ΚΥΡΙΑΚΗ Γ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (Ματθ. στ΄22-33)"Ζωή χωρίς άγχος και αγωνία"

"Ζωή χωρίς άγχος και αγωνία"

     Αυτή είναι η πρόταση του σημερινού ευαγγελίου της Κυριακής 21 Ιουνίου 2015 στον σύγχρονο άνθρωπο, και αν τα λόγια αυτά του Κυρίου μας στην «ἐπὶ τοῦ ὄρους ὁμιλία» σας φαίνονται και εσάς όσο και εμάς υπερβολικά και ουτοπικά, μια και δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε στον 21 αιώνα την καθημερινότητα μας χωρίς μέριμνα και άγχος για την εξασφάλιση του επιούσιου και χωρίς αγωνία για το μέλλον της οικογενείας μας, τότε ας εντρυφήσουμε στο κείμενο και ας προσπαθήσουμε να το αποδώσουμε στην νεοελληνική αλλά και με προσοχή να το σχολιάσουμε και να το αναλύσουμε, όπου βεβαίως επιδέχεται περισσότερης ανάλυσης και δικής μας παρέμβασης, γιατί αγαπητοί μας αναγνώστες δεν πρέπει να λησμονούμε πως τα λόγια αυτά ειπώθηκαν πριν σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια και μάλιστα από τα χείλη του Κυρίου μας, λόγια τα οποία με πολύ όμορφο και περιγραφικό τρόπο μας μετέφερε μέχρι τις μέρες μας ο ευαγγελιστής Ματθαίος με την συγγραφική του πέννα.   

        Πέρασαν λοιπόν 2.000 χρόνια κι ὅμως οἱ λόγοι ἐκεῖνοι διατηροῦν ἄμεση ἐπικαιρότητα ἀκόμη καὶ σήμερα, καὶ δίνουν τὴν τέλεια λύση στὰ ἀδιέξοδα τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου. Άς ξεκινήσουμε όμως από την αρχή και ας δούμε τι είπε ο Κύριος μας σχετικά για την εμμονή μας στα υλικά και πρόσκαιρα αγαθά που συγκεντρώνουμε και που μας δίνουν την ψευδαίσθηση της ευτυχίας. 

     Τὸ ­λυχνάρι ποὺ ­δίνει φῶς στὸ σῶμα εἶναι τὸ μάτι, "ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός...", μας είπε αναφερόμενος ὁ Ιησούς στὴν προσκόλληση μας στὰ ἐπίγεια ἀγαθά. Εὰν τὸ μάτι σου εἶναι ὑγιές, ὅλο τὸ σῶ­μα σου θὰ βρίσκεται μέσα στὸ φῶς. Ἐὰν ὅμως είναι άρρωστο ὅλο τὸ σῶ­μα σου θὰ εἶναι ­βυθισμένο στὸ σκοτάδι. Ἐὰν λοιπὸν ἐκεῖνο ποὺ σοῦ ­δόθηκε γιὰ νὰ σοῦ μεταδίδει φῶς, γίνει ­σκοτάδι, τότε σὲ πόσο σκοτάδι αλήθεια θὰ βυθισθεῖς; Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει μὲ τὸ νοῦ. Διότι τὸ λυχνάρι ποὺ φωτίζει τὴν ψυχὴ εἶναι ὁ νοῦς. Ἐὰν ὁ νοῦς τυφλωθεῖ ἀπὸ τὴ φιλαργυρία καὶ τὴν προσκόλληση στὸν πλοῦτο, σὲ πόσο πνευματικὸ σκοτάδι νομίζετε πως θὰ βυθισθεῖ σιγά-σιγά και ἡ ψυχή;

      Εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκεντρώνει κανεὶς θησαυροὺς στὴ γῆ καὶ ταυτόχρονα νὰ εἶναι προσ­κολλημένος καὶ στὸ Θεό. «Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν»· κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι συγχρόνως δοῦλος σὲ δύο κυρίους. Διότι ἢ θὰ μισήσει τὸν ἕνα καὶ θὰ ἀγαπήσει τὸν ἄλλο, ἢ θὰ προσκολληθεῖ στὸν ἕνα καὶ θὰ περιφρονήσει τὸν ἄλλο. «Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ». Δὲν μπορεῖτε νὰ εἶστε συγχρόνως δοῦλοι καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ μαμωνᾶ, δηλαδὴ τοῦ πλούτου που δεν μοιράζετε, αλλά αποθηκεύετε. 

