ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ

 

 

Περὶ Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας…
τοῦ Μητροπολίτου Μαντινείας καὶ Κυνουρίας κ.κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ 

.       Ἐπειδὴ θέμα τῆς ἐπικαιρότητας ἀλλὰ καὶ τῆς μόδας στὶς μέρες μας εἶναι «ἡ Ἐκκλησιαστικὴ περιουσία» καὶ γίνονται συζητήσεις συνεχῶς ἀπὸ ἁρμόδιους καὶ ἀναρμόδιους, ἀπὸ ἐνημερωμένους καὶ ἀνημέρωτους, ἀπὸ καλοπροαίρετους καὶ κακοπροαίρετους καὶ ὁ καθένας ἔχει λόγο καὶ ἄποψι κατὰ τὸ δοκοῦν καὶ εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε, γι’ αὐτὸ θὰ προσπαθήσωμε ἐν συνεχείᾳ νὰ καταχωρίσωμε τὰ πράγματα, ὅπως ἀληθῶς ἔχουν, ὥστε ὁ κάθε ἀναγνώστης νὰ γνωρίσει τὰ πράγματα καὶ νὰ σχηματίσει τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τοῦ θέματος, ὥστε νὰ βγάλει τὰ συμπεράσματά του «χωρὶς φόβο καὶ πάθος».
.          Τὸ θέμα τοῦτο ἔχει τὴν μακρὰ καὶ ἔμπονη ἱστορία του, ξεκινάει ἀπὸ τὸ γλωσσόκομον τοῦ Εὐαγγελίου, ποὺ κρατοῦσε ὁ Ἰούδας καὶ ἐκάλυπτε τὶς ἀνάγκες διαβιώσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν μαθητῶν του, ἀλλὰ καὶ τοὺς διευκόλυνε νὰ ἐξασκοῦν τὸ φιλανθρωπικό τους ἔργο στοὺς ἀναξιοπαθοῦντες ἀνθρώπους τῆς ἐποχῆς τους.
.          Τὸ παράδειγμα τοῦ Κυρίου καὶ τῶν μαθητῶν Του ἀκολούθησε ἐν συνεχείᾳ ἡ πρώτη Ἐκκλησία, ποὺ ἀπὸ τὶς προσφορὲς τῶν Πιστῶν δημιούργησε ἕνα ταμεῖο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἀσκοῦσε τὴν φιλανθρωπία καὶ τὴν ἀγαθοεργία Της. Μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου ἡ Ἐκκλησία ἐπεκτείνετο καὶ οἱ Πιστοὶ ἐπολλαπλασιάζοντο ἀλλὰ ταυτόχρονα ἐμεγάλωναν καὶ οἱ ἀνάγκες τῶν Πιστῶν, τὶς ὁποῖες ἡ Ἐκκλησία ἐκαλεῖτο νὰ καλύψει. Βέβαια ἡ Ἐκκλησία ὡς θεῖος ὀργανισμὸς δὲν ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ τὰ ὑλικὰ μέσα ἀλλὰ στοχεύει μόνο στὰ πνευματικὰ καὶ κυρίως στὸν ἁγιασμὸ τῶν ἀνθρώπων, ἀφοῦ αὐτὸ εἶναι τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, «τοῦτο γάρ ἐστι θέλημα Θεοῦ ὁ ἁγιασμὸς ἡμῶν», ὅμως εἶναι καὶ ἀνθρώπινος ὀργανισμὸς καὶ σὰν τέτοιος χρειάζεται καὶ τὰ ὑλικὰ μέσα γιὰ νὰ πραγματοποιεῖ τοὺς σκοπούς Της μέσα στὴν κοινωνίαν τῶν ἀνθρώπων.
