στο Χαλάνδρι, Νίκος Καραμπουρνιώτης. Από την πρώτη στιγμή ο Νίκος διαπίστωσε πως οι πατέρες του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων είχαν μεγάλη ανάγκη τη βοήθεια Ελλήνων ορθόδοξων χριστιανών, που δυστυχώς αποτελούν μειονότητα μεταξύ των προσκυνητών.

«Παλαιότερα η ελληνική αποστολή που πήγαινε να φέρει το Αγιο Φως συνοδευόταν από ευζώνους της Προεδρικής Φρουράς, οι οποίοι στέκονταν παρατεταμένοι μπροστά από τον Πανάγιο Τάφο» αναφέρει ο Νίκος και προσθέτει: «Εδώ και μερικά χρόνια το ελληνικό κράτος έπαψε να στέλνει τσολιάδες. Κάποιοι λένε πως αυτό έγινε για λόγους οικονομίας, αλλά προσωπικά πιστεύω πως γίνεται λόγω ασέβειας και έλλειψης πίστης. Εμείς κρατάμε επαφή με τους μοναχούς όλο τον χρόνο. Μας περιμένουν και η υποδοχή τους είναι πολύ θερμή, γιατί ξέρουν πως δεν πηγαίνουμε για τουρισμό αλλά για διακόνημα. Πριν από χρόνια είχαμε πει σε έναν γέροντα πως θέλουμε να ερχόμαστε κάθε Πάσχα, αλλά δυσκολευόμαστε λόγω χρημάτων. Εκείνος χαμογέλασε και μας είπε: “Είναι πολύ απλό, παιδιά μου. Πριν φύγετε θα πηγαίνετε μπροστά από μια εικόνα του Χριστού, θα κάνετε τον σταυρό σας και θα του λέτε: ”Εγώ του χρόνου θέλω να έρθω ξανά. Σε παρακαλώ, φρόντισε εσύ γι’ αυτό!”” Από τότε κάθε Πάσχα είμαστε στους Αγίους Τόπους».

Μία από τις πιο συγκλονιστικές μαρτυρίες ανήκει στον Βασίλη Καπνόριζα, που φέτος βρίσκεται για τέταρτη φορά στους Αγίους Τόπους προκειμένου να προσκυνήσει και να προσφέρει τη βοήθειά του στην Αγιοταφική Αδελφότητα. «Η βοήθεια που προσφέρουμε όταν πηγαίνουμε στους Αγίους Τόπους δεν είναι τίποτα σε σχέση με αυτήν που παίρνουμε για την υπόλοιπη ζωή μας. Αυτά που νιώθεις σε συντροφεύουν μέχρι το τέλος της ζωής σου» λέει και ανοίγει την καρδιά του για να εξομολογηθεί το θαύμα που διαδραματίστηκε μπροστά στα μάτια του, τονίζοντας πως μοιράζεται την εμπειρία του όχι για να αποδείξει κάτι ή για να πείσει όσους διατηρούν αμφιβολίες, αλλά γιατί ήταν κάτι αληθινό, που τον σημάδεψε για πάντα και δεν γίνεται να μείνει κρυφό: «Η πίστη δεν φαίνεται, όπως και η αγάπη. Δεν είναι κάτι υλικό, αλλά κάτι που το νιώθεις μέσα σου. Αυτό που βίωσα συνέβη το Μεγάλο Σάββατο, κατά τη διάρκεια της λειτουργίας. Βρισκόμουν στον ναό της Αναστάσεως και προσευχόμουν, όταν ξαφνικά άκουσα οχλαγωγία στα δεξιά μου. Σήκωσα το κεφάλι μου και έκπληκτος είδα μια δέσμη φωτός να διαπερνάει τον τοίχο του ναού και να πέφτει πάνω στον Πανάγιο Τάφο ανάβοντας με θαυματουργό τρόπο τα κεριά των πιστών που ήταν σε εκείνο το σημείο. Αμέσως άρχισαν να πανηγυρίζουν και να φωνάζουν! Γύρισα προς την εικόνα του Αναστάσιμου Χριστού, που είναι πάνω από τον Πανάγιο Τάφο, και τότε είδα τα μεγάλα καντήλια να ανάβουν ένα-ένα στη σειρά, με απίστευτο συγχρονισμό, λες και τα άναβε ένα αόρατο χέρι. Την ίδια στιγμή μια τεράστια φλόγα φώτισε όλο τον Πανάγιο Τάφο. Είδα και ένιωσα το θαύμα μέσα στην καρδιά μου.