     Οι άνθρωποι ποὺ σκέπτονται μέρα-νύχτα πῶς νὰ ἀπο­κτήσουν περισσότερα ὑλικὰ ἀγαθά, είναι δοῦλοι τοῦ μαμωνᾶ. Όσων η καθημερινή μέριμνα είναι αποκλειστικά νὰ αὐξήσουν τὰ κέρδη τους, νὰ ἐπενδύσουν, νὰ ἀποταμιεύ­σουν, νὰ ἐξασφαλίσουν τάχα τὸ μέλλον τους μὲ χρήματα καὶ κτήματα, είναι οι συνάνθρωποι μας που τελικά με αυτόν τον τρόπο γίνονται δοῦ­λοι στὸ χρῆμα και στὸν «μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας» (Λουκ. ις΄ 9), ὅπως χαρακτηρίζει τὸν πλοῦτο ὁ Κύριος σὲ ἄλλο σημεῖο. 

      Καὶ πράγματι, ὁ διάβολος εἶναι ὁ πιὸ ἄδικος, ἀπάνθρωπος, πονηρὸς κι ἀναξιόπιστος ἀφέντης. Εἶναι ἄδικος καὶ ἀπάνθρωπος διότι ἐνῶ τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ προορίζονται γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ἐκεῖνος θέλει τὰ χρήματα νὰ συγκεντρώνονται στὰ χέρια λίγων, οἱ ὁποῖοι τὰ ἁρπάζουν οὐσιαστικὰ ἀπὸ τὰ χέρια τῶν φτωχῶν, με το είδος της δύναμης που τους δίνει πρόσκαιρα, την πολιτική, την κοινωνική, ή την οικονομική δύναμη. Εἶναι πονηρὸς καὶ ἀναξιόπιστος, διότι ὑπόσχεται εὐτυχία στοὺς κατόχους του, ἀλλὰ τελικὰ τοὺς γεμίζει μὲ ἄγχος, ἀνασφάλεια καὶ ἀπογοήτευση, καθὼς εὔκολα τοὺς ἐγκαταλείπει καὶ τοὺς ἀφήνει μετέωρους. Καὶ τὸ χειρότερο είναι πως ὅποιος εἶναι δοῦλος τοῦ μαμωνᾶ δὲν μπορεῖ ταυτόχρονα νὰ εἶναι καὶ δοῦλος τοῦ Θεοῦ. Διότι ὁ πανάγαθος Θεὸς καλεῖ τὸν ἄνθρωπο νὰ ζήσει ἐντελῶς διαφορετικά. Προτρέπει τον πιστό να ζήσει μὲ δικαιοσύνη, ἀγάπη, ἐλεημοσύνη και ἐμπιστοσύνη στὴ στοργικὴ Θεία Πρόνοια. 

    Βέβαια με αυτά τα λεγόμενα προκύπτει σε όλους μας τὸ ἐρώτημα: Στὸν κόσμο τῆς ἀδικίας καὶ τοῦ ἀτομισμοῦ μπορεῖ κάποιος νὰ ἐπιβιώσει ἀκολουθώντας τὸ δρόμο τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀγάπης; Τὴν ἀπάντηση όμως μᾶς τὴ δίνει ευθαρσώς ὁ Κύριος στὴν συνέχεια τῆς διδασκαλίας Του.

   Μὴν ἀγωνιᾶτε γιὰ τὸ τί θὰ φᾶτε καὶ τί θὰ πιεῖτε, οὔτε τί ροῦχα θὰ φορέσετε, μᾶς παραγγέλλει. Αναλογιστείτε πως ἀξίζει ἡ ζωὴ περισσότερο ἀπὸ τὴν τροφή, καὶ τὸ σῶμα αξίζει πιὸ πολὺ ἀπὸ τὸ ἔνδυμα. Έτσι λοιπόν ο Θεὸς, ποὺ πλουσιοπάροχα σᾶς χάρισε τὰ ἀνώτερα, θὰ σᾶς χαρίσει καὶ τὰ κατώτερα, αν τον εμπιστευθείτε. Και συνεχίζει με παραδείγματα που αν τα ενστερνιστείς μπορούν να αλλάξουν όλη την κοσμοθεωρία σου.

      Κοιτάξτε τὰ πουλιὰ τοῦ οὐρανοῦ, μας λέει ο Χριστός. Δὲν σπέρνουν, οὔτε θερίζουν, οὔτε ἀποθη­κεύουν τρόφιμα, κι ὅμως ὁ ἐπουράνιος Πατέρας σας τὰ τρέφει. Ἐσεῖς δὲν ἀξίζετε πολὺ περισσότερο ἀπὸ αὐτά;

       Σκεφθεῖτε επίσης σοβαρά, ποιὸς ἀπὸ εσᾶς, ὅσο κι ἂν φροντίσει, μπορεῖ νὰ προσθέσει στὸ ἀνάστημά του ἕναν πήχη;

    Ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἔνδυσή σας ­γιατί σᾶς καταλαμβάνει τόση ἀγωνία; ­Πα­­ρα­­­­τη­­ρῆστε τὰ ἀγριολούλουδα. Δὲν ­κοπιάζουν οὔτε γνέθουν· κι ὅμως σᾶς λέω ὅτι ἀ­­­κό­­μα κι ὁ σοφὸς Σολομών, μὲ ὅλη τὴ βασιλική του μεγαλοπρέπεια, δὲν ντύθηκε μὲ ἔνδυμα τόσο ὡραῖο καὶ θαυμάσιο, ὅπως περι­βάλ­λεται ἕνα ἀπὸ τὰ ἀγριολούλουδα αὐτά. 

