ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΣΤ΄ΛΟΥΚΑ του Τελώνου και Φαρισαίου (Λουκ.ιη΄10-14) «...ὁ εἰς Φαρισαῖος...καὶ ὁ ἕτερος Τελώνης» π. Χρυσόστομος Τελίδης

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΣΤ΄ΛΟΥΚΑ του Τελώνου και Φαρισαίου (Λουκ.ιη΄10-14)

«...ὁ εἰς Φαρισαῖος...καὶ ὁ ἕτερος Τελώνης»

    Στην σημερινή παραβολή, όλοι μας λίγο-πολύ αντικρίζουμε τον 

εαυτό μας, τους γύρω μας, τους γνωστούς και τους φίλους μας, όλοι μας 

κατα καιρούς έχουμε συναντήσει και Φαρισαίους, 

όμως έχουμε συναντήσει και Τελώνες.

    Η σημερινή παραβολή εἶναι μιὰ ὁλοζώντανη ζωγραφιά. 

 Μιὰ ζωγραφιὰ ψυχῶν.

 Πῆρε τὸ πινέλο του ὁ Χριστὸς καὶ παρουσίασε μὲ μιὰ καταπληκτικὴ 

παραστατικότητα δύο τύπους ψυχοσύνθεσης,αυτής τού Φαρισαῖου

 καὶ αυτής τού Τελώνη που εἶναι δύο ἄνθρωποι τελείως διαφορετικοί.

 Δύο ξεχωριστοί κόσμοι. 

Ἡ μελέτη αὐτῶν τῶν τύπων θὰ μᾶς ὠφελήσῃ πολὺ και θὰ μᾶς 

ἀποκαλύψῃ πολλὰ μυστικὰ τῆς ψυχῆς και ίσως κάποια στιγμή 

μᾶς προφυλάξῃ και ἀπὸ παρόμοια λάθη.

    Γι’ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία μας ἀρχίζει τὸ "Τριώδιον", τὴν περίοδον

 τῆς αὐτοπερισυλλογῆς και της εσωστρέφειας, τον προθάλαμο 

της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής και όχι του ξέφρενου γλεντιού

 και της αχαλίνωτης διασκέδασης όπως συχνά-πυκνά ακούμε από χείλη

 αδαών ή ημιμαθών ψευτοδιανοουμένων, μὲ τὴν παραβολὴν αὐτή, του 

Τελώνου και του Φαρισαίου, που θα ακούσουμε από το στόμα των 

ιερέων μας την Κυριακή 24η του Φεβρουαρίου, μια παραβολή που 

θα μᾶς διξάξῃ μια μεγάλη αρετή...

την ταπείνωση.

    ...ὁ εἰς Φαρισαῖος. Εἶναι ὁ διδάσκαλος τοῦ λαοῦ.

  Εἶναι ἐπίσημο πρόσωπο, ποὺ τιμᾷ ἰδιαιτέρως ὁ κόσμος. 

Μὲ ὕφος, λοιπόν, ἐγωϊστικό· μὲ κινήσεις ἐπιδεικτικές, 

μὲ βῆμα ἀλύγιστο, διασχίζει τὸ πλῆθος, ἀνεβαίνει στό ἱερὸ 

καὶ στέκεται στὸ ψηλότερο σημεῖο γιὰ νὰ φαίνεται ἀπὸ παντοῦ.  

Σηκώνει τὰ χέρια του πρὸς τὸν οὐρανὸ καὶ ἀρχίζει μὲ δυνατὴ φωνή,

  γιὰ νὰ τὸν ἀκοῦνε ὅλοι, νὰ ἀπαριθμῇ τὶς ἀρετὲς του.

«Νηστεύω, λέγει, δυὸ φορὲς τὴν ἑβδομάδα· κάνω ἐλεημοσύνες· 

μοιράζω στοὺς πτωχοὺς τὸ δέκατον τῶν εἰσοδημάτων μου».  
Πρῶτο λοιπόν στοιχεῖο τοῦ Φαρισαίου είναι 

 η  α ὐ τ ο δ ι α φ ή μ ι σ η.

    Τὸ ἴδιο ὅμως, κάνει καὶ ὁ σύγχρονος Φαρισαῖος.

 Δημιουργεῖ θόρυβο γύρω ἀπὸ τὸ ὄνομά του. 

Ὅ,τι καὶ νὰ κάμῃ, θέλει νὰ τὸ γράψουν οἱ ἐφημερίδες.

 Διαφημίζει τὴν ἀρετὴ του.  Καυχᾶται γιὰ τίς ἐπιτυχίας του. 

 Θέλει καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι νὰ τὸν ἀναγνωρίζουν 

ὡς ἄνθρωπο ἀρετῆς, δυνάμεως καὶ δραστηριότητος.

       Καὶ λησμονεῖ ὁ ταλαίπωρος, ὅτι εἶναι οἱ ἁμαρτίες μας βουνὸ 

ἑνώπιον τοῦ Θεοῦ. 

«Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃς Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται;» 

λέγει ὁ Ψαλμωδός. 

Ἐὰν ὁ Θεὸς ἤθελε νὰ μᾶς κρίνῃ ὄχι μὲ τὴν ἀγάπη Του, 

ἀλλὰ μὲ τὴν δικαιοσύνη Του, ἀλλοίμονό μας τότε.  

Δὲν θὰ ἐσώζετο κανεὶς ἀπολύτως.

   Όμως ο  άμοιρος Φαρισαῖος δὲν σταματᾷ ἐκεῖ,  προχωρεῖ παρακάτω

 για να φτάσει σε ένα άλλο στοιχείο που τον χαρακτηρίζει και αυτό είναι 

 η  κ α τ ά κ ρ ι σ η.

 Κατακρίνει τοὺς πάντες μὲ δριμύτητα καὶ σκληρότητα.

«Ὅλοι, λέγει, εἶναι ἅρπαγες, ἄδικοι, ἀνήθικοι, ὅπως καὶ αὐτὸς ἐδῶ ὁ Τελώνης.

 Μόνον ἐγὼ εἶμαι δίκαιος καὶ ἐνάρετος. 

 Σὲ εὐχαριστῶ, διότι δὲν ἔγινα ὡσὰν αὐτούς».

Αυτή είναι η φράση που μας κάνει μέχρι και στις μέρες μας, ανθρώπους 

που χρησιμοποιούν τέτοια λόγια, να τους αποκαλούμε Φαρισαῖους. 

Ὅλοι οἱ ἄλλοι ἁμαρτωλοί και μόνον αὐτὸς εἶναι ὁ ἄγγελος!

    Τί σοῦ ἔκαναν οἱ ἄλλοι καὶ τοὺς κατηγορεῖς; 

Τί σοῦ ἔφταιξε καὶ ὁ ταλαίπωρος Τελώνης, ποὺ θρηνεῖ τὴ δυστυχία του; 

Γιατὶ κατηγορεῖς τόσο σκληρά;

 Γιατί δὲν συμπονᾶς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους; 

Γιατὶ δὲν προσεύχεται γι’ αὐτούς; 

Ποιός εἶσαι ἔπειτα ἐσύ, ποὺ κατακρίνεις; 

Ποιός σοῦ ἔδωσε αὐτὸ τὸ δικαίωμα;

   Ὁ Θεὸς όμως συγχωρεῖ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τοὺς χαρίζει  τὴν εὐτυχία Του. 

