Π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος - Η προσωπικότητά του

Το ιστολόγιο μας, συνεχίζει το αφιέρωμα τιμής στους κληρικούς που ποτέ δεν εμφανίστηκαν με την αλαζονεία της αρετής αλλά απόμειναν μέσα στην ταπείνωση της αμαρτολότητας που όλοι μας σέρνουμε πίσω μας. Και στάθηκαν δίπλα στο Λαό του Θεού και σε κάθε πονεμένο άνθρωπο. Το αφιέρωμα μας σήμερα είναι στον Αρχιμ. π Χαράλαμπο Βασιλόπουλο.

Αρχιμ. π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος

 ΜΕΡΟΣ Β'

Ζηλωτής της Ορθοδοξίας και της Παράδοσης, θερμός πατριώτης και αγωνιστής ο αείμνηστος Αρχιμανδρίτης π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος, αναλώθηκε σαν καιόμενη φωτοφόρος και θερμουργός λαμπάδα στο έργο της Εκκλησίας και στο χρέος προς την Πατρίδα. Εργάστηκε με ενθουσιασμό στο κήρυγμα του Ευαγγελίου και κατάφερε με το έργο του και το παράδειγμά του να φωτίζει και να θερμαίνει ψυχές. Αποδείχτηκε «δούλος αγαθός» στην αξιοποίηση των ταλάντων, των θείων χαρισμάτων, με τα οποία τον είχε προικίσει ο Θεός.

Πολυτάλαντη προσωπικότητα ο π. Χαράλαμπος έταξε τον εαυτό του από την ενθουσιώδη νεότητά του στην υπηρεσία του Χριστού. Δούλεψε από νέος αυθόρμητα, εθελοντικά με πάθος ιερό για την Ορθοδοξία.

Έδωσε όλες του τις δυνάμεις, σωματικές και ψυχικές, ως την ύστατη ικμάδα, με χαροποιό αγωνιστική διάθεση, με υπομονή και επιμονή για τη δόξα της Εκκλησίας, για το ξεσκέπασμα των εχθρών της.

Προσέφερε ο μακαριστός Γέροντας στον Κύριο τη νιότη του, τον αγωνιστικό παλμό του, τα σκιρτήματα της θερμής πίστεώς του, την υπομονή του στις αντιξοότητες, τη μαρτυρία του. Προσέφερε τη σωματική του κακοπάθεια. Έκανε ατελείωτες πορείες κάτω από λιοπύρια και βροχές, σε δρόμους δύσκολους και κακοτράχαλους, σε μονοπάτια και γιδόστρατες, σε βουνά και ρεματιές. Βάδισε σε τόπους άγριους και σε χρόνους χαλεπούς, όπου ενέδρευαν κίνδυνοι θανάσιμοι και απειλές για τη ζωή του. Κάτω από απερίγραπτες δυσκολίες, νηστικός, βρεγμένος, παγωμένος, κατάκοπος, έφτανε στα πιο απρόσιτα χωριά για να ζεστάνει καρδιές με το κήρυγμα του Ευαγγελίου, για να φέρει στις ψυχές των ανθρώπων το φως της Ορθοδοξίας.

Χιλιάδες τα κηρύγματά του. Χιλιάδες φορές αντήχησε η βροντερή φωνή του σε βουνά και κάμπους, σε πλαγιές και καμποχώρια. Κήρυττε πάντα απλά, καθαρά. Όργωνε πόλεις και χωριά χωρίς ξαποσταμό, χωρίς ανάπαυλα.

Μυαλό κρυστάλλινο και καθαρό, ήξερε να πλησιάζει ψυχές. Μιλούσε κι έγραφε απλά, χωρίς περίτεχνα σχήματα λόγου, χωρίς λαβυρίνθους εννοιολογικούς. Ήταν ένας γνήσιος ιεροκήρυκας του λαού, με χαρίσματα σαν εκείνα του Πατροκοσμά του Αιτωλού, τον οποίο θαύμαζε και του οποίου έγραψε το βίο.

Με άδεια των κατά τόπους αρχιερέων εργαζόταν αδιάκοπα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδος που προαναφέραμε και αναδείχτηκε ακούραστος εργάτης της Εκκλησίας και φλογερός κήρυκας του Ευαγγελίου. Αναγνωρίστηκε με το έργο του ως σταθερός πολέμιος των δυνάμεων του Αντιχρίστου. Όσοι τον γνώρισαν βεβαιώνουν ότι είχε το μεγάλο χάρισμα να φέρνει ψυχές κοντά στην Εκκλησία. Ήξερε, ο αείμνηστος, να προσελκύει με την καλωσύνη του και την αγάπη του. Γι’ αυτό και συχνά συμβούλευε πνευματικούς ιερωμένους, λέγοντας:

— Να μην τρομάζουμε τις αδύνατες ψυχές. Να τις φέρνουμε κοντά στο Χριστό με αγάπη και λίγο- λίγο, αυτοί οι πρώην ξεστρατισμένοι θα γίνουν πρόβατά Του και ζηλωτές...

Ήταν ο μακαριστός Γέροντας πειστικός ομιλητής και συζητητής. Γέμιζε τις καρδιές του ακροατηρίου με ιερό ζήλο. Ήταν γενναία φωνή που έλεγε τα πράγματα με τ’ όνομά τους. Ο λόγος του ξεσήκωνε, αφύπνιζε, έβαζε ψυχές σε κινητοποίηση και δράση. Από το κήρυγμά του δεν έφευγε κανένας θολωμένος. Όλοι ένοιωθαν μετά το κήρυγμά του ψυχική αναβάπτιση, αισιοδοξία, ανανέωση και πνεύμα αγωνιστικό.

Μετέδιδε, ο λόγος του, ενθουσιασμό διότι αντιμετώπιζε την πραγματικότητα σαν ψύχραιμος πολεμιστής, σα στρατευμένος που είναι αποφασισμένος να δώσει τη μάχη. Γι’ αυτό συχνά τον ακούγαμε να λέει:

• «Πολλοί οι εχθροί, πολλές οι αντιξοότητες. Και λοιπόν; Τί έχουμε να φοβηθούμε; Ο Κύριος μας θέλει αγωνιστάς. Είμαστε στρατευμένοι κάτω από την πιο ισχυρή σημαία, με αρχηγό το Χριστό. Και όταν ο Θεός μεθ’ ημών, ουδείς καθ’ ημών...».

Σάλπισμα εγερτήριο, αγωνιστικό, ήταν όλη η ζωή του. Μίλαγε ξεκάθαρα και ξεσκέπαζε τους εχθρούς της Ορθοδοξίας και της Ελλάδος. Όταν ξεσκέπαζε τονΟικουμενισμό και τον χαρακτήριζε «Δούρειο ίππο» κατά της Ορθοδοξίας, υπήρχαν αρκετοί που τα σχολίαζαν όλ’ αυτά ως υπερβολές. Υπήρχαν μερικοί μάλιστα, που χαρακτήριζαν τον π. Χαράλαμπο ως φανατικό, που βλέπει παντού εχθρούς...

Ο χρόνος όμως που κύλησε από τότε, έγινε αψευδής μάρτυρας των αποκαλύψεών του. Τα γεγονότα τον επιβεβαιώνουν. Έτσι δικαιώθηκε η στάση του απέναντι στα σχέδια του οικουμενισμού που πολύ διαφημίστηκε ως «διάλογος αγάπης των Εκκλησιών».

Δικαιώθηκε όμως και ευρύτερα ο Γέροντας καθώς προ πολλού χρόνου είχε διαβλέψει, ως μεγάλη απειλή κατά του Ορθοδόξου Γένους μας, τη ληστρική επιδρομή προσηλυτισμού ψυχών από αντίχριστες και σατανοκίνητες δυνάμεις.

Και τώρα, τον τελευταίο καιρό ιδιαίτερα, που βλέπουμε να πυκνώνουν και να δρουν ολέθρια στην πατρίδα μας πλήθος αιρέσεων να προσηλυτίζουν νέες και νέους στα εγκληματικά σατανικά τους γρανάζια (παράδειγμα οι σατανιστές Παλλήνης), καταλαβαίνουμε πόσο μακριά έβλεπε ο π. Χαράλαμπος όταν, το 1959, ίδρυε αντιαιρετικό Σωματείο, την «Πανελλήνιον Ορθόδοξον Ένωσιν»!

Είχε μάλιστα επισημάνει εγκαίρως τον κίνδυνο από τη δραστηριότητα των Ιεχωβάδων. Είχε εκδώσει για το σκοπό αυτό αποκαλυπτικά βιβλία και είχε καλέσει την Πολιτεία και την Εκκλησία να λάβουν μέτρα κατά της προσηλυτιστικής εκστρατείας τους.

Σε φυλλάδιό του με τίτλο: «ΕΞΩ ΟΙ ΙΕΧΩΒΑΔΕΣ» γράφει μεταξύ άλλων και τα παρακάτω:

• «Εάν το Έθνος δεν αφυπνισθή εγκαίρως και η χιλιαστική σήψις εξακολουθήση ανεμπόδιστη την δραστηριότητά της, όλα θα κινδυνεύσουν από την ξενική επέμβασι... Όλα θα απειλούνται από ανατροπή...

