Εμφανίσεις και θαύματα της Παναγίας ανά τους αιώνες (Θ. Ι. Ρηγινιώτης).

 Ο απ Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή του, αναφέρει ότι "προσεληλυθατε Σιων ορει και πολει Θεου ζωντος Ιερουσαλημ επουρανιω και μυριασιν αγγελων [...] και πνευμασιν δικαιων τετελειωμενων'' (Εβραίους, 12:22-23), συνδέοντας έτσι τους πιστούς της γης με τους πιστούς που απήλθαν στον ουράνιο κόσμο. Δεν είμαστε μόνοι μας. Είναι ο Θεός μαζί μας, οι άγιοι άγγελοι, αλλά και οι πρεσβείες των αγίων, που μας βοηθούν σε κάθε δύσκολη περίσταση που αντιμετωπίζουμε. Για αυτό και δεν είναι πρέπον ο Χριστιανός να απελπίζεται ποτέ, όσο δύσκολες καταστάσεις και αν επιτρέψει ο Θεός στην ζωή του. Ακολουθεί το άρθρο με σημαντικές ιστορικές μαρτυρίες!

Εμφανίσεις και θαύματα της Παναγίας ανά τους αιώνες

 Επιμέλεια: Θ. Ι. Ρηγινιώτης

Η Παναγία προστάτισσα πόλεων

Οι εμφανίσεις και οι θαυματουργικές επεμβάσεις της Παναγίας σε όλες τις ορθόδοξες χριστιανικές χώρες είναι κυριολεκτικά αναρίθμητες. Εικόνες που δακρύζουν, μυροβλύζουν ή αιμορραγούν, θεραπείες, εμφανίσεις σε αγίους, αλλά και σε αλλοθρήσκους, καθώς και σωτηρία ολόκληρων πόλεων από επιδημίες ή επιδρομές βαρβάρων…

Μια από τις πιο γνωστές επεμβάσεις της Θεοτόκου είναι η θαλασσοταραχή που κατέστρεψε το στόλο των Αβάρων το 626 μ.Χ. σώζοντας την πολιορκημένη Κων/πολη. Τότε ο λαός της Πόλης συγκεντρώθηκε στο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών και έψαλε όρθιος τον Ακάθιστο Ύμνο, δηλαδή τους γνωστούς μας«Χαιρετισμούς». Οι Χαιρετισμοί της Παναγίας, ένα από τα σημαντικότερα ποιήματα που γράφτηκαν ποτέ στην ελληνική γλώσσα, φαίνεται ότι υπήρχαν από πριν. Όμως εκείνη τη νύχτα γράφτηκε το πασίγνωστο τροπάριο «Τη Υπερμάχω», ως ευχαριστία προς τη Θεοτόκο.

Παρόμοιο γεγονός συνέβη το 861 μ.Χ., όταν οι Ρώσοι, ειδωλολάτρες ακόμη, επιτέθηκαν στην Κων/πολη. Ο πατριάρχης άγιος Φώτιος ο Μέγας, μαζί με όλο το λαό, λιτάνευσε την τιμία εσθήτα της Θεοτόκου και κατόπιν την έριξε στη θάλασσα - και «ενώ επικρατούσε γαλήνη, ξαφνικά ξέσπασε φοβερή τρικυμία και καταπόντισε σχεδόν όλα τα πλοία των εχθρών. Το γεγονός αυτό οδήγησε τον αρχηγό των Ρώσων Δηρ τον Οσκόλδ, ή κατ’ άλλους Δηρ και Οσκόλδ, και πλήθος του λαού του να προσέλθουν στον χριστιανισμό» [βλ. σχετικό άρθρο του Ε. Μερετάκη στο ιστολόγιο  «Ορθόδοξη Πορεία», με τίτλο «Του Οσίου Πατρός ημών Φωτίου του Μεγάλου – ομιλία δευτέρα, εις την έφοδον των Ρως (Ρώσων)»]. 

Στη Ρωσία (όπου υπάρχουν πάρα πολλές ιστορικές και θαυματουργές εικόνες της Θεοτόκου), το 1395, όταν εισέβαλλε ο Ταμερλάνος, έφεραν σε χρόνο ρεκόρ την εικόνα της Παναγίας του Βλαντιμίρ στη Μόσχα, όπου την προϋπάντησε όλος ο λαός της Μόσχας άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Όλοι προσευχόταν με δάκρυα. Τότε η Παναγία εμφανίστηκε σε όνειρο του Ταμερλάνου λουσμένη στο φως, συνοδευόμενη από αγγέλους με πύρινα σπαθιά. Ο Ταμερλάνος, αφού συμβουλεύτηκε τους σοφούς Μογγόλους και έμαθε ότι αυτή η γυναίκα ήταν η Παναγία, υποχώρησε. Αυτό το όνειρο είναι καταγεγραμμένο όχι μόνο στα παλαιά ρωσικά χρονικά αλλά και στα ταταρικά χρονικά. Σε ανάμνηση του γεγονότος ιδρύθηκε στη Μόσχα η μονή Σρετένσκι (Προϋπάντηση).

Κατά τον 20ό αιώνα, έχουμε μια σειρά εντυπωσιακών εμφανίσεων της Παναγίας στους Έλληνες στρατιώτες, που πολεμούσαν στο αλβανικό μέτωπο. Σώζεται μάλιστα επίσημη αναφορά του ανθυπασπιστή Νικολάου Γκάτζαρου με ημερομηνία 3 Μαρτίου 1941, που περιγράφει εμφάνιση και ομιλία της Παναγίας προς αυτόν.

Στο άρθρο του π. Δημ. Αθανασίου «Άγνωστες μαρτυρίες για τις εμφανίσεις της Παναγίας στα βουνά της Πίνδου στον πόλεμο του 1940»,στο ιστολόγιο «Πνευματικά Θησαυρίσματα», διαβάζουμε διάφορες σχετικές μαρτυρίες, καθώς και ότι ο ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης ζωγράφισε πάνω στο καπάκι ενός κιβωτίου ρέγγας την Παναγία της Νίκης, η οποία απέκτησε τη φήμη ότι είναι θαυματουργή. «Σε έξαλλη θρησκευτική έκσταση απαιτούσαν (ενν. οι έλληνες στρατιώτες από την Άρτα) η θαυματουργή εικόνα να μείνει ένα βράδυ τουλάχιστον στην κατασκήνωση τους. Άκουγες φωνές από παντού. Όλοι οι στρατιώτες φωνάζανε: “Η Παρθένα, η Παρθένα. Να την αφήσετε μια βραδιά”. Εκείνη την ώρα βάρεσε συναγερμός […] πέσαμε μπρούμυτα σύμφωνα με τις διαταγές που είχαμε. Κανένας Αρτινός  δεν έκανε το ίδιο. “Βρε συνάδελφε”, μου είπε ένας, “βαστάς την Παρθένα και φοβάσαι”;».

Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, αναγνωρίστηκε η σπουδαιότητα των θαυματουργών επεμβάσεων της Παναγίας. Για το λόγο αυτό η γιορτή της Αγίας Σκέπης, που είχε καθιερωθεί να γιορτάζεται προς τιμήν της Παναγίας την 1η Οκτωβρίου, μεταφέρθηκε από το 1952 στις 28 Οκτωβρίου για να ενθυμούνται όλοι τη θαυματουργή βοήθειά της στη δυσκολότερη, ίσως, περίοδο του ελληνικού έθνους».

 Είναι γνωστό – και το καταγράφει σε άρθρο του και ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος – ότι στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια των γερμανικών βομβαρδισμών, στα τζάμια των σπιτιών σχηματιζόταν η εικόνα της Παναγίας:

«Ξαφνικά, εμφανίστηκαν σε καμιά δεκαριά σημεία, στο κέντρο της πόλης (Θεσσαλονίκης), εικόνες της Παναγίας στα τζάμια διαφόρων μαγαζιών. Στην αρχή μας το λέγαν και δεν το πιστεύαμε. Οι Παναγίες που εμφανίστηκαν στα τζάμια δεν ήταν ζωγραφισμένες, αλλά αχειροποίητες. Η εικόνα σχηματιζόταν στο εσωτερικό του τζαμιού, μέσα δηλαδή στην ύλη του γυαλιού, δεν ήταν ούτε από την έξω μεριά ούτε από την μέσα. Και ήταν και χρωματισμένη, αλλά με άυλα και ανεξίτηλα χρώματα. …Κάποτε πήγα κι εγώ και έτσι αξιώθηκα να δω την Παναγία από κοντά. Έπιανες το τζάμι και δεν έπιανες τίποτα. Αλλά η εικόνα υπήρχε. Δεν κάλυπτε όλη την επιφάνεια του τζαμιού, αλλά μόνο το κέντρο του. Θα έλεγες πως ήταν σαν βιτρώ, αλλά δεν ήταν ούτε βιτρώ. Τα χρώματα ήταν πολύ άυλα και αχνά. Ο κόσμος προσκυνούσε και ασπάζονταν την αχειροποίητη εικόνα στο τζάμι, μερικοί άναβαν και κάνα κερί που έφερναν μαζί τους αλλά κανείς δεν έδινε λεφτά. Και άλλωστε πού να τα δώσει και γιατί; Ήταν πραγματικά μια από τις συγκινητικότερες στιγμές του ελληνοϊταλικού πολέμου». 

Το περιστατικό συνέβη και στην Αταλάντη Φθιώτιδος την εποχή του Εμφύλιου Πολέμου (1945-1045). 

Εξάλλου, στις 10 Σεπτεμβρίου 1943 μια δύναμη ναζιστικών τεθωρακισμένων σταμάτησε έξω από τον Ορχομενό Βοιωτίας, αδυνατώντας να προχωρήσει για να καταστρέψει το χωριό. Ο Γερμανός διοικητής τους, ονόματι Όφμαν, είδε σε όραμα τη μορφή της Παναγίας και όχι μόνο έδωσε διαταγή να ανασταλεί η καταστροφή, αλλά και χρηματοδότησε την πρώτη απεικόνιση του θαύματος, με τη Θεοτόκο να σταματάει τα γερμανικά τανκς. Οι κάτοικοι του Ορχομενού τοποθέτησαν ένα μνημείο στο σημείο του θαύματος, ενώ κάθε χρόνο, όσο του επέτρεπε η ηλικία του, ο Όφμαν ερχόταν από τη Γερμανία και παρευρισκόταν στον εορτασμό, κατά την επέτειο του γεγονότος.

Εμφανίσεις της Παναγίας

 Οι εμφανίσεις της Παναγίας σε αγίους, αλλά και απλούς ανθρώπους, είναι επίσης αναρίθμητες. Εκτός από τις εμφανίσεις Της στο Άγιο Όρος, ας αναφερθούμε στο περίφημο όραμα της Αγίας Σκέπης, που είδε ο άγιος Ανδρέας ο διά Χριστόν σαλός[1] στο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών: η Παναγία σκέπαζε από ψηλά το λαό, προστατεύοντάς τον, μ’ ένα συμβολικό τεράστιο ύφασμα. Από το όραμα αυτό, πολύ αργότερα, καθιερώθηκε η εορτή της Αγίας Σκέπης (1 Οκτωβρίου), ξεκινώντας από τη Ρωσία, ενώ στην Ελλάδα, όπως γράφουμε παραπάνω, μεταφέρθηκε στις 28 Οκτωβρίου προς τιμήν των εμφανίσεων της Παναγίας στο μέτωπο. 

Μια πολύ γνωστή εμφάνιση της Παναγίας επίσης είναι στο μεγάλο

θαυματουργό άγιο των ρωσικών δασών Σεραφείμ του Σάρωφ (†1833), ο οποίος είχε δει τη Θεοτόκο αρκετές φορές. Η Θεοτόκος εμφανίστηκε μέσα σε υπέρλαμπρο φως και ευωδία, συνοδευόμενη από δύο αγγέλους, τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, τον άγιο Ιωάννη το Θεολόγο και 12 άγιες (παρθενομάρτυρες). Το όραμα είδε έκπληκτη και η μοναχή Ευπραξία, πνευματική θυγατέρα του αγίου, στην οποία η Παναγία είπε: «Μαρτύριο δεν είναι μόνο η θυσία του σώματος, αλλά κι ο πόνος που υποφέρει η ψυχή για την αγάπη του Κυρίου». Όταν τελείωσε το όραμα, που κράτησε 4 ώρες, ο άγιος είπε στην Ευπραξία πως ήταν η 12η φορά που έβλεπε τη Θεοτόκο. 