Κάνει άραγε το ίδιο με τους υποκριτές, οι οποίοι βέβαια μπορεί να κοροϊδέψουν

 τον κόσμο όλο σε αυτή την πεπερασμένη ζωή τους, όμως γυμνοί θα

 παρουσιαστούν στην δίκαιη κρίση του Θεού.

    Γεμάτη, ἡ κοινωνία μας, δυστυχῶς, ἀπὸ Φαρισαίους, 

που είναι κόλακες, θορυβοποιοί, ἐγωϊστές, φίλαυτοι, συμφεροντολόγοι, 

καιροσκόποι, δουλοπρεπεῖς, ὑποκριταί, φυγόπονοι, φθονεροί, ἀσεβεῖς,

 ποὺ στὸ τέλος ταπεινώνονται καὶ συντρίβονται.

 Γιατί τὸ εἶπε σαφῶς ὁ Κύριος: 

«Πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται....»

    ...καὶ ὁ ἕτερος Τελώνης.  

 Σκυμμένος σὲ μιὰ γωνιὰ ὁ Τελώνης, θλιμμένος, θρηνεῖ χωρὶς 

νὰ μπορεί νὰ ὁμιλήσῃ.

 Οὔτε τὰ μάτια του δὲν τολμᾷ νὰ ὑψώσῃ πρὸς τὸν οὐρανό.  

Δὲν κατηγορεῖ κανένα. 

Χτυπάει μόνον μὲ ὀδύνη τὰ στήθη του καὶ ζητεῖ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ.

  Εἶναι ὁ σκλαβωμένος ἀετός.  

Τὸν ἐπλήγωσε ἡ ἁμαρτία μὲ τὸ φαρμεακερό της βέλος. 

Τοῦ ἔσπασε τὰ φτερὰ. 

Ὑποφέρει. Καὶ κράζει:

«Ὁ Θεὸς ἱλάσθητι μοι τῷ ἁματωλῷ!»

Μόνον αὐτὸ λέει και είναι αρκετό γιατί ποιός ζήτησε

 μετανιωμένος το έλεος του Θεού και δεν το πήρε;

    Ἀδελφοί μου, ἡμεῖς εἴμεθα οἱ Τελῶνες. 

Ὁ ἕνας ἔφταιξε σε τοῦτο· ὁ ἄλλος στο άλλο και όλοι εἴμαστε 

 ὑπόλογοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. 

Ὅμως δεν θα λιποψυχήσουμε.

Ὁ Κύριος εἶναι σπλαχνικός. 

Μᾶς δέχεται ὅλους. 

Δὲν τὸν ἀκοῦτε; 

«Δεῦτε πρὸς Μὲ πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, 

κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς» (Ματθ. ια΄ 28).

    Ἐλᾶτε κοντά μου οἱ κουρασμένοι, οἱ φορτωμένοι μὲ ἀμαρτίες. 

Ἐγὼ θὰ σᾶς ξεκουράσω, μας λέει. 

Ἐκεῖ ψηλά, μὴ λησμονοῦμε, εἶναι στημένος ὁ Σταυρός που στήθηκε

 για όλους εμάς. 

 Γιὰ νὰ μᾶς σώσῃ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία.

    Κουράγιο, λοιπόν.

 Οἱ Τελῶνες θὰ γεμίσουν τὸν Παράδεισον. 

Οἱ μετανοήσαντες Τελῶνες. Γιατί  πρὶν τελειώσει ἡ παραβολή, 

ὁ Κύριος ἔκανε τὴν πιὸ βαρυσήμαντη δήλωση:

 Ὅτι ἀπὸ τοὺς δύο, έφυγε δικαιωμένος για τὸ σπίτι του 

ὄχι ὁ Φαρισαῖος, ἀλλ’ ὁ μετανοήσας ἁμαρτωλὸς Τελώνης: 

«Ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται».

    Δὲν τὸν ἔσωσαν τὸν Φαρισαῖο οἱ νηστεῖες του, οὔτε οἱ ἐλεημοσύνες του. 

Δικαιώθηκε ὁ ἄλλος, ὁ ἁμαρτωλος, ἀλλὰ ταπεινὸς καὶ μεταμεληθεὶς Τελώνης.

 Πόσες τέτοιες ἐκπλήξεις θὰ δεί ὁ κόσμος στην ἄλλη ζωή!  

Ἄνθρωποι, ποὺ  τους θεωροῦμε Αγίους, θὰ καταδικασθοῦν.  

Καὶ ἄλλοι πάλι ποὺ τους θεωρούσαμε ἁμαρτωλούς, θὰ κερδίσουν τὸ

 πολυπόθητο στεφάνι της νίκης, γιατί εἶχαν ἀληθινά μετανοήσει 

για τα σφάλματα τους.

Καλό Τριώδιο σε όλους!!!

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟY Υπό Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αντινόης κ.κ. Παντελεήμονος

πηγή

Υπό   Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αντινόης

κ.κ. Παντελεήμονος

            Ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός καλούσε τον λαό του Ισραήλ σε μετάνοια. «Μετανοείτε», έλεγε, διότι έφθασε ανάμεσά σας η Βασιλεία του Θεού.  Το κήρυγμά Του αποσκοπούσε την διόρθωση και τη σωτηρία του ανθρώπου.  Ο Θεός της αγάπης θέλησε να οδηγήσει τον αμαρτωλό άνθρωπο στην επίγνωση της αμαρτωλότητός του, στη συναίσθηση της ενοχής του και να τον οδηγήσει στη σωτηρία του.  Ο Θεός θέλει να σώσει όλους τους ανθρώπους.

            Γι’ αυτό στη σημερινή ευαγγελική περικοπή ο Κύριος παρουσιάζει δύο τύπους ανθρώπων.  Ο ένας θεωρείται σαν τον πιο αμαρτωλό τύπο της εποχής του.  Παίρνει το παράδειγμα του Τελώνου, τον πιο διαβεβλημένο άνθρωπο της ιουδαϊκής κοινωνίας και τον συγκρίνει μ’ έναν άλλο τύπο, τον Φαρισαίο.  Ο Κύριος θέλει να μας διδάξει το πόσο σημαντικό είναι το να έχουμε ειλικρινή μετάνοια και να προσευχόμαστε με τον σωστό τρόπο.  Και πράγματι, ο Τελώνης με ειλικρινή μετάνοια και συναίσθηση της αμαρτωλότητάς του, με βαθιά ταπείνωση στάθηκε σε κάποια γωνιά, σε κάποια απόσταση από τα άγια και με ταπεινό φρόνημα απευθύνει στον Κύριο έξι μόνον λέξεις, που ήσαν αρκετές για να του χαρίσουν την δικαίωσή του.

            Οι Τελώνες ήταν για τους Εβραίους αντιπαθητικοί, επειδή συνεργάζονταν με τους κατακτητές Ρωμαίους.  Εισέπρατταν τους φόρους και ζητούσαν όλο και περισσότερα από τους υπόδουλους συμπατριώτες των.  Επειδή είχαν πάντοτε μαζί τους Ρωμαίους στρατιώτες εκβίαζαν με σύλληψη όσους δεν ήθελαν να πληρώσουν. 

Γι’ αυτούς τους λόγους οι Τελώνες εθεωρούντο άδικοι, άρπαγες, εκβιαστές και ληστές.  Εθεωρούντο αμετανόητοι, αδιόρθωτοι, η οικογένειά τους ανέντιμη και η κάθε προσφορά τους προς τον Ναό ή η κάθε ελεημοσύνη τους απαράδεκτη.