.          Γι’ αὐτὸ βλέπομε ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ παράλληλα μὲ τὴν πνευματικὴν οἰκοδομὴν νὰ ἀναπτύσσεται καὶ ἕνας οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς τῆς Ἐκκλησίας καὶ γίνεται φανερὸν ὅτι ὅσο ὀργανώνεται καὶ ἀναπτύσεται ἡ Ἐκκλησία,τόσον ἀναγκαῖος ἐμφανίζεται ὁ οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς αὐτῆς, γιὰ νὰ καλύψει τὶς ἀνάγκες τῶν ἐργατῶν Της καὶ τῶν Πιστῶν. Οἱ Πιστοὶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴ εἶχαν συνείδησι αὐτῆς τῆς ἀνάγκης καὶ γι’ αὐτὸ προσέφεραν χρήματα, κτήματα καὶ οἰκοδομήματα καὶ ἄλλα ὑλικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα οἱ ὑπεύθυνοι τῆς Ἐκκλησίας, πάντοτε ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν τοῦ Ἐπισκόπου, τὰ συνεκέντρωναν, τὰ ἀξιοποιοῦσαν καὶ τὰ χρησιμοποιοῦσαν στὶς ἀνάγκες Της στὸ Λαὸ καὶ ἔτσι ἡ Ἐκκλησία ἀπέκτησε ἕναν οἰκονομικὸ Ὀργανισμὸ μὲ πόρους ἀπὸ τακτικὲς εἴτε ἔκτακτες εἰσφορὲς τῶν Πιστῶν Της, ποὺ φέρει μέχρι σήμερα τὸ ὄνομα Ἐκκλησιαστικὴ περιουσία.
.          Στοὺς τρεῖς πρώτους αἰῶνες ποὺ ἡ Ἐκκλησία εὑρίσκεται ἐν διωγμῷ ἰδιοκτῆτες καὶ διαχειριστὲς τῆς περιουσίας αὐτῆς εἶναι οἱ κατὰ τόπους Χριστιανικὲς Κοινότητες, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου καὶ ἔπειτα, ποὺ ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐλευθέρα, ὀργανώνεται σὲ ἐνορίες, σὲ ἐπισκοπὲς καὶ Μητροπόλεις καὶ καθορίζονται τὰ πέντε τότε Πατριαρχεῖα καὶ ταυτόχρονα ἐμφανίζεται καὶ ὁ ὀργανωμένος Μοναχισμὸς μὲ τὶς Λαῦρες καὶ τὰ ἄλλα Μοναστήρια, ἡ Ἐκκλησιαστικὴ περιουσία διαχωρίζεται σὲ ἐνοριακὴ Ἐκκλησιαστικὴ Περιουσία, τῆς ὁποίας ἰδιοκτήτης καὶ διαχειριστὴς εἶναι ἡ Ἐνορία καὶ σὲ Μοναστηριακὴ Ἐκκλησιαστικὴ Περιουσία, τῆς ὁποίας ἰδιοκτήτης καὶ διαχειριστὴς εἶναι ἡ Ἱερὰ Μονὴ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ἐπισκόπου πάντοτε. Ἡ κατάστασι αὐτὴ διετηρήθη καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ἀκόμη δὲ καὶ κατὰ τὴν περίοδον τῆς Τουρκοκρατίας, μάλιστα δὲ κατὰ τὴν Βυζαντινὴν περίοδον ἡ Μοναστηριακὴ κυρίως περιουσία αὐξήθηκε σημαντικὰ ἀπὸ ἀφιερώσεις τῶν Πιστῶν καὶ κυρίως τῶν αὐτοκρατόρων στὰ Μοναστήρια, διὰ ἀγορῶν ὑπὸ τῶν Πατέρων τῶν Μοναστηριῶν, σώζονται τὰ αὐτοκρατορικὰ χρυσόβουλα τῶν δωρεῶν αὐτῶν καὶ τὰ ἀφιερωτικὰ ἔγγραφα τῶν Πιστῶν κυρίως κατὰ τὴν Τουρκοκρατίαν στὰ Μοναστήρια.
.          Ἡ Ἐκκλησία τὴν περιουσία Της δὲν τὴν κρατοῦσε γιὰ τὸν ἑαυτό της ἀλλὰ τὴν χρησιμοποιοῦσε γιὰ τὸ Λαό της. Τάιζε πεινασμένους, πότιζε διψασμένους, ἔντυνε γυμνούς, περιέθαλπε ἀρρώστους, φρόντιζε πτωχούς, προστάτευε ὀρφανούς, στήριζε γερόντους, μόρφωνε ἀπόρους, ἀποφυλάκιζε φυλακισμένους, ξεχρέωνε χρεωμένους, ἐλευθέρωνε αἰχμαλώτους, δημιουργοῦσε σχολεῖα, νοσοκομεῖα καὶ πλῆθος εὐαγῶν ἱδρυμάτων. Στάθηκε κοντὰ στὸ σκλαβωμένο Γένος, ποὺ τὸ ἀγκάλιασε καὶ τὸ περιέσωσε ἀπὸ τὸν κίνδυνο τοῦ ἀφανισμοῦ. Ἔγινε ἡ κιβωτὸς τῆς σωτηρίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Γένους.