Καμμία Δημοκρατία, όμως, δεν υποθάλπτει τον υποψήφιο ανατροπέα της.

Οι υπεύθυνοι Κυβερνήτες του Έθνους και της Εκκλησίας και όλος ο Ελληνικός Λαός πρέπει να γνωρίζουν, να το βάλουν βαθειά στο νου τους, ότι οι Ιεχωβάδες είναι εχθροί της Πίστεως και της Πατρίδος. Δεν πρέπει συνεπώς να τους ανέχωνται να εργάζονται κάτω από τα μάτια τους εναντίον του Έθνους...».

Δεν έπαψε, ποτέ, ο π. Χαράλαμπος να καταγγέλλει και να κατακεραυνώνει, προφορικά και γραπτά, με ομιλίες, κηρύγματα και βιβλία την κάθε αντίχριστη και ανθελληνική δραστηριότητα των αιρετικών.

Η καταγγελία του συχνά στρέφεται με παρρησία και εναντίον νόμων και μέτρων της Πολιτείας που θίγουν την Ορθοδοξία, που πάνε να καταλύσουν αιωνόβιους θεσμούς, που στρέφονται γενικά κατά της Ελληνορθόδοξης Παράδοσης και κάνουν την Ελλάδα ξέφραγο αμπέλι στις δραστηριότητες των αντιχρίστων ξενοκίνητων αιρέσεων.

Δεν απουσιάζει σχεδόν ποτέ από τα αγωνιστικά προσκλητήρια για την Ορθοδοξία και σε αρκετά μάλιστα απ’ αυτά, είναι οργανωτής και πρωτοπόρος. Παντού και πάντα η παρουσία του είναι δυνατή.

Η ζωή και η δράση του Γέροντα είναι υπόδειγμα εργατικότητας και ανιδιοτελούς ιεραποστολής. Πολύπλευρη και πολύωρη ήταν η ημερήσια απασχόλησή του. Εκτός από τα ιερά καθήκοντα του ιερωμένου, και του Ηγουμένου για μια διάρκεια, της Ι. Μονής Πετράκη, είχε πολλές άλλες δραστηριότητες.

Τί να πρωτοαναφέρουμε; Τα κηρύγματα; Τις ομιλίες; Τα πνευματικά και διοικητικά καθήκοντα στην «Πανελλήνιο Ορθόδοξο Ένωση»; Το πολύμοχθο έργο της συγγραφής; Τις συναντήσεις με σημαίνοντα πρόσωπα, με συνεργάτες και πιστούς; Την προετοιμασία αγωνιστικών κινητοποιήσεων; Την προώθηση του αντιαιρετικού αγώνα; Τη μέριμνα εξεύρεσης πόρων για τα βιβλία του και την εφημερίδα «Ορθόδοξος Τύπος»; Ή το μέγα λειτούργημά του, της ιερωσύνης και του πνευματικού;

Είναι ν’ απορεί και να θαυμάζει κανείς, πώς κατάφερνε ν’ ασχολείται με τόσα πολλά και διαφορετικά πράγματα! Πώς κατάφερνε να εργάζεται τόσο εντατικά και ν’ αντέχει μετά από τόση συσσωρευμένη κόπωση!

Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι όλες αυτές οι δραστηριότητες περιόριζαν ασφυκτικά το χρόνο ανάπαυσής του. Και ο ύπνος του ήταν πολύ λίγος. Ήταν ανεπαρκής.

Υπήρχαν μέρες ιδιαίτερα κοπιαστικές, εξοντωτικές μπορούμε να πούμε, με πολλή εργασία, με πολλά προβλήματα, που δεν προλάβαινε ούτε να γευματίσει. Τότε ανάμεσα σ’ ένα μικρό διάλειμμα, σ’ ένα κενό που υπήρχε από εργασία σ’ εργασία, έκλεινε για λίγο τα μάτια του και «λαγοκοιμόταν», ξεγελώντας τον εαυτό του ότι αναπαυόταν.

Μετά όμως από ολιγόλεπτη ανάπαυλα, πεταγόταν, κοίταζε το ρολόι του κι’ έλεγε:

«Τον έκλεψα λίγο...» ή «πήρα ένα μάτι»...

Μάζευε στη συνέχεια τα χαρτιά του κι έτρεχε, πάντα βιαστικός, για κήρυγμα, για ομιλία, για το έργο του πνευματικού, και γενικά όπου τον καλούσε το χρέος, η ιερή αποστολή του.

Μερικές φορές, όπως γράφουμε και αλλού στη συνέχεια, τον ξυπνούσαν μεταμεσονύχτια ταραγμένες ψυχές για να τον συμβουλευτούν και να παρηγορηθούν. Κι εκείνος, πάντοτε υπομονετικά, τους άκουγε, τους συμβούλευε, τους ενεθάρρυνε και γαλήνευε τις καρδιές τους. Ο ίδιος όμως έχανε τον ύπνο του και σηκωνόταν τότε ν’ αξιοποιήσει το χρόνο και επιδιδόταν σε έργο συγγραφικό.

Ο πατήρ Χαράλαμπος ήταν ηγετική φυσιογνωμία. Είχε όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ηγέτη, δηλαδή θάρρος, δυναμισμό ψυχής, φωνή, παράστημα, μεθοδικότητα, καθαρό μυαλό, πειθώ. Ήξερε να βάζει στις καρδιές ενθουσιασμό κι αγωνιστικό φρόνημα. Κέρδιζε εύκολα την εμπιστοσύνη εκείνων που τον πλησίαζαν.

Ήταν χαρακτήρας αυθόρμητος κι ενθουσιώδης. Ενεργητικός και δραστήριος. Απλός, ειλικρινής, ίσιος, ελατίσιος. Ταπεινός μ’ ανοιχτή καρδιά, με πλατύ παιδικό χαμόγελο, γεμάτο καλοσύνη. Δεν ήξερε εκείνος από ψευτιές, μισόλογα, υποκρισίες και διπλωματίες. Όλ’ αυτά τα κοσμικά και ψεύτικα τα αποστρεφόταν και τ’ απέρριπτε. Συζητούσε άνετα με μικρούς και μεγάλους, μ’ επιστήμονες κι αγραμμάτους. Ήξερε τί χρειαζόταν να πει σε κάθε περίσταση. Ή μάλλον ο Θεός τον φώτιζε τί έπρεπε να λέει, ώστε να σώζονται ψυχές.

Τον διέκρινε διαλλακτικότητα στα ανθρώπινα. Έδειχνε κατανόηση. Ήταν όμως ανένδοτος, ασυμβίβαστος στα της Πίστεως. Εκεί δεν υποχωρούσε σε τίποτε και με τίποτε. Γρανίτης σωστός. Ιερωμένος, θεολόγος με εδραίο Ορθόδοξο φρόνημα, στηριγμένο στις Γραφές, στους Αγίους Πατέρες και στην Παράδοση της Εκκλησίας.

• ΧΙΛΙΑΔΕΣ είναι οι ευεργετημένοι από την εξομολόγησή του, από την πατρική συμβουλή του, από τα βιβλία του. Κολυμβήθρα Σιλωάμ το κελί του. Εκεί πολλές απογοητευμένες ψυχές βρήκαν αισιοδοξία, ένοιωσαν ανακούφιση, πήραν ελπίδα και κατάλαβαν τον προορισμό τους. Πλήθος μέγα ήταν εκείνοι που μ’ ευγνωμοσύνη τον επισκέπτονταν να πάρουν την ευχή του, να τον ευχαριστήσουν, να τον συμβουλευτούν, να πάρουν δύναμη και να παρηγορηθούν.

Άλλοι πάλι του έγραφαν, του τηλεφωνούσαν. Και εκείνος ακούραστα συμβούλευε, εγκαρδίωνε, έφερνε ψυχές κοντά στο Χριστό.

ΓΕΜΑΤΟΣ αισιοδοξία και ζωή ποτέ δεν απογοητευόταν. Για κάθε τι δύσκολο και απειλητικό έλεγε το του Μ. Αθανασίου: «νεφύδριον εστι και θάττον παρελεύσεται». Και όταν οι άλλοι γίνονταν σκυθρωποί από επείγουσες πιεστικές ανάγκες οικονομικές, για την έκδοση της εφημερίδας «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ» ή των βιβλίων ή των ενοικίων κ.λπ. έλεγε:

— Μην απογοητεύεσθε, θα τα φέρει ο Θεός!

Θαυμαστά περιστατικά, που στη δύσκολη ώρα βρέθηκε οικονομική λύση από προσφορές, ιστορεί ο μακαριστός Γέροντας στο τελευταίο του βιβλίο «ΘΑΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΙΔΑΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΟΥ»

• ΜΟΝΑΔΙΚΗ του πλεονεξία στον κόσμο αυτό ήταν να γίνουν πιο πολλά έργα, να γραφούν βιβλία, να διαδοθεί ο λόγος του Θεού και να γνωρίσουν όλοι το θέλημά Του. Συχνά έλεγε:

—  Εγώ και πεθαμένος θα φωνάζω: Χαρτίιιι, χαρτίιιι!

Και το έλεγε αυτό, γιατί από έλλειψη οικονομικών καθυστερούσε να βρεθεί χαρτί και καθυστερούσε έτσι η έκδοση των βιβλίων του.