Ο Τελώνης της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής είχε ειλικρινή μετάνοια.  Είχε βαθιά λύπη και συντριβή για τα αμαρτήματά του, ταπείνωση και αυτό-εξουθένωση μπροστά στο Θεό και στους ανθρώπους.  Αυτά τον οδηγούν να σταθεί σε κάποια απόσταση από το θυσιαστήριο.  Αντίθετα, ο Φαρισαίος, που εθεωρείτο δίκαιος και ενάρετος, με καύχηση στάθηκε σε σημείο απ’ όπου όλοι θα μπορούσαν να τον δουν και ακούσουν.  Στάθηκε μπροστά στον εαυτό του, προσεύχεται όχι για να ακουστεί από το Θεό, αλλά για επιδειχθεί στους ανθρώπους.  Απέβλεπε να ελκύσει όχι το έλεος του Θεού, αλλά τον έπαινο των ανθρώπων.  Γι’ αυτό αντί να αισθανθεί μετάνοια για τα προσωπικά του λάθη, κυριεύεται από την αυτοδικαίωση και κατακρίνει τον συνάνθρωπό του.

Ο Τελώνης πλησιάζει με υπερβολική ταπείνωση, η οποία εκφράζεται όχι μόνον με τα λόγια, «ο Θεός ιλάσθητί μοι τον αμαρτωλόν», αλλά και με εξωτερικές κινήσεις και στάσεις του σώματός του.  Στέκεται μακριά απ’ όλους.  Κρατεί τα μάτια του χαμηλά. Χτυπάει το στήθος, σαν να κτυπούσε την καρδιά του.  Θεωρεί τον εαυτό του αμαρτωλό. Ακούει και τις κατηγορίες του Φαρισαίου και σκύβει περισσότερο το κεφάλι.  Δέχεται τις κατηγορίες σιωπηλά και συντρίβει την καρδιά του από ταπείνωση.

Η προσευχή του Τελώνη, γεμάτη από τα δάκρυα της μετανοίας, παρακαλεί τον Θεό του ελέους:  «Ο Θεός ιλάσθητί μοι, τω αμαρτωλώ»!  Πολυεύσπλαχνε Κύριε και Θεέ μου, δείξε και σε μένα το έλεός Σου.  Συγχώρησε τα πολλά αμαρτήματά μου.

Το αποτέλεσμα. Ο Φαρισαίος από την υπεροψία του καταδικάζεται για την αυτοδικαίωσή του, ενώ ο Τελώνης δικαιώνεται για την ευλάβεια και τη συναίσθηση των αμαρτιών του.

Στη σημερινή μας κοινωνία το παράδειγμα αυτών των δύο ευαγγελικών τύπων βρίσκει την ανάλογη ανταπόκριση στους χαρακτήρες των χριστιανών.  Διότι, πόσες φορές δεν σταθήκαμε με υπεροψία την ώρα της προσευχής πιστεύοντας ότι είμεθα οι καλύτεροι χριστιανοί;  Πόσες φορές αποφεύγαμε να πηγαίνουμε στην Εκκλησία, παρά μόνον Πάσχα και Χριστούγεννα;  Πόσες φορές προσπαθήσαμε να αυτοδικαιώσουμε τον εαυτό μας;  Πόσες φορές δεν αμαρτήσαμε και κατακρίναμε τον συνάνθρωπό μας;  Εάν όμως θέλομε να δικαιωθούμε από τον Θεό πρέπει να κατακρίνομε τον εαυτό μας.

Από σήμερα αρχίζει η εκκλησιαστική περίοδος του Τριωδίου.  Ας παραδειγματιστούμε από τη σωτήρια μετάνοια του Τελώνου και ας μάθουμε να στεκόμαστε μπροστά στο Θεό με ευλάβεια και συντριβή καρδίας.  Ας μετανοήσουμε για τα πολλά μας σφάλματα.  Ας μάθουμε να συγχωράμε τον συνάνθρωπό μας.  Ας μη κρατάμε κακίες, αλλά, ας μιμηθούμε την ευσπλαγχνία του Θεού.  Ο Κύριος είναι ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος και ευσπλαγχνίζεται όλους όσους καταφεύγουν σ’ Αυτόν.  Ας αποφύγουμε την κατάκριση για να βρούμε τη δικαίωση.

Η περίοδος αυτή είναι περίοδος μετανοίας.  Ας εκμεταλλευτούμε τις περιστάσεις για τη πνευματική μας ωφέλεια, ώστε να επιτύχουμε την εν Χριστώ σωτηρία μας προς δόξα του Αγίου μας Θεού.  Αμήν.

Κυριακή Τελώνου & Φαρισαίου(Λουκ. 18,10-14) ΦΑΡΙΣΑΙΟΙ ΤΑΠΕΙΝΩΘΕΙΤΕ + Μητροπολίτης Φλωρίνης Αυγουστίνος

ΦΑΡΙΣΑΙΟΙ ΤΑΠΕΙΝΩΘΕΙΤΕ
ΕΑΝ, αγαπητοί μου, ρίξουμε μια ματιά γύρω στη φύση,

 θα δούμε κάτι εκπληκτικό ότι όλα τα δημιουργήματα προσεύχονται,

 καθένα με τον τρόπο του. 

Ή θάλασσα ευχαριστεί το Θεό με το φλοίσβο των κυμάτων της,

 το ρυάκι με το κελάρυσμά του, 

τα δέντρα με το θρόισμα των φύλλων τους,

 τα πουλιά με τη μελωδία τους, 

τα άστρα με το φως τους πού τρεμοσβήνει...

 Είδατε και την όρνιθα όταν πίνη νερό; σε κάθε γουλιά 

σηκώνει το κεφάλι ψηλά, σα να λέει «Θεέ μου, σ' ευχαριστώ».

Από το ιερό αυτό προσκλητήριο μπορούσε ν' απουσιάζει 

Ο άνθρωπος; Και ό άνθρωπος προσεύχεται. 

Από τα παιδικά μας χρόνια ή καλή μητέρα μας έμαθε

 να σταυρώνουμε τα χεράκια μπροστά στο εικόνισμα της

 Παναγιάς και να ψελλίζουμε μια απλή προσευχή στον 

ουράνιο Πατέρα - αλησμόνητες στιγμές.

 Αργότερα μάθαμε κοντά στ' άλλα παιδιά να 

απαγγέλλουμε στην εκκλησία το «Πάτερ ημών» και το

 «Πιστεύω» και μαζί με όλο το εκκλησίασμα

 να παρακαλούμε τον Κύριο μας.

Ή ευγενεστέρα εκδήλωση της ανθρωπινής καρδίας 

είναι ή ώρα της προσευχής.

 Το κτίσμα επικοινωνεί με το Δημιουργό του. είναι ή στιγμή 

πού ό άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη να ευχαρίστηση 

για τις τόσες ευεργεσίες, άλλα και ή στιγμή πού, 

γεμάτος θλίψη και μη έχοντας ελπίδα βοηθείας, 

καταφεύγει στην παντοδυναμία του και ζητάει βοήθεια 

και προστασία.

Άλλα, αδελφοί μου, τι βλέπω, τι ακούω; 

Ό άνθρωπος και την ώρα αύτη τη βεβηλώνει την

 ώρα της προσευχής αμαρτάνει. 