.          Στὸν ἀγώνα δὲ τοῦ Γένους γιὰ τὴν ἐλευθερία του ἡ Ἐκκλησία ἀνέλαβε τὴν πρωτοπορεία τοῦ ἀγώνα γιὰ τὴν ἀνεξαρτησία τῆς Ἑλλάδος καὶ σὲ κάθε βῆμα τοῦ ἀγώνα μπροστάρης εἶναι εἴτε ἕνας καλόγερος, ὅπως ὁ Σαμουὴλ στὸ Σούλι, εἴτε Διάκος ὅπως ὁ Ἀθανάσιος Διάκος στὴν Ἀλαμάνα, εἴτε ἕνα Ἀρχιμανδρίτης σὰν τὸν Παπαφλέσσα στὸ Μανιάκι, εἴτε ἕνας Δεσπότης σὰν τὸν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανὸ στὴν Ἁγία Λαύρα, εἴτε ὁ ἴδιος ὁ Οἰκουμενικὸς Γρηγόριος ὁ Ε´κρεμασμένος στὴν ἐξώθυρα τοῦ Πατριαρχείου στὴν Κωνσταντινούπολι. Καὶ τὰ Μοναστήρια δὲν ὑστέρησαν ἀλλὰ ἔτρεξαν οἱ Καλόγεροι κοντὰ στοὺς ἀγωνιστὲς καὶ μὲ τὸν Σταυρὸ καὶ τὸ Καριοφύλλι ἔδωσαν τὸν ἑαυτό τους γιὰ τὴν Πίστι καὶ τὸ Γένος.
.          Ἔγιναν τὰ Μοναστήρια οἱ τροφοδότες τῶν ἀγωνιστῶν, τὰ νοσοκομεῖα τῶν λαβωμένων κλεφτῶν, ἔδωσαν βοήθεια στὸν ἀγώνα, τὰ κοπάδια τους γιὰ τὴν διατροφὴ τῶν ἀγωνιστῶν καὶ χρήματα γιὰ τὶς ἀνάγκες τοῦ ἀγώνα, ἀκόμη καὶ τὰ ἱερὰ σκεύη προσέφεραν, γιὰ νὰ καλυφθοῦν τὰ ἔξοδα τοῦ ἀγώνα. Παραθέτουμε μία ἀπόδειξι τῆς Πελοποννησιακῆς Γερουσίας ποὺ βεβαιώνει τὴν προσφορὰ τοῦ Μοναστηριοῦ τῆς Παναγίας τῆς Ἔλωνας Κυνουρίας ποὺ ἀποδεικνύει τὸ χρέος τῆς Ἑλλάδος πρὸς αὐτὴν καὶ τέτοιες ἀποδείξεις δὲν εἶναι οὔτε μία οὔτε δύο ἀλλὰ πλῆθος καὶ σὲ ὅλα τὰ Μοναστήρια ποὺ παραμένουν ἀνεξόφλητες καὶ βροντοφωνάζουν τὴν ὀφειλὴν τὴν Πολιτείας στὴν Ἐκκλησία.
.          Μετὰ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1821 καὶ τὴν δημιουργία τοῦ Νεοελληνικοῦ Κράτους, τοῦτο ἀντὶ νὰ ἀναγνωρίσει τὴν προσφορὰ τῆς Ἐκκλησίας στὸν ἀγώνα τοῦ Ἔθνους γιὰ τὴν Ἐλευθερία τοῦ Ἔθνους ἐστράφη μὲ ἀχαριστία ἐναντίον Της μὲ πρώτη κίνησι τὴν ἀποκοπὴ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν φυσική Της ἀγκαλιά, τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, καὶ τὴν δημιουργία ἑνὸς μορφώματος Ἐκκλησίας μὲ ἀρχηγὸ τὸν Βασιλέα καὶ διορισμένην ἀπὸ τὸ Κράτος ἑξαμελῆ Ἱερὰ Σύνοδο καὶ δεύτερο βῆμα τὴν διάλυσι 416 ὀρθοδόξων Μοναστηριῶν καὶ τὴν ἁρπαγὴν τῆς κινητῆς καὶ ἀκίνητης περιουσίας τους μὲ τὴν πρόφασιν ὅτι θὰ δημιουργήσει Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον γιὰ νὰ πληρώνεται ὁ Ἱερὸς Κλῆρος.