Αλλά και στο μεγαλομάρτυρα των αθεϊστικών φυλακών της Ρουμανίας άγιο Βαλέριο Γκαφένκου (†18.2.1952) εμφανίστηκε η Παναγία, τον στήριξε στο μαρτύριό του και του είπε: «Εγώ είμαι η αγάπη σου! Να μη φοβάσαι! Να μην αμφιβάλλεις! Η νίκη θα είναι του Υιού μου! Αυτός αγίασε τώρα αυτό τον τόπο και τον ετοίμασε για όσα θα γίνουν στο μέλλον. Οι δυνάμεις του σκότους αυξάνουν και ακόμη θα φοβίζουν τον κόσμο, αλλά θα αφανιστούν. Ο Υιός μου περιμένει τους ανθρώπους να επιστρέψουν στην πίστη. Σήμερα οι υιοί του σκότους είναι πιο ατρόμητοι από τους υιούς του φωτός. Έστω κι αν σας φαίνεται ότι δεν υπάρχει πια πίστη στη γη, να ξέρετε ότι η απολύτρωση θα έλθει, αλλά με φωτιά και εμπρησμούς. Ο κόσμος πρέπει ακόμη να υποφέρει. Εδώ, όμως, υπάρχει πολλή πίστη και ήρθα να σας ενθαρρύνω. Κρατείτε την ομολογία σας. Ο κόσμος ανήκει στον Χριστό!» (βλ. το συγκλονιστικό βιβλίο του Ιωάννη Ιανολίδε «Ρουμάνοι Ομολογητές και Μάρτυρες του 20ού αιώνα», εκδ. «Ορθόδοξος Κυψέλη», Θεσσαλονίκη 2009, σελ. 171). 

Η Παναγία Τριχερούσα

 Να αναφέρουμε τέλος ότι τον 8ο αι. μ.Χ., την εποχή της Εικονομαχίας, ο χαλίφης της Δαμασκού, παρακινημένος από τον εικονομάχο αυτοκράτορα Λέοντα Γ΄, έκοψε το χέρι του αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, που έγραφε υπέρ της τιμής (όχι λατρείας) των ιερών εικόνων. Ο άγιος τοποθέτησε το κομμένο του χέρι στη θέση του και προσευχήθηκε όλη τη νύχτα μπροστά στην εικόνα της Θεοτόκου. Το πρωί το χέρι είχε κολλήσει και θεραπευτεί. Τότε ο άγιος κατασκεύασε την περίφημη εικόνα της Παναγίας Τριχερούσας, στην οποία το τρίτο χέρι σημαίνει το δικό του κομμένο και αποκαταστημένο χέρι.

Όταν ο άγιος κοιμήθηκε, ως μοναχός στη μονή του αγίου Σάββα, στην Παλαιστίνη, άφησε εντολή να δοθεί η εικόνα στον πρώτο επίσκοπο με το όνομα Σάββας που θα επισκεπτόταν το μοναστήρι. Αυτός ήταν ο άγιος Σάββας, πρώην πρίγκηπας και μεγάλος πνευματικός πατέρας της Σερβίας, γύρω στο 1200 μ.Χ.! Ο άγιος πήρε την εικόνα στη Σερβία. Όμως αργότερα, σε εποχή ταραχών, για να την προστατεύσουν, τη φόρτωσαν σ’ ένα γαϊδουράκι και το άφησαν ελεύθερο. Εκείνο περπάτησε πολλά χιλιόμετρα κι έφτασε στο σέρβικο μοναστήρι του Αγίου Όρους, στη μονή Χιλανδαρίου. Εκεί φυλάχτηκε η εικόνα. Τέλη του 18ου αιώνα, σημειώθηκε στη μονή διχογνωμία για την εκλογή νέου ηγούμενου. Τότε η εικόνα έφυγε από το Ιερό, όπου βρισκόταν, και πετάχτηκε στη θέση του ηγουμένου. Έτσι η μονή Χιλανδαρίου είχε ως ηγούμενο την Παναγία την Τριχερούσα. Νέος ηγούμενος εκλέχτηκε μόλις το 1991. 

Θαύματα της Παναγίας σε μουσουλμάνους! (απόσπασμα από εδώ)

 Ως γνωστόν, στη μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Πορταΐτισσας. Την έριξε στη θάλασσα της Νίκαιας της Μικράς Ασίας μια γυναίκα το 829 μ.Χ., για να τη σώσει από τους εικονομάχους, και βγήκε στα παράλια του Αγίου Όρους το 1004!

Η εικόνα φέρει κάτω από τη δεξιά σιαγόνα τραύμα με ξηραμένο αίμα, που προσκλήθηκε από το ξίφος του Άραβα πειρατή Ραχάι. Όταν ο στόλος του έπλευσε στη θάλασσα των Ιβήρων, οι πειρατές δε μπόρεσαν να λεηλατήσουν τη μονή, γιατί εμποδίστηκαν από μια Γυναίκα και γύρισαν στα πλοία τους άπρακτοι.

Τότε ο Ραχάι, που ήταν αρχηγός τους, επιτέθηκε ο ίδιος στη μονή και χτύπησε με το ξίφος του την εικόνα της Παναγίας. Από την πληγή άρχισε να ρέει άφθονο αίμα, που τον περιέλουσε. Το γεγονός έγινε αιτία να εγκαταλείψει την πειρατεία, να βαφτιστεί χριστιανός και να παραμείνει στο μοναστήρι ως μοναχός με το όνομα Βάρβαρος! Η μετάνοια και η προσευχή του ήταν τόση, ώστε αγίασε και το σώμα του παρέμεινε άφθαρτο και μυροβλύζον. Το έκλεψαν, όπως τόσα άλλα, μετά από πολλά χρόνια, οι Σταυροφόροι επιδρομείς. Ο άγιος Βάρβαρος ο Μυροβλύτης γιορτάζει στις 15 Μαΐου.

Στο νομό Ηρακλείου Κρήτης, στην πεδιάδα της Μεσσαράς, κοντά στο χωριό Καλύβια, βρίσκεται το μεγάλο μοναστήρι της Παναγίας Καλυβιανής (ξακουστό για το ανθρωπιστικό του έργο), που γιορτάζει στις 15 Αυγούστου (Κοίμηση της Θεοτόκου). Η ιστορική και θαυματουργή εικόνα της Παναγίας – που δυστυχώς έχει κλαπεί σήμερα – βρέθηκε στην περιοχή το 1873, στα κτήματα του Τούρκου Χουσεΐν Μπέη Βραζεράκη από τα Καλύβια, όπου βρισκόταν και το παλιό, μικρό εκκλησάκι της Παναγίας. Οι χριστιανοί της περιοχής, μετά από πολλές περιπέτειες, κατόρθωσαν να εξασφαλίσουν διαταγή του διοικητή Κρήτης Ρεούφ πασά για την απαλλοτρίωση του χώρου γύρω από την εκκλησία, για να το αγοράσουν και να το χρησιμοποιούν για την τιμή της Θεοτόκου.

Οι Τούρκοι όμως φανατικά εξακολουθούσαν να αντιδρούν και ο ιδιοκτήτης της περιοχής έβαζε μέσα στην εκκλησία το άλογό του. Τότε συνέβη το εξής περιστατικό, γνωστό από την προφορική παράδοση και καταγεγραμμένο και στο βιβλίο Η Παναγία Καλυβιανή και τα ιδρύματα, Μοίρες Ηρακλείου 1978, σελ. 12:

Ο ιδιοκτήτης αγάς είχε ένα παιδί παράλυτο στο κρεβάτι πολλά χρόνια και δεν υπήρχε ελπίδα να θεραπευθεί. Η Χανούμ και μητέρα του παιδιού ήταν ευσεβής μουσουλμάνα και στον ύπνο της τής παρουσιάστηκε η Παναγία και της έδωσε παραγγελία να σκουπίσει την εκκλησία που βάζει το άλογό του ο αγάς και ύστερα να θυμιάσει και με αυτά θα γίνει καλά το παιδί της.

Μετά από τρεις εμφανίσεις, αποφάσισε όμως να εκτελέσει την παραγγελία. Όταν επέστρεψε στο σπίτι, το παράλυτο παιδί έλειπε από το κρεβάτι του. Ξαφνικά παρουσιάστηκε μια γειτόνισσα και ανάγγειλε ότι το παράλυτο παιδί είναι με την υγεία του και παίζει με τα άλλα παιδιά στην πλατεία, ψηλά στον Κούλε του χωριού.

Ο αγάς δεν άργησε να φανεί. Είδε την κίνηση και εκστατικός πληροφορήθηκε από τη γυναίκα του τα συμβάντα. Τότε με ευλάβεια προσευχήθηκε και ομολόγησε ότι είναι αληθινή η πίστη των Ρωμιών και ότι παραχωρεί την εκκλησία στους χριστιανούς με όλη τη γύρω περιοχή. Οι φανατικοί Τούρκοι των Καλυβίων δεν το άκουσαν αυτό με ευχαρίστηση και κατηγορούσαν τον αγά πως έγινε χριστιανός και μάλιστα άρχισαν να τον ονομάζουν από τότε ειρωνικά «παπά Μανώλη».

Σε ύψωμα νότια του Ρεθύμνου είναι χτισμένο το χωριό Καστελλάκια, όπου βρίσκεται η μικρή ιστορική εκκλησία της Παναγίας, της Ζωοδόχου Πηγής (εορτάζει την Παρασκευή μετά το Πάσχα). Μετά την κατάληψη του Ρεθύμνου από τους Τούρκους, το 1646, τα Καστελλάκια περιήλθαν στα χέρια ενός ισχυρού Τούρκου, που ονομαζόταν Χαρτζαλής. Μόλις πήρε στην κατοχή του το μικρό οικισμό, έσπευσε να μεταβάλει την εκκλησία σε αχυρώνα. Όταν πέθανε ο Χαρτζαλής, η περιουσία του, μαζί με τα Καστελλάκια, περιήλθαν στον ανηψιό του τον Τσιτσέκο, που ήταν καλός και συνετός άνθρωπος. Ένα βράδυ εμφανίστηκε στον ύπνο του η Παναγία και του είπε να επαναφέρει την εκκλησία στην αρχική της μορφή. Ο Τσιτσέκος αδιαφόρησε, μη δίνοντας σημασία στο όνειρο. Το επόμενο βράδυ εμφανίστηκε ξανά η Παναγία και επιτακτικά αυτή τη φορά του ζήτησε το ίδιο πράγμα. Ο Τούρκος αυτή τη φορά φοβήθηκε τόσο, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα ξανάκανε τον αχυρώνα εκκλησία. Μέσα στο ναό, μάλιστα, τοποθέτησε και μία εικόνα της Παναγίας που είχε βρει, άγνωστο πως, στον αχυρώνα. Πρόσφερε επίσης στην Παναγία και δέκα μπακίρινα μίστατα λάδι (κουρούπι εκατό οκάδων).

Ο Τσιτσέκος τοποθέτησε ως φύλακα της εκκλησίας μια Τουρκάλα, η οποία διατηρούσε και την εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής και δεν επέτρεπε σε Τούρκο να την πλησιάσει, αφού πίστευε πολύ στη δύναμη της Παναγίας. Κάποτε, μάλιστα, όταν ένας χριστιανός από το Ατσιπόπουλο, μαζί με το άρρωστο παιδί του πήγε στην εκκλησία να ανάψει μια λαμπάδα, για να γιάνει η χάρη της το παιδί, η Τουρκάλα του είπε ότι το παιδί του δεν πρόκειται να γίνει καλά και ότι μόλις φθάσει στο Ρέθυμνο θα πεθάνει, όπως και έγινε.

Πάντως, και οι Τούρκοι της περιοχής σέβονταν και προστάτευαν το ναό της «Μαϊρέ-Χανούμ», όπως την έλεγαν. Την ημέρα του πανηγυριού, Παρασκευή του Πάσχα, άρμεγαν τα ζώα τους σε κοινά δοχεία με τους χριστιανούς, αυτοί έφευγαν και άφηναν το γάλα να το πιουν οι πανηγυριστές (βλ. άρθρο του δασκάλου Νίκου Δερεδάκη στην εφημερίδα Κρητική Επιθεώρηση της 3 Μαΐου 2008, σελ. 8).

Στη Συρία υπάρχει το ξακουστό και ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας Σεϊντανάγια («Δέσποινα Κυρά»). Από το 2004 έγινε γνωστό ένα από τα πιο συγκλονιστικά, ίσως, θαύματα όλων των εποχών, που το διηγήθηκε ο ίδιος ο πρωταγωνιστής του: ένας πλούσιος Σαουδάραβας, χρόνια έγγαμος αλλά χωρίς παιδιά, πείστηκε από Σύριο χριστιανό να προσευχηθεί στην Παναγία Σεϊντανάγια και έταξε το ποσό των 80.000 δολαρίων στο μοναστήρι αν αποχτήσει παιδί. Λίγο καιρό αργότερα η προσευχή του εισακούστηκε! Όταν όμως επέστρεψε στη Συρία για να εκπληρώσει το τάμα του, ο άνθρωπος του τον είχε πείσει, μαζί με δυο φίλους του, τον δολοφόνησε, για να πάρει τα χρήματα, αν και είχε λάβει κι ο ίδιος το ποσό των 25.000 δολαρίων.

Έκοψαν το σώμα του κομμάτια και το έριξαν στο πορτ μπαγκάζ του αυτοκινήτου τους. Πηγαίνοντας να το πετάξουν, το αυτοκίνητο σταμάτησε στη μέση του δρόμου. Ένας περαστικός οδηγός παρατήρησε ότι έσταζε αίμα από το πορτ μπαγκάζ και ειδοποίησε την αστυνομία. Όταν ήρθε η αστυνομία και άνοιξε την πόρτα, βρήκε τον άνθρωπο ζωντανό, χωρίς πληγές, ραμμένο στα σημεία όπου τον είχαν τεμαχίσει οι δολοφόνοι του! Οι δράστες υπέστησαν βαρύ ψυχικό κλονισμό, ενώ το αναστημένο θύμα – και αφηγητής των γεγονότων – έγινε χριστιανός.