      Ἂν λοιπὸν ὁ Θεὸς ντύνει μὲ τόση ὀ­­­μορφιὰ τὰ ἀγριόχορτα, ποὺ ­φυτρώνουν μό­να τους στὸν ἀγρὸ καὶ τὰ ὁποῖα ­σή­­μερα ὑπάρχουν καὶ αὔριο ρίχνονται στὸ φοῦρ­νο ὡς καύσιμη ὕλη, δὲν θὰ φροντίσει πο­λὺ περισσότερο γιὰ σᾶς καὶ δὲν θὰ σᾶς δώ­σει τὰ ἀπαραίτητα ροῦχα, ὀλιγόπιστοι; 

      Μὴ σᾶς κυριεύει λοιπὸν ἡ ἀγωνία «τί θὰ φᾶμε, ἢ τί θὰ πιοῦμε, ἢ μὲ ποιὸ ἔνδυμα θὰ ντυθοῦμε». Ἔτσι σκέπτονται οἱ εἰδωλολάτρες ποὺ ζητοῦν μόνο ὑλικὰ ἀγαθὰ στὶς προσευχές τους. Ἐσεῖς μὴν ἀνησυχεῖτε, διότι ὁ οὐράνιος Πατέρας σας, γνωρίζει τὶς ἀνάγκες σας καὶ θὰ σᾶς δώσει ὅ,τι χρειάζεστε.

     Ἐσεῖς «ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ»· νὰ ζητᾶτε πρῶτα ἀπ’ ὅλα καὶ πάνω ἀπ’ ὅλα τὰ πνευματικὰ ἀγαθὰ τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν, «καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν»· καὶ τότε ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπίγεια θὰ σᾶς δοθοῦν μαζὶ μ’ ἐκεῖνα τὰ οὐράνια ἀγαθά. 

    Άραγε σε όλα αυτά τα λεγόμενα, στους πάνσοφους ­λόγους αὐτοὺς τοῦ θείου Διδασκάλου, θα μπορούσαμε νὰ προσθέσουμε κάτι περισσότερο χωρίς να κινδυνεύσουμε να φανούμε κουτοί; Βέβαια εδώ υπάρχει και ο κίνδυνος να αφεθούμε, όχι στην μέριμνα του Θεού, αλλά με οκνηρία και νωθρότητα να οδηγηθούμε σε μια ζωή χωρίς προσπάθεια και εργασία, κάτι που δεν είναι στα σχέδια Του. 

   Το σχέδιο του Θεού για εμάς σίγουρα θα περιέχει μεγαλείο, θα έχει δύναμη εσωτερική, θα έχει πνευματική ανάταση και υπόσταση. Επίσης το θεϊκό αυτό σχέδιο, θα μας ζητά τακτικό εκκλησιασμό και Θεία Ευχαριστία και Θεία Κοινωνία, θα μας ζητά Εξομολόγηση και Ελεημοσύνη από το περίσσεμα ή το υστέρημα μας, αλλά και κοινοκτημοσύνη και χριστιανική αγάπη. Η ζωή του χριστιανού, αγαπητοί μας αναγνώστες και φίλοι των ιστοσελίδων του Ιερού Ναού μας, των Αγίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης, των Ανθοκήπων της Νέας Ευκαρπίας, πρέπει να είναι μια ζωή γεμάτη με τις δοξαστικές φράσεις "Δόξα τω Θεό" και "Πρώτα ο Θεός", αγαπημένη συνήθεια μας, μια ζωή που με προσπάθεια και θυσίες θα καταλήγει στην Σταύρωση και στην Ανάσταση του Κυρίου μας, αλλά παράλληλα και στην δική μας σταύρωση και στην δική μας ανάσταση.

   Μὲ τρόπο ἁπλὸ καὶ πειστικό, μὲ παραδεί­γματα ἀπὸ τὴ φύση ἀλλὰ καὶ άλλα λογικὰ ἐπιχειρήματα, το ευαγγέλιο της Κυριακής Γ΄ Ματθαίου, που θα ακουστεί σε όλες τις εκκλησιές της Ορθοδοξίας , στις 21 Ιουνίου 2015, μᾶς ὁδηγεῖ  στὸ συμπέρασμα πως, ὅποιος πιστεύει στὸ Θεὸ καὶ Τὸν ἐμπιστεύ­εται ὡς Δημιουργὸ καὶ Πατέρα Του, δὲν πρόκειται νὰ στερηθεῖ τίποτε. Γιατί...