Ο σεβάσμιος π. Χαράλαμπος ήξερε ν’ αξιοποιεί την κάθε στιγμή. Έκανε κήρυγμα παντού. Και στο ναό και στο κελί και στο γραφείο και στο ταξί και στο δρόμο.

Αλησμόνητες μένουν στο μυαλό μας, όλων εμάς που τον γνωρίσαμε, που τον ακούσαμε ή συνεργαστήκαμε μαζί του, οι στιγμές του ευκαιριακού κηρύγματος που άνοιγε με συζήτηση στο φτωχικό του γραφείο, στο κελί του.

ΠΟΙΟΣ απ’ όσους τον γνωρίσαμε μπορεί να ξεχάσει τη ζωντάνια του, τον παλμό του, τη μαχητικότητά του, το θάρρος του, την Πίστη του, την αγάπη του για την Ορθοδοξία και την Πατρίδα; Ποιος μπορεί να ξεχάσει την απλότητά του, την καλωσύνη του, τη ζεστασιά του χαρακτήρα του, το χάρισμά του να ενθαρρύνει και να παρηγορεί;

Όταν τον επαινούσαν για το έργο του, έλεγε ταπεινόφρονα:

—  Αυτό είναι έργο Θεού. Και χρησιμοποιεί σ’ αυτό ο Κύριος εμάς τους χαζούς...

Έλεγε μ’ άλλα λόγια αυτό που υπογραμμίζει και ο Απόστολος του Κυρίου: «τα μωρά του κόσμου ο Θεός εξελέξατο, ίνα τους σοφούς καταισχύνη».

Για τους περισσότερους η ζωή του στα τελευταία χρόνια είναι συνδεδεμένη με το Μοναστήρι, με την Ι. Μονή Ασωμάτων Πετράκη. Εκεί τον βλέπουμε να λειτουργεί, να κηρύττει, να μιλάει μετά τη λειτουργία με το εκκλησίασμα στο προαύλιο, να χαιρετάει ανοιχτόκαρδα, με χαμόγελο φεγγοβόλο, να προσκαλεί στο κελί του, για να προσφέρει καφέ. Ένας καφές που προσφερόταν μαζί με γόνιμη συζήτηση - κήρυγμα.

Είναι ακόμη συνδεδεμένη η ζωή του με την «Πανελλήνιο Ορθόδοξο Ένωση», με τον «Ορθόδοξο Τύπο», με το ίδρυμα και το ναό του Αγίου Νεκταρίου και Κοσμά του Αιτωλού στην Εκάλη.

Τα γράμματα, που αναφέρονται στο έργο του, τα οποία έρχονται στην εφημερίδα «Ορθόδοξος Τύπος» απ’ όλα τα μέρη του κόσμου, είναι συγκινητικά και φανερώνουν ότι ο μακαριστός Γέροντας ήταν ένας κληρικός, ένας θεολόγος με ευρύτατη απήχηση και πανορθόδοξο κύρος. Τώρα που ο Κύριος τον πήρε για να τον αναπαύσει, φαίνεται κάπως πιο ξεκάθαρα η φυσιογνωμία, το ανάστημά του, και το έργο του.

• Το μήνυμα που μας άφησε ο αείμνηστος πατήρ Χαράλαμπος φεύγοντας από τον κόσμο τούτο είναι να κρατήσουμε απαραχάρακτα τα δόγματα της Ορθοδοξίας. Να μένουμε πιστοί στην Παράδοση. Να καταγγέλλουμε τις σκοτεινές δυνάμεις του Αντιχρίστου, που εισβάλλουν στον τόπο μας με τις ποικίλες αιρέσεις.

Οι εκατοντάδες των βιβλίων που μας άφησε αλλά και τα ημιτελή κατάλοιπα του συγγραφικού του έργου, που ελπίζουμε συν Θεώ να ολοκληρώσει η Π.Ο.Ε. είναι μεγάλη συμβολή στο πνευματικό οπλοστάσιο της Ορθοδοξίας. Ας τιμήσουμε και με τη διάδοση του έργου του τη μνήμη του μακαριστού Γέροντα.

“Ο ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΑΡΧΙΜ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ”
ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΣΩΛΗΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΤΥΠΟΥ» ΑΘΗΝΑΙ 1996

πηγή

Το "Σύνθημα" της Μεγάλης Σαρακοστής

Πρωτοπρ. π. Γεωργίου Δορμπαράκη 

῾᾽Αποθώμεθα τά ἔργα τοῦ σκότους καί ἐνδυσώμεθα τά ὅπλα τοῦ φωτός᾽.
Το "σύνθημα"- προσανατολισμός πού ἀκούγεται καθ᾽ ὅλη τή διάρκεια τῆς Μ. Σαρακοστῆς εἶναι τό λόγιο τοῦ ἀποστόλου Παύλου, τό ὁποῖο καλεῖ σέ ἀποτίναξη τῶν σκοτεινῶν ἁμαρτωλῶν ἔργων μας καί σέ ἔνδυσή μας μέ τά ὅπλα τοῦ φωτός. ῾᾽Αποθώμεθα τά ἔργα τοῦ σκότους καί ἐνδυσώμεθα τά ὅπλα τοῦ φωτός᾽.
Τό πρῶτο πού μᾶς ἐπισημαίνει ὁ ἀπόστολος εἶναι ν᾽ ἀποδεχθοῦμε ὅτι πολύ συχνά βρισκόμαστε σέ κατάσταση σκότους, δηλ. ἁμαρτίας, γι᾽ αὐτό καί τά ἔργα μας εἶναι ἔργα ἁμαρτωλά. Κι εἶναι γεγονός ὄτι δέν ὑπάρχει ἄνθρωπος καί μάλιστα Χριστιανός, πού νά μήν ὁμολογεῖ μέ εὐκολία τήν ἁμαρτωλότητά του σ᾽ ἕνα γενικό καί ἀόριστο ἐπίπεδο. ῾Καί ποιός δέν εἶναι ἁμαρτωλός;᾽ ἀκοῦμε ἀπό τόν καθένα στήν ὅποια συζήτηση πού μποροῦμε νά κάνουμε μαζί του. Μιά τέτοια ὁμολογία ὅμως πού καλύπτεται κάτω ἀπό τήν ἀοριστολογία καί τή γενικολογία δέν φαίνεται νά εἶναι αὐτό πού ἔχει κατά νοῦ ὁ ἀπόστολος. Καί τοῦτο γιατί ἡ ἀόριστη ἀποδοχή τῆς ἁμαρτωλότητός μας κατά πᾶσα πιθανότητα λειτουργεῖ ὡς ἄλλοθι τῆς ἴδιας τῆς ἁμαρτίας μας, ἀφοῦ τελικά ὅλοι τό...ἴδιο κάνουμε καί στήν ἴδια κατάσταση βρισκόμαστε. Μέ ἄλλα λόγια ὁμολογοῦμε τήν ἁμαρτωλότητα τῆς ἀνθρώπινης φύσης μας γιά νά τή δικαιώσουμε ὡς κάτι τό φυσικό!