Τέλος, το 1995 αγιογραφήθηκε στα Ιεροσόλυμα, μετά από παραγγελία μιας μουσουλμάνας (που στη συνέχεια βαφτίστηκε χριστιανή), η εικόνα της «Παναγίας της Υπάρχουσας». Η Θεοτόκος είχε εμφανιστεί στην κοπέλα και της είχε δώσει ακριβείς οδηγίες για τη μορφή που ήθελε να έχει στην εικόνα. Τα μαύρα ρούχα και το λυπημένο πρόσωπο φανερώνουν τη θλίψη της Θεοτόκου για την αποστασία των ανθρώπων (ας σημειωθεί ότι κατά κανόνα στις εμφανίσεις της η Παναγία φορεί μαύρα ρούχα, με εξαιρέσεις, όπως στην εμφάνιση στους αγίους Σεραφείμ και Βαλέριο).

Η εικόνα δάκρυσε την ημέρα των Εισοδίων της Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου, 2002 και από τότε τα μάτια της παραμένουν δακρυσμένα.

---

[1] Σαλός = τρελός. «Διά Χριστόν σαλοί» ονομάζονται οι άγιοι που παριστάνουν τους τρελούς από ταπείνωση, για να αποφύγουν την τιμή. Με αυτό τον τρόπο όμως ασκούν έμμεσα και μια κριτική στη δική μας υποκρισία και στα κακώς κείμενα της κοινωνίας. Σαλοί άγιοι ασκητές, άντρες και γυναίκες, υπάρχουν ακόμη και σήμερα.

πηγή

Εγκύκλιος Μητροπολίτου Αιτωλίας Κοσμά για το Δεκαπενταύγουστο

Προς το Χριστεπώνυμον Πλήρωμα
της καθ’ ημάς Ιεράς Μητροπόλεως
«Αι γενεαί πάσαι μακαριζομέν σε την μόνην Θεοτόκον».
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

Όλοι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί πανηγυρίζουν σήμερα. Όλες οι γενεές των ευσεβών Χριστιανών υμνούν και μακαρίζουν την Παναγία μας.

Η τιμή και ο σεβασμός των Ορθοδόξων Χριστιανών προς την Κυρία Θεοτόκο, είναι τόσο μεγάλα ώστε ανέδειξαν την Κοίμησί της πάνδημη εορτή και Πάσχα του καλοκαιριού.

Σήμερα για την Παναγία μας και εμείς ήλθαμε στον Ορθόδοξο αυτό Ιερό Ναό μας και τελούμε το μυστήριο της Θείας Λειτουργίας.

Στεκόμαστε εμπρός στην Πάνσεπτο και Ιερά εικόνα της, υποκλινόμαστε, την ασπαζόμαστε με σεβασμό, με ευλάβεια και ψάλλουμε: «Άξιον εστίν ως αληθώς μακαρίζειν Σε την Θεοτόκον».

Μακαρίζουμε την Παναγία μας γιατί θαυμάζουμε τις αρετές της.

Πάνω και πρώτη από όλους τους αγίους και όλα τα αγγελικά τάγματα ευρίσκεται η υπερευλογημένη και κεχαριτωμένη Θεοτόκος. Είναι η δόξα των αγγέλων, το καύχημα των Αποστόλων, ο στέφανος των μαρτύρων, το αγαλλίαμα των οσίων.

Ας φέρωμε στο νου μας τον Ευαγγελισμό της.

Συνεσταλμένος ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στέκεται ενώπιόν της ευλαβικά και απευθύνει τον πρωτάκουστο και μοναδικό χαιρετισμό. «Χαίρε, κεχαριτωμένη• ο Κύριος μετά σου• Ευλογημένη συ εν γυναιξί» (Λουκ. α’, 28).

Ποιός άλλος άνθρωπος άκουσε από το στόμα αρχαγγέλου παρόμοιο έπαινο; Σε ποιό άλλο πρόσωπο αποδόθηκε τόση τιμή; Όχι βεβαίως στον Παράδεισο όπως η Εύα, αλλά εις ένα κόσμο ο οποίος «εν τω πονηρώ κείται» αξιούται να ακούση δικαίως, η Παναγία, το χαίρε Κεχαριτωμένη και το «Μη φοβού Μαριάμ, εύρες γαρ χάριν παρά τω Θεώ», γράφει ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

Το μεγαλείο της και η τιμή της στηρίζονται σε θεμέλια ακατάλυτα και αιώνια, στηρίζονται στις αρετές της. Στηρίζονται π.χ. στη θερμή πίστι της, στη βαθειά ταπείνωσί της, στην ολόψυχη αφοσίωσί της προς το Θεό, στην αδίστακτη υπακοή της. Στηρίζονται στην υπέρ τους αγγέλους καθαρότητά της, στην αγνότητά της.

Είναι, λέει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, «η αγίων αγιωτέρα και ιερών ιερωτέρα και οσίων οσιωτέρα». Είναι «η όντως αγνή μετά Θεού, υπέρ άπαντας ως κυρίως και αληθώς Θεού Μητέρα». Είναι η αειπάρθενος, η αμόλυντος, η άχραντος, η κεχαριτωμένη, των Παρθένων το καύχημα.

Η Παναγία με την διπλήν Παρθενίαν της έδειξε μέσα στο ανθρώπινο σώμα της αγιότητα υπεράνω των Χερουβίμ και των Σεραφίμ, όπως διακηρύσσουν οι άγιοι Πατέρες. Το κάλλος της δεν είναι σαρκικό, αλλά κάλλος πνευματικό, που φέρνει κατάνυξι, σεβασμό, αγάπη και ολόψυχη τιμή.

Μακαρίζουμε σήμερα την Παναγία μας, γιατί θαυμάζουμε τη δόξα της και το μεγαλείο της κατά την Κοίμησί της.

«Πεποικιλμένη τη Θεία δόξη» η ιερά μνήμη της τιμάται σήμερα.

Η Κοίμησι της Παναγίας μας - γράφει ο ιερός Κοσμάς, ο ποιητής και υμνογράφος - είναι στολισμένη με λάμπουσα δόξα Θεού.

Θαυμάζουμε την από περάτων γης παρουσία των Αγίων Αποστόλων στην Γεθσημανή για να κηδεύσουν την Κυρία Θεοτόκο.

Το γεγονός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου δεν έφερε και δεν φέρει λύπη, θλίψι, πόνο, αλλά χαρά και αγαλλίασι.

Δεν ονομάζουμε την ιεράν σου μετάστασιν θάνατον, αλλά «κοίμησιν», «εκδημίαν» η ενδημείαν οικειότερον. «Εκδημούσα εκ του σώματος, ενδημείς προς τα κρείττονα» υπογραμμίζει πάλι ο ιερός Δαμασκηνός. Η Παναγία μας δεν ετάφη για να φθαρή το σώμα της στον τάφο της Γεθσημανή.

Σήμερα εορτάζουμε και την μετάστασί της, δηλαδή την ανάστασι του σώματός της, την ένωσί του με την παναγία ψυχή της και την εν σώματι ανάληψί της στην αιώνια μακαριότητα, κοντά στον άφραστο τόκο της, τον Κύριο και Θεό μας, Ιησού Χριστό.

Μια τέτοια δόξα μας παρακινεί για να μακαρίζουμε σήμερα την Κύρια Θεοτόκο. Την μακαρίζουμε όμως σήμερα με ευγνωμοσύνη γιατί είναι η δική μας μητέρα, η μητέρα της αγάπης, η πρέσβειρά μας και η ακοίμητη μεσίτριά μας.

Με την ολοπρόθυμη και ελεύθερη υπακοή της στο θείο θέλημα γίναμε μέτοχοι της νέας εν Χριστώ ζωής.

Μετά τον Τριαδικό Θεό, όλη η κτίσι απολαμβάνει την μητρική προστασία της.

«Εν τη κοιμήσει της, τον κόσμον ου κατέλιπε». Δεν μας εγκαταλείπει. Συνεχίζει να μας παρακολουθή σαν στοργική μητέρα, η οποία πέρασε και από φτώχεια και από πόνο, θλίψι και δοκιμασία.

Γνωρίζει η Παναγία μας τι είναι ανθρώπινος πόνος. Τι σημαίνει ανάγκη και δοκιμασία στη ζωή και γίνεται για μας παρηγορία, στήριγμα και βοηθός στους πειρασμούς μας, μητέρα γλυκυτάτη και ελπίδα μας.

Η Ελλάδα μας είναι γεμάτη από ναούς, από ερημοκκλήσια, από μοναστήρια της Παναγίας μας, πνευματικά παλάτια της στοργικής μητέρας και σε κάθε ναό βρίσκεται το σεβάσμιο εικόνισμά της, το οποίο διηγείται την αγάπη, την στοργή, την σκέπη, την προσφορά της Παναγίας μας στους προστρέχοντες με πίστι Χριστιανούς αλλά και στην Πατρίδα μας.

Αγαπητοί

Σήμερα, αυτή την μεγάλη ημέρα και εορτή ας σταθούμε με σεβασμό και τιμή εμπρός στην ιερά εικόνα της Παναγίας μας.

Ας κατασκευάσουμε την ενθύμιση και την καρδιά μας «ταμείον και κατοικία των αρετών της Θεοτόκου», όπως συμβουλεύει ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης. Ας σκύψουμε στον άδειο τάφο της Γεθσημανή, ας θαυμάσουμε τη δόξα της μεταστάσεως της Παναγίας μας και ας δυναμώσουμε την πίστι μας για τη δική μας ανάστασι. Ας ευχαριστούμε, τέλος, την μεγάλη μας μητέρα για την αγάπη της, τη σκέπη της, την προστασία της.

Μην αμφιβάλλουμε. Η Παναγία μας ποτέ δεν θα μας εγκαταλείψη.

Αρκεί Ελλάδα και Έλληνες να παύσουν να περιφρονούν, να ασεβούν, να προκαλούν τον Σωτήρα Χριστό, τον Κύριο και Υιό της.

Όταν εμείς ζούμε τον Χριστό η Κυρία Θεοτόκος θα μακαρίζεται και θα μας περιφρουρεί πάντοτε.

Μετά πατρικών ευχών

O ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΚΟΣΜΑΣ

Μήνυμα Μητροπολίτου Γλυφάδας Παύλου επί τη Εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου 2013

Μήνυμα ἐπί τῆ Ἐορτή τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου 2013

Πρός τό  Χριστεπώνυμον  πλήρωμα τῆς  Ἱερᾶς  Μητροπόλεως, Γλυφάδας, Ἑλληνικοῦ, Βούλας, Βουλιαγμένης καί Βάρης

Ἀγαπητά μου τέκνα ἐν Κυρίῳ,
       «Τείχισόν μου τάς φρένας, Σωτήρ μου, τό γάρ τεῖχος τοῦ κόσμου ἀνυμνῆσαι τολμῶ».

          Μέ τά παρακλητικά λόγια αὐτά, ὁ συγγραφέας τοῦ Οἴκου τῆς σημερινῆς ἑορτῆς, ἀπευθύνεται πρός τό Χριστό καί ζητεῖ, νά τοῦ χορηγηθεῖ ἕνα τεῖχος προστασίας στό νοῦ του, ἀπό τίς περιττές σκέψεις καί λογισμούς, προκειμένου νά ἀνυμνήσει Αὐτήν, τήν Παναγίαν μας, πού εἶναι τό τεῖχος τῆς προστασίας τοῦ κόσμου.

 Τά τείχη εἶναι πάντοτε τά ὀχηρά μιᾶς πόλεως, καί χωρίς ἰσχυρά τείχη, οἱ πόλεις παραδίδονται στούς ἐχθρούς. Ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου, κατά παράλληλο τρόπο, εἶναι τό ἰσχυρό τεῖχος, πού τόν προστατεύει, ἀπό τίς ἐπιθέσεις καί προσβολές τῶν ἀνιέρων καί πονηρῶν λογισμῶν.

Ἡ στροφή τοῦ νοῦ στό Θεό, τόν χαριτώνει καί τόν  κάνει καθαρό καί θεοφόρο, μέ ἀποτέλεσμα ὁ Σωτήρ νά τειχίζει ὅλη τήν ὑπόστασή μας, μέ κορυφαῖα κέντρα, τό νοῦ καί τήν καρδιά μας.

Ἡ πρώτη Εὔα ἄνοιξε τό δρόμο τῆς ὑποδουλώσεως τῶν φρενῶν, τοῦ νοῦ δηλαδή, στούς ἀντιθέους λογισμούς .
Ἡ Παναγία ὅμως  θέτει τεῖχος στίς προσβολές καί γίνεται: «προστασία τῶν χριστιανῶν», «τεῖχος καταφυγῆς», «τεῖχος ἀπροσμάχητον», «φρουρά ἀσφαλεστάτη», «πύργος ἀσφαλείας».
 Οἱ δομές τοῦ  κόσμου, πολιτικές καί οἰκονομικές, ὅπως διαπιστώνουμε καί μέσα  ἀπό τήν παρούσα κρίση, ἀπέδειξαν, πώς εἶναι ἀνίκανες, γιά νά δώσουν λύσεις, προστασίας καί ἀσφαλείας, στήν ἀγωνιώδη ἀναζήτηση τῶν λαῶν τῆς γῆς, γιά τόν ἀβέβαιο καθημερινό βηματισμό στό παρόν, καί φυσικά δέν μποροῦν νά ποῦν κάτι, γιά τό σίγουρα τραγικό αὔριο, πού χωρίς τό Χριστό ἔχει προοπτική του, μόνο τό θάνατο.
Κι’ ἔρχεται αὐτή ἡ ἑορτή, νά δώσει ἀπαντήσεις, στό ἀβέβαιο παρόν καί στό τραγικό μέλλον.
Ἡ ζωή καί ἡ κοίμηση τῆς Θεοτόκου, προβάλλουν πρακτικά  τό δρόμο τῆς ὑπερβάσεως, τῆς ἀγωνίας, γιά τό σήμερα καί τό αὔριο.