.          Πράγματι τὸ ἔτος 1834 ἱδρύθη τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον, ποὺ ἐνῶ εἰσέπραξε πολλὰ χρήματα ἀλλὰ δὲν ἔκαμε καμμίαν χρηματικὴν παροχὴν πρὸς τὴν Ἐκκλησία μετ’ ὀλίγον διελύθη καὶ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὰ πράγματα ἦσαν σημαντικά, δὲν ἀπεδόθησαν στὴν Ἐκκλησία ἀλλὰ περιῆλθαν στὸ Ἑλληνικὸ Κράτος καὶ κατεσπαταλήθησαν ἀπὸ τοὺς ἐπιτηδείους τῆς Πολιτείας τοὺς ὁποίους ὁ ἡρωικὸς Μακρυγιάννης τοὺς χαρακτηρίζει «τὰ μολέματα τῆς Εὐρώπης»..          Ἑβδομήντα χρόνια ἀργότερα τὸ 1909 τὸ Κράτος πάλι ἀπαλλοτρίωσε ἀναγκαστικὰ μεγάλο μέρος ἀπὸ τὴν Ἐκκλησιαστικὴ Περιουσία καὶ ἐδημιούργησεν τὸ λεγόμενον Γενικὸν Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον, μὲ σκοπὸ νὰ καλύψει τὴν μισθοδοσίαν τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν εὐδοκίμησε, διότι λόγῳ τῶν πολιτικῶν παρεμβάσεων μέσα στὴν δεκαετία τοῦ 1920 ὁδηγήθηκε σὲ πλήρη χρεωκοπίαν καὶ τέλος κατηργήθη.
.          Ἐπίσης στὴ δεκαετία τοῦ 1920 λόγῳ τῆς μεγάλης Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς τὸ Ἑλληνικὸ Κράτος προέβη σὲ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωση «γιὰ τὴν ἀποκατάστασι προσφύγων καὶ γιὰ λόγους προφανοῦς ἀνάγκης καὶ δημοσίας ἀσφαλείας» ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴν περιουσίαν ἐκτάσεων ἀξίας τότε ἑνὸς δισεκατομμυρίου προπολεμικῶν δραχμῶν καὶ σὰν ἀντάλλαγμα τὸ κράτος κατέβαλλε μόνον τὸ 4% δηλαδὴ 40.000.000 δραχμῶν. Στὴν τότε ἀσυνέπεια καὶ τὴν κοντόφθαλμη πολιτικὴ τοῦ Κράτους ἔμεναν ἀσαφῆ καὶ ἀπλήρωτα τὰ χρέη του πρὸς τὶς Μονὲς ποὺ ἔδωσαν τὴν περιουσίαν τους καὶ ἀνέμεναν τὴν ἐξόφλησί τους μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργηθῆ στὶς ἡμέρες μας τὸ πρόβλημα τῆς Μονῆς τοῦ Βατοπεδίου.
.          Τὸ 1930 συνεστήθη νέος οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς διὰ τὴν Ἐκκλησιαστικὴ περιουσία μὲ τὸ ὄνομα ΟΔΕΠ, δηλαδὴ Ὀργανισμὸς Διοικήσεως Ἐκκλησιαστικῆς Περιουσίας, καὶ τότε ἡ περιουσία τῶν Ἱερῶν Μονῶν, ὅση ἀπέμεινε ἀπὸ τὸ παρελθόν, διακρίθηκε σὲ δύο κατηγορίες: 1) τὴν διατηρητέαν Μοναστηριακὴν περιουσίαν, ποὺ παρέμεινε στὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ἱερῶν Μονῶν καὶ 2) στὴν ἐκποιητέαν Μοναστηριακὴν περιουσίαν ποὺ περιῆλθε στὴν δικαιοδοσία καὶ στὴν διαχείρισι τοῦ ΟΔΕΠ. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ΟΔΕΠ ἐπέζησε μέχρι τὸ ἔτος 1976 καὶ τὸ μόνο ποὺ ἐπέτυχε ἦτο νὰ διασπαθήσει καὶ νὰ ἀπωλέσει τὴν ἐκκλησιαστικὴν περιουσίαν, ποὺ εἶχε ἀναλάβει νὰ διασφαλίσει καὶ νὰ ἀξιοποιήσει μὲ ἀποτέλεσμα, ὅπως εἶμαι σὲ θέσι νὰ καταθέσω, διότι ζοῦσα ἀπὸ κοντὰ τὰ πράγματα ὡς Γραμματεὺς στὴν Ἱερὰ Σύνοδο, νὰ ἔχει φθάσει σὲ τέτοια χρεωκοπία ὄχι μόνον νὰ μὴ δύναται νὰ πληρώσει τοὺς ὑπαλλήλους του, ἀλλὰ τὸ τραγικώτερο, νὰ μὴν ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ πληρώσει τοὺς δεκαπέντε καφέδες τῶν Συνοδικῶν Ἀρχιερέων κατὰ τὶς συνεδριάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου.