Μα πώς; 

Την απάντηση μας δίδει ό Χριστός με τη σημερινή παραβολή 

του τελώνου και του φαρισαίου.

Ό Κύριος μας μεταφέρει στο ναό του Σολομώντος εν ώρα προσευχής

 των Ιουδαίων. Ό άνθρωπος εκεί ένιωθε την παρουσία του 

Θεού, ότι ό Θεός κατεβαίνει σ' αυτόν και αυτός ανυψώνεται 

στο Θεό. Πλήθη, λοιπόν, μπαίνουν στο ναό με ευλάβεια, 

για να προσευχηθούν. Οι κινήσεις και ή στάσι τους είναι αθόρυβες.

Την ιερότητα όμως αυτή διαταράσσει κάποιος. είναι ό φαρισαίος. 

τι κάνει αυτός; Αποφεύγει τους άλλους, βαδίζει μόνος. 

Το βάδισμα του υπερήφανο, το παράστημα του αγέρωχο.

 Θεωρεί, ότι αυτός είναι άγιος, δίκαιος,

 καθαρός δέ' συμφύρετε με άλλους, μη τυχόν τον μολύνουν. 

Επί τέλους εισέρχεται με θόρυβο. 

Πρέπει οι άλλοι να σταματήσουν και να στρέψουν το

 βλέμμα σ' αυτόν. 

Μία προσευχή πρέπει ν' ακουστή, ή δική του. 

Κατευθύνεται λοιπόν στο μέσον του ναού και σηκώνει τα

 χέρια για ν' αρχίσει να προσεύχεται σε τόνο υψηλό.

Άλλ' αυτό δεν είναι προσευχή. 

Ή προσευχή του φαρισαίου είναι εμπαιγμός του Θεού.

 Δεν σκέφθηκε, ότι απέναντι του δεν έχει κανένα απλοϊκό

 Ιουδαίο άλλ' εκείνον πού τρέμουν τα σύμπαντα. 

Φουσκωμένος από εγωισμό δεν εννοεί να σκύψει το κεφάλι,

 να γονατίσει και να ζήτηση έλεος. Και αρχίζει λοιπόν.

Αρχίζει με το «ευχαριστώ» (Λουκ. 18,11). 

Για ποιο πράγμα άραγε ευχαριστεί το Θεό; 

Για την υγεία, για τα πλούσια αγαθά πού σκόρπισε 

στο σπίτι του, γιατί τον φύλαξε από την αμαρτία;

 για ποιο ευχαριστεί; 

Ακούστε τον «Ευχαριστώ σοι ότι ουκ ειμί ώσπερ οι λοιποί

 των ανθρώπων, άρπαγες, άδικοι, μοιχοί, ή και ως ούτος

 ό τελώνης• νηστεύω δις του Σαββάτου, αποδεκατώ πάντα 

όσα κτώμαι»(έ.ά. 18,11-12).

 Σ' ευχαριστώ, Θεέ μου, γιατί δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους• 

δεν αρπάζω τα ξένα πράγματα και χρήματα, δεν είμαι άδικος, 

δεν είμαι μοιχός, δεν είμαι σαν κι αυτό τον αμαρτωλό τελώνη

 επί πλέον νηστεύω δύο μέρες τη βδομάδα, κι από τα αγαθά

 μου δίνω το ένα δέκατο... 

Την προσευχή αυτή την έκανε στο Θεό;

 Την έκαμε για τους ανθρώπους, ν' ακούσουν τις 

αρετές του και να τον θαυμάσουν.

Μετέτρεψε δηλαδή και τη στάση της προσευχής σε βήμα

 επιδείξεως. Που ή συναίσθηση, που ή κατάνυξη, 

που ή ταπεινή στάση, που ή συνείδηση της αμαρτωλότητας

 του και ή εκζήτηση του ελέους του Θεού;

 Αυτός περιστρέφεται στον εαυτό του. 

«Δεν είμαι άρπαξ, δεν είμαι άδικος, δεν είμαι μοιχός...». 

Δεν είσαι αυτά, αλλ είσαι εγωιστής και υπερήφανος.

 Και στο Θεό περισσότερο μισητή από κάθε άλλο πάθος

 και κακία είναι ή υπερηφάνεια. 

Μακάρι να ήσουν άρπαξ άδικος μοιχός, και να μην ήσουν υπερήφανος.

 Διότι τότε ή ταπείνωση θα σε οδηγούσε σε μετάνοια και έτσι 

θα είλκυες το έλεος του Θεού.

Ω φαρισαίε' έφυγες φουσκωμένος από το ναό, 

γιατί κατόρθωσες ν' απόσπασης το θαυμασμό των 

ανθρώπων σε μακάρισαν και σε έκριναν ως καλόν. 

Συμφώνησε όμως με την κρίση αυτή και ό Θεός; 

σου είπε μπράβο ό Θεός; δέχτηκε την προσευχή σου; 

Τέτοια προσευχή δέ' φτάνει στ' αυτιά του Θεού.

 Για αυτό ό Χριστός, έχοντας ύπ' όψιν του αυτές τις καταστάσεις, 

είπε πώς πρέπει να προσευχώμεθα• 

Θέλεις, άνθρωπε, να επικοινωνήσεις με τον ουρανό; 

Κλείσου στο ταμείων σου, στην κάμαρα σου, 

κ' εκεί Ενώπιος ενωπίω πες στο Θεό τα αιτήματα σου (βλ. Ματθ. 6,6). 

Προσευχές φαρισαϊκές πηγαίνουν χαμένες.

Να λοιπόν πώς, με την υπερηφάνεια, είναι δυνατόν ακόμα και

 κατά την ώρα της προσευχής ό άνθρωπος να αμαρτήσει φοβερά.

Μα γιατί να μείνουμε με την θλιβερά εικόνα του φαρισαίου;

 Ό Κύριος στην παραβολή μας παρουσιάζει, στον ίδιο ναό,

 και την ιδανική εικόνα προσευχομένου ανθρώπου. 

Εκεί είχαμε έναν εγωιστή και υπερήφανο, εδώ έχουμε ένα

 ταπεινό και συνετό άνθρωπο. 

Ποιος είναι αυτός; 

Ό τελώνης.

 Εξετάζει κι αυτός τον εαυτό του

. Ό φαρισαίος έβλεπε όλο αρετές• ό τελώνης βλέπει όλο αμαρτίες. 

Από τα χείλη του φαρισαίου έβγαινε ένα ευχαριστώ γεμάτο αυταρέσκεια•

 από τα χείλη του τελώνη βγαίνει ένα

 «Ίλάσθητί μοι τω άμαρτωλώ» (έ.ά. 18,13)

 γεμάτο πόνο καρδιάς. 

Εκείνος κόμπαζε, τούτος χτυπά τα στήθη του. 

Εκείνος δεν ένιωθε ποιόν έχει απέναντι του, 

τούτος νιώθει ότι απέναντι του είναι ό Θεός, 

ό μόνος άγιος και τέλειος, εκείνος πού ή αρετή του 

«εκάλυψεν ουρανούς» (Άμβ. 3,3).

 Νιώθει πώς είναι ένας άθλιος και ελεεινός αμαρτωλός. 

Ούτε καν τα μάτια του σηκώνει.