 Ἡ προστασία τῆς Παναγίας,  κατά τόν Ἃγιο Ἰωάννη τό Δαμασκηνό, καλύπτει ὅλο τό ἀνθρώπινο γένος, ἀπό τούς πρωτοπλάστους μέχρι σήμερα.                                                      
Στό δεύτερο λόγο του γιά τήν Κοίμηση, μέ τρόπο παραστατικό, περιγράφει τούς πρωτοπλάστους, νά  ἀπευθύνονται στήν Παναγία, κατά τήν ὥρα τῆς ἐκδημίας Της, μέ τούς ἀκόλουθους λόγους: 

«Ἐσύ μακαρία, κόρη, τῆς παραβάσεώς μας,  τά ἐπιτίμια ἔλυσες,
ἐσύ τά τοῦ θανάτου διέρρηξας δεσμά,
ἐμεῖς κλείσαμε τόν Παράδεισο, 
καί φέραμε στόν κόσμο τά λυπηρά,
μαζί σου ἀπό τά λυπηρά ἐπανήλθαμε στά χαρούμενα».

Ὁ Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας ἐξετάζει τή σχέση Χριστοῦ  καί Θεοτόκου, σχέση Μητέρας καί Υἱοῦ,  προκειμένου νά  ἀντιληφθοῦμε καλύτερα, τό γεγονός τῆς δικῆς μας ἑνώσεως, μέ τό Χριστό, ὅταν κοινωνοῦμε τό Σῶμα καί τό Αἷμά Του.                                            
Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος εἶχε ἑνωθεῖ, πράγματι μέ τό Χριστό, ἀφοῦ ἔγινε τό ὄργανο τῆς δημιουργίας    τῆς  ἀνθρώπινης φύσεως τοῦ Χριστοῦ.

Γιά τό λόγο αὐτό, τό  Ἅγιο σῶμα Της δέν ἦταν δυνατό νά δεχθεῖ τή φθορά. Ἔτσι, τρεῖς μέρες, μετά τήν Κοίμησή Της, καί τό σῶμα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, μετατίθεται στόν Παράδεισο.

Ἡ Μετάσταση τῆς Θεοτόκου, ὅπως τήν ἑορτάζει καί τήν θεολογεῖ ἡ Ἑκκλησία, προκαταλαμβάνει, τήν ἀνάσταση ὅλων τῶν ἀνθρώπων.
Αὐτή εἶναι καί ἡ προοπτική τῆς ζωῆς μας, ἀφοῦ δέν ἀνίσταται μόνο ὁ Χριστός, ἀλλά καί ὅσοι ἑνώθηκαν μαζί Του.
Τό γεγονός αὐτό ἀλλάζει ὅλη τή ζωή μας. Ἡ ἐλπίδα μας εἶναι πλέον ὁ Χριστός καί ὄχι τά φθαρτά συστήματα τοῦ κόσμου.
Αὐτή εἶναι καἰ ἡ  θέση τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, πού γράφει στόν πρῶτο λόγο του, γιά τήν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου: «Ἐντεῦθεν οὐ θάνατον τήν ἱεράν σου μετάστασιν λέξομαι, ἀλλά κοίμησιν ἤ ἐκδημίαν ἤ ἐνδημίαν εἰπεῖν οἰκειότερον. Ἐκδημοῦσα γάρ τῶν τοῦ σώματος,                          ἐνδημεῖς πρός τά κρείττονα».

Καί προσθέτει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός:
«Ὁ Χριστός, μέ  τήν ἀνάστασή Του, ἔγινε, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν. Ἡ Ἀνάσταση τοῦ ἀνθρώπινου γένους, θά γίνει κατά τούς ἐσχάτους χρόνους, ὅταν ὁ Χριστός θά φανερωθεῖ καί πάλιν.
Ὁ θάνατος καί ἡ ἀνάσταση τῆς Θεοτόκου,                                                                                        εἶναι  δηλωτικός σταθμός  τῆς παγγενοῦς ἀναστάσεως».

 Ὅπως γιὰ τὸ Χριστό, ἔτσι καὶ γιὰ τὴν Παναγία, καὶ γιὰ τὸν κάθε πιστό, ὁ θάνατος δὲν εἶναι τὸ τέλος τῆς ζωῆς του, δὲν εἶναι ἀφανισμός του, εἶναι κοίμηση καὶ ἀπαρχὴ μιᾶς νέας ζωῆς.
ὅπως λέγεται καὶ σὲ ὕμνο τῆς ἑορτῆς:  «θνήσκουσα, σὺν τῷ Υἱῷ ἐγείρεται διαιωνίζουσα»,
 Πεθαίνοντας δηλαδή, ἀνασταίνεται καὶ ζεῖ αἰώνια μὲ τὸν Υἱό της.              
Ἔτσι καὶ ὁ πιστὸς, πού ζεῖ μὲ πίστη στὸ Χριστὸ εἰσέρχεται σὲ μία νέα προοπτικὴ ἀθάνατης ζωῆς.                                          

Εὔχομαι σέ ὅλους σας, νά ζήσουμε αὐτὸ πού βίωσε ἡ Θεοτόκος, καί βιώνεται ἀπό  κάθε πιστὸ, πού δέχεται καὶ ἐφαρμόζει στὴ ζωὴ του, τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, καὶ μιμεῖται τὴν ταπείνωσή Της .

Μέ  πατρικές  ἑόρτιες  εὐχές, ἐν Κυρίῳ,

Ὁ   Ἐπίσκοπος   καί   Ποιμενάρχης   Σας
† Ο   ΓΛΥΦΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ, ΒΟΥΛΑΣ, ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΒΑΡΗΣ
ΠΑΥΛΟΣ ὁ Α΄

πηγή

Κοίμησις τῆς Θεοτόκου Τῇ ἐνδόξῳ κοιμήσῃ σου οὐρανοί ἐπαγάλλονται.π. Γεώργιος Ρ. Ζουμῆς

Τῇ ἐνδόξῳ κοιμήσῃ σου οὐρανοί ἐπαγάλλονται.

Χαρά μεγάλη ἔχουμε σήμερα, ἀγαπητοί μου. Χαρά μεγάλη σέ οὐρανό καί γῆ. Γιορτάζουν ἄγγελοι ψηλά στόν οὐρανό. Γιορτάζουν καί οἱ ἄνθρωποι, οἱ χριστιανοί ὅλης τῆς γῆς. Ἕνα τροπάριο τῆς ἑορτῆς μᾶς τό λέει πολύ ὡραῖα: Τῇ ἐνδόξῳ κοιμήσει σου οὐρανοί ἐπαγάλλονται καί ἀγγέλων γέγηθε τά στρατεύματα, πᾶσα ἡ γῆ δέ εὐφραίνεται.

Γιατί αὐτή ἡ χαρά; Γιατί αὐτό τό πανηγύρι; Γιατί σήμερα γιορτάζει ἡ μάνα μας, πού εἶναι ἡ βασίλισσα τῶν ἀγγέλων. Χαιρόμαστε καί πανηγυρίζουμε, γιατί δέν ἔχουμε θάνατο, ἀλλά κοίμηση. Ἔχουμε ἀνάσταση καί μετάσταση. Ἔχουμε ἄνοδο μέ δόξα πολλή στόν οὐρανό.

Θάνατος, ὅπως τόν γεύθηκαν οἱ γενεές τῶν ἀνθρώπων, δέν ὑπάρχει. Ἄς πᾶμε στή Γεθσημανῆ, θά διαπιστώσουμε ὅτι ὁ  τάφος τῆς Παναγίας εἶναι κενός, ἄδειος. Σέ παλαιότερη ὁμιλία μας εἴπαμε, ὅτι ἕνας τάφος εἶναι ἄδειος, ὁ τάφος τοῦ Χριστοῦ. (Τότε μιλούσαμε γιά τούς ἀρχηγούς τῶν θρησκειῶν). Ἕνας ἀκόμη τάφος εἶναι κενός, αὐτός τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

Αὐτή πού γέννησε τήν ζωή, μεταφέρεται διά μέσου τοῦ θανάτου της  πρός τήν ζωή. Ὁ τάφος δέν μπόρεσε νά τήν κρατήσει. Δέν εἶχε τήν δύναμη νά τήν κρατάει φυλακισμένη ὁ ἄδης. Τό σῶμα της τό πανάγιο γιά λίγο παρέμεινε στόν τάφο καί κατόπιν  ἔφυγε γιά τούς οὐρανούς μαζί μέ τήν ψυχή της. Ὁ τάφος καί ὁ θάνατος δέν μπόρεσαν νά κρατήσουν τό σῶμα ἐκεῖνο, πού ἔγινε δοχεῖο τοῦ Θεοῦ καί πηγή τῆς ζωῆς. Τάφος καί νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν, λέει τό κοντάκιο τῆς ἡμέρας.  Μόνη αὐτή ἀπό τούς ἀνθρώπους, μέ τό θεοδόξαστο σῶμα της, βρίσκεται στόν οὐράνιο παράδεισο μαζί μέ τόν Χριστό.

Ὁ Χριστός καί ἡ Παναγία, αὐτοί οἱ δύο ἄδειασαν γιά πάντα τούς τάφους. Ἐξαφάνισαν τήν ἔννοια τοῦ θανάτου. Τώρα μόνο ζωή βασιλεύει. Ζωή πολιτεύεται,γράφει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος στόν κατηχητικό του λόγο, πού διαβάζουμε τό Πάσχα.

Παρατηρώντας τό θεομητορικό μνῆμα, αἰσθανόμαστε τόν θάνατο διαφορετικά. Ὁ τάφος μέ τήν ταφόπλακα  δέν σκεπάζει τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη γιά πάντα, ἀλλά τόν βλέπουμε ὅπως ὁ πατριάρχης Ἰακώβ σάν σκάλα, πού πατάει σταθερά στόν ἀνοιχτό τάφο καί φτάνει στόν οὐρανό. Τό μνῆμα γίνεται κλῖμαξ, ἡ μετάγουσα τούς ἐκ γῆς πρός οὐρανόν. Μετά ἀπό αὐτό εἶναι νά μή χαιρώμαστε;

Ἕνα δεύτερο στοιχεῖο τῆς ἑορτῆς θά ἤθελα νά ὑπογραμμίσω, πού καί αὐτό εἶναι πολύ σημαντικό. Ὁ Χριστός μετά τήν ἀνάληψή του δέν ἐγκατέλειψε τήν γῆ καί τούς ἀνθρώπους. Τό ὑποσχέθηκε καί κράτησε τόν λόγο του. Μεθ᾿ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Ἀλλά καί ἡ Κυρία Θεοτόκος, δέν βρίσκεται μόνο ψηλά στόν οὐρανό  καί μακρυά μας. Εἶναι πολύ κοντά μας, δίπλα μας. Ἀφουκράζεται τόν πόνο μας, γνωρίζει τά προβλήματά μας, βλέπει τήν ἀγωνία καί τόν ἀγώνα μας. Τρέχει γιά νά μᾶς βοηθήσει. Ἐνδιαφέρεται γιά μᾶς, τά παιδιά της. Πρεσβεύει γιά ὅλους μας. Εἶναι πρεσβεία θερμή καί τεῖχος ἀσπροσμάχητον. Στό ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς ψάλλουμε, ἐν τῇ κοιμήσει τόν κόσμον οὐ κατέλιπες, Θεοτόκε.

Μά οὔτε καί οἱ Ἅγιοι μᾶς ἐγκαταλείπουν. Βρίσκονται πάντοτε μεταξύ οὐρανοῦ καί γῆς, σάν νέφος μαρτύρων. Ἀκόμη, ὅταν ὁ Θεός θελήσει καί μᾶς καλέσει κοντά του, οὔτε ἐμεῖς  θά ἀφήσουμε τήν γῆ γιά πάντα. Ἐνῷ θά περιμένουμε ψηλά τούς ζωντανούς ἀδελφούς μας, θά τούς βλέπουμε, θά τούς ἀγαποῦμε καί θά προσευχώμαστε γιά ὅλους.

Ὑπάρχει πιό μεγάλο, πιό σωτήριο καί περισσότερο χαρούμενο μήνυμα ἀπό τήν κοίμηση τῆς Θεοτόκου; Ὁ κάθε τάφος πού ἀνοίγεται στή γῆ, δέν εἶναι τέρμα, οὔτε διάλυση καί ἐξαφάνιση, ἀλλά εἶναι ἡ ἀρχή τῆς αἰώνιας ζωῆς, ζωῆς στόν οὐρανό μέ τόν Χριστό καί τήν Παναγία.