Ὁ ἀπόστολος ὅμως μέ τήν πρόσκλησή του ν᾽ ἀποτινάξουμε τά ἔργα τοῦ σκότους καί τῆς ἁμαρτίας δίνει δραματικό χαρακτήρα στό λόγο του:
ὅ,τι κάνουμε, ὅ,τι λέμε, ὅ,τι ἀκόμη σκεφτόμαστε, ἄν εἶναι ἀποκομμένο ἀπό τόν Χριστό, τήν πηγή τοῦ φωτός, εἶναι ἁμαρτία καί ἄρα σκοτάδι. Τελικῶς, ὁ μή ἐν Χριστῷ ἐνεργῶν ζεῖ καί κινεῖται στήν ἀνυπαρξία, ἔστω κι ἄν φαίνεται σπουδαῖο καί σημαντικό αὐτό πού ἐπιτελεῖ στόν κόσμο. Κι ἴσως ἡ ἐποχή μας εἶναι τέτοια ἐποχή ἀνυπαρξίας ἀπό πλευρᾶς πνευματικῆς, ἀφοῦ ὄχι μόνον οἱ ἐκτός τῆς ᾽Εκκλησίας, ἀλλά πολλές φορές καί οἱ ἴδιοι οἱ Χριστιανοί ζοῦμε καί συμπεριφερόμαστε σά νά μήν ἔχουμε καμμία σχέση μέ τόν Χριστό, σά νά εἴμαστε στήν πρό Χριστοῦ ἀκόμη ἐποχή. Πρόκειται γιά τήν κατάσταση τῆς ἐκκοσμίκευσης, ὅπως ἔχει ἐπισημανθεῖ πρό πολλοῦ, κατά τήν ὁποία ἔχει ἀποδεσμευτεῖ ἡ ζωή μας ἀπό τήν παρουσία τοῦ Χριστοῦ καί συνεπῶς ἡ ἀθεΐα μέ τήν πρακτική της μορφή εἶναι τό γνώρισμα τῆς ζωῆς μας.
Ἡ τραγικότητα ὅμως τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἔχει ὑποδειχθεῖ ἤδη ἀπό τόν Κύριο: εἶναι ζωή ἐν θανάτῳ. ᾽Εκεῖνος πού δέν προσδιορίζεται στή ζωή του ἀπό τίς προϋποθέσεις τοῦ Χριστοῦ στήν πραγματικότητα εἶναι νεκρός. Τά λόγια ᾽Εκείνου ἐν προκειμένῳ ἠχοῦν πολύ ξερά καί πένθιμα: ῾῎Αφες τούς νεκρούς θάψαι τούς ἑαυτῶν νεκρούς᾽. Εἶναι νεκρός ὅποιος δέν Τόν ἀποδέχεται καί δέν θέλει νά Τόν ἀκολουθεῖ ὡς μαθητής Του. Νά ἀποθέσουμε λοιπόν τά ἔργα τοῦ σκότους σημαίνει νά πετάξουμε ἀπό πάνω μας κάθε τι πού ἀποτελεῖ κεντρί τοῦ θανάτου, κάθε τι πού μᾶς στερεῖ τήν ἰκμάδα τῆς ζωῆς. Πῶς θά γίνει αὐτό; Μέ ποιόν τρόπο μποροῦμε νά ξεφύγουμε ἀπό τά θανατερά αὐτά δίχτυα; Ὁ ἀπόστολος εἶναι σαφής καί κατηγορηματικός: μόνο μέ τή στροφή μας πρός τό φῶς. ῾᾽Ενδυσώμεθα τά ὅπλα τοῦ φωτός᾽. Μόνο μέ τό θετικό ξεπερνιέται τό ἀρνητικό. Τό σκοτάδι δέν... σκοτώνεται πυροβολώντας το. Κατά φυσικό τρόπο ἐξαφανίζεται, μόλις ἔρχεται τό φῶς. Ἡ νύχτα πάντα ὑποχωρεῖ, μόλις ξεπροβάλλει ἡ αὐγή καί ὁ ἥλιος. ῎Ετσι καί τό σκότος τῆς ἁμαρτίας ἐξαφανίζεται, μόλις ὁ ἄνθρωπος στραφεῖ πρός τό φῶς τό πνευματικό, πρός τόν Ἥλιο τῆς Δικαιοσύνης, τόν Κύριο ᾽Ιησοῦ Χριστό. Καί στροφή πρός τό φῶς σημαίνει ἔνδυση τοῦ ᾽Ι. Χριστοῦ, ὅπως τό λέει καί ὁ ἴδιος ὁ ἀπόστολος: ῾᾽Ενδύσασθε τόν Κύριον ᾽Ιησοῦ Χριστόν᾽.
᾽Εδῶ ἀναφύεται ὅμως κάποιο πρόβλημα: πῶς καλοῦμαι ὁ Χριστιανός νά ντυθῶ τόν Χριστό, ἀφοῦ ἤδη εἶμαι ἐνδεδυμένος μέ Αὐτόν λόγω τοῦ βαπτίσματός μου; Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἔχει ἀποκαλύψει ὅτι ῾ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε᾽. Πῶς λοιπόν νά ντυθῶ τό ἴδιο ἔνδυμα μέ τό ὁποῖο ἤδη εἶμαι καλυμμένος; Γιά μᾶς τούς Χριστιανούς λοιπόν πού εἴμαστε ἐνδεδυμένοι τόν Κύριο, ἡ προτροπή τοῦ ἀπ. Παύλου πρέπει νά ἐννοηθεῖ ὡς ἐπανεύρεση τοῦ ἐνδύματός μας. Καί μετά τό βάπτισμα δυστυχῶς ἁμαρτάνουμε. Ἡ ἀμέλειά μας μᾶς κάνει νά ξεφτίζουμε αὐτό πού πάντα ἔπρεπε νά διατηρεῖται καινούργιο. ῎Αρα ντύνομαι τόν Χριστό σημαίνει, γιά μένα τόν βαπτισμένο, ζωή μετάνοιας. Καλοῦμαι νά ζῶ ἐν μετανοίᾳ γιά νά καθαρίζω τό ἔνδυμα πού ἔλαβα στό βάπτισμα. Γι᾽ αὐτό ἄλλωστε τή μετάνοια χαρακτηρίζουν οἱ Πατέρες μας ὡς ἀνανέωση τοῦ βαπτίσματος καί δεύτερο βάπτισμα. Σταματῶ λοιπόν νά εἶμαι στό σκοτάδι, ὅταν παίρνω τό δρόμο τῆς μετάνοιας, μέ τήν ὁποία καί πάλι ξαναβρίσκω τόν ἀληθινό μου ἑαυτό, τό φῶς πού μέ πλημμύρισε τήν ἡμέρα τῆς ἀναγεννήσεώς μου μέ τήν ἔνταξή μου στήν ᾽Εκκλησία.
Κι αὐτή ἡ ἐπανεύρεση τοῦ ἐνδύματος διά τῆς μετανοίας εἶναι ζωή δύναμης καί ἐξουσίας. Γιατί, λέει, ῾ἐνδύσασθε τά ὅ π λ α τοῦ φωτός᾽. Τό φῶς τοῦ Χριστοῦ μᾶς δίνει ὅπλα καί φανερώνει τήν ἐξουσία πού λάβαμε ὡς τέκνα πιά Θεοῦ. ῾Ὅσοι ἔλαβον τόν Χριστόν ἔδωκεν αὐτοῖς τήν ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι᾽. Ποιά εἶναι αὐτά τά ὅπλα; Εἶναι ἡ πανοπλία τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, ἡ πανοπλία τοῦ Σταυροῦ. Ὁ ὑμνογράφος τῆς ᾽Εκκλησίας μας, βασισμένος σέ ἀνάλογη περιγραφή τοῦ ἀπ. Παύλου, ἀναγγέλλει: ῾Τό στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέωκται. Οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε...Καί ἀναλαβόντες τήν πανοπλίαν τοῦ Σταυροῦ, τῷ ἐχθρῷ ἀντιμαχησώμεθα, ὡς τεῖχος ἄρρηκτον κατέχοντες τήν πίστιν, καί ὡς θώρακα τήν προσευχήν, καί περικεφαλαίαν τήν ἐλεημοσύνην. ᾽Αντί μαχαίρας τήν νηστείαν, ἥτις ἐκτέμνει ἀπό καρδίας πᾶσαν κακίαν᾽. ( Τό στάδιο τῶν ἀρετῶν ἔχει ἀνοίξει. Ὅσοι θέλετε νά ἀγωνιστεῖτε εἰσέλθετε... Καί ἀφοῦ φορέσαμε τήν πανοπλία τοῦ Σταυροῦ, ἄς πολεμήσουμε τόν ἐχθρό, ἔχοντας τήν πίστη σά στέρεο τεῖχος καί σά θώρακα τήν προσευχή καί περικεφαλαία τήν ἐλεημοσύνη. Στή θέση τοῦ μαχαιριοῦ τή νηστεία, ἡ ὁποία βγάζει ἀπ᾽τήν καρδιά κάθε κακία).
Πίστη, προσευχή, ἀγάπη κι ἐλεημοσύνη, νηστεία: νά τά ὅπλα τῆς πνευματικῆς μας πανοπλίας, μέ τά ὁποῖα καλούμαστε νά βαδίσουμε κατά τήν εὐλογημένη περίοδο τῆς Μ. Σαρακοστῆς, ἀλλά καί καθ᾽ ὅλη τή ζωή μας. Δέν ἔχουμε παρά νά συναισθανθοῦμε τήν ἐξουσία πού μᾶς ἔχει δοθεῖ καί νά τήν ἐνεργοποιήσουμε. Τό τέλος προβάλλει ἐμπρός μας λαμπρό καί γεμάτο χάρη: ἡ συμμετοχή μας στήν ᾽Ανάσταση, ἡ πληρότητα τῆς ἔνταξής μας στή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, τήν ἀληθινή πατρίδα μας!
Καλή Σαρακοστή καί Καλή ᾽Ανάσταση!

πηγή

Αρχιμ. π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος

Το ιστολόγιο μας, συνεχίζει το αφιέρωμα τιμής στους κληρικούς που ποτέ δεν εμφανίστηκαν με την αλαζονεία της αρετής αλλά απόμειναν μέσα στην ταπείνωση της αμαρτολότητας που όλοι μας σέρνουμε πίσω μας. Και στάθηκαν δίπλα στο Λαό του Θεού και σε κάθε πονεμένο άνθρωπο. Το αφιέρωμα μας σήμερα είναι στον Αρχιμ. π Χαράλαμπο Βασιλόπουλο.

Αρχιμ. π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος

 ΜΕΡΟΣ Α' 

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ

(Μιχάλης Τσώλης - Εκδόσεις Ορθόδοξος Τύπος)

Ο ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΣ Αρχιμανδρίτης π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος γεννήθηκε το 1910 στην Ανάληψη Τριχωνίδος από ευσεβείς γονείς πολύτεκνης οικογένειας. Ο πατέρας του ονομαζόταν Δημήτριος και η μητέρα του Σπυριδούλα. Εκεί, στη γενέτειρά του, έζησε τα παιδικά του χρόνια και εκεί άντλησε η παιδική του ψυχή τα πρώτα χριστιανικά βιώματα, κοντά στα ξωκλήσια και στο Μοναστήρι του Αϊγιάννη του Προδρόμου. Εκεί πρωτοδιάβασε βίους Αγίων, των οποίων η επίδραση, όπως ο ίδιος έλεγε, ήταν αποφασιστική για τη μετέπειτα πορεία της ζωής του.