...Ὁ ­φι­λάν­θρωπος Θεὸς θὰ τοῦ ­χαρίζει ­πλού­σια 

καὶ τὰ ἐπίγεια καὶ τὰ ἐπουράνια ἀγα­θά.

Αρχιμανδρίτης  Χρυσόστομος Τελίδης

Κήρυγμα Κυριακῆς 21.06.2015 (Κυριακή γ΄ Ἐπιστολῶν Ρωμ. ε΄ 1-10) «Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ στόν Κόσμο» «Συνίστημι δέ τήν ἑαυτοῦ ἀγάπην εἰς ἡμᾶς ὁ Θεός, ὅτι ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν Χριστός ὑπέρ ἡμῶν ἀπέθανεν» (Πρός Ρωμαίους ε΄ 8).

Κήρυγμα Κυριακῆς 21.06.2015

(Κυριακή γ΄ Ἐπιστολῶν Ρωμ. ε΄ 1-10)

«Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ στόν Κόσμο»

«Συνίστημι δέ τήν ἑαυτοῦ ἀγάπην εἰς ἡμᾶς ὁ Θεός, ὅτι ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν Χριστός ὑπέρ ἡμῶν ἀπέθανεν» (Πρός Ρωμαίους ε΄ 8).

Δέν ὑπάρχει ὑπεροχότερη, προσφιλέστερη καί γλυκύτατη διαβεβαίωση ἀπ’ αὐτήν πού ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει στήν πρός Ρωμαίους ἐπιστολή του καί θά διαβάσουμε τήν προσεχή Κυριακή. Εἴμαστε ὄντως ὅλοι ἀποδέκτες τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καί αὐτό μᾶς τιμᾶ ἰδιαίτερα μᾶς παρηγορεῖ καί μᾶς ἐνδυναμώνει στήν καθημερινότητά μας.

Διαβάζοντας στό βιβλίο τῆς Γενέσεως ὅταν ἔρχεται ἡ ὥρα τῆς Δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου τήν ἕκτη ἡμέρα ὁ Θεός Δημιουργός δέν ἐντέλλεται ἀλλά διαλέγεται. Γιά ὅλα τά ἄλλα δημιουργήματα δίνει ἐντολή καί γίνονται. Γιά τόν ἄνθρωπο συζητεῖ μέ τόν ἑαυτό του, τιμώντας τό πλάσμα τῆς ἀγάπης του καί δίνοντάς του μία ἀποκλειστικότητα πού κρύβεται μέσα στό πρόσωπό του. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πάνω ἀπό ὅλα εἶναι πρόσωπο πού μέσα στά ὅρια τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας ὑπερβαίνει τό σύμπαν καθώς ζωοποιεῖται ἀπό τήν ἴδα τήν πνοή τοῦ Θεοῦ καί τήν χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Αὐτή κίνηση τοῦ Θεοῦ εἶναι ἐνδεικτική τῆς ἀγάπης του πρός τόν ἄνθρωπο πού δέν σταματᾶ, οὔτε μειώνεται καί ὅταν αὐτός ξεγλυστρᾶ ἀπό τήν πατρική του ἀγκαλιά καί πέφτει στίς κακίας τά δίκτυα, Εἶναι σημαντική μία λεπτομέρεια στόν σημερινό λόγο τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Ὁ Θεός λέει, χαρακτηριστικά ἔχει τόση ἀγάπη γιά μᾶς πού ἔτι ὄντων ἁμαρτωλῶν Χριστός ἀπέθανε. Δηλαδή ἐνῶ ἤμασταν ἀκόμα ἁμαρτωλοί, συμφιλιωθήκαμε μαζί Του χάρις στήν θυσία τοῦ Χριστοῦ. Δέν περίμενε ὁ Χριστός τήν ἀρετή καί τήν ἐπιστροφή μας γιά νά δείξει τήν ἀγάπη Του. Καί ὅταν ἀκόμα ἐμεῖς μέναμε μακριά Του Ἐκεῖνος μᾶς ἀγαποῦσε, ὅπως πρίν καί ἐφρόντιζε γιά τήν σωτηρία μας.

Κάθε φορά πού κάνουμε λόγο γιά τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, νιώθαμε μέσα μας μίαν ἀνακούφιση γιατί εἴμαστε πλασμένοι νά ἀγαπιώμαστε κι ἀπό τόν Θεό καί ἀπό τούς ὁμοίους μας. Ἡ φαντασία ἑνός Θεό πού μέ σκληρότητα συμπεριφέρεται ἀπέναντί μας, μᾶς κουράζει καί μᾶς λυπεῖ. Εἴμαστε ἁμαρτωλοί καί τό παραδεχόμαστε. Ὅμως σάν τά μικρά παιδιά θέλουμε νά τριβώμαστε στό ἔνδυμα καί στήν ἀγκαλιά Του. Θέλουμε τό στροργικό του χέρι πάνω μας. Καί τότε νιώθουμε πιό ἀσφαλεῖς καί ὀρθοφρονοῦμε. Μᾶς ἀρέσει πιό πολύ ἕνας Θεός Πατέρας γεμᾶτος ἀγάπη ἀπό ἕνα Θεό τιμωρό, ἔστω καί δίκαιο. Ὄχι μόνο γιατί μᾶς τιμᾶ ἡ ἀγάπη Του ἀλλά γιατί τήν ἔχουμε ἀνάγκη, μᾶς εἶναι ὑπαρξιακή ἀναγκαιότητα.