Τρίτο σημεῖο καί πιό πρακτικό. Ἡ Παναγία εὐαρεστεῖται καί ἀναπαύεται, ὅταν μᾶς βλέπει νά ἀγωνιζώμαστε γιά τήν σωτηρία μας. Ἡ ἴδια ἀγωνίσθηκε πολύ, ἀλλά μέ τρόπο ἀφανῆ, ἐνῷ δέν τό εἶχε ἀνάγκη, γιατί δέν εἶχε δικές της ἁμαρτίες. Ἀγωνίσθηκε ὅμως, γιά νά μᾶς ἀφήσει παράδειγμα τελείας ἀσκήσεως. Στή Γεθσημανῆ, ὅπου ἔκανε τίς μετάνοιές της, οἱ πλάκες βαθούλωσαν, φαγώθηκαν, ἔλειωσαν ἀπό τίς πολλές μετάνοιές της. Γι᾿ αὐτό σέ ὅσους ἀγωνίζονται γίνεται θερμή προστάτης καί βοηθός, ὑπέρμαχος σύμμαχος.

Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ἡ ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία τήν ἔβαλε ἐγγυήτρια γιά τήν μετάνοιά της. Καί ἐκεῖ στήν ἔρημο τοῦ Ἰορδάνου, πού ἀγωνιζόταν, ἡ ἴδια ἡ Παναγία τήν παρηγοροῦσε μέ τίς θεῖες ἐμφανίσεις της. Στό ἄκουσμα τοῦ ὀνόματός της πολλοί δέν μποροῦν νά συγκρατήσουν τά δάκρυά τους, ἀπό τήν μεγάλη ἀγάπη καί εὐλάβεια πού τρέφουν στό πάνσεπτο πρόσωπό της. Καί μόνο ἡ ἐνθύμησή της ἁγιάζει τόν ἄνθρωπο. Ἔλεγε ὁ μακαριστός π. Ἀθανάσιος ὁ Ἰβηρίτης, ὅτι ἡ ἀγάπη πρός τήν Θεοτόκο σώζει τόν ἄνθρωπο καί ἄς μή ἔχει ἔργα.

Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος δέν ἔδωσε τήν προσοχή της σέ κανένα κτίσμα. Δέν προσηλώθηκε σέ τίποτε κοσμικό. Ἡ σκέψη της καί τό ἐνδιαφέρον της ἦταν πότε θά πάει νά συναντήσει τόν Ἰησοῦ Χριστό. Πάντοτε ἑτοιμαζόταν γιά τήν ἀναχώρησή της γιά τόν οὐρανό.

Ἄγγελος Κυρίου τήν εἰδοποίησε καί ἡ Παναγία ἑτοιμάσθηκε. Εἶναι εὐλογία Θεοῦ νά εἰδοποιοῦνται οἱ ἐκλεκτοί τοῦ Θεοῦ γιά τήν ἔξοδό τους ἀπό αὐτόν τόν μάταιο κόσμο. Ἐνῷ ἀντίθετα εἶναι κακό πρᾶγμα ὁ αἰφνίδιος θάνατος. Γι᾿ αὐτό στίς δεήσεις τῆς Ἐκκλησίας παρακαλοῦμε τόν Θεό νά μᾶς διαφυλάξει ἀπό αἰφνίδιο θάνατο. Ἄν αὐτός πού πρόκειται νά κάνει ἕνα ὀλιγοήμερο ταξίδι ἑτοιμάζεται μέρες πρίν, πόσο ἐμεῖς πρέπει νά ἑτοιμαζώμαστε γιά τό αἰώνιο ταξίδι μας; 

Θά πρέπει νά τακτοποιήσουμε ὅλες τίς ὑποθέσεις τοῦ σπιτιοῦ μας. Νά μή ἀδικήσουμε κανένα παιδί μας. Ἀργότερα θά σκοτωθοῦν μεταξύ τους καί θά φταῖμε ἐμεῖς. Ὅλα νά κανονιστοῦν καί νά μοιρασθοῦν μέ δικαιοσύνη.

Ἡ Παναγία μοίρασε ὅλα ὅσα εἶχε, ἔδωσε ἐλεημοσύνη μέ τά ἴδια της τά χέρια. Πολλοί γλεντοῦν τήν ζωή τους, ξοδεύουν μέσα στήν ἀσωτεία καί μετά τόν θάνατό τους ἀφήνουν παραγγελία, νά δώσουν σέ κάποιο ἵδρυμα, ὅταν πλέον οἱ ἴδιοι δέν θά ζοῦν καί δέν τά χρειάζονται. Αὐτό ὅμως δέν εἶναι ἐλεημοσύνη.

Ἡ Παναγία, ἀφοῦ ὁ Κύριος ἀναλήφθηκε στούς οὐρανούς, δέν εἶχε ἄλλο παιδί κοντά της. Ἄς παρατηρήσουμε ὅμως στήν εἰκόνα τῆς κοιμήσεως, πόσοι μαζεύτηκαν στό θάνατό της; Πάρα πολλοί. Ὁ ἀπ. Παῦλος ἀπό ἐδῶ ἀπό τήν Μακεδονία, ὁ Πέτρος ἀπό τήν Ρώμη, ὁ Θωμᾶς ἀπό τίς Ἰνδίες. Ὅλοι οἱ ἀπόστολοι καί πολλοί Ἱεράρχες ἔγιναν ἀστροναῦτες. Σύννεφα τούς ἅρπαξαν καί τούς μετεφεραν στήν Σιών γιά τήν κηδεία της Θεομήτορος. Αὐτό θέλει νά μᾶς διδάξει, ὅτι στίς κηδεῖες διακόπτουμε τήν ἐργασία μας, γιά νά πᾶμε στόν κεκοιμημένο ἀδελφό μας, νά ἐκπληρώσουμε χρέος ἱερό. Εἶναι καλό γιά τόν ἴδιο τόν κεκοιμημένο, γιά τούς δικούς του, ἀλλά καί γιά μᾶς.

Σύν τοῖς  ἄλλοις στήν κηδεία πᾶμε νά ἀκούσουμε ἕνα κήρυγμα. Ὁ καλύτερος ἱεροκήρυκας εἶναι ὁ κεκοιμημένος.  Ἄς μή ἔχει στόμα, ἄς μή ἔχει φωνή. Φωνάζει σέ ὅλους καί λέει ματαιότης, ὅλα τά τοῦ κόσμου τούτου εἶναι μάταια, μετανοεῖστε ἐπί τέλους εἰλικρινά καί μή δένετε μέ αὐτά τίς ψυχές σας.

Ἀδελφοί μου,

Ἡ Παναγία μας εἶναι προστάτης καί βοηθός, δάσκαλος καί ὁδηγός μας. Νά ἀξιοποιήσουμε τήν μεσιτεία της, τίς πρεσβεῖες της, πού ἔχουν μεγάλη δύναμη. Γονυπετεῖς νά τήν παρακαλοῦμε, νά μᾶς ἐνθυμεῖται στήν ἐπουράνια δόξα της καί νά πρεσβεύει στόν παντοκράτορα Υἱό της γιά μᾶς, γιά τήν σωτηρία μας, γιά τήν σωτηρία ὅλου τοῦ κόσμου. Ἀμήν.-

Ἡ Ὠδή τῆς Θεοτόκου Μητροπολίτης Ἀχελώου Εὐθύμιος

Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τόν Κύριον καί ἠγαλλίασε τό πνεῦμά μου ἐπί τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρι μου, ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπί τήν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. Ἰδού γάρ ἀπό τοῦ νῦν μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί, ὅτι ἐποίησέ μοι μεγαλεῖα ὁ δυνατός καί ἅγιον τό ὄνομα αὐτοῦ, καί τό ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεάς γενεῶν τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Ἐποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ, διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν· Καθεῖλε δυνάστας ἀπό θρόνων καί ὕψωσε ταπεινούς, πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καί πλουτοῦντας ἐξαπέστειλε κενούς. Ἀντελάβετο Ἰσραήλ παιδός αὐτοῦ μνησθῆναι ἐλέους, καθώς ἐλάλησε πρός τούς πατέρας ἡμῶν, τῷ Ἀβραάμ καί τῷ σπέρματι αὐτοῦ εἰς τόν αἰῶνα .

(Κατά Λουκᾶν α´ 46 –55)



1. «Καί εἶπε Μαριάμ· μεγαλύνει» (Λουκ. α´ 46).

Μόλις ἡ Ἐλισάβετ τελείωσε τόν ἐμπευσμένο χαιρετισμό της, ἡ Μαριάμ ἄρχισε ν᾿ ἀπαγγέλη μιά δική της Ὠδή! Ἡ πανηγυρική, εὐχαριστήρια καί δοξολογική ὠδή (=τραγούδι), μετά ἀπό ἐξαιρετικά γεγονότα ἦταν κάτι τό συνηθισμένο στήν ἱστορία τῶν ἀρχαίων Ἑβραίων. Ἔτσι, τόσο ὁ χαιρετισμός τῆς Ἐλισάβετ ὅσο καί ἡ Ὠδή τῆς Παρθένου Μαρίας ἔρχονται νά προστεθοῦν στίς Ὠδές τῆς ἀδελφῆς τοῦ Μωϋσῆ Μαριάμ (Ἐξοδ. ιε´ 1-19), τῆς Δεββώρας (Κριταί ε´ 2-31) καί τῆς προφήτιδος Ἄννης μητέρας τοῦ προφήτου Σαμουήλ (Α´ Βασ. β´). Ἰδίως ἡ Ὠδή τῆς Θεοτόκου ἔχει πολλές ἀπηχήσεις ἀπό τούς ψαλμούς καί τήν Ὠδή τῆς Ἄννης. Αὐτό φανερώνει, ὅτι ἡ Παρθένος Μαρία ὅπως καί οἱ ἄλλες παρθένες τοῦ Ἰσραήλ, γνώριζε ἀπό τήν παιδική της ἡλικία τούς Ψαλμούς καί τίς Ὠδές τῆς Π. Διαθήκης πού ἀναφέραμε πιό πάνω (ΥΛ, 63).

Ἡ Ὠδή τῆς Θεοτόκου ἔμελλε νά γίνη ἡ κατ᾿ ἐξοχήν εὐχαριστήρια Ὠδή τῆς ἀνθρωπότητος. Διότι ἀποτελεῖ μιά περίληψι τῶν Ὠδῶν τῆς Π. Διαθήκης καί ἀφετηρία τῶν πιό ἐμπνευσμένων συνθέσεων τῆς χριστιανικῆς ψυχῆς (πρβλ. Τή θέσι τῆς Ὠδῆς αὐτῆς στήν ὀρθόδοξο Λατρεία, καθώς καί τοῦ ὕμνου (MAGNIFICAT) (=μεγαλύνει) στήν λατρεία καί τή θρησκευτική μουσική τῆς Δύσεως).

Ἡ Θεοτόκος, ὑπό τήν ἔξαρσι τῶν θαυμαστῶν γεγονότων τῆς ζωῆς της συνθέτει τήν ἐμπνευσμένη δοξολογική Ὠδή της. Οἱ μεγάλες στιγμές τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Θεοῦ στήν προσωπική ἤ τήν συλλογική ζωή ἐμπνέουν ἰδιαίτερα τίς εὐσεβεῖς καί ἀφιερωμένες ψυχές. Πρῶτες αὐτές βλέπουν τό εὐεργετικό χέρι τοῦ Θεοῦ· ἀκοῦνε τή φωνή του καί νοιώθουν τό περπάτημά του στήν ἱστορία (πρβλ. «Φωνή ἀδελφιδοῦ μου· ἰδού οὗτος ἥκει πηδῶν ἐπί τά ὄρη… ὅμοιός ἐστιν ἀδελφιδός μου τῇ δορκάδι ἤ νεβρῷ (=ἐλαφάκι) ἐλάφων». Ἆσμα Ἀ. Β´ 8-9)· διαισθάνονται τό πέρασμά του κοντά τους (πρβλ. «ὀπίσω σου εἰς ὀσμήν μύρων σου δραμοῦμεν» Ἆσμα Α´. α´ 4) καί ξεσποῦν σέ ὕμνους καί ὠδές.

Οἱ ποιηταί ἔγραψαν τά πιό ὄμορφα ποιήματα καί τραγούδια σέ στιγμές ἰδιαίτερης ἐμπεύσεως καί ἐξάρσεως. Οἱ ἅγιες ψυχές γράφουν τίς πιό ὡραῖες ὠδές τους σέ στιγμές παρουσίας τοῦ Θεοῦ στήν προσωπική τους ζωή καί στήν ἱστορία τοῦ κόσμου…



2. «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τόν Κύριον» (Λουκ. α´ 46).