Μετά τις γυμνασιακές του σπουδές στο Γυμνάσιο Ναυπάκτου, απ’ όπου αποφοιτά τα 1928, έρχεται στην Αθήνα με συγκεκριμένο προσανατολισμό και μεγάλη δίψα να σπουδάσει Θεολογία. Τελειώνει τη Θεολογική Σχολή Αθηνών το 1933. Γίνεται θεολόγος με ιερό πόθο να καταστεί κήρυκας του Ευαγγελίου και όχι να διαλέξει τα στενά όρια μιας επαγγελματικής αξιοποιήσεως του πτυχίου. Δε φιλοδοξεί δηλαδή ν’ ακολουθήσει τη σταδιοδρομία ενός εκπαιδευτικού, καθηγητού των θρησκευτικών.

• ΝΕΟΣ με ορμή, με χαρίσματα με οράματα για μια καλύτερη κοινωνία, που μπορεί να στηριχθεί μόνο στη διδασκαλία του Χριστού, αποφασίζει να γίνει ιεροκήρυκας, δάσκαλος σε πλατειά βάση.

Το κήρυγμά του δεν ακολουθεί καλούπια, τυποποιημένα πρότυπα, στείρες μεθόδους. Είναι κήρυγμα που μιλάει στην ψυχή του λαού. Έχει μια ζωντάνια και αμεσότητα, που αναγνωρίζουν από την πρώτη στιγμή οι δάσκαλοί του. Έχει ο Λόγος του το χάρισμα της ζεστής επικοινωνίας με το ακροατήριο. Αγγίζει τις ψυχές τους.

Με άδεια των κατά τόπους Αρχιερέων εργάζεται στις Μητροπόλεις Πατρών, Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, Κορινθίας, Λευκάδος, Ιθάκης, Ναυπακτίας και Ευρυτανίας, Άρτης, Ιωαννίνων, Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης, και Εδέσσης.

Κατά τα έτη 1936 - 1937 υπηρετεί ως ιεροκήρυκας κατηχητής στη Μητρόπολη Αιτωλοακαρνανίας. Πάνω όμως στους πρώτους ενθουσιασμούς και τα πρώτα μεγάλα σκιρτήματα και οράματα της ιερής αποστολής του, έρχεται η μπόρα του Ελληνοϊταλικού πολέμου. Στο μεγάλο αυτό Έπος του 1940 παίρνει μέρος ως υπαξιωματικός στην πρώτη γραμμή. Ζωντανή ιστόρηση γεγονότων από το Αθάνατο Έπος καταγράφονται στο βιβλίο του: «ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ '40».

Στα μαύρα χρόνια της Κατοχής που επακολούθησαν, τον βρίσκουμε στα Γιάννενα αγωνιστή, να κρατάει αναμμένη τη λυχνία της εθνικής περηφάνειας, της Ορθοδοξίας και της αντίστασης κατά της τυραννίας. Εκεί έρχεται αντιμέτωπος με τις Αρχές Κατοχής και για την Εθνική δράση του καταδικάζεται σε θάνατο. Για την αντιστασιακή του δράση κατά των κατακτητών βεβαιώνει και ο μακαρίτης Κωνσταντίνος Μακρυνιώτης του Mιx., που είχε διατελέσει κατά τα έτη 1942 μέχρι τον Μάιο του 1944 Διοικητής Χωροφυλακής Ιωαννίνων. Ο Μακρυνιώτης, που έγινε αργότερα Αρχηγός της χωροφυλακής, έγραφε, μεταξύ άλλων, στις 4.3.67 για τον μακαριστό Γέροντα και τα παρακάτω:

• «— Γνωρίζω και βεβαιώ ότι ο ήδη Αρχιμανδρίτης Βασιλόπουλος Χαράλαμπος, ιεροκήρυξ, όστις κατά το έτος 1943 ήτο λαϊκός, είχε αναπτύξει εθνοπρεπή δραστηριότητα εις την πε­ριοχήν Ηπείρου και εδιώχθη υπό των αρχών Κατοχής...».

Από το Φεβρουάριο του 1944 μέχρι την 1η Ιουνίου του 1956 εργάζεται ως ιεροκήρυκας κατηχητής στην Αιτωλοακαρνανία.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ με το κήρυγμα αναπτύσσει θαυμαστή κοινωνική δραστηριότητα στην περιοχή αυτή. Για την εξύψωση του βιοτικού επιπέδου της υπαίθρου ιδρύει το 1947, στους Παπαδάτες Μακρυνείας, εργαστήριο κοπτικής και ραπτικής, υφαντικής και πλεκτικής για τα άπορα κορίτσια. Κάτι παρόμοιο κάνει αργότερα (1954) στο Θέρμο της Τριχωνίδος. Φροντίζει επίσης για τη λειτουργία στα χωριά αυτά νυχτερινών σχολείων για τους αναλφάβητους.

Το 1948 οργανώνει στη Μακρυνεία πρότυπο αγρόκτημα με πτηνοτροφείο, Μελισσοκομείο, Ζωοτεχνικό τμήμα και Φυτώριο οπωροφόρων δένδρων για τη διάδοση της δενδροκομίας.

Στα χωριά που περιοδεύει κηρύττοντας βλέπει και τις ανθρώπινες ανάγκες και κάνει ό,τι μπορεί ώστε να γίνει η ζωή τους καλύτερη. Επιχειρεί γεωτρήσεις σ’ αναζήτηση νερού. Επιστρατεύει για το σκοπό αυτό κατοίκους των χωριών. Και η επιμονή του στέφεται μ’ επιτυχία παρά τις προσωρινές μεμψιμοιρίες και απογοητεύσεις. Έτσι υπάρχουν σήμερα πλούσιες πηγές νερού που φέρουν την ονομασία του επιθέτου του, «Βρύσες Βασιλόπουλου».

 Η ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΟΥ

Εισέρχεται έπειτα ώριμος στον ιερό κλήρο. Χειροτονείται Διάκονος στον κατάμεστο ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος Αγρινίου από το Μητροπολίτη Αιτωλοακαρνανίας Ιερόθεο, στις 20 Μαΐου 1951, ημέρα Κυριακή.

Την επόμενη ημέρα 21 Μαΐου 1951, χειροτονείται Πρεσβύτερος, και του απονέμεται το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτου και το λειτούργημα του Πνευματικού, στον Ιερό Ναό Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης της ομώνυμης Κοινότητας της Επαρχίας Τριχωνίδος.

Ο ίδιος ο μακαριστός Ιερόθεος γράφει σε πιστοποιητικό που χορηγήθηκε στον π. Χαράλαμπο τα παρακάτω:

• «Ο πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Χαράλαμπος Βασιλόπουλος του Δημητρίου... κεχειροτόνηται υφ’ ημών τη χάριτι του Παναγίου και Τελεταρχικού Πνεύματος εις Πρεσβύτερον τη εικοστή πρώτη Μαΐου του χιλιοστού ενεακοσιοστού πεντηκοστού πρώτου (1951) έτους εν τω Αγίω και πανσέπτω Ναώ Αγίου Κωνσταντίνου της ομωνύμου Κοινότητος της Επαρχίας Τριχωνίδος, ανετέθη δε αυτώ το της Πνευματικής πατρότητος λειτούργημα τη αυτή ημέρα».

Έτσι, από τη χρονολογία αυτή, στο κήρυγμα και στη γενικότερη κοινωνική δράση του, προστίθεται και το ιερό λειτούργημα της Ιερωσύνης και συγχρόνως το βαρύ και υπεύθυνο πνευματικό έργο του εξομολόγου, στη Μητροπολιτική περιφέρεια της Αιτωλοακαρνανίας και στο Αγρίνιο ειδικότερα.

 
Στην Αθήνα

ΑΛΛΑ το πιο μεγάλο κεφάλαιο της ακάματης δραστηριότητός του, το πιο λαμπρό στάδιο πνευματικών αγώνων, αρχίζει με τον ερχομό του στην Αθήνα. Επίκεντρό του αρχικά εδώ είναι το μικρό εκκλησάκι στην οδό Ρόμβης. Εκεί εξομολογεί, κηρύττει, διδάσκει, κατευθύνει. Εκεί ρίχνει την καλή ζύμη, διευρύνει τον κύκλο των γνωριμιών του, προσανατολίζεται σε νέες δραστηριότητες και βάζει σ’ ενέργεια προγράμματα άμυνας και προβολής της Ορθοδοξίας.

• ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΕΙ πολύ γρήγορα ότι λειτουργεί ένας μηχανισμός σκοτεινών δυνάμεων που αποσκοπεί, με ξενικές προπαγάνδες και σκοτεινές αντίχριστες αιρέσεις, να διαβρώσει την Ορθοδοξία και την Ελλάδα. Βλέπει ότι οι αιρέσεις αυτές δρουν ολέθρια για την Πίστη και την Πατρίδα και παράλληλα διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει ένα επιτελικό όργανο, που να ενημερώνει και να ξεσκεπάζει αυτές τις επικίνδυνες αιρέσεις.