»Αυτό που έζησα με συντάραξε τόσο πολύ που το μυαλό μου έφυγε. Βρισκόμουν σε έκσταση, δεν σκεφτόμουν τίποτα και ένιωθα ελαφρύς σαν τον αέρα. Βγήκα από τον ναό και άρχισα να περιφέρομαι ανάμεσα στο πλήθος. Δεν ήξερα που πήγαινα, ούτε με ένοιαζε. Ο κόσμος τριγύρω αγκαλιαζόταν και έκλαιγε. Οταν βρήκα τους φίλους μου, πιαστήκαμε αγκαλιά και ξεσπάσαμε σε κλάματα. Δεν μπορούσα να συνέλθω με τίποτα. Ηταν συγκλονιστικό!»

Για τον 50χρονο Κυριάκο Χαϊδεμένο και τη σύζυγό του το προσκύνημα στους Αγίους Τόπους ήταν ένας διακαής πόθος που όταν εκπληρώθηκε δυνάμωσε την πίστη τους και τους γέμισε άσβεστες αναμνήσεις: «Ενιωσα συγκινημένος, με έπιασαν τα κλάματα και ντράπηκα για όλα όσα έχω κάνει, αλλά και γι’ αυτά που δεν έχω κάνει. Ταυτόχρονα γέμισα με αγάπη. Ολα όσα άκουγα από μικρό παιδί ήταν μπροστά μου. Περπατούσα στον δρόμο και ένιωθα τον Θεό. Μιλούσε ο Χριστός κατευθείαν στην καρδιά μου. Οι Αγιοταφίτες είναι ήρωες. Εχουν μείνει μια χούφτα γέροντες, κι όμως κρατάνε ακόμη. Οταν βλέπουν Ελληνες νιώθουν μεγάλη χαρά. Ζητάνε και θέλουν κόσμο για βοήθεια και διακόνημα. Ο Χριστός είναι έρωτας και θέλει προσωπική σχέση. Δεν είναι κάτι απόμακρο και κάτι φανταστικό. Οποιος μπλέξει αληθινά με αυτό τον έρωτα έχει σωθεί!»

Συνιδιοκτήτης του αθλητικού συλλόγου μικτών πολεμικών τεχνών «Αγιος Γεώργιος» στην Ανω Ηλιούπολη Θεσσαλονίκης, ο Αλέξης Καρούσος έχει ήδη επισκεφτεί τους Αγίους Τόπους τρεις χρονιές και φέτος θα περπατήσει ξανά στα μέρη όπου έζησε και μαρτύρησε ο Χριστός: «Τις δύο πρώτες φορές είχα πάει ως απλός προσκυνητής και την τρίτη γνωρίστηκα με τα παιδιά από την Αθήνα, που διατελούσαν διακόνημα. Φέτος είμαστε πέντε άτομα από τη Θεσσαλονίκη. Οταν κάνεις διακόνημα, οι εμπειρίες που ζεις είναι πολύ έντονες. Οι γέροντες είναι πολύ λίγοι και φυσικά χρειάζονται τη βοήθειά μας, όποια κι αν είναι αυτή.