 Πώς τα βλαμμένα μάτια ν' αντικρίσουν τον ήλιο;

 και πώς ό αμαρτωλός άνθρωπος ν' αντικρίσει τον άγιο Θεό; 

Πονά, κλαίει, οδύρεται, χτυπά τα στήθη του και φωνάζει•

 «Ό Θεός, ίλάσθητί μοι τω άμαρτωλώ».

Ω καρδιά ταπεινή, πού κατάλαβες τα ύψη του Θεού,

 και τη δική σου αθλιότητα! πού δεν ήρθες για επίδειξη,

 ούτε για ν' απόσπασης το θαυμασμό ανθρώπων, 

αλλά ήρθες να πεις τον πόνο σου, να εξομολογηθείς 

την κατάσταση σου, να ζήτησης το έλεος του Θεού και την αγάπη του!

Γι' αυτό η προσευχή του τελώνη δεν πήγε χαμένη. 

Θα νόμιζε κανείς, ότι ό άνθρωπος αυτός, σαν αμαρτωλός, 

δεν θα εισακούετο από το Θεό, αφού όλοι τον 

περιφρόνησαν και περισσότερο ό φαρισαίος. 

Ω, ή κρίση των ανθρώπων τις περισσότερες φορές είναι λανθασμένη. 

Δεν ξέρουμε τι γίνεται στο εσωτερικό της καρδιάς του καθενός.

 Ή κρίση των ανθρώπων ήταν καταδίκη του τελώνη, ή κρίση όμως

 του Θεού δικαιώσεις. Οι άνθρωποι τον περιφρόνησαν, 

μα ό Θεός δέχθηκε την προσευχή του. 

Ή ταπείνωση του τελώνη είλκυσε την αγάπη του Θεού.

Και σήμερα, αγαπητοί μου, υπάρχουν φαρισαίοι και τελώνες. 

και σήμερα άνθρωποι έρχονται στην εκκλησία να προσευχηθούν. 

Πόσοι, όπως ό φαρισαίος, δεν έρχονται με ύφος υπερήφανο,

 με παράστημα αγέρωχο! 

Πόσοι καί πόσες δεν κάνουν μεγάλους σταυρούς για να επιδειχθούν.

 Πόσες δεν έρχονται όχι για να προσευχηθούν, 

αλλά για να επιδείξουν το φόρεμα, το επανωφόρι, τα βραχιόλια τους,

 με σκοπό ν' αποσπάσουν το θαυμασμό, να γίνουν θέμα συζητήσεως! 

Πόσοι δέ' λένε 

«Σ' ευχαριστούμε, Θεέ, γιατί είμαστε καλύτεροι άπ' τους άλλους»! 

Πόσοι δέ' λένε, ότι Εγώ είμαι καλός χριστιανός! 

Άλλ' υπάρχουν πάντοτε και οι τελώνες. 

Εκείνη ή γερόντισσα, πού κάθεται στη γωνιά της εκκλησίας 

καί με συντετριμμένη καρδιά λέει, Παναγία μου σώσε με, 

στον τελώνη μοιάζει. 

Ω άγιες ψυχές!

Απευθύνομαι στους φαρισαίους. φαρισαίοι της εποχής μας, μην επαναπαύεστε

 στο τι λένε οι άνθρωποι για σας. Εξετάστε τον εαυτό σας, μήπως ό όφις της 

υπερηφάνειας σας δάγκασε καί νοσείτε. 

Εξετάστε να δείτε αν ό Θεός είναι μαζί σας. Και αν όχι, κλάψτε, πενθήστε και 

πέστε κ' εσείς «Ίλάσθητί ημίν τοις αμαρτωλοίς», για να δικαιωθείτε. 

Διότι ουδείς αναμάρτητος. Σε όσα ύψη αρετής και αν φθάσετε,

 σε κάτι θα υστερείτε. Για αυτό ταπεινωθείτε ενώπιον του Θεού, 

για να σας ύψωση (βλ. Ίακ. 4,10' Α' Πέτρ. 5,6). Διότι ό Θεός 

«υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν» 

(Παροιμ. 3,34' Ίακ. 4,6' Α' Πέτρ. 5,5).

 Επίσκοπος

 Αυγουστίνος Καντιώτης
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία η οποία έγινε 

σε Ι. Ναό των Αθηνών την 2-2-1958.

καταγραφή και σύντμησης 20-02-2005

ΟΜΙΛΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗΝ ΛΟΥΚΑ – ΙΗ ΄. 10-14 - π. Νικόλαος Φαναριώτης

                                                                                   

ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

είπε δε την παραβολήν τούτην προς τους πεποιθότας εφ΄  εαυτοίς  

ότι εισίν δίκαιοι

                             και εξουθενούντας τους λοιπούς - ΛΚ.ιη ΄9

Όποιος ανήκει στην κατηγορία αυτή, δηλ. που πιστεύουν ότι είναι δίκαιοι και κουτσομπολεύουν  τους λοιπούς, ας προσέξει την παραβολή, εάν όχι ας μην ασχολείται.

Άνθρωποι δύο  ανέβηκαν εις το ιερόν, προσεύξασθαι. Και οι δυο πήγαν να προσευχηθούν, ο ένας Φαρισαίος και ο άλλος Τελώνης. Φαρισαίος θα πει  καθαρός, άμωμος, αποκεκομμένος από την αμαρτία. Τελώνης θα πει :  ότι το ακάθαρτο, ότι το άδικο, ότι το παράνομο,  γι αυτό  όταν  άκουαν την λέξιν  Τελώνης οι Φαρισαίοι, τον είχαν για τα τάρταρα. Παρά αμαρτωλώ ανδρί εισήλθε καταλύσαι.  ΛΚ. Ιθ.7

Εκ πρώτης  λοιπόν όψεως βλέπεις τώρα δυο ανθρώπους και πάνε να ανεβούν στο ιερό. Ανέβαιναν λοιπόν, κάθισε τώρα απ΄ έξω και κάνε ρεπορτάζ. Ποιος είναι ο ένας ; Ο τελώνης! βρε που πάει; Δεν φοβάται μήπως πέσει κανένας  πολυέλαιος και τον πλακώσει ; Μα δεν ντρέπεται ο παλιάνθρωπος; Και ποιος είναι ο άλλος ; Ο Φαρισαίος, αυτός μάλιστα να πάει, είναι άγιος άνθρωπος .

Έτσι βλέπουμε εμείς, Απ΄ έξω.. Εμείς βλέπουμε αγιασμένους και μη αγιασμένους εμείς με τα δικά μας τα μάτια .  Ας είναι…

Παρουσιάζει λοιπόν τα σκηνικά τώρα μέσα.  Προχωρεί ο Φαρισαίος και πάει πρώτος μπροστά στο Τέμπλο, και σηκώνει τα χέρια του και λέει από μέσα του:  εν εαυτώ, ο Θεός ευχαριστώ σοι ΄ γιατί ευχαριστείς παιδί μου;   Γιατί δεν είμαι σαν τους λοιπούς των ανθρώπων.  Χωρίζει αμέσως  τους ανθρώπους σε δυο κατηγορίες.   Βρε ποιος σε έβαλε να χωρίσεις τον κόσμο;

Για πες μου , ποιοι είναι το ένα μέρος και ποιοι είναι το άλλο. Όλος ο κόσμος είναι από  το  ένα μέρος, οι κολασμένοι, οι  μοιχοί, οι πόρνοι, οι άρπαγες, οι κλέφτες οι άδικοι ,κλπ…  Και με το άλλο μέρος είμαι εγώ, μόνος  δεν είμαι σαν τους άλλους. (ουκ ειμί ώσπερ οι λοιποί των ανθρώπων).  Και ξέρετε πόσοι τέτοιοι σύγχρονοι υπάρχουν σήμερα, που πιστεύουν ότι αυτοί είναι οι αγιασμένοι και οι άλλοι είναι οι κολασμένοι; πολύ μεγάλος αριθμός.