.          Τότε ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Σεραφεὶμ ἀναγκάστηκε νὰ ζητήσει τὴν κατάργησι τοῦ ΟΔΕΠ καὶ τὴν ἀντικατάστασί του μὲ τὴν Ε.Κ.Υ.Ο. ποὺ σημαίνει Ἐκκλησιαστικὴ Ὑπηρεσία Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἀπὸ τότε ἀνέλαβε τὴν διασφάλισι καὶ τὴν διαχείρισι τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς Ἐκκλησίας. Ἀλλ’ ὅπως δείχνουν τὰ πράγματα καὶ βεβαιοῦν τὰ σημεῖα τῶν καιρῶν καὶ ἡ τύχη τῆς ΕΚ.Υ.Ο. δὲν εἶναι καλύτερη ἀπὸ τὴν τύχη τῶν προηγούμενων οἰκονομικῶν τῆς Ἐκκλησίας.
.          Ἡ χαριστικὴ βολὴ βέβαια τῆς Πολιτείας πρὸς τὴν Ἐκκλησία ἀναφορικὰ μὲ τὴν περιουσίαν της ἔγινε τὸ ἔτος 1952, ὅτε τὸ Κράτος «πρὸς ἀποκατάστασι ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων» ἀνάγκασε μὲ τὸν Νόμο τὴν Ἐκκλησίαν νὰ παραχωρήσει πρὸς τὴν Πολιτείαν τὸ 80% τῆς καλλιεργήσιμης ἀγροτικῆς περιουσίας της πολὺ μεγάλης ἀξίας καὶ ἔλαβε εἰς ἀντάλλαγμα μερικὰ ἀστικὰ ἀκίνητα εὐτελοῦς καὶ ἀμφιβόλου ἀξίας. Μάλιστα τότε τὸ Κράτος ὑπέγραψε καὶ σύμβασι στὴν ὁποία τονίζεται ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσι αὐτὴ τῆς ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας θὰ εἶναι ἡ τελευταία καὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνει ἄλλη στὸ μέλλον καὶ ἀκόμη ὅτι τὸ Κράτος δεσμεύεται νὰ παρέχει στὴν Ἐκκλησία κάθε ἀναγκαία ὑποστήριξι (ὑλικὴ καὶ τεχνικὴ) διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς ἐναπομείνασας Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας, διὰ νὰ δυνηθῆ αὕτη νὰ συνεχίσει τὸ φιλανθρωπικὸ καὶ κοινωνικό Της ἔργο. Μὲ τὴ Σύμβασι τοῦ 1952 καθιερώθηκε καὶ ἡ μισθοδοσία τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου, ἀφοῦ ἡ Πολιτεία δὲν ἦταν εἰς θέσι νὰ πληρώσει τὸ ἀντίτιμον τῆς ἀπαλλοτριωθείσης ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας.