Ὁ Νικόλαος Καβάσιλας, ἕνας ἀπό τούς μυστικούς ὀρθοδόξους θεολόγους μιλώντας γι’ αὐτήν τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο τήν χαρακτήρισε «μανιακόν ἔρωτα καί φίλτρον», θέλοντας νά προσδιορίσει ὅσο γίνεται τήν ἀπολυτότητα, ἀλλά καί τήν καθολικότητα αὐτοῦ τοῦ θεϊκοῦ αἰσθήματος πού μέσα στόν ὀρθόδοξο χῶρο κράτησε πάντα τήν θέση του. Ἄν στόν λατινικό θεολογικό σχολαστικισμό ἐπεκράτησε ἡ εἰκόνα ἑνός Θεοῦ δικαιοδότη, στό δικό μας κλίμα τῆς ὀρθόδοξης ἀνατολῆς ὁ Θεός φάνηκε πάντα φίλος καί ἀδελφός. Ποτέ στόν χῶρο τόν δικό μας δέν ἐμφανίσθηκε τουλάχιστον στήν ἐπίσημη θεολογία μαςμ τυραννικό τό Εὐαγγέλιο καί ποτέ δέν μορφοποιήθηκε μέσα σέ ἀνθρώπινα σχήματα καί νομοτέλειες. Ἡ ὀρθοδοξία ἔμεινε πάντα ἡ θρησκεία τῆς νίκης πάνω στήν κόλαση. Δέν ἔγινε ποτέ ἡ θρησκεία τῆς κολάσεως. Στήν ἀνατολή οἱ προσευχές γιά τήν σωτηρία ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἀνθρώπων εἶχαν καί ἔχουν πάντα κεντρική θέση στήν πνευματολογία μας καί στήν ἐσχατολογία μας. Γιατί εἴμαστε βέβαιοι γιά τήν ἀπύθμενη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιά ὅλους. Ἔστω κι ἄν εἴμαστε ἀποστάτες καί ἁμαρτωλοί.

Δέν ὠφελεῖ σέ τίποτε τόν πνευματικά ὥριμο ἄνθρωπο ἡ τρομοκρατική νοοτροπία τῆς μεσαιωνικῆς θεολογίας τῆς Δύσεως πού ἔδινε στήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ τήν γεύση τῆς ἐκδικήσεως. Γιά μᾶς ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ εἶναι σύμβολο τῆς νίκης μας. Ὁ Θεός εἶναι πλήρωμα κοινωνίας πού ξεχειλίζει καί προσφέρεται σάν χάρις καί ἔλεος καί οἰκτιρμός, ὥστε ἡ σωτηρία μας νά προέρχεται ὄχι ἀπό δική μας ἐνέργεια ἀλλά ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Αὐτό εἶναι δύσκολο νά τό καταλάβουν οἱ νομικιστές τῆς Δύσεως πού περιμένουν τήν ἐξαγορά τῆς θείας εὐσπλαγχνίας μέ τήν ἀνθρώπινη ἀρετή. Πολλές φορές ἡ ἀντίληψη αὐτή γίνεται ἀπάνθρωπη μέσα στήν σκέψη ὁρισμένων χριστιανῶν, πού κρίνουν ἀνελέητα τούς ἄλλους, ἐνῶ μπορεῖ ὁ Θεός μέ τήν ἀγάπη Του νά τούς ἔχει δικαιώσει κιόλας.

Ἄς θυμηθοῦμε τόν μονόλογο τοῦ Μαρμελάντωφ στό «Ἔγκλημα καί Τιμωρία» τοῦ Ντοστογιέφσκι, ὅταν μιλάει γιά τήν ἡμέρα τῆς κρίσεως.

«Καὶ τότε ὁ Χριστὸς θὰ μᾶς πεῖ, ἐλᾶτε καὶ ἐσεῖς. Ὅλοι ἐσεῖς, ἐσεῖς οἱ μέθυσοι, ἐσεῖς οἱ ἀδύνατοι ἐσεῖς οἱ ἀκόλαστοι!... καὶ θὰμᾶς πεῖ:

Ὄντα ἄθλια, γίνατε σύμμορφοι μὲ τὴν εἰκόνα τοῦ θηρίου καὶ ἔχετε τὴ σφραγίδα του στὸ μέτωπό σας... Ἐλᾶτε ὅμως καὶ σεῖς.