Είναι γνωστό το σλόγκαν:  δεν έκλεψα, δεν σκότωσα.  Κοιτάζω την οικογένεια μου, δίνω και στο κρυφό, ανάβω το κεράκι μου, είμαι ο καλύτερος ! και για να μη του ξεφύγει κανείς, γυρίζει σε μια στιγμή και βλέπει και τον Τελώνη που ήταν πίσω κει στο παγκάρι ούτε και όπως αυτός ο Τελώνης .Ώστε τον πήρε το μάτι του και αυτόν.

Υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να είναι γονατιστοί, μπροστά στην Ωραία πύλη. Στο τέλος θα σου πουν, τι φορούσε η μια, τι δεν φορούσε η άλλη .  Το μάτι  τους  γυρίζει  περισκόπιο, και βλέπουν που στέκεται ο καθένας, τι φορούσε, τι ώρα μπήκε προσέχουν μην έκανε κανένα λάθος ο παπάς  ,μην παρέλειψε τίποτε ο ψάλτης  είναι οι σύγχρονοι Φαρισαίοι αυτοί.

Έχει μια ωραία γνώμη πει ο μέγας Βασίλειος γι αυτή τη στιγμή. Φαντάζετε τον Φαρισαίο να λέει στο Θεό:  εγώ, σοι μόνος της αρετής θησαυρός ,έρημος αν είη δικαιοσύνης η γη, ει μη τούτην επάτουν εγώ. Τον ειρωνεύεται ο μέγας Βασίλειος σ΄ αυτή την περίπτωση.

Ο άλλος χτυπάει το στήθος του! Για δε βαράς το κεφάλι σου ρε Τελώνη; Γιατί χτυπάς το στήθος σου, τι σου φταίει το στήθος σου;  Εδώ είναι ο βόθρος , εδώ είναι η καρδιά. Δεν φταίει το κεφάλι ο νους του ανθρώπου είναι αργυρώνητος της καρδιάς. Είναι πληρωμένος ο νους (λογική) από την καρδιά.   Κάθε φορά  που θα δικαιολογήσει μια βρομοδουλειά  παίρνει φακελάκι. Γι αυτό και οι  πατέρες την λογική την είπανε ΠΟΡΝΗ.  ΜΤΘ.ιε.19……

Εκ γαρ της  καρδίας  εξέρχονται  διαλογισμοί  πονηροί , φόνοι,  μοιχείαι,  πορνείαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι, ταύτα εστί τα κινούντα τον άνθρωπο. Μτθ ιε19

Διότι όταν μπει ο διάβολος στην καρδιά της γυναίκας, ούτε παιδιά βλέπει, ούτε άνδρα βλέπει, τίποτα δεν   βλέπει και  όταν μπει ο σατανάς   στην  καρδιά του συζύγου, ξεχνάει τα  παιδιά ξεχνάει  την γυναίκα, αυτός  που εκόπτετο μέχρι χθες.  Προσοχή !  δεν  μπήκε στο νου του ο διάβολος, στην καρδιά του μπήκε και διευθύνει το νου του. Γι αυτό  ακριβώς χτυπάει εδώ. Και το ιλάσθητι μου τω αμαρτωλώ ,είναι το  Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησαν με τον αμαρτωλό,  που λένε οι μοναχοί, και πολλοί από τους λαϊκούς,  ιδίως νέοι, η γνωστή ευχή, η Νοερά προσευχή που γι αυτό το λόγο, λέγεται και τελωνειακή προσευχή .

Δεν αδειάζω να προσευχηθώ!   Ποιος το λέει ,  χρειάζονται έξοδα ; χρειάζεται να ξέρεις γράμματα; Χρειάζεται ώρα; Χρειάζεται τόπος ; χρειάζεται χρόνος ; Όχι ! Διάθεσις  χρειάζεται.  Να μπορούσε ο άνθρωπος να την έλεγε του τελώνου την προσευχή ! μεγάλη ευλογία θα είχε επάνω του και στο σπιτικό του!  διότι όπως λένε οι πατέρες : Ιησού ονόματι μάστιζε πολεμίους.

Και τώρα η απόφαση : Έγινε  μια άτυπη  ψηφοφορία .Όλοι πήραν το μέρος Φαρισαίου του « καλού ανθρώπου.»

                                                    Ο Χριστός πήρε το μέρος  Τελώνη.

Λέγω υμίν, κατέβη ούτος  δικαιωμένος εις τον οίκον του η εκείνος.   Αυτό έκανε στην επίγεια ζωή Του γι αυτό τον σταυρώσανε.  Αυτό κάνει μέσα στην ιστορία.  Είναι πάντα με τους ταπεινούς και τους καταφρονημένους. (Ντοστογέφσκυ)  Γι αυτό και εμείς οι φτωχοί και οι καταφρονεμένοι, θα είμαστε πάντα μαζί Του , μέχρι να μας καλέσει  κοντά Του  στην  Βασιλεία του.

                                                  Στην Βασιλεία Των  Ουρανών

            

                                                                     ΑΜΗΝ

                     π. Νικόλαος Φαναριώτης - Ιερός Ναός Οσίου Λουκά Πατρών

Κυριακή του Τελώνου & Φαρισαίου «Κατέβη δεδικαιωμένoς εἰς τόν οἶκον αὐτοῦ» π. Χρήστος Πιτυρίνης

«Κατέβη δεδικαιωμένoς εἰς τόν οἶκον αὐτοῦ»

Δυο εικόνες αντίθετες αλλά εξαιρετικά διδακτικές, αγαπητοί μου αδελφοί, μας παρουσιάζει η περικοπή του σημερινού ευαγ­γελίου. Δυο άνθρωποι ξεκινούν για ένα κοινό σκοπό αλλά κα­ταλήγουν σε αντίθετα αποτελέσματα. Ο ένας είναι Φαρισαίος και ο άλλος Τελώνης. Έρχον­ται στο ναό και αυτό δείχνει πώς το θρησκευτικό τους συναί­σθημα είναι βαθιά ριζωμένο και δεν χάνεται όσο και αν το καταπιέζει η κακία και η αμαρτία, όσο και αν με χίλιους τρόπους αγωνίζονται να το ξεριζώσουν. Ο Φαρισαίος ανήκει στη τάξη των ανθρώπων της πί­στεως. Κρατάει το νόμο και τούς προφήτες και θεωρεί­ται καλός και άγιος. Όμως είναι υποκριτής. Εκμεταλ­λεύεται τη θρησκεία και την ευσέβεια του λαού.