Ὁλόκληρη ἡ ὕπαρξίς μου ὑμνεῖ καί δοξολογεῖ τόν Κύριον! Ὁ πρῶτος αὐτός στίχος τῆς Ὠδῆς τῆς Θεοτόκου ἀποκαλύπτει τήν κατάστασι στήν ὁποία βρισκόταν ἡ Παρθένος Μαρία: Κατάστασι ἐξάρσεως καί ἐμπνεύσεως πού βρίσκει διέξοδο στόν ὕμνο. Ὁ Κύριος μέ ὅσα τῆς ἀπεκάλυψε καί ὅσα ἐνήργησε στό πρόσωπό της ἔθεσε τήν ὕπαρξί της σέ κίνησι, σέ ἔξαρσι καί ἡ ἔξαρσίς της ὡδήγησε στόν ὕμνο. Ὁ Κύριος ἀνάβει τή φωτιά, ἡ χύτρα τῆς ψυχῆς βράζει καί ἀπό τό στόμα βγαίνει ὁ ἀτμός τῆς δοξολογίας. Χωρίς τή φωτιά τοῦ Θεοῦ δέν ὑπάρχει ὕμνος. Γιά νά τραγουδήσης τά τραγούδια τοῦ Θεοῦ χρειάζεται «ἐνθουσιασμός» μέ τήν ἀρχαία ἔννοια τῆς λέξεως «ἐνθουσιάζω», πού σημαίνει ἔχω μέσα μου τό Θεό.

Ὁ ὕμνος καί ἡ δοξολογία τοῦ Θεοῦ φυτρώνει στά χείλη τῶν πιστῶν μέσα στούς ναούς. Ἡ πίστι καί ἡ ἀγάπη στόν Θεό θερμαίνουν τήν ψυχή τῶν χριστιανῶν καί ἀπό τό στόμα τους ἀνεβαίνει ὁ ὕμνος. Ἄν λιγοστεύουν οἱ ἐκκλησιαζόμενοι εἶναι γιατί ἔχει λιγοστέψει ἡ πίστη καί ἠ ἀγάπη στόν Θεό. Καί ἄν ἡ σύγχρονη γενεά εἶναι «γενεά χωρίς τραγούδι» καί ἀπό τό στόμα τῶν παιδιῶν δέν ἀκούγονται πιά τραγούδια τοῦ Θεοῦ εἶναι γιατί ἡ φωτιά τῆς ἀγάπης καί τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ ἔχει σβήσει μέσα στίς καρδιές.

Μέ πόση νοσταλγία θυμᾶται κανείς τά χρόνια τοῦ ᾿40 καί τά πρῶτα μεταπολεμικά χρόνια. Τήν ἐποχή τοῦ πολέμου καί τά ἐλαφρά ἀκόμα τραγούδια εἶχαν μεταποιηθῆ σέ τραγούδια τοῦ Θεοῦ καί τῆς Παναγίας, σέ τραγούδια τῆς Νίκης! Μέ πόσο ἐνθουσιασμό τραγουδήσαμε ἔπειτα τούς ὕμνους καί τά χριστιανικά τραγούδια! Κάτω ἀπ᾿ φωτεινούς θόλους τῶν ναῶν, στίς ἐξοχές, στούς δρόμους, στίς βουνοκορφές καί τίς ἀκρογιαλιές. Ἀτέλειωτα δοξαστικά, ἀπό νεανικές ὑπάρξεις, γεμάτες ἱερό ἐνθουσιασμό… Τά πιό πολλά δοξαστικά, τά ὡραιότερα τραγούδια τῆς ζωῆς μας τά τραγουδήσαμε τόν καιρό πού ἡ παρουσία καί ἡ κλῆσις τοῦ Θεοῦ πυρπολοῦσαν τήν ψυχή μας…



3. «Καί ἠγαλλίασε τό πνεῦμά μου ἐπί τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρί μου» (Λουκ. α´ 47).

Ὅ,τι συνέβη στήν Ἐλισάβετ, στό κυοφορούμενο βρέφος της—τόν Ἰωάννη— συμβαίνει τώρα καί στή Θεοτόκο· «ἠγαλλίασε τό πνεῦμα της»! Ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ προκαλεῖ σκιρτήματα χαρᾶς στήν ἀνθρώπινη ψυχή.


Ἡ παρουσία τοῦ Θεοῦ στήν προχριστιανική ἐποχή προκαλοῦσε δέος καί τρόμο στόν ἄνθρωπο. Καί αὐτός ὁ Θεός τῶν Ἑβραίων, ὁ Γιαχβέ, ἦταν Θεός τρομερός. Ἐπίσης ἡ παρουσία τοῦ ἀνθρώπου στά ἱερά καί στούς οἴκους τοῦ Θεοῦ γινόταν ὕστερα ἀπό ἀλλεπάλληλους καθαρισμούς, μέ δαπανηρές θυσίες καί μέσα στό ζόφο τοῦ τρόμου καί τῆς φρίκης…

Μόνο ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο ἄλλαξε τήν κατάστασι αὐτή. Ἡ ἔλευσις τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο ἔφερε τή χαρά καί τήν ἀγαλλίασι πρῶτα στήν Μητέρα του, ἔπειτα στόν μικρό κύκλο τῶν γνωστῶν του καί ὕστερα σ᾿ ὁλόκληρο τόν κόσμο. Ὅπως ἡ πέτρα πού πέφτει στά νερά τῆς λίμνης καί δημιουργεῖ ὁμόκεντρους κύκλους, πού συνεχῶς διευρύνονται ἔτσι καί ὁ Χριστός. Ἡ παρουσία του στόν κόσμο ἀγκαλιάζει ὅλο καί πιό πολλούς. Ἔτσι ὅλο καί πιό πολλοί πηδοῦν καί χορεύουν ἀπό χαρά καί ἀγαλλίασι.

Δές τε τί συμβαίνει μέ τούς πιστούς. Ἔξω ἀπό τό ναό, εἴμαστε συνηθισμένοι ἄνθρωποι. Ὅταν ὅμως μποῦμε μέσα στό ναό μεταβαλλόμαστε· γινόμαστε διαφορετικοί. Καί πρῶτα – πρῶτα γινόμαστε δοξολογικά πλάσματα. Μέσα στό ναό δέν ὁμιλοῦμε, ἀλλά δοξολογοῦμε. Ἀπό τό στόμα μας βγαίνουν ὕμνοι καί δοξολογίες. Αὐτό μάλιστα ἰσχύει ἀπόλυτα γιά τή Θ. Λειτουργία, στήν ὁποία κατά τήν ἀρχαία συνήθεια, πρέπει νά ψάλλουν ὅλοι οἱ πιστοί καί ὄχι μόνο οἱ ἱεροψάλται ἤ μιά μικρή χορωδία, ὅπως ἄλλωστε γίνεται καί σήμερα σέ ὅλες τίς ἄλλες ὁμόδοξες Ἐκκλησίες!

Μετά τόν ὕμνο καί πολλές φορές μαζί μέ τόν ὕμνο μέσα στό ναό ὑπάρχει καί ὁ θρησκευτικός χορός. Μέ χορό πανηγυρίζει ὁ χριστιανός τήν εἴσοδό του στήν Ἐκκλησία. Γι᾿ αὐτό, ἀμέσως μετά τό βάπτισμα, γύρω ἀπό τήν ἱερή κολυμβήθρα γίνεται χορός ἐνῶ ὅλοι ψάλλουν τόν ὕμνο:

«Ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε»! Ὁ χορός εἶναι πάλι χαρακτηριστικό στοιχεῖο τοῦ χριστιανικοῦ γάμου. Μετά τήν στέψι ἀρχίζει «ὁ χορός τοῦ Ἡσαΐα», ὅπως λέει ὁ λαός. Οἱ νεόνυμφοι χορεύουν στό κέντρο τοῦ Ναοῦ, ἐνῶ ἀκούγεται ὁ χαρούμενος ὕμνος: «Ἡσαΐα χόρευε ἡ Παρθένος ἔσχεν ἐν γαστρί…»! Ἡ χαρά αὐτή γιά τή σωτηρία τοῦ Χριστοῦ, τοὐλάχιστον μιά φορά τό χρόνο, στό ἐτήσιο πανηγύρι τοῦ προαστικοῦ ἑλληνικοῦ χωριοῦ πού ἦταν μαζί καί ἡ ἑορτή τοῦ προστάτου Ἁγίου τῆς Κοινότητος, ξεχυνόταν καί ἔξω ἀπό τό ναό, στόν εὐρύχωρο αὐλόγυρο τοῦ Ναοῦ. Τό χορό αὐτό τόν ἄρχιζε πρῶτος ὁ Ἱερεύς τοῦ χωριοῦ.

Ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ ἔφερε τή χαρά, τήν ἀγαλλίασι καί τό σκίρτημα στόν κόσμο, ὁ ὁποῖος ἔκτοτε, ὅπως καί ἡ Θεοτόκος, «σκιρτᾶ ἐν ἀγαλλιάσει»!



4. «Ἐπέβλεψεν ἐπί τήν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ» (Λουκ. α´ 48).

Τό πρῶτο συναίσθημα, πού ἐκφράζει ἡ Παρθένος στήν Ὠδή της, ἀναφέρεται στήν μηδαμινότητα τοῦ προσώπου της. Σχολιάζει σχετικά ὁ Ὠριγένης: «Τίς γάρ εἰμί ἐγώ πρός τοσοῦτον ἔργον; Αὐτός ἐπέβλεψεν, οὐκ ἐγώ προσεδόκησα. Ταπεινή γάρ ἤμην καί ἀπερριμμένη καί νῦν ἀπό γῆς εἰς οὐρανόν μεταβαίνω καί εἰς ἄρρητον οἰκονομίαν ἕλκομαι» (ΥΛ, 64).

Μαζί μέ τό μεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ ἀποκαλύπτεται συγχρόνως καί ἡ μηδαμινότης καί ἡ ἀναξιότης τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Δαβίδ, ἀτενίζοντας τόν ἔναστρο οὐρανό, ἔνοιωσε τό μεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ, ταυτοχρόνως ὅμως ἔνοιωσε καί τήν ἀνθρώπινη μηδαμινότητα (Ψαλμ. 8, 1-5). Τό γεγονός τῆς θαυμαστῆς ἁλιείας κάνει τόν ἀπόστολο Πέτρο νά αἰσθανθῆ τή θεότητα τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά καί τήν προσωπική του ἁμαρτωλότητα. Ἡ διπλῆ αὐτή συναίσθησις τόν ἔκανε νά πέση στά γόνατα, μέσα στή βάρκα του, καί νά πῆ τόν ὑπέροχο ἐκεῖνο λόγο: «Ἔξελθε ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὅτι ἀνήρ ἁμαρτωλός εἰμι, Κύριε» (Λουκ. ε´ 8).

Ὅταν ἀποκαλύπτεται ὁ Θεός στόν ἄνθρωπο, φαίνεται ὅτι δημιουργοῦνται δύο ἀντίθετες κινήσεις πού διατηροῦν τήν ἀνθρωπίνη ὕπαρξι στήν ἰσορροπία καί ἁρμονία: ἡ μία, τό θάμβος τοῦ Θεοῦ, τόν ἑλκύει πρός τά πάνω καί ἡ ἄλλη, τό δέος τῆς μηδαμινότητός του, τόν πιέζει πρός τά κάτω. Χάρις στίς δύο αὐτές δυναμικές κινήσεις ζῆ καί ὑπάρχει ὁ ἄνθρωπος.

Σέ μιά μικρή χειρουργική ἐπέμβασι πού μοῦ ἔγινε στήν περιοχή τοῦ προσώπου, αἰσθάνθηκα λιποθυμία… Ὁ γιατρός τότε, μέ μιά δυναμική κίνησι πίεσε τό κεφάλι μου, χαμηλώνοντάς το ἀνάμεσα στά γόνατά μου… Ὅταν, κατά κάποιον τρόπο, ἐπεμβαίνει ὁ Θεός στή ζωή μας, τό μέτωπό μας πρέπει νά ἐγγίζη τό χῶμα. (Γεν. ιζ´ 1-3).



5. «Ἀπό τοῦ νῦν μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί» (Λουκ. α´ 48).

Ἡ Παρθένος ἐδῶ προφητεύει γιά τόν ἑαυτό της. Αὐτό πού γιά μᾶς σήμερα φαίνεται φυσικό, γιά τήν Θεοτόκο ἦταν θέμα ἀποκαλύψεως. Τό Ἅγιο Πνεῦμα ἔσυρε τό πέπλο τῆς ἱστορίας καί ἔδειξε στήν Θεοτόκο τήν προσωπική της τύχη. «Μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί» τοῦ μέλλοντος. Ἐκείνη πού ἔμελλε νά γίνη Μητέρα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ θά γινόταν ταυτόχρονα καί τό πιό σημαντικό πρόσωπο ὅλων τῶν γενεῶν. Αὐτή πού θά ἔδινε τήν ἀνθρώπινη φύσι στόν Υἱό καί Λόγο τοῦ Θεοῦ, ἔμελε νά πάρη ἀπ᾿ Αὐτόν —σάν μιά ἀντίδοσι ἰδιωμάτων— ὑπερχρονική τιμή καί δόξα.αν κανείς μπαίνει στόν κόσμο τοῦ Θεοῦ, ἡ ὕπαρξίς του διευρύνεται. Ὁ Ἄβραμ, ὅταν συνέδεσε τήν τύχη του μέ τόν Θεό ἔγινε Ἀβραάμ· ἀπό ἀρχηγός δηλαδή μιᾶς οἰκογένειας, ἔγινε γενάρχης καί πατριάχης πολλῶν λαῶν: «ἰδού ἡ διαθήκη μου μετά σοῦ, καί ἔσῃ πατήρ πλήθους ἐθνῶν» (Γεν. ιζ´ 4 ἑξ.) Ὅποιος μπαίνει στόν κύκλο τοῦ Θεοῦ, μπαίνει στόν κύκλο τῆς αἰωνιότητος. «Τό ἔλαττον ἀπό τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται» (Ἑβρ. ζ´ 7). Ὅταν τό μηδέν μπαίνει κοντά στήν μονάδα, χάνει τήν μηδαμινότητά του καί ἀποκτᾶ μεγάλη ἀξία. Ἐκείνη πού ἀξιώθηκε νά γίνη Νύμφη καί Μητέρα τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ, πῆρε τήν πρώτη θέσι κοντά στήν Τριαδική Μονάδα.