.          Ὅμως ἡ Ἐκκλησία παρὰ τὶς ἀδικίες ποὺ ὑφίσταται ἀπὸ τὴν Πολιτεία δὲν παύει νὰ προσφέρει στὸ Κράτος τὴ γῆ της γιὰ νὰ ἱδρυθοῦν ἱδρύματα εὐαγῆ γιὰ τὶς ἀνάγκες τοῦ Λαοῦ Της. Ἔδωσε στὸ παρελθὸν δωρεὰν οἰκόπεδα στὴν Ἀθήνα ὅπου κτίσθηκαν: 1) ἡ Ριζάρειος Σχολή, 2) ἡ Ἀκαδημία τῶν Ἀθηνῶν, 3) τὸ Αἰγινήτειον Νοσοκομεῖον, 4) τὸ Μετσόβειο Πολυτεχνεῖο, 5) τὸ Σκοπευτήριο, 6)τὸ Πτωχοκομεῖο, 7) ἡ Μαράσλειος Ἀκαδημία, τὸ θεραπευτήριο Εὐαγγελισμός, 9) τὸ Ἀρεταίειο Νοσοκομεῖο, 10) ἡ Ἀγγλικὴ Ἀρχαιολογικὴ Σχολή, 11) οἱ Ἀστυνομικὲς Σχολές, 12) τὸ Νοσοκομεῖον Παίδων, 13) τὸ Νοσοκομεῖον Συγγροῦ, 14) τὸ Λαϊκὸ Νοσοκομεῖο Σωτηρία, 15) τὸ Ἀσκληπιεῖο Βούλας, 16) ἡ Γεννάδιος Βιβλιοθήκη, 17) τὸ Ὀρφανοτροφεῖο Βουλιαγμένης, 18) τὸ ΠΙΚΠΑ, 19) τὸ Ἱπποκράτειο Νοσοκομεῖο, 20) τὸ Γηροκομεῖο Ἀθηνῶν, 21) ἡ Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη, 22) τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν ὡς καὶ 142 Δημοτικὰ Σχολεῖα καὶ Γυμνάσια τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς εὐρυτέρας περιοχῆς Ἀττικῆς, ἐνῶ σὲ ἄλλες περιοχὲς τῆς Χώρας παρεχώρησε μεγάλες ἐκτάσεις γῆς καὶ μεγάλης χρηματικῆς ἀξίας, ὅπου δημιουργήθηκαν κατασκηνώσεις, κτίσθηκαν Σχολεῖα καὶ ἄλλα εὐαγῆ Ἱδρύματα, Γυμναστήρια, Στρατόπεδα, Πλατεῖες καὶ διάφοροι κοινόχρηστοι χῶροι γιὰ τὴν ἀναψυχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.
.          Ἡ Μητρόπολις Μαντινείας καὶ Κυνουρίας μὲ τὴ σύμβασι τοῦ 1952 παρεχώρησε στὸ Κράτος κατὰ Μονές, ὅπως εἶναι καταχωρημένα στὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἑξῆς κτήματα ποὺ συνολικὰ ἀνέρχονται σὲ 30.549 στρέμματα, τὰ ὁποῖα δόθηκαν τυπικὰ μὲν εἰς τοὺς δῆθεν ἀκτήμονες γεωργοκτηνοτρόφους οὐσιαστικὰ στοὺς πολιτικοὺς φίλους τοῦ Κόμματος τῆς Ε.ΠΕ.Κ., ποὺ κυβερνοῦσε τότε καὶ ὅλοι αὐτοὶ οἱ δῆθεν ἀκτήμονες ἀδιάφοροι γιὰ τὴν γῆν καὶ ἐκ φύσεως ὀκνηροί, ὅπως ἦσαν τὰ κτήματα τῶν Μοναστηριῶν ποὺ πῆραν μὲ τὴν πάροδον ὀλίγου χρόνου τὰ ἐπώλησαν καὶ αὐτοὶ μὲν φαινομενικὰ ἔμειναν πάλιν ἀκτήμονες ἡ Ἐκκλησία ὅμως ἀποστερήθηκε τὰ 4/5 τῆς περιουσίας της μὲ τὴν ὁποίαν εὐεργετοῦσε τὸν πτωχὸ Λαό μας. Παραθέτομεν στὴ συνέχεια κτήματα τῶν Μοναστηριῶν μας ποὺ παρεχωρήθησαν στοὺς ἀκτήμονες.