Προσεύ­χεται μεγαλόφωνα, για να τον καμαρώνουν και να τον επαινούν οι άλλοι. Ο άλλος ήταν τελώνης. Την εποχή εκείνη τελώνης ήταν το φοβερό επάγγελμα που σήμαινε καταπίεση, εκμετάλλευση και αδικία. Ήλθαν και οι δυο στο ναό. Όμωςτί έπρεπε να κά­νουν για να είναι δεκτή η προσευχή τους από το Θεό; Έπρεπε να γκρεμίσουν τα είδωλα που τους τυραννούσαν. Να γνω­ρίσουν σωστά τον αληθινό Θεό, να κατανοήσουν την θρη­σκεία της αγάπης που έλειπε και από τους δυο. Έρχονται να κτυπήσουν την θύρα του ελέους και της ευσπλαχνίας του Θεού. Τους εμποδίζει η αμαρτία τους.

Ο Φαρισαίος προχωρεί και σταματάει στη μέση του ναού, κοιτάζει δεξιά και αριστερά αν τον βλέ­πουν για να καμαρώνουν τη μεγαλοπρέπειά του και την α­γιότητα, την ευλάβεια και τα καλά του έργα. Η λατρεία του δεν απευθύνεται στο Θεό. Εκείνος λατρεύει τον εαυτό του, το εγώ του. Η προσευχή του είναι ένα εγκώμιο, ένας έπαινος της φαινομενικής αρετής του. Σε ευχαριστώ Θεέ μου, λέει, γιατί δεν είμαι σαν τους άλ­λους αμαρτωλούς ανθρώπους ή και σαν αυτόν τον δυ­στυχισμένο Τελώνη. Εγώ τηρώ  τον νόμο, γιατί νη­στεύω, προσφέρω ελεημοσύνη και τηρώ τις υποχρεώσεις μου στο ναό σου.

Αρετή δεν είχε και τους άλλους κατέκρινε. Ύψωνε το ανάστημά του, και τούς άλλους τους έβλεπε τιποτέ­νιους και μηδαμινούς. Δεν είχε καμιά συναίσθηση της ψυ­χικής του καταστάσεως. Θα νόμιζε κανείς πώς ήταν όλοι έτοιμοι να τον θαυμάσουν, να τον επαινέσουν ακόμα και να τον προσκυνήσουν. Αυτοί είναι οι αιώνιοι Φαρισαίοι υποκριτές. Είναι λύκοι με ένδυμα προβάτου. Αιώνιοι εκμεταλλευτές της πίστεως, με τον επενδύτη της αγιότητας. Φαρισαίοι που με το προ­σωπείο του σοφού, του αρχηγού και ηγέτη, εκμεταλλεύο­νται την αφέλεια του λαού με παράνομα συστήματα και καταχθόνια σχέδια.

Έξω στην αυλή, στέκεται ο τελώνης. Δεν τολ­μά να μπει μέσα. Είναι σκυμμένος κάτω από το βάρος της ενοχής των αμαρτιών του. Συναισθάνεται την ψυχική του κατάσταση. Είναι περίλυπος και δεν σηκώνει ούτε τα μάτια ψηλά. Κτυπά το στήθος του με τα χέρια δυνατά και ή καρδιά του μέσα σπαράσσεται και πονάει. Συλλογίζεται τα λάθη του, τις αδικίες, τη σκληρή και πονηρή συμπεριφορά του στους άλλους. Δεν τολμά να πει τίποτε. Είναι ο αμαρ­τωλός που παίρνει την απόφαση να μετανοήση. Λίγες λέ­ξεις μόνο προφέρουν τα χείλη του: «Ὁ Θεός ἱλάσθητί μοι τῷ ἀμαρτωλῷ».

Γνωρίζει πόσο άγιος είναι ο Θεός και πόσο ε­κείνος τον πρόσβαλε με τις αμαρτίες του. Ξέρει πώς είναι τα πάντα γνωστά στον Θεό τον παντογνώστη. Ξέρει πως δεν μπορεί τίποτα να κρύψη και πως δεν μπορεί να ξεφύγει από τα μάτια του Θεού. Μόνο ένας δρόμος του μένει ανοικτός. Να ζητήση το  έλεός, του, να με­τανοήση, και να αλλάξει ζωή. Αναγνωρίζει το αμέτρητο έλεός του Θεού και το ασήκωτο βάρος των δικών του αμαρτιών. Η αλλαγή έγινε, ή μετάνοια καρποφόρησε. Η ευλογία και ή χάρης του Θεού απλώνεται στα βάθη της ψυχής του. Η προσευχή τέλειωσε.

Ο Φαρισαίος και ο Τελώνης κατέβηκαν από τον ναό και έφυγαν για τα σπίτια τους. Ο Χριστός τους βαθμολόγησε. Ο Φαρισαίος βαθμολογήθηκε με μηδέν, για τον εγωϊσμό του, για την υποκρισία του, για την φαι­νομενική αρετή του. Ο αμαρτωλός Τελώνης δικαιώθηκε με τους στεναγμούς με τα δάκρυα, και με την μετάνοιά του. Είδαμε και τους δυο τύπους ανθρώπων που χαρακτη­ρίζουν την κοινωνία μας. Και οι δυο αντιπροσωπεύουν τον άν­θρωπο που είναι στην αμαρτία.

Οι Φαρισαίοι και οι Τελώνες σε κάθε εποχή λερώνουν και μαυρίζουν την κοινωνία με αδικίες και υποκρισίες, με βιαιότητες και απάτες, με ασπλαχνία και δο­λιότητα. Μόνο όταν μετανοήση ο άνθρωπος αγαπητοί μου, παύει να εί­ναι συμφορά για τους άλλους. Ενώ απενα­ντίας γίνεται ευεργετικός και τίμιος. Όσο κανείς μένει σαν τον Φαρισαίο, πάντα θα είναι άδικος και πονηρός περισσότερο από τον Τελώνη γιατί χρησιμοποιεί σαν μέσον την ίδια του τη θρησκεία και εκμεταλλεύεται την πίστη και την ευσέβεια των άλλων.

Από σήμερα, αδελφοί μου, στην αρχή του Κατανυκτικού Τριωδίου, στην αρχή και την εί­σοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Εκκλησία, μας καλεί σε συναίσθηση της πνευματικής και ηθικής μας καταστά­σεως και ζητά την μετάνοια μας και τη διόρθωση του βίου μας. Κανείς δεν μπορεί να καυχάται για την αρετή και την αγιό­τητά του. Όλοι είμαστε αμαρτωλοί και ένοχοι μπροστά στο Θεό. Η επίδειξη αρετής είναι φαρισαϊσμός. Η ψυχή μας ζητά τον Θεό της και όταν ακόμα επιδιώκουμε να τον αρνηθούμε.

Δεν ζούμε στο θέλημά του και παραμερίζουμε τον νόμο του, γιατί μας εμ­ποδίζουν τα πάθη μας σαν τον Φαρισαίο και τον  Τελώνη του σημερινού ευαγγελίου, ο εγωϊσμός και ή δίψα του πλούτου. Η ψυχή μας στενάζει κάτω από το βαρύ φορτίο των αμαρτιών μας. Μετάνοια ειλικρινής και ταπείνωση είναι το κλειδί της σωτηρίας, όπως επιγραμματικά τονίζει στην ση­μερινή περικοπή του ευαγγελίου ο Κύριος: «πᾶς ὁ ὑψῶν ἐαυτόν ταπεινωθήσεται, ὁ δέ ταπεινῶν ἐαυτόν ὑψωθήσε­ται».