Ὁ χριστιανός δέν εἶναι παρά ἕνα ἀπό τά πολλά μηδενικά πού βρίσκονται πίσω ἀπό τήν Τριαδική Μονάδα. Μέσα στόν πολυψήφιο αὐτό ἀριθμό ὁ ἄνθρωπος ἀποκτᾶ τρισμέγιστη ἀξία. Ἔξω ὅμως ἀπ᾿ αὐτόν παραμένει ἕνα ἄχρηστο μηδενικό…



6. «Ἐποίησέ μοι μεγαλεῖα ὁ δυνατός» (Λουκ. α´ 49).

Ἡ δοξολογική προσευχή ἀναφέρεται συνήθως στά μεγάλα καί θαυμαστά ἔργα τῆς δημιουργίας, ἡ θεώρησις τῶν ὁποίων προκαλεῖ στόν ἄνθρωπο τόν ὕμνο καί τήν δοξολογία τοῦ Δημιουργοῦ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οἱ δοξολογικοί ψαλμοί. Σχεδόν ὅλοι ἀναφέρονται στά μεγαλειώδη ἔργα τῆς Δημιουργίας καί προσφέρονται σέ Ἐκεῖνον πού «ἐποίησε τόν οὐρανόν καί τήν γῆν, τήν θάλασσαν καί πάντα τά ἐν αὐτοῖς» (Ψαλμ. 145, 6) καί ὁ Ὁποῖος «πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησεν ἐν τῷ οὐρανῷ καί ἐν τῇ γῇ» (Ψαλμ. 134, 6).

Στήν περίπτωσι ὅμως τῆς Παρθένου ὁ δοξολογικός ὕμνος της ἀναφέρεται σέ ὅσα ἐποίησε ὁ Θεός σέ μιά ὕπαρξι τοῦ μικροκόσμου, δηλαδή στήν Θεοτόκο. Πρόκειται βέβαια γιά τή σύλληψι, τήν κυοφορία καί τήν μέλλουσα γέννησι τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Τά ἔργα αὐτά πού συνδέονται μέ τό σχέδιο τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Θεοῦ εἶναι πιό μεγαλειώδη ἀπό ἐκεῖνα πού ἀναφέρονται στόν ἄψυχο μακρόκοσμο.

Τή μεγαλειώδη διαδικασία τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ Θεοῦ ἡ Παρθένος ἀποδίδει στήν παντοδυναμία καί τήν ἁγιότητα τοῦ Δημιουργοῦ. Ἡ παντοδυναμία του ὑπερνικᾶ τήν τάξι τῆς φύσεως (παρθενογέννησις) καί ἡ ἁγιότης του διατηρεῖ τήν ἁγιότητα καί τήν ἀκεραιότητα τῆς Θεοτόκου (ἀειπαρθενία) σέ ὅλες τίς φάσεις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θείου αὐτοῦ σχεδίου.

Ὁ πιστός τῆς Π. Διαθήκης ἔβλεπε τά «ἔργα τῶν δακτύλων» τοῦ Δημιουργοῦ (Ψαλμ. 8, 4) στόν μακρόκοσμο καί δοξολογοῦσε τόν Κύριο. Οἱ πιστοί τῆς Κ. Διαθήκης ἀρχίζουν νά βλέπουν τά μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ στόν μικρόκοσμο, τόν ἄνθρωπο. Πρώτη ἐπισημαίνει τήν ἀλλαγή ἡ Θεοτόκος. Εἶναι ἡ πρώτη θεολόγος καί ποιήτρια τῆς Κ. Διαθήκης. Ὁ πρῶτος ψαλμωδός καί ὑμνογράφος τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Παρθένος Μαρία ἦταν ποίημα καί δημιούργημα τῆς παντοδυναμίας καί τῆς ἁγιότητος τοῦ Θεοῦ. Ἡ παναγία μορφή καί ἡ ζωή της ἔμελλε ν᾿ ἀποτελέσουν τό ὡραιότερο ποίημα τῆς ἀνθρωπότητος.


7. «Τό ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεάς γενεῶν τοῖς φοβουμένοις αὐτόν» (Λουκ. α´ 50).

Ἡ Παρθένος ἀπό τήν προσωπική της ἐμπειρία ἀνάγεται τώρα στήν κοινή ἐμπειρία ὅλων τῶν ἀνθρώπων. Ἀπό τό ἐπί μέρους ὁδηγεῖται στό γενικό. Ὅπως σ᾿ αὐτήν ἐκδηλώθηκε τό θεῖον ἔλεος, ἔτσι ἡ εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ ἁπλώνεται καί σ᾿ ὅλους τούς ἄλλους. Ἡ εὐσπλαχνική ἐπέμβασις τοῦ Θεοῦ στήν προσωπική της ζωή τήν ὁδηγεῖ στήν διαπίστωσι τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ γιά ὅλους. Ὁ ἕνας πιστός εἶναι μαρτυρία γιά τούς ὑπόλοιπους. Ὁ ἕνας εἶναι λεπτομέρεια τοῦ συνόλου.

Ἡ Παρθένος ἔμελλε νά γίνη μιά ἀκόμη ζωντανή μαρτυρία γιά τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ πού ἐκδηλώθηκε πλούσιο καί στίς γενεές τῆς Π. Διαθήκης. Αὐτή ἦταν ἡ συνισταμένη τοῦ θείου ἐλέους. Ἀπό τήν ἀγάπη πού ὁ Κύριος ἔδειξε στό πανάγιο πρόσωπό της μποροῦμε σάν σέ καθρέφτη νά δοῦμε τόν πλοῦτο τῆς εὐσπλαχνίας μέ τόν ὁποῖο ὁ Θεός ἐκάλυψε ὅλες τίς προχριστιανικές γενεές.

Ἀλλ᾿ ἡ Θεοτόκος ἔγινε ἡ μαρτυρία γιά τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ πού ἐκδηλώθηκε καί μετά ἀπ᾿ αὐτήν, στίς χριστιανικές γενεές. Τό ἔλεος πού ἔδειξε ὁ Θεός στό πρόσωπο τῆς Θεομήτορος βλέπομε νά ἔχη ἀπεριόριστες προεκτάσεις μέσα στήν ἱστορία, ἀπό γενεά σέ γενεά. Τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ πού ἄρχισε νά πηγάζη μέ τήν Ἐνσάρκωσι αὐξάνεται κλιμακωτά καί πλημμυρίζει ὁλοένα καί περισσότερους ἀνθρώπους, ἀπό γενεά σέ γενεά κι αὐτό μέχρις ὅτου καλύψει πάντα τά ἔθνη. Τό πρόσωπο πού συνεκέντρωσε τό μεγαλύτερο ἔλεος τοῦ Θεοῦ μέχρι τήν Ἐνσάρκωσι ἦταν ἡ Θεοτόκος. Καί μετά τήν Ἐνσάρκωσι, τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ πού δόθηκε σ᾿ ὅλες τίς γενεές εἶχε ἀφετηρία του τό πρόσωπο τῆς Θεοτόκου.



8. «Ἐποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ» (Λουκ. α´ 51).

Τό θαυμαστό γεγονός τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ Θεοῦ, στό ὁποῖο ἐκλήθη ἡ Παρθένος Μαρία νά συμμετάσχη προσωπικά, ἦταν μιά ἀπόδειξις καί μαρτυρία γιά τά θαυμαστά ἔργα τῆς παντοδυναμίας τοῦ Θεοῦ πού ἔγιναν στό παρελθόν καί πού θά γίνουν στό μέλλον. Τό παρελθόν, τό παρόν καί τό μέλλον ἑνώνονται μέσα στήν παντοδύναμη παρουσία τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἱστορία δέν εἶναι μιά παρέλασις ἄσχετων γεγονότων. Ἡ ἱστορία δέν εἶναι «τό ποτάμι τοῦ χρόνου πού στό χάος κυλᾶ». Τό παρελθόν, τό παρόν καί τό μέλλον ἔχουν ἕνα κοινό συντελεστή: τό παντοδύναμο χέρι τοῦ Θεοῦ.

Ἡ Παρθένος, ξεκινώντας ἀπ᾿ τό προσωπικό θαυμαστό γεγονός τῆς παντοδυναμίας τοῦ Θεοῦ, κάνει φιλοσοφία καί θεολογία τῆς ἱστορίας. Ἡ ἱστορία—λέγει— γράφεται μέ τό παντοδύναμο χέρι τοῦ Δημιουργοῦ. Προσωπικά ἤ ὁμαδικά περιστατικά ἤ γεγονότα ὀφείλονται στόν ἰσχυρό «βραχίονα» τοῦ Κυρίου.

Πολλοί ἀμφιβάλλουν ἄν ὁ «βραχίων τοῦ Κυρίου» εἶναι καί σήμερα ἀρκετά ἰσχυρός γιά νά ἐλέγξη τά παρόντα «σεσαλευμένα» στοιχεῖα τῆς ἐξελισσομένης ἀνθρωπότητος: πυρηνική ἐνέργεια, ὑπερπληθυσμός, μόλυνσις τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, ἀλλοτρίωσις τοῦ ἀνθρώπου κλπ. Ὅσοι ἀμφιβάλλουν, ἄς ἀκολουθήσουν τήν μέθοδο τῆς Θεοτόκου. Μιά ματιά στό παρελθόν καί στό παρόν — προσωπικό καί ὁμαδικό— θά τούς πείσει καί γιά τό μέλλον· θά τούς δείξη ὅτι «ὁ βραχίων Κυρίου» δέν ἔγινε ἀσθενέστερος, ὥστε νά μή μπορῆ νά ἐλέγξη καί τά μελλοντικά γεγονότα. Ὅσοι μαζί μέ τή Θεοτόκο θά φιλοσοφήσουν καί θά θεολογήσουν πάνω στήν ἱστορία καί τήν πορεία της τελικά θά ὁμολογήσουν ὅτι ἡ παντοδύναμη παρουσία τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ πιό βασικός καί θετικός παράγων πού ἐπηρεάζει, κατευθύνει καί δίνει νόημα στά γεγονότα τοῦ παρελθόντος, τοῦ παρόντος καί τοῦ μέλλοντος, στήν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος καί τοῦ κόσμου.



9. «Διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν» (Λουκ. α´ 51).

Ἡ Παρθένος τώρα ἀναφέρεται σέ συγκεκριμένα περιστατικά τῆς ἱστορίας πού φανερώνουν τήν παντοδύναμη ἐπέμβασι τοῦ Δημιουργοῦ. Πρόκειται γιά τίς περιπτώσεις πού ὁ Θεός ἐπεμβαίνει καί ματαιώνει τά ὑπεροπτικά σχέδια καί διαλύει τά ματαιόδοξα ἔργα τῶν ἀνθρώπων.

Ἀπό τήν ἀρχαιότητα ἀκόμη ἡ ὑπερηφάνεια, «τό ὑπερφρονεῖν παρ᾿ ὅ δεῖ φρονεῖν» (Ρωμ. ιβ´ 3) ἐθεωρεῖτο τό μεγαλύτερο ἁμάρτημα τοῦ ἀνθρώπου. Ἦταν ἡ «ὕβρις» πρός τόν Θεό. Ὁ μικρός, θνητός καί φθαρτός ἄνθρωπος νά ὑψώνη τό ἀνάστημά του μπροστά στόν παντοδύναμο καί αἰώνιο Θεό. Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες, τόσο οἱ φιλόσοφοι ὅσο καί οἱ τραγωδοί, μᾶς κληροδότησαν μοναδικά κείμενα πάνω στό θέμα αὐτό: «Ζεύς μεγάλης γλώσσης κόμπους (=κομπορρημοσύνες) ὑπερεχθαίρει (=μισεῖ θανάσιμα)» (Σοφ. Ἀντιγόνη, 127). Καί ὁ Πύργος τῆς Βαβέλ (Γέν. ια´ 1-9) θά παραμείνη χαρακτηριστικό δεῖγμα τῆς ἀλαζονικῆς διαστροφῆς τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά καί μαρτυρία τῆς ἀμέσου ἐπεμβάσεως τοῦ Θεοῦ.