Καὶ τότε οἱ δίκαιοι θὰ διαμαρτυρηθοῦν καὶ οἱ φρόνιμοι θὰ ἀπορήσουν: Μά, Κύριε, πῶς τοὺς δέχεσαι;

Καὶ ὁ Χριστὸς θὰ πεῖ: ἂν τοὺς δέχομαι, κύριοι δίκαιοι, ἂν τοὺς δέχομαι, κύριοι σώφρονες, τὸ κάνω γιατί κανένας ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἔκρινε ποτὲ τὸν ἑαυτὸ τοῦ ἄξιο.

Καὶ θὰ μᾶς ἁπλώσει τὰ χέρια Του, θὰ μᾶς ἀνοίξει τὴν ἀγκαλιά Του καὶ ἐμεῖς θὰ πέσουμε στὰ πόδια Του καὶ θὰ τὰκαταλάβουμε ὅλα.

Ναί, τότε θὰ τὰ καταλάβουμε ὅλα... Ὢ Κύριε, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου...».

Μέ τήν γλώσσα τῆς ποιητικῆς ἀδείας ἔστω κι ὑπερβολική μᾶς ἔδωσε ὁ ρῶσος λογοτέχνης γεύση τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ.

Ἀγκάλιασέ μας Θεέ μου μέ τήν ἀγάπη σου. Δίδαξέ μας νά ἀγαπᾶμε ὅπως καί Ἐσύ. Ἀμήν.

ΚΥΡΙΑΚΗ Γ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, Ευαγγ. Ανάγνωσμα: Ματθ. στ, 22-33 Η πρόνοια του Θεού και το άγχος της ζωής

Η πρόνοια του Θεού και το άγχος της ζωής

Το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι ένα απόσπασμα από την επί του Όρους Ομιλία του Ιησού Χριστού. Κεντρική θέση στην ομιλία αυτή κατέχει η Βασιλεία του Θεού.  Ουσιαστικά αποτελεί μια παράθεση πρακτικών συμβουλών του Ιησού Χριστού για το πώς οι Χριστιανοί οφείλουν να συμπεριφέρονται μέσα στον κόσμο αυτό.  Σε τελική ανάλυση η αξία του κόσμου αυτού, των υλικών αγαθών και της βιοτικής μέριμνας ορίζεται από την προοπτική της Βασιλείας του Θεού.
 
 Το ευαγγελικό ανάγνωσμα, λοιπόν, της ημέρας χωρίζεται σε τρεις επί μέρους ενότητες: 1. υποδείξεις του Ιησού Χριστού για το «λύχνο» του σώματος, που είναι το μάτι, 2. υποδείξεις του Ιησού Χριστού για το ότι δεν μπορεί κανείς να υπηρετεί ταυτόχρονα δύο κυρίους (Θεός – μαμωνάς) και 3. προτροπές του Ιησού Χριστού ώστε να αποφεύγεται η βιοτική μέριμνα και το άγχος για τις υλικές ανάγκες του ανθρώπου.  Κεντρικό μήνυμα του αναγνώσματος είναι η απόλυτη εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού.

Ο λύχνος του σώματος εστίν ο οφθαλμός

Ο Ιησούς Χριστός με έναν παραβολικό λόγο τονίζει την αξία που έχει το μάτι για όλο το σώμα.  Το μάτι παρομοιάζεται με το λυχνάρι του σώματος.  Είναι το μέσο με το οποίο φωτίζεται όλο το σώμα και κατεπέκταση ο όλος άνθρωπος. Η όραση είναι ίσως η σπουδαιότερη αίσθηση της ανθρώπινης φύσης.  Με την όραση κάθε άνθρωπος θαυμάζει και απολαμβάνει τα μεγαλεία της δημιουργίας του Θεού, τον υλικό κόσμο, το κάλλος της αγάπης του Θεού.  Έχει τη δυνατότητα να βλέπει το φως της ημέρας αλλά και τα προσφιλή του πρόσωπα, η θέα των  οποίων παρηγορεί και ευφραίνει την ψυχή.  Έχει τη δυνατότητα της μόρφωσης,    της εργασίας, της κοινωνικής ανέλιξης.  Η έλλειψη της όρασης δυσχεραίνει τη ζωή των ανθρώπων, αφού τους στερεί τις χαρές αυτές και πολλές ακόμα άλλες.  Την αξία της όρασης εμείς οι υγιείς άνθρωποι δεν μπορούμε πολλές φορές να την αντιληφθούμε πλήρως.  Ένας τυφλός όμως άνθρωπος μπορεί να μαρτυρήσει για την αξία της όρασης και την οδυνηρή αίσθηση της απώλειάς της.  Άλλωστε την αξία της όρασης την διαπιστώνουμε και από τα πολλά θαύματα του Ιησού Χριστού σε τυφλούς ανθρώπους. Στο σημείο αυτό είναι πρόδηλη η παραβολική χρήση της αισθητής όρασης και η μεταφορά του λόγου του Ιησού Χριστού από την αισθητή στην εσωτερική όραση, στην όραση του νου και της ψυχής.