ηθικός ρατσισμός… π. Ηλίας Υφαντής

Ο ρατσισμός χωρίζει τους ανθρώπους ανάλογα με το χρώμα του δέρματός τους, την οικονομική και την κοινωνική τους θέση, τις θρησκευτικές και άλλες διακρίσεις:

Με τους Έλληνες, για παράδειγμα, στην αρχαιότητα, να καυχησιολογούν για την ανωτερότητά τους, με το «πας μη Έλλην βάρβαρος». Ή τους Εβραίους, που μιλούσαν για τον «περιούσιο λαό». Και, μετά Χριστόν, τους ειδωλολάτρες, που εξόντωναν τους χριστιανούς. Όπως, στη συνέχεια, και οι χριστιανοί δίωκαν τους ειδωλολάτρες. Για να έχουμε αργότερα τους μακροχρόνιους πολέμους μεταξύρωμαιοκαθολικών και διαμαρτυρομένων. Και διαχρονικά τη συντριπτική πλειονότητα των δούλων υποταγμένη στη συντριπτική μειονότητα των αφεντάδων. Αθλιότητα, που μετασχηματίζεται και αναπροσαρμόζεται…

Παρόλο, που οι χριστιανοί έδειξαν, όπως προαναφέραμε, κατά καιρούς, εχθρική συμπεριφορά εναντίον των αλλοθρήσκων και αλλοδόξων, εντούτοις το Ευαγγέλιο-ο καταστατικός χάρτης της Εκκλησίας-είναι αδιαμφισβήτητα αντιρατσιστικό.

Και μια σαφέστατη πτυχή του ευαγγελικού αντιρατσισμού είναι η αναφορά του στον ηθικό ρατσισμό, με τον οποίο οι ενάρετοι αντιμετωπίζουν, συνήθως, τους αμαρτωλούς.

Γεγονός, που στην εποχή του Χριστού παρουσιαζόταν με ιδιαίτερη οξύτητα.‘Όπως δείχνει και το περιστατικό της μοιχαλίδας, για την οποία ρωτούσαν το Χριστό, αν έπρεπε να την λιθοβολήσουν. Για να τους απαντήσει με το παροιμιώδες εκείνο: \\

«ο αναμάρτητος υμών, πρώτος τον λίθον βαλέτω».

Τον ηθικό ρατσισμό εκδήλωναν με ιδιαίτερη σκληρότητα οι κάστες της νομικής και θρησκευτικής αριστοκρατίας, που ήταν οι γραμματείς και οι φαρισαίοι.

Με τους οποίους ήρθε σε σύγκρουση, και για πολλούς άλλους, αλλά και γι’ αυτόν το λόγο, ο Χριστός. Λέγοντάς τους ότι «οι πόρνες και οι τελώνες πάνε μπροστά από σας στη βασιλεία του Θεού».

Και, προκειμένου να δείξει τη ριζική αντίθεση του ευαγγελικού πνεύματος προς το καθεστώς του ηθικού ρατσισμού, χρησιμοποίησε αλλεπάλληλες παραβολές:
Όπως, για παράδειγμα, της γυναίκας, που έχασε τη δραχμή. Για να διαλαλήσει, τρισευτυχισμένη, όταν την ξαναβρήκε, το γεγονός στις γειτόνισσές της.

Ή του τσοπάνη, που άφησε τα 99 πρόβατα, προκειμένου να βρει το ένα, που ήταν χαμένο. Υπογραμμίζοντας ότι ανάλογη χαρά γίνεται στον ουρανό, μεταξύ των αγγέλων, για τον καθένα αμαρτωλό, που ξαναβρίσκει το σωστό του δρόμο.

Μέσα στα πλαίσια αυτά κινείται και η παραβολή του τελώνη και του φαρισαίου.

Με τους δυο διαμετρικά αντίθετους πρωταγωνιστές: Τον ενάρετο φαρισαίο και τον αμαρτωλό τελώνη. Οι οποίοι πηγαίνουν στο ναό, που σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής τους, ήταν η κατοικία του Θεού. Γιατί αισθάνονται την ανάγκη να επικοινωνήσουν μαζί του.

Ο φαρισαίος, πλημμυρισμένος από ηθική ικανοποίηση, γιατί κατορθώνει να εκπληρώνει με τον καλύτερο τρόπο τις εντολές του Θεού, στέκεται στο μέσο του ναού, ώστε να είναι περίβλεπτος. Για να απαριθμήσει, από το ένα μέρος, τις αρετές του, κι από το άλλο να ελεεινολογήσει τους άλλους για τα αμαρτήματά τους. Έχοντας εύγλωττο παράδειγμα τον χιλιοκριματισμένο, δίπλα του, τελώνη.

Ο τελώνης από το άλλο μέρος, συναισθανόμενος «τα πλήθη των πεπραγμένων του δεινών», έχει ζαρώσει σε μιαν γωνιά και χτυπάει τα βαρυφορτωμένα απ’ τις αδικίες στήθη του, επαναλαμβάνοντας ακατάπαυστα:

«Θεέ μου σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό και συχώρεσέ με»!

Ο Χριστός ρώτησε, πιθανώς, μετά το πέρας της παραβολής, τους ακροατές για το αποτέλεσμα της προσευχής των πρωταγωνιστών της.

Και εκείνοι, με βάση τα δεδομένα του κοινωνικού τους περίγυρου, φαίνεται να του είπαν ότι σίγουρα εισακούστηκε η προσευχή του φαρισαίου.
Αυτό φαίνεται και από τον τρόπο, με τον οποίο ο Χριστός επισφραγίζει την παραβολή και την αιτιολογία, με την οποία την επικυρώνει το συμπέρασμά του:

Λέγοντάς τους, με έμφαση, ότι αυτός, που γύρισε δικαιωμένος στο σπίτι του ήταν ο τελώνης και όχι ο φαρισαίος!…

Γιατί, όπως υπάρχουν οι φυσικοί νόμοι, που ρυθμίζουν τη λειτουργία του υλικού κόσμου, παρόμοια υπάρχουν και οι πνευματικοί νόμοι, οι οποίοι ρυθμίζουν τη λειτουργία του πνευματικού κόσμου. Και οι οποίοι καθορίζουν να ταπεινώνεται όποιος υψώνει τον εαυτό του και να υψώνεται όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του.
Που σημαίνει ότι ο ηθικός ρατσισμός του φαρισαίου προκάλεσε την αποστροφή του Θεού. Ενώ η ταπείνωση και η συντριβή του τελώνη στάθηκε ικανή να προσελκύσει το έλεος και την ευσπλαχνία του.

Και μπαίνει το ερώτημα:

Μήπως και όσοι με το γραπτό ή τον προφορικό τους λόγο στρέφονται εναντίον των εφιαλτών και των τοκογλύφων, εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ηθικού ρατσισμού;
Ασφαλώς όχι! Εκτός και αν οι άνθρωποι αυτοί είχαν μετανιώσει για τα όσα φοβερά και ολέθρια διέπραξαν και συνεχίζουν να διαπράττουν…

Τη στιγμή, που, ενώ είναι ασύγκριτα ληστρικότεροι απ’ τον τελώνη, έχουν και το υπέρμετρο θράσος και την αναίδεια να χλευάζουν και να κακοποιούν και να σταυρώνουν, ασταμάτητα, το λαό. Όπως οι γραμματείς και οι φαρισαίοι το Χριστό!

Γεγονός, που χαρακτηρίζει σαφέστατα και τη δική μας ανάλογη απέναντί τους συμπεριφορά…
παπα-Ηλίας

http://papailiasyfantis.wordpress.com