 [Ἀκολουθεῖ μακρὺς καὶ λεπτομερὴς κατάλογος]

 .          Τὰ τελευταῖα σαράντα χρόνια τόσον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἀοιδίμων προκατόχων μου Ἀρχιερέων Γερμανοῦ καὶ Θεοκλήτου ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν προσφάτων χρόνων τῆς ἰδικῆς μου ἀρχιερατείας τὰ Μοναστήρια μας δὲν ἔπαψαν νὰ παραχωροῦν κτήματα καὶ οἰκόπεδα πρὸς τοὺς Δήμους καὶ τὶς Κοινότητες τῆς περιφέρειάς μας διὰ τὴν δημιουργίαν κοινωφελῶν ἔργων διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν ὅπως:

Α. Ἡ Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίου Νικολάου Σίντζας Κυνουρίας:
1. Ἕνα κτῆμα στὸ Λεωνίδιο ὅπου ἐγένοντο οἱ γεωτρήσεις καὶ ἔκτοτε ὑδροδοτεῖται ἡ πόλις ποὺ ὑπέφερε ἀπὸ τὴν ἀνυδρία.
2. Ἕνα οἰκόπεδο δέκα στρεμμάτων στὸν Ἀγροτικὸ Συναιτερισμὸ Λεωνιδίου ὅπου δημιουργήθηκε τὸ συσκευαστήριον τῶν γεωργικῶν προϊόντων της περιοχῆς.
3. Ἕνα κτῆμα δώδεκα στρεμμάτων στὸν Δῆμο Λεωνιδίου στὸ ὁποῖο ἀνεγέρθηκαν τὰ σφαγεῖα τῆς πόλεως, στοιχεῖον ἀναγκαῖον γιὰ τὴν πόλι καὶ τὴν περιοχὴν τῆς Κυνουρίας.
4. Τεμάχιον κτήματος στὸν Δῆμο Νοτίου Κυνουρίας διὰ τὴν διαπλάτυνσι κυρίας ὁδοῦ τοῦ Λεωνιδίου καὶ τὴν διευθέτησι τῶν ὀμβρίων ὑδάτων στὴν πόλι.

Β. Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίου Νικολάου Καρυᾶς:
1. Οἰκόπεδον ἑπτὰ στρεμμάτων ἐντός της πόλεως τοῦ Λεωνιδίου ὅπου κτίζεται τὸ νέον Γηροκομεῖον.
2. Οἰκόπεδον ἐντός της πόλεως τοῦ Λεωνιδίου στὸ ὁποῖον ἔχει κτισθῆ ὁ ἐνοριακὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου Λεωνιδίου.
3. Οἰκόπεδον ἐντός του Λεωνιδίου καὶ πρὸ τοῦ Μετοχίου τῆς Μονῆς διὰ τοῦ ὁποίου διευθετήθησαν δημοτικοὶ δρόμοι τῆς πόλεως.
4. Παρεχώρησε δωρεὰν ἐπὶ πολλὰ χρόνια τὸ οἴκημα τοῦ Μετοχίου τῆς Μονῆς στὸ ὁποῖο στεγάστηκε ἡ Πυροσβεστικὴ Ὑπηρεσία Λεωνιδίου Κυνουρίας.
5. Παρεχώρησε δωρεὰν στὸ Δῆμο Τυροῦ οἰκόπεδον πέντε στρεμμάτων ἐπὶ τοῦ ὁποίου κτίσθηκε ὁ νέος ἐνοριακὸς Ναὸς τῆς Ἁγίας Μαρίνης.
6. Παρεχώρησε δωρεὰν στὸ Δῆμο Τυροῦ οἰκόπεδο δώδεκα στρεμμάτων ἐπὶ τοῦ ὁποίου οἰκοδομήθηκε τὸ Γυμνάσιον τῆς περιοχῆς.
7. Παρεχώρησε δωρεὰν στὸ Δήμου Τυροῦ ἐπίσης δεκατέσσερα στρέμματα ἐπὶ τῶν ὁποίων δημιουργήθηκε τὸ Δημοτικὸ Στάδιο Τυροῦ.

 Γ. Ἱερὰ Μονὴ Κοιμήσεως Θεοτόκου Ἀρτοκωστᾶς Κυνουρίας:
1. Παρεχώρησε δωρεὰν στὴν Κοινότητα Ἁγίου Ἀνδρέου Κυνουρίας οἰκόπεδο ἐννέα στρεμμάτων, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐκτίσθη τὸ Γυμνάσιον τῆς περιοχῆς.
2. Ἐπίσης παρεχώρησε δωρεὰν στὴν αὐτὴ Κοινότητα Κυνουρίας οἰκόπεδον ἕνδεκα στρεμμάτων καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένετο τὸ ἀθλητικὸν Στάδιον τῆς Κοινότητας.