   Η καλή ή κακή ποιότητα της όρασης είναι καθοριστική για την ποιότητα του φωτός, το οποίο μεταφέρει και εκπέμπει.  Γι΄ αυτό ο Ιησούς Χριστός χρησιμοποιεί δύο αντίθετους όρους: «απλούς» και «πονηρός», χαρακτηρίζοντας έτσι το καλό και το κακό μάτι.  Με τον όρο «απλούς» γενικά μέσα στην Αγία Γραφή προσδιορίζεται ο αφοσιωμένος και υπάκουος στο Θεό άνθρωπος.  Αντίθετα με τον όρο «πονηρός» προσδιορίζεται ο εγωιστής άνθρωπος, εκείνος που αντιστρατεύεται το θέλημα του Θεού και προσπαθεί να επιβάλει το δικό του θέλημα.  Ο κατεξοχήν  πονηρός είναι ο Εωσφόρος, ο Διάβολος, ο οποίος ακολούθησε το δικό του θέλημα και έτσι έχασε το φως και ξέπεσε στο σκότος.  Επομένως εκείνος που επιθυμεί να βρίσκεται στο φως, οφείλει να στρέφει την προσοχή του προς τον Θεό, ο οποίος είναι η πηγή του φωτός.

 Επιπλέον τα μάτια είναι οι πρώτοι δέκτες των διαφόρων εικόνων, οι οποίες μεταφέρονται στη συνέχεια στο νου και στην καρδία του ανθρώπου και επηρεάζουν τον ψυχικό και συναισθηματικό του κόσμο.  Αν λοιπόν ο άνθρωπος αφήσει τις σκοτεινές εικόνες να διαμορφώσουν τον χαρακτήρα και την συμπεριφορά του, τότε η ύπαρξή του δε θα εκπέμπει φως, αλλά σκότος.  Τα έργα του, οι πράξεις του, οι λόγοι του θα είναι σκοτισμένα.  Αντίθετα αν οι εικόνες που εισέρχονται μέσα του είναι εικόνες φωτός, τότε θα εκπέμπει ο ίδιος φως προς τα έξω.  Η ύπαρξή του πλέον θα γίνει φωτεινό παράδειγμα για όλους όσους θα συναναστρέφονται μαζί του.

Ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν

Το δεύτερο θέμα βρίσκεται σε άμεση συνάφεια με το πρώτο, γιατί όπως δεν μπορεί να συνυπάρξει το φως με το σκότος, κατά τον ίδιο τρόπο δεν μπορεί ο άνθρωπος να είναι στην υπηρεσία δύο κυρίων.  Στην περίπτωση που κάποιος επιχειρήσει να υπηρετήσει ταυτόχρονα δύο κυρίους τότε δυο πράγματα μπορεί να συμβούν: ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, ή θα προσκολληθεί στον ένα και θα περιφρονήσει τον άλλο.  Δεν μπορεί κανείς να είναι συγχρόνως και δούλος του Θεού και δούλος του χρήματος.  Ο Ιησούς Χριστός απαιτεί την απόλυτη αφοσίωση του ανθρώπου στον Θεό.  Εξάλλου όπως τονίζεται και σε άλλο σημείο της Αγίας Γραφής, ο Θεός και το χρήμα είναι ασυμβίβαστα μεταξύ τους, γιατί ο Θεός προσφέρει την ελευθερία, ενώ το χρήμα την υποδούλωση: «δυσκόλως πλούσιος εισελεύσεται εις την βασιλείαν των ουρανών» (Ματθ.19,23). 

 Η ζωή του ανθρώπου μέσα στον παροδικό αυτό κόσμο κρύβει πολλούς κινδύνους υποδούλωσης, είτε στην κοσμική εξουσία, είτε στο χρήμα και στις υλικές απολαύσεις.  Άλλωστε τους πειρασμούς αυτούς τους αντιμετώπισε και ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός μέσα στην έρημο και απέρριψε τόσο την κοσμική εξουσία και δόξα, όσο και τα υλικά αγαθά.  Τυχόν συγκατάθεση και υποδούλωση του ανθρώπου σε αυτές τις καταστάσεις σημαίνει την άρνηση του Θεού και οδηγεί στη δυστυχία και απελπισία.

Η βιοτική μέριμνα

Το τρίτο και ουσιαστικότερο μέρος της περικοπής αναφέρεται στην απόλυτη εμπιστοσύνη, που πρέπει να έχει ο άνθρωπος στην πρόνοια του Θεού και να αποφεύγει την αγωνιώδη μέριμνα για τη ζωή.  Βέβαια αυτό σε καμία περίπτωση δε σημαίνει ότι ο άνθρωπος σταματά κάθε προσπάθεια, ώστε να εξασφαλίσει τα απαραίτητα για τη διαβίωσή του.  Ο Ιησούς Χριστός μας καλεί να μην πνιγόμαστε στο άγχος για το τι θα φαμε, ή τι θα πιούμε, ή πώς θα ντυθούμε.