• Αυτή η πραγματικότητα τον οδηγεί στην ίδρυση της «Πανελληνίου Ορθοδόξου Ενώσεως» (Π.Ο.Ε.), το 1959 στην Αθήνα, σωματείο που στη συνέχειά του έχει να επιδείξει πλούσια χριστιανική και αντιαιρετική δράση.

• Η αντιαιρετική αυτή δραστηριότητα έπρεπε να υποστηρίζεται και από ένα δημοσιογραφικό όργανο, από μια εφημερίδα. Ωραίος και θεάρεστος στόχος που όμως προσέκρουε, όπως ο αείμνηστος έλεγε, «στον αργύρη», δηλαδή στα οικονομικά. Και όμως το τόλμημα έγινε το 1961. Έγινε η έκδοση της εφημερίδας και συνεχίζει έκτοτε την έκδοσή της, δίνοντας μάχες και καταγγέλλοντας σκοτεινά σχέδια κατά της Ορθοδοξίας. Η εφημερίδα αυτή, παρά τις ατέλειές της και τα τυχόν λάθη της, εξακολουθεί να είναι ένα έγκυρο και σοβαρό όργανο Ορθοδόξου αγώνος.

Ηγούμενος

•   Από το 1962 μέχρι το 1968 διετέλεσε Ηγούμενος στην Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη, απ’ όπου απομακρύνθηκε κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

Εν τω μεταξύ ο αντιαιρετικός αγώνας παίρνει σάρκα και οστά. Στην αίθουσα της «Πανελληνίου Ορθοδόξου Ενώσεως» (Π.Ο.Ε) γίνονται συγκεντρώσεις Χριστιανών και ακούγονται πύρινα τα κηρύγματα του μακαριστού π. Χαραλάμπους, που ξεσκεπάζει τις σκοτεινές δυνάμεις, που καταγγέλλει τους εχθρούς της Ορθοδοξίας και του Έθνους.

• Δε φτάνουν όμως τα κηρύγματα, οι ομιλίες και τα δημοσιεύματα του «Ορθοδόξου Τύπου». Χρειάζονται και βιβλία. Βιβλία μικρά και μεγάλα. Βιβλία φθηνά, ευκολοδιάβαστα από το λαό, που να τον πληροφορούν τι μεθοδεύουν οι σκοτεινές δυνάμεις, που να τον προετοιμάζουν για άμυνα και μάχη υπέρ της Ορθοδοξίας και του Έθνους.

Τα μεγάλα ξεσκεπάσματα

ΑΡΧΙΖΕΙ, λοιπόν, τότε ο μακαριστός π. Χαράλαμπος τα μεγάλα ξεσκεπάσματα. Με αδιάσειστα στοιχεία αποκαλύπτει και καταγγέλλει τις σκοτεινές δυνάμεις, τις αιρέσεις και όλα τα κυκλώματα που κρύβονται πίσω από αυτές.

Το μικρό τυπογραφείο του «Ορθοδόξου Τύπου», που ήταν τότε στην οδό Ζωοδόχου Πηγής 109, δουλεύει εντατικά. Εκδίδονται τα αποκαλυπτικά βιβλία: «Ξεσκέπασμα της Μασωνίας», το «Ξεσκέπασμα των Ιεχωβάδων». Και ακολουθεί έπειτα το 1971 το βιβλίο «Ο Οικουμενισμός χωρίς μάσκα», ένα βιβλίο - βόμβα, που ξεσκεπάζει τους σκοτεινούς μηχανισμούς που επιδιώκουν και μεθοδεύουν την ένωση της Ορθοδοξίας με τον Παπισμό.

 Ακάματη δραστηριότητα

Στην πολύπλευρη ακάματη δραστηριότητά του δεν ξέρει κανείς τι να προτάξει. Οπωσδήποτε όμως κορυφαία θέση παίρνει η δραστηριότητά του ως σπουδαίου και πολυγραφότατου συγγραφέα.

ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ του έργο αποτελούν εκατοντάδες βιβλία. Απ’ αυτά το σπουδαιότερο, νομίζουμε, είναι το πεντάτομο έργο του «Η Αποκάλυψη Εξηγημένη» καθώς και «Η Αγία Γραφή Εξηγημένη», δηλαδή «Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον» και «Το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον».

ΕΠΙ ΠΕΝΗΝΤΑ περίπου χρόνια Χριστιανικής και εθνικής δράσεως δίνει υπέρ Χριστού και Πατρίδος και την ύστατη ικμάδα της ζωής του, χωρίς να παραπονείται που δεν έγινε Αρχιερέας, χωρίς να κρατάει κακία, διότι πότε του αφαιρούσαν το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτου και πότε του απαγόρευαν να κηρύττει!

Η έντονη πνευματική εργασία, οι παλιές, πολύχρονες και κοπιαστικές πορείες, οι αγωνίες, οι πολύπλευρες αντιξοότητες και φροντίδες κλόνισαν την υγεία του που είχαν πλήξει παλαιότερα πλευρίτιδες. Κλονίστηκε η γενναία και ανυποχώρητη καρδιά του. Την κούρασαν οι αγρυπνίες και οι κακουχίες, ο ασκητικός βίος.

Και ο θάνατος τον βρήκε στις επάλξεις, τέσσερες μέρες μετά την ονομαστική του γιορτή, ξημερώματα Κυριακής, 14 Φεβρουαρίου 1982, αφού στο ταπεινό γραφείο του ήταν ακόμα απλωμένα τα χειρόγραφά του. Τον πήρε ο Θεός, αφού, με την ευκαιρία της γιορτής του, αποχαιρέτησε τ’ αγαπημένα του πρόσωπα που τον είχαν επισκεφθεί.

Η νεκρώσιμη ακολουθία του εκδημήσαντος εις Κύριον, π. Χαράλαμπου έγινε στην Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη της οποίας ο μεταστάς ήταν αδελφός και πρώην Ηγούμενός της, τη Δευτέρα 15 Φεβρουαρίου 1982. Κατά την ημέρα εκείνη τόσο ο ιερός Ναός όσο και το προαύλιο και ο γύρω χώρος του Μοναστηριού είχαν κατακλυσθεί από μεγάλο πλήθος κληρικών και λαϊκών. Στα βλέμματα όλων ήταν ολοφάνερη η συγκίνηση και η αγάπη για το μεγάλο αγωνιστή ιερωμένο. Ο πατήρ Χαράλαμπος ετάφη την ίδια μέρα στη γενέτειρά του Ανάληψη Τριχωνίδος.

Πολλοί, μεταξύ των οποίων και ο γράφων, είχανε τη γνώμη ότι η ταφή του έπρεπε να γίνει στην Αθήνα. Και τούτο διότι εδώ ο αείμνηστος π. Χαράλαμπος κορύφωσε την πνευματική του δραστηριότητα. Εδώ αναδείχθηκε πανελλήνια ως συγγραφέας ερμηνευτικών και αποκαλυπτικών βιβλίων, ως αγωνιστής της Ορθοδοξίας και πολέμιος των αιρέσεων.

Στην επικήδεια ομιλία για το μακαριστό πατέρα Χαράλαμπο, εξαίροντας την προσωπικότητα του εκλιπόντος, ο Σεβασμιώτατος - Μητροπολίτης τότε - Εδέσσης Καλλίνικος, που έχει ήδη εκδημήσει εις Κύριον, έλεγε μεταξύ άλλων:

• «... Ου παύεται λαλών τον λόγον του Θεού. Συνεχώς αγωνίζεται. Κηρύσσει, εμπεδώνει την αγάπη, εξομολογεί, ιερουργεί. Τον παρακολουθούν ασθένειαι. Αγωνίζεται, θα έλεγα στήθος προς στήθος, με τας ασθενείας.

Δεν υποκύπτει, διότι στους αγώνες τους πνευματικούς, όπως έλεγε ο Άγιος Χαράλαμπος, δεν έχουν θέσι αι σωματικαί δυνάμεις, αλλά αι πνευ­ματικαί. ..

» Ήτο ασυμβίβαστος. Έτσι είναι να πω οι τσολιάδες, έτσι είναι όσοι είναι αγωνισταί. Οι άλλοι εις πάσαν κατάστασιν φωνάζουν «ζήτω», για να εξευτελίζουν τον εαυτόν τους ...

Όχι, ο π. Χαράλαμπος ηγωνίσθη τον αγώνα τον καλόν και τέλος, αφού επάλαισε με την νόσον, έφυγε από τον κόσμον αυτόν…     

» Αδελφοί μου, το παράδειγμα του σεβαστού και αγαπητού π.  Χαραλάμπους ας μας συνετίζη.

Ας ανάψη μέσα μας φλόγα ιεραποστολική. Κληρικοί και λαϊκοί όλοι στον αγώνα τον καλόν να σώσουμε τον τόπον μας δια Ιησού Χριστού... να μείνωμε εις τας παραδόσεις του Έθνους μας, να μείνωμε πιστοί εις εκείνα που έλεγε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός:"Χριστός και ψυχή σας χρειάζονται"— ».