»Πέρυσι ο Θεός με αξίωσε να δω το Αγιο Φως! Λίγα λεπτά πριν βγει ο Πατριάρχης από το κουβούκλιο του Πανάγιου Τάφου είδα μια μεγάλη δέσμη φωτός να διαπερνάει τα τσιμέντα του τρούλου και να καταλήγει στον Πανάγιο Τάφο. Η έντονη λάμψη, που έμοιαζε με κολόνα φωτός, ανέβηκε ξανά στον τρούλο και στη συνέχεια κατέβηκε αστραπιαία στον Πανάγιο Τάφο. Τότε άνοιξε η πόρτα και ο Πατριάρχης βγήκε από το κουβούκλιο με το Αγιο Φως! Τα πρώτα λεπτά η φλόγα στα κεριά των πιστών δεν είναι φωτιά αλλά άκτιστο φως, όπως άκτιστος είναι και ο Θεός μας. Ο κόσμος βάζει τα κεριά στα χέρια και στο πρόσωπό του, “λούζεται” με Αγιο Φως και δεν καίγεται! Εκείνες τις στιγμές ο Θεός είναι μέσα στον ναό, Τον νιώθεις δίπλα σου, η παρουσία Του είναι παντού!»

Ο «Ακρίτας της Ερήμου» και η όαση του ελληνισμού

Στην καρδιά της ερήμου, δίπλα στον Ιορδάνη ποταμό όπου βαφτίστηκε ο Χριστός, βρίσκεται το ιστορικό μοναστήρι του Αββά Γερασίμου του Ιορδανίτη. Ηγούμενος της μονής για περισσότερα από σαράντα χρόνια είναι ο αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Ταβουλαρέας, ο «Ακρίτας της Ερήμου» που εγκαταστάθηκε στην εγκαταλειμμένη μονή στα μέσα της δεκαετίας του ’70 και με τη βοήθεια του Θεού κατάφερε να τη μετατρέψει σε μια αληθινή όαση, την οποία επισκέπτονται χιλιάδες πιστοί.

Μιλώντας στην «Espresso», ο Αγιοταφίτης γέροντας κάνει λόγο για λειψανδρία νέων ιερέων στους Αγίους Τόπους και προσκαλεί τους πιστούς να πάνε για διακονέματα, στο πλευρό των συνεχιστών του «Τάγματος των Σπουδαίων»: «Επικρατεί γενική ακαταστασία επί της Γης και ο Θεός να βάλει το χέρι του» λέει ο πατέρας Χρυσόστομος και αναφέρει: «Εδώ, δόξα τω Θεώ, δεν έχουμε προβλήματα, αφού οι Παλαιστίνιοι με τους Εβραίους έχουν ηρεμήσει. Εχουμε ανάγκη από πιστούς για διακονέματα. Δυστυχώς υπάρχει λειψανδρία από νέους, αφού δεν έρχονται εύκολα εδώ για να γίνουν μοναχοί. Οταν είσαι μοναχός στο Πατριαρχείο προσφέρεις στην Ορθοδοξία αλλά και στο έθνος, γιατί κάθε προσκύνημα είναι μια ελληνική νησίδα μέσα στο πέλαγος των αλλοθρήσκων και μάλιστα στα εδάφη της Αγίας Γης, στον τόπο όπου διαδραματίστηκε το Θείο Δράμα. Από εδώ πέρασε ο Χριστός μας, η Παναγία μας, οι Αγιοί μας και εκατομμύρια πιστοί από όλο τον κόσμο».

Ο π. Χρυσόστομος στέλνει το δικό του μήνυμα τους Ελληνες ιερείς αλλά και τις ευχές του σε όλο τον κόσμο για ψυχική και σωματική υγεία κοντά στον Θεό. «Οι Ελληνες ιεράρχες πρέπει να τονώσουν την πίστη του κόσμου. Ολοι οι πατέρες που είμαστε εδώ, με πρώτο τον Πατριάρχη μας, ευχόμαστε ο Θεός να δώσει δύναμη και υπομονή, και να ξαναφέρει την ειρήνη και την ευημερία. Σήμερα ο κόσμος δοκιμάζεται και μαζί δοκιμάζεται και η πίστη του.  Εύχομαι να έρχονται όσο πιο συχνά μπορούν κοντά μας, αν και ξέρω πως είναι δύσκολο, ειδικά στις εποχές που ζούμε. Θέλω να τους πω να μη χάνουν την πίστη τους και να μην ξεχνάνε πως ο Θεός βοηθάει πάντα».

esspressonews

Νέα Πρωία