 Η ζωή και το σώμα μας είναι σπουδαιότερα από το τι θα φαμε και θα πιούμε και πώς θα ντυθούμε.  Αυτό εξάλλου το καταδεικνύει και η ίδια η φύση, αφού κατά τους λόγους του Κυρίου: «τα πετεινά του ουρανού, ότι ου σπείρουσιν ουδέ θερίζουσιν ουδέ συνάγουσιν εις αποθήκας, και ο πατήρ υμών ο ουράνιος τρέφει αυτά» και ακόμα «περί ενδύματος τι μεριμνάτε; Καταμάθετε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνει• ου κοπιά ουδέ νήθει• λέγω δε υμίν ουδέ Σολομών εν πάση τη δόξη αυτού περιεβάλετο ως έν τούτων».  Επιπλέον: «Τις δε εξ υμών μεριμνών δύναται προσθείναι επί την ηλικίαν αυτού πήχυν ένα;» και αφού αυτό είναι αδύνατο, τότε και οι καθημερινές φροντίδες και μέριμνες δεν προσφέρουν τίποτα στον άνθρωπο, παρά μόνο το άγχος το οποίο εκτός από την ψυχολογική κατάπτωση επιφέρει και πολλές σωματικές ασθένειες.

 Το άγχος συνιστά ουσιαστικά άρνηση του Θεού και μαρτυρεί έλλειψη πίστης.  Ο αγωνιών άνθρωπος κατατρώγεται με την προσπάθεια για απόκτηση περισσοτέρων αγαθών και ξεχνά ή και αρνείται τον Θεό.  Δεν καταφεύγει πλέον στην πρόνοια του Θεού και δε ζητά τη βοήθειά του.  Στηρίζεται στη δική του δύναμη και στις ικανότητές του.  Η διαγραφή του Θεού από τη ζωή μας επιφέρει την ολοκληρωτική υποδούλωση στα πάθη, τις αδυναμίες και στα υλικά πράγματα.

 Αντίθετα με την κατάσταση του άγχους η απόλυτη εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού, απαλλάσσει τον άνθρωπο από κάθε είδους εξάρτηση, και του προσφέρει την «εν Χριστώ» ελευθερία.  Ασφαλώς αυτό δεν καταργεί τη νόμιμη προσπάθεια του ανθρώπου να εξασφαλίσει τα απαραίτητα της ζωής του, αλλά την τοποθετεί πάνω στη σωστή βάση της.  Το πρώτο ζητούμενο είναι η βασιλεία του Θεού: «Ζητείτε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν». 

 Η προσευχή των πιστών πρέπει να είναι μια διαρκής εκζήτηση της βασιλείας του Θεού, αυτό άλλωστε ζητούμε και στην Κυριακή Προσευχή: «ελθέτω η βασιλεία Σου» και όλα τα υπόλοιπα ακολουθούν.  Ο Θεός προνοεί για όλα τα δημιουργήματά του και με ιδιαίτερο τρόπο για το τέλειο δημιούργημά του τον άνθρωπο.  Η αλήθεια αυτή είναι περισσότερο από ποτέ άλλοτε επίκαιρη, αφού σήμερα το άγχος είναι η κατεξοχήν αιτία των ψυχικών διαταραχών και άλλων ασθενειών των ανθρώπων.  Ο σύγχρονος άνθρωπος πνίγεται μέσα στην προσπάθεια και την αγωνία για την απόκτηση όλο και περισσότερων υλικών αγαθών και ανέσεων.  Βέβαια οι λόγοι του Ιησού Χριστού δεν πρέπει να παρανοηθούν.  Δεν μας προτείνει σε καμία περίπτωση την παθητική στάση και αναμονή μια θαυματουργικής επίλυσης του προβλήματος της εξασφάλισης των απαραίτητων πραγμάτων της ζωής.  Εξάλλου ακόμα και αυτά τα πουλιά καταβάλλουν τη δική τους προσπάθεια, εξέρχονται προς αναζήτηση της τροφής τους, χωρίς όμως να αγχώνονται.  Άρα ο άνθρωπος οφείλει στη ζωή του και να εργάζεται και να προσπαθεί για τα απαραίτητα στοιχεία της καλής διαβίωσής του, χωρίς όμως αυτό να γίνεται αυτοσκοπός.  Χωρίς αυτό να σημαίνει την έλλειψη εμπιστοσύνης στην πατρική πρόνοια του Θεού.  Το πρώτο και κορυφαίο μέλημα της ζωής του ανθρώπου είναι η σωτηρία της ψυχής και η κατάκτηση της βασιλείας του Θεού.