3. Παρεχώρησε δωρεὰν στὴν Κοινότητα Καστάνιτσας κτηματικὴν ἔκτασιν τριακοσίων στρεμμάτων, γιὰ νὰ δημιουργηθῆ χειμερινὸς οἰκισμὸς τοῦ ὀρεινοῦ τούτου χωρίου.

 Δ. Ἱερὰ Μονὴ Κοιμήσεως Θεοτόκου Παλαιοπαναγιᾶς Κυνουρίας:
Παρεχώρησε δωρεὰν στὸ Ἑλληνικὸ Δημόσιο ἐλαιοπερίβολο δεκαοκτὼ στρεμμάτων καὶ ἐκτίσθη ἐπ’ αὐτοῦ τὸ Τεχνικὸ Λύκειο Ἄστρους.

 Ε. Ἱερὰ Μονὴ Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Λουκοῦ Κυνουρίας:
1. Παρεχώρησε δωρεὰν μεγάλη ἔκτασι ἐλαιῶνος γιὰ τὴν ἐπέκτασι τῶν ἀνασκαφῶν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς πόλεως Εὔας καὶ Ἐπαύλεως τοῦ Ἡρώδου τοῦ Ἀττικοῦ.
2. Οἰκόπεδο ὀκτὼ στρεμμάτων ἐντός της πόλεως τοῦ Ἄστρους, ὅπου ἀνεγέρθη ὁ ἐνοριακὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Παύλου Ἄστρους.
3. Παρεχώρησε δωρεὰν στὸ Δῆμο Ἄστρους διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ κορεσμένου Κοιμητηρίου τῆς πόλεως οἰκόπεδον ἑπτά στρεμμάτων.

 Ζ. Ἱερὰ Μονὴ Γοργοεπηκόου Νεστάνης Μαντινείας:
Παρεχώρησε δωρεὰν στὸ Ἑλληνικὸ Δημόσιο μεγάλη ἔκτασι γιὰ τὴν στέγαση τοῦ ΚΤΕΟ Ἀρκαδίας.

 .          Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία καὶ ἡ πορεία τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας μέσα στὸ Νεοελληνικὸ Κράτος ποὺ μὲ τὶς ἀνωτέρω διακυμάνσεις τῆς διοικήσεως καὶ τῆς διαχειρίσεως καὶ τῶν κατὰ καιροὺς κρατικῶν ἀπαλλοτριώσεων οὐσιαστικὰ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας τὸ μεγαλύτερο μέρος της καὶ ὅπως λένε οἱ εἰδικοὶ τὸ 95% αὐτῆς ἔχει χαθεῖ καὶ διασώζεται αὐτὴ τὴ στιγμὴ τὸ 5% μόνον, καὶ αὐτὸ δεσμευμένο ἀπὸ τοὺς Δήμους, τὶς ἀρχαιολογικὲς καὶ δασικὲς ὑπηρεσίες τοῦ Κράτους καὶ καταπατημένο ἀπὸ ἀδίστακτους καταπατητές, ὥστε ἡ Ἐκκλησία νὰ μὴ μπορεῖ νὰ ἀξιοποιήσει οὐδὲ εἰς τὸ ἐλάχιστον τὴν ἐναπομείνασαν αὐτὴν ἔστω περιουσίαν τοῦ 5%, νὰ μὴν ἔχει κανένα σχεδὸν ἔσοδον ἀπ’ αὐτὴν καὶ ἐπὶ πλέον νὰ ἔχει ἐπωμισθῆ καὶ τὴν ἐπαχθῆ κρατικὴν φορολογίαν καὶ τὴν ἄδικον κατακραυγὴν τῆς κοινωνίας ὅτι εἶναι κύριος μίας μυθικῆς περιουσίας.

.          Καὶ ἡ θλιβερὴ κατάληξις ὅλων τῶν ἀνωτέρω, ὅτι μὲ τὴν διασπάθησι καὶ ἀπώλεια τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας χάθηκε πλέον τὸ ὄνειρο καὶ τὸ ὡραῖο σχέδιο τῆς οἰκονομικῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἐκκλησίας καὶ ματαιώθηκε ὁριστικὰ ἡ λύσις τοῦ μεγάλου ἐκκλησιαστικοῦ προβλήματος τῆς μορφώσεως καὶ τῆς συντηρήσεως τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου ἀπὸ τὴν Ἐκκλησίαν.