* * *

Για την προσωπικότητα του αειμνήστου Γέροντος π. Χαραλάμπους, ο αιδεσιμώτατος  π. Ιωάννης Διώτης, εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονος Αχαρνών κατά την επικήδεια ομιλία τόνισε μεταξύ άλλων:

• «... Ο πατήρ Χαράλαμπος υπήρξε μεγάλη εκκλησιαστική προσωπικότης, όχι μόνον με Πανελλήνιον, αλλά με Πανορθόδοξον ακτινοβολίαν. Οι αγώνες του δικαιώνονται συνεχώς από τα πράγματα. Εσκέπτετο με διορατικότητα και ενεργούσε με προοπτικήν. Ζητήματα τα οποία είχεν αντιμετωπίσει δημόσια προ 20 και 25 ετών και δια τα οποία, ως καλώς ενθυμούμεθα, είχε χαρακτηρισθή τότε ως φανατικός και υπερβολικός, αποτελούν τώρα φλέγοντα προβλήματα της Εκκλησίας...

» Φεύγει εκ του ματαίου τούτου κόσμου και εκδημεί προς Κύριον παμπτωχότατος, όπως εγεννήθη γυμνός...».

 * * *

Στο επίσημο περιοδικό «Εκκλησία» δημοσιεύθηκε θερμό σχόλιο για την προσωπικότητα του μακαριστού π. Χαραλάμπους μετά την προς Κύριο εκδημία του. Στο σχόλιο αυτό υπογραμμιζόταν μεταξύ άλλων:

• «... Ο πατήρ Χαράλαμπος έδρασε κατ’ αρχάς ως λαϊκός κήρυξ και κατηχητής, αναπτύξας λαμπράν κοινωνικήν δράσιν, και εν συνεχεία ως κληρικός, ως εξομολόγος και πνευματικός οδηγός, ως εμψυχωτής της αγωνιστικής εφημερίδος «Ορθόδοξος Τύπος», ως συγγραφεύς αναριθμήτων μικρών και μεγάλων βιβλίων, ως πολέμιος των αιρέσεων, πάσης κακοδοξίας και τάσεως, την οποίαν εν τω φλογερώ ζήλω του θα εθεώρει ως επικίνδυνον δια την Ελληνορθόδοξον Παράδοσιν, και ως ανιδιοτελήςμοναχός, όστις διέθετε τα εκ των συγγραφών κέρδη δια την επιτυχίαν των ιεραποστολικών σκοπών...».

«Μακάριοι οι νεκροί οι εν Κυρίω αποθνήσκοντες απ’ άρτι» (Αποκ. ιδ’13).

Αυτός ο πιο πάνω ουρανόσταλτος λόγος της θείας Αποκαλύψεως ταιριάζει στον αείμνηστο, πολυσέβαστο Γέροντα Αρχιμανδρίτη π. Χαράλαμπο Βασιλόπουλο, που ανάλωσε τη ζωή του στην υπηρεσία της Εκκλησίας και της Πατρίδος.

Αυτός ο λόγος, αυτή η υπόσχεση του Θεού, για ευτυχές πέρασμα από τον κόσμο τούτο τον πλήρη δεινών και αντιξοοτήτων, στην ευτυχισμένη αιωνιότητα «ένθα απέδρα πάσα οδύνη, λύπη και στεναγμός», ισχύει για τους αγωνιστάς της Πίστεως, για τους ασυμβίβαστους προμάχους της Ορθοδοξίας, για τους πορευομένους στο δρόμο που καθηγίασαν οι Μάρτυρες και οι Πατέρες.

Πιστεύουμε ότι ο αείμνηστος Αρχιμανδρίτης π. Χαράλαμπος Βασιλόπουλος ανήκει στους «μακάριους», που με την κοίμησή τους καλούνται από την ουράνια φωνή, «ίνα αναπαύσωνται εκ των κόπων αυτών» (αποκ. ιδ’ 13).

πηγή

Άγιοι Χρύσανθος και Δαρεία

Ζῶσι Χρύσανθος καὶ Δαρεία ἐν πόλῳ, Κἂν ἐκπνέωσι, ζῶντες εἰσδύντες βόθρῳ. Χῶσαν συζυγίην δεκάτῃ ἐνάτῃ ὁμόλεκτρον.

Βιογραφία Οι Άγιοι Μάρτυρες Χρύσανθος και Δαρεία έζησαν κατά τους χρόνους του βασιλέως Νουμεριανού (243 - 284 μ.Χ.). Ο Άγιος Χρύσανθος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια και ήταν υιός επιφανούς ειδωλολάτρου, του Πολέμωνος. Όμως κατηχήθηκε στην χριστιανική πίστη από κάποιο Χριστιανό και βαπτίσθηκε. Όταν ο πατέρας του πληροφορήθηκε το γεγονός, τον φυλάκισε και, για να τον αποσπάσει από την χριστιανική πίστη, του έδωσε για γυναίκα του την ωραία Δαρεία, η οποία καταγόταν από την Αθήνα και ήταν ειδωλολάτρισσα. Αντί όμως να προσελκύσει η Δαρεία τον σύζυγό της Χρύσανθο στην ειδωλολατρία, συνέβη το αντίθετο. Πίστεψε κι αυτή στον Χριστό και βαπτίσθηκε. Τότε τους κατήγγειλαν στον ύπαρχο Κελερίνο, ο οποίος τους παρέδωσε στον τριβούνο (διοικητή τάγματος) Κλαύδιο. Το μαρτύριο άρχισε. Αλλά η καρτερία και η επιμονή των μαρτύρων εξέπληξε τον Κλαύδιο, ο οποίος μαζί με την σύζυγό του Ιλαρία, τους υιούς του Ιάσονα και Μαύρο και τους στρατιώτες του (βλέπε ίδια ημέρα) πίστεψε στον Χριστό. Στην συνέχεια έριξαν τους Αγίους Χρύσανθο και Δαρεία μέσα σε λάκκο και τους ενταφίασαν ζωντανούς. Ήταν το έτος 283 μ.Χ.

Ἀπολυτίκιον  (Κατέβασμα) Tὴν σύμπνουν ξυνωρίδα τῶν μαρτύρων τιμήσωμεν, Χρύσανθον ἁγνείας τὸ ἄνθος καὶ Δαρείαν τὴν πάνσεμνον· τῇ πίστει ἑνωθέντες γὰρ σεπτῶς, ἐδείχθησαν τοῦ Λόγου κοινωνοί, ἐναθλήσαντες νομίμως ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ σῴζουσι τοὺς ψάλλοντας· δόξα τῷ ἐνισχύσαντι ὑμᾶς, δόξα τῷ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι δι' ἡμῶν πᾶσιν ἰάματα. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Ἦχος γ’. Θείας πίστεως. Θείας πίστεως, τῇ ἐπιγνώσει, πᾶσαν ἔλιπες, πατρῴαν πλάνην, καὶ Χριστῷ κατηκολούθησας Χρύσανθε, ᾧ καὶ προσάγεις Δαρείαν τὴν πάνσεμνον, καὶ σὺν αὐτῇ τὸν ἀγῶνα ἐτέλεσας. Μεθ' ἧς πρέσβευε, δοθῆναι τοῖς σὲ γεραίρουσι, πταισμάτων ἱλασμὸν καὶ μέγα ἔλεος. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε. Οἱ Μάρτυρές σου Κύριε, ἐν τῇ ἀθλήσει αὐτῶν, τὸ στέφος ἐκομίσαντο τῆς ἀφθαρσίας, ἐκ σοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· σχόντες γὰρ τὴν ἰσχύν σου, τοὺς τυράννους καθεῖλον· ἔθραυσαν καὶ δαιμόνων τὰ ἀνίσχυρα θράση. Αὐτῶν ταῖς ἱκεσίαις Χριστέ ὁ Θεός, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Κοντάκιον Ἦχος α’. Χορὸς Ἀγγελικός. Ὡς κρίνον χρυσαυγές, τήν ὀσμήν εὐσεβείας, ἐμπνεύσας δαψιλῶς, Χρύσανθε Ἀθλοφόρε, πρὸς γνῶσιν σωτήριον, τήν Δαρείαν ἐφείλκυσας, μεθ᾽ἧς ἤθλησας, καὶ τὸν ἀρχέκακον ὄφιν, τροπωσάμενος, πρός ἀκηράτους παστάδας, ἀξίως ἐπήρθητε. Κάθισμα Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα. Τὸ ὡραιότατον κάλλος ἐπόθησας καὶ τὰ ὁρώμενα κάλλη παρέδραμες, καὶ προσηγάγω τῷ Χριστῷ, χρυσέοις Μάρτυς λόγοις σου, Χρύσανθε μακάριε, τὴν Δαρείαν τὴν ἔνδοξον, ἄθλους διανύσασαν, καὶ τυράννους αἰσχύνασαν, μεθ' ἧς ἡμῶν μνημόνευσε πάντων, τῶν πίστει τελούντων τὴν μνήμην ὑμῶν. Μεγαλυνάριον Σύμφρονες ὁμόζυγοι Ἀθληταί, οἱ τοῦ Ζωοδότου, πειθαρχήσαντες τῷ ζυγῷ, χαίρετε ἀπαύστως, Χρύσανθε καὶ Δαρεία, τῆς παγκαλοῦς ἁγνείας, τερπνὰ ἀλάβαστρα.