Ὁ ἐπηρμένος καί ὑπερήφανος νοῦς εἶναι ὅ,τι χρειάζεται γιά νά ὁδηγήση τόν ἄνθρωπο σέ λανθασμένη κατεύθυνσι, σέ ὕβρι καί ἀσέβεια πρός τόν Θεό. Γι᾿ αὐτό καί ἡ ἀντίθεσις τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄμεση: «Θεός ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται» (Παρ. Γ´ 34). Ἡ ἐπέμβασις τοῦ Θεοῦ στίς περιπτώσεις αὐτές δέν πρέπει νά θεωρεῖται ἀρνητικά (σάν τιμωρία), ἀλλά θετικά (σάν φιλανθρωπία). Διότι στήν πραγματικότητα ἐμποδίζει τόν ἄνθρωπο νά προχωρήση σέ κάτι πού θά τοῦ προκαλέση μεγαλύτερες συμφορές… Ἔτσι ἡ ἐπέμβασις τοῦ Θεοῦ ἀποδεικνύεται κι ἐδῶ φιλάνθρωπη καί εὐεργετική.



10. «Καθεῖλε δυνάστας ἀπό θρόνων καί ὕψωσε ταπεινούς» (Λουκ. α´ 52).

Οἱ καταχρασταί τῆς ἐξουσίας εἶναι οἱ δεύτεροι πού δέχονται τήν ἄμεση ἐπέμβασι τοῦ Θεοῦ. Ὅσοι ἀποκτοῦν δύναμι καί τή χρησιμοποιοῦν γιά τήν καταπίεσι καί τή καταδυνάστευσι τῶν λαῶν· οἱ ἰσχυροί γενικά, πού ἐξασφαλίζουν πολιτική, στρατιωτική, κοινωνική καί θρησκευτική δύναμι· ὅσοι ἀναρριχόνται στούς θρόνους τῆς ζωῆς καί γίνονται αὐθέντες καί διαχειρισταί τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων· αὐτοί πού συνήθως εἶναι ὑπερήφανοι καί ἀλαζόνες —ὅλοι αὐτοί προκαλοῦν τήν ἄμεση ἐπέμβασι τοῦ Θεοῦ. Διότι ἡ ζωή, ἡ τιμή καί ἡ ἐλευθερία τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἀγαθά πού δόθηκαν ἀπ᾿ τόν ἴδιο τόν Δημιουργό. Καί Ἐκεῖνος δέν ἐπιτρέπει νά καταπατοῦνται οἱ ἀναφαίρετες αὐτές δωρεές του πρός τά δημιουργήματά του. «Οὐκ ἀφήσει τήν ράβδον τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπί τόν κλῆρον τῶν δικαίων» (Ψαλμ. 124, 3).

Ἡ ἐξουσία, ὅταν δέν προέρχεται ἐκ τοῦ Θεοῦ, γίνεται «σύντριμμα καί ταλαιπωρία» γι᾿ αὐτούς πού τήν κατακτοῦν, «πατώντας ἐπί τῶν πτωμάτων» τῶν ἄλλων. Ὁ θρόνος, στόν ὁποῖο ἀναρριχᾶται κάποιος, ἀνατρέποντας τόν φυσικό του κάτοχο ζζἀποδεικνύεται τελικά ἀσταθής γιά τόν ἐπιβήτορα. Θρόνος ἤ θέσι πού κατακτήθηκε μέ ἀδικίες, συναλλαγές καί ἐγκλήματα δέν πρόκειται ποτέ νά στεριώση.

Ἡ Παρθένος Μαρία ἔμελλε νά γίνη ὄργανο ἀποκαταστάσεως τῆς δικαιοσύνης τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεάνθρωπος Υἱός της θά ἀνέτρεπε τό «κατεστημένο» τῆς ἐποχῆς του, τούς ἰσχυρούς τῆς μέρας, τούς Γραμματεῖς καί Φαρισαίους, τούς «δοκοῦντας ἄρχειν» (Μαρκ. ι´ 42) καί θά ἀνύψωνε τούς «πτωχούς τῷ πνεύματι» (Ματθ. ε´ 3), τούς τελῶνες καί ἁμαρτωλούς, τούς ψαράδες τῆς Γαλιλαίας, τήν Παρθένο τῆς Ναζαρέτ.

Ὁ χριστιανός δέν πρέπει ποτέ νά καταφεύγη στή συναλλαγή γιά νά ἀποκτήση μιά θέση, γιά ν᾿ ἀποκτήση δύναμι καί ἐξουσία. Ἔστω καί ἄν ἔχη καλές διαθέσεις γιά τήν μετέπειτα καλή διαχείρησι τῆς ἐξουσίας. Ἐπίσης, ἐκεῖνος πού πιστεύει στόν Χριστό δέν πρέπει ποτέ νά γίνη «κατεστημένο» καταδυναστεύσεως καί κατατυραννήσεως τῶν ἄλλων· «δεσπότης καί αὐθέντης» τῶν ὑφισταμένων. Ἀντίθετα, ὁ χριστιανός πρέπει νά γίνεται ὄργανο στά χέρια τοῦ Θεοῦ, γιά τήν ἀποκατάστασι τῆς ἐλευθερίας, τῆς δικαιοσύνης καί τῆς ἰσότητος μεταξύ τῶν ἀνθρώπων τῆς ἐποχῆς του.



11. «Πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καί πλουτοῦντας ἐξαπέστειλε κενούς» (Λουκ. α´ 53).

Ὁ Θεός ἐπεμβαίνει καί σέ μιά τρίτη κατηγορία ἀνθρώπων, λέει ἡ Παρθένος Μαρία, συνεχίζοντας τήν Ὠδή της: στούς πλουσίους. Ὅσοι πιστεύουν στό χρῆμα· ὅσοι βασίζονται στή δύναμι τοῦ χρήματος· ὅσοι νοιώθουν ἀσφαλισμένοι στόν πλοῦτο, ἔρχεται στιγμή πού γίνονται φτωχότεροι τῶν φτωχῶν. Εἶναι ἡ πιό κοινή ἐμπειρία σέ ὅλους τούς κοινούς θνητούς!

Ὑπάρχει ὅμως καί ἡ ἄλλη πλευρά: ἡ αὐτάρκεια τῶν φτωχῶν. Δέν πρόκειται ἐδῶ γιά τό φτωχό πού δέν πιστεύει στόν Θεό ἤ τεμπελιάζει ἤ δέν ἐργάζεται τίμια ἤ σπαταλάει σέ ἀσωτεῖες τό μεροκάματό του. Πρόκειται γιά τό φτωχό πού πιστεύει στήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ καί ἐξαρτᾶται ἀπό τόν Θεό: Πρόκειται γιά τό φτωχό πού ἐργάζεται μέ τιμιότητα καί δικαιοσύνη καί πού χρησιμοποιεῖ μέ σύνεσι καί σωφροσύνη τά λίγα εἰσοδήματά του.

Σ᾿ ἕνα τέτοιο ἄνθρωπο τά λίγα τοῦ φθάνουν. Ὄχι ὅτι δέν θά ἤθελε νά ἔχη περισσότερα. Τά περισσότερα τά περιμένει ἀπό τόν Θεό. Στήν ὥρα τους. Αὐτός ἐν τῷ μεταξύ συνεχίζει νά ζῆ καί νά ἐργάζεται τίμια.

Ἡ ἀρχή αὐτή τῆς Θεοτόκου ἦταν καί τό «πιστεύω» τῶν φτωχῶν πατέρων μας. Ἀπό τά κακοτράχαλα βουνά τῆς πατρίδος μας κατέβαιναν στίς πολιτεῖες τοῦ κάμπου. Ξυπόλυτοι. Γυμνοί. Ἀδέκαροι! Καί ἄρχιζαν νά ἐργάζωνται, παιδιά μόλις 11-13 ἐτῶν! Καί ὄχι ὀκτάωρο, ἀλλά ὁλημερίς. Μικρά καί ἀσήμαντα τά κέρδη. Ἀρκοῦσαν μόνο γιά τήν προσωπική τους ἐπιβίωσι. Μόνο ὕστερ᾿ ἀπό 20 καί πλέον ἐτῶν σκληρῆς προσωπικῆς ἐργασίας ἄρχιζαν νά γνωρίζουν τό κέρδος, τήν καλλιτέρευσι, κάποια στοιχειώδη ἄνεσι καί ὕστερα τόν πλοῦτο. Ἀλλά καί τόν πλοῦτο αὐτό δέν τόν θεωροῦσαν δικό τους. Δέν τόν χαίρονταν. Δέν τόν σπαταλοῦσαν γιά τόν ἑαυτό τους. Οἱ ἴδιοι, μαθημένοι δεκάδες χρόνια νά ζοῦν μέ ἀνήκουστες στερήσεις, δέν χρησιμοποιοῦσαν γιά τόν ἑαυτό τους παρά ἐλάχιστα. Τά πολλά τά προώριζαν γιά τούς ἄλλους. Γιά τά παιδιά τους, τήν πόλι τους, τό χωριό τους, τήν πατρίδα. Δέν ὑπάρχει καλύτερο σχόλιο γιά τόν λόγο τοῦ Ἰησοῦ «κατά Θεόν πλουτεῖν» (Λουκ. ιβ´ 21).

Παίρνοντας ἡ Ἐκκλησία ἀπό τά χείλη τῆς Παρθένου τόν ὡραῖο αὐτό στίχο τῆς Ὠδῆς της τόν ἔκανε καί δικό της πιστεύω: «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν καί ἐπείνασαν, οἱ δέ ἐκζητοῦντες τόν Κύριον οὐκ ἐλαττωθήσονται παντός ἀγαθοῦ».

Ὅσοι ἀγαποῦμε τήν Θεοτόκο δέν μπορεῖ παρά νά ἔχωμε μαζί της τίς ἴδιες ἀπόψεις.



12. «Ἀντελάβετο Ἰσραήλ παιδός αὐτοῦ» (Λουκ. α´ 54).

Ἡ ἐνσάρκωσις τοῦ Θεοῦ ἦταν συγχρόνως καί ἐνσάρκωσις τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Θεοῦ πρός τούς πιστούς Ἰσραηλίτες. Ὁ Θεός διά τοῦ Μεσσίου ἔμελλε νά ἐκπληρώση ὅλες τίς ὑποσχέσεις του «πρός τούς πατέρες ἡμῶν» —λέει ἡ Παρθένος— «τῷ Ἀβράμ καί τῷ σπέρματι αὐτοῦ εἰς τόν αἰῶνα»! Ἡ Θεοτόκος βρίσκεται σέ πλεονεκτική θέσι, ἀπ᾿ τήν ὁποία βλέπει τήν ἱστορία τῆς πατρίδος της. Μέ τόν φακό τῆς Ἐνσαρκώσεως βλέπει πιό καθαρά τά γεγονότα τῆς ἱστορίας καί τά ἑρμηνεύει εὐκολώτερα καί τά κατανοεῖ βαθύτερα. Οἱ προσωπικές της ἐμπειρίες τήν βοηθοῦν τώρα νά κατανοήσει καλύτερα τήν γενικώτερη ἱστορία τοῦ τόπου της καί τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου.

Γιά νά κατανοήση κανείς τήν ἱστορία πρέπει νά τήν διαβάση μέσα ἀπ᾿ τόν κρυστάλλινο φακό τῆς Ἐνσαρκώσεως. Ἡ Ἐνσάρκωσις τοῦ Θεοῦ εἶναι τό μυστικό κλειδί τῆς κατανοήσεως τῶν γεγονότων τῆς ἱστορίας τοῦ παρελθόντος, τοῦ παρόντος καί τοῦ μέλλοντος. Χωρίς τήν Ἐνσάρκωσι ἡ ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος φαίνεται τυχαία καί ἄσκοπη. Ἕνα παιδί —λέει τό ἀνέκδοτο— προσπαθεῖ νά ταιριάση ἕναν χάρτη πού εἶναι κομμένος σέ μικρά κομμάτια, διαφορετικοῦ σχήματος. Ἐπειδή δυσκολεύεται, κάποιος γιά νά τό διευκολύνη τοῦ λέει: «Πίσω ἀπό τόν χάρτη ὑπάρχει μιά Εἰκόνα. Φτιάξε πρῶτα τήν Εἰκόνα καί ὁ χάρτης ἀπ᾿ τήν ἄλλη μεριά θά ταιριάξη μόνος του»!

Τά γεγονότα τῆς ἱστορίας, αὐτά καθ᾿ ἑαυτά, φαίνονται ἄσχετα μεταξύ τους. Ὅταν ὅμως τά δοῦμε ὑπό τό πρῖσμα τῆς Ἐνσαρκώσεως, τότε τά πιό ἀσήμαντα περιστατικά ἀποκτοῦν ἕνα μεγάλο νόημα.

Τό ἴδιο ἰσχύει καί γιά τή ζωή μας. Ἡ ὕπαρξις τοῦ καθενός μας μέσα στόν Γαλαξία τοῦ σύμπαντος ἔχει τόση ἀξία ὅση καί ἕνα μόριο σκόνης. Ὅταν ὅμως τή δοῦμε ὑπό τό πρῖσμα τῆς αἰωνιότητος (SUB SPECIAE AETERNITATIS), τότε ἀποκτᾶ αἰώνια ἀξία. Τόσο μεγάλη ἀξία, ὥστε ὄχι μόνο ὁ Γαλαξίας, ἀλλά τό Σύμπαν ὁλόκληρο νά μή μπορῆ νά ἰσοφαρίση τήν ἀξία μιᾶς καί μόνης ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως: «Τί ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐάν κερδήσῃ τόν κόσμον ὅλον καί ζημιωθῇ τήν ψυχήν αὐτοῦ»; εἶπε ὁ Κύριος (Μαρκ. η´ 36).