Άγιοι Κλαύδιος ο Τριβούνος, Ιλαρία η σύζυγος του και τα παιδιά τους Ιάσων και Μαύρος

Εις τον Κλαύδιον Φυγὼν θάλασσαν Κλαύδιος, τὴν τῆς πλάνης. Ἔνδον θαλάσσης βάλλεται παρὰ πλάνων. Εις την Ιλαρίαν Ἱλαρία τμηθεῖσα τὴν κάραν ξίφει, Θεοῦ πρόσωπον ἱλαρώτατα βλέπει. Εις τους Μαύρον και Ιάσων Σὺν αὐταδέλφῳ τέμνεται Μαύρῳ κάραν, Ἀδελφὰ τούτῳ συμφρονήσας Ἰάσων.

Βιογραφία Ο Κλαύδιος ήταν Τριβούνος στο αξίωμα στα χρόνια του βασιλιά Νουμεριανου (283 - 284 μ.Χ.). Σ' αυτόν παρέδωσε ο έπαρχος Κελαρίνος τους Αγίους Χρύσανθο και Δαρεία (βλέπε ίδια ημέρα), για να τους τιμωρήσει. Αλλά όταν είδε ότι το Άγιο ζευγάρι έμενε αβλαβές από τα βασανιστήρια, πίστεψε στον Χριστό και βαπτίστηκε μαζί με τη σύζυγο του Ιλαρία και τα παιδιά του Ιάσονα και Μαύρο. Καθώς επίσης, το ίδιο έπραξαν και οι στρατιώτες της φρουράς του. Τότε, τον μεν Κλαύδιο, αφού του έδεσαν ένα ογκόλιθο στο σώμα τον έριξαν στη θάλασσα και έτσι βρήκε ένδοξο μαρτυρικό τέλος. Τους δε γιούς του, μαζί με τους στρατιώτες τους αποκεφάλισαν. Η μητέρα τους Ιλαρία, παρέλαβε τα λείψανα τους και τα έθαψε. Σε μια από τις επισκέψεις της στον τάφο τους, την συνέλαβαν οι στρατιώτες του έπαρχου και την έσυραν για να τη θανατώσουν. Η Ιλαρία τους παρακάλεσε να την αφήσουν πρώτα να προσευχηθεί, και έτσι κατά τη διάρκεια της προσευχής εξέπνευσε. Οι υπηρέτριες της παρέλαβαν το σώμα της και το έθαψαν στον τάφο των γιων της (σύμφωνα με άλλη παράδοση πέθανε με αποκεφαλισμό).

Παραπομπές

1. ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ - ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΤΟ ΙΝΤΕRΝΕΤ
2. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Άγιος Δημήτριος ο Τορναράς

Δημήτριος δους την κεφαλήν λαμβάνει, Στέφη άπειρα χειρός εκ του Kυρίου.

Βιογραφία Ο Άγιος Δημήτριος ο Τορναράς, από μικρή ηλικία συναναστρεφόταν με Τούρκους, τούς οποίους ήλεγχε για την απιστία τους. Όταν όμως ο Δημήτριος επιέσθη να γίνει Μωαμεθανός, εκείνος με παρρησία αρνήθηκε. Το ίδιο έκανε και μπροστά στο κριτή, ο οποίος τότε διέταξε να βασανισθεί σκληρά, έως ότου αλλαξοπιστήσει. Όταν όμως είδαν την θαυμαστή εμμονή του Αγίου, τον αποκεφάλισαν το 1564 μ.Χ. χαρίζοντάς του με αυτό τον τρόπο την πολυπόθητη για εκείνον, ουράνια βασιλεία.

Τυπικόν της 19ης Μαρτίου 2013

Τρίτη: Τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Χρυσάνθου καί Δαρείας.

Ὅλαι αἱ Ἀκολουθίαι κατά τήν τάξιν τῆς χθεσινῆς ἡμέρας. Τῷ ἑσπέρας:   Εἰς τό Μέγα Ἀπόδειπνον τό β΄ τμῆμα τοῦ Μεγάλου Κανόνος καί  τό Εὐαγγέλιον τῆς Παννυχίδος τῆς Τρίτης α΄ ἑβδομάδος  Νηστειῶν· «Εἶπεν ὁ Κύριος· προσέχετε τήν ἐλεημοσύνην...» (Ματθ. ς΄ 1-13).

Η ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ ΜΑΣ Σχόλια στήν Ἀκολουθία τῶν Χαιρετισμῶν

Ἀτενίζοντας στήν Ἀκολουθία τῶν Χαιρετισμῶν τό γλυκύ πρόσωπο τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, χωρίς νά τό διαχωρίζουμε ἀπό τό πρόσωπο καί τήν δόξα τοῦ Υἱοῦ της, ὀφείλομε νά μαρτυρήσωμε γιά τή ἐλπίδα μας καί τήν αἰτία αὐτῆς, τήν ἐλπίδα τοῦ μικροῦ λείμματος, τήν ἐλπίδα τῶν τέκνων τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ.

Σύμφωνα μέ τή διδασκαλία τῆς Καινῆς Διαθήκης ἡ ζωή τῶν Χριστιανῶν περιγράφεται σάν μιά ζωή ἐλπίδας. Ὁ Θεός καί Πατήρ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ μᾶς ἀναγέννησε εἰς ἐλπίδα ζῶσαν, ἔτσι ὥστε ἡ μόνη λογοδοσία γιά τό ἄν ἀνταποκριθήκαμε στήν θεϊκή μας κλήση ἤ ὄχι νά εἶναι λόγος περί τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος .

Χριστιανική ζωή σημαίνει προσδοκία τῆς μακαρίας ἐλπίδος καί ἐπιφάνεια τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ , σημαίνει διακράτηση τῆς προκειμένης ἐλπίδος , ἀδιάβλητη ἐμμονή στήν ἐλπίδα τοῦ Εὐαγγελίου σημαίνει καύχηση ἐπ' ἐλπίδι τῆς δόξης.

Ἡ χριστιανική αὐτή ἐλπίδα εἶναι ὅμως κάτι μοναδικό. Ἐνῶ οἱ ἀνθρώπινες ἐλπίδες συνδέονται πάντοτε μέ τίς ὑποσχέσεις τοῦ κόσμου καί τῆς ὑπάρξεως, ἡ χριστιανική ἐλπίδα ἀντίθετα ἀπαγκιστρώνεται ἀπό τό συμβατικό καί τό ἀνθρώπινο καί ἀνατρέχει στήν μόνη πηγή ζωῆς και τοῦ δυνατοῦ: στόν Ἀποκαλυφθέντα καί Ζῶντα Θεό.

Ἡ χριστιανική ἐλπίδα ξεχωρίζει ριζικά ἀπότίς ἀνθρώπινες ἐλπίδες, γιατί αὐτή εἶναι ἡ ἐλπίδα, ὄχι παράγωγο ἀνθρώπινης φαντασίας καί νοσταλγίας, ἀλλά καρπός τοῦ Πνεύματος, κάλεσμα τῆς θείας χάριτος, ἡ ἐλπίς τῆς κλήσεως αὐτοῦ , ὅπως τήν χαρακτηρίζει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Στήν κλήση τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἐξαγγέλλεται καθημερινά μέ τόν λόγο καί τό μυστήριο τοῦ Χριστοῦ, ἀποκαλύπτεται ἡ χριστιανική ἐλπίδα, καί ὅποιος θέλει νά ζήση μέσα σ' αὐτήν πρέπεινά ἀποδεχθῆ τό κάλεσμα τοῦτο τοῦ Θεοῦ, τόν λόγο τῆς ἀληθείας Του, τόν λόγο τοῦ Εὐαγγελίου Του.

Προσδοκία, ἐλευθερία, λύτρωση

Ἡ κλήση αὐτή τοῦ Θεοῦ εἰς ἐλπίδα ζῶσαν δέν εἶναι μιά δωρεά στόν μύστη ἤ τόν ἱεροφάντη, δέν εἶναι μιά μαγική ἐνστάλαξη τοῦ θείου στήν ἀνθρώπινη φύση. Ὁ δέ Θεός τῆς εἰρήνης πληρῶσαι ὑμᾶς πάσης χαρᾶς καί εἰρήνης ἐν τῷ πιστεύειν, εἰς τό περισσεύειν ὑμᾶς ἐν τῇ ἐλπίδι ἐν δυνάμει τοῦ Πνεύματος Ἁγίου . Ἡ ἐλπίδα μας εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ μέσα στή δύναμη τοῦ Πνεύματος. Ἡ ἀλήθεια αὐτή περιγράφει καί ἐξαντλεῖ ἀποκλειστικά καί περιεκτικά ὅλο τό νόημα τῆς χριστιανικῆς πίστεως καί ζωῆς.

Ἡ συγκεκριμένη προσδοκία τῆς χριστιανικῆς ἐλπίδας εἶναι ἡ σωτηρία. Σωτηρία σημαίνει ζωή μέ τόν Χριστό. Μόνον σ' Αὐτόν γίνεται ἡ ὕπαρξή μας πραγματική ζωή. Εἶναι δέ ζωή γιατί, δοσμένη ὁλόκληρη στόν Χριστό, θά γίνη ζωή, ὅταν ἔλθη πάλι Ἐκεῖνος, γιά να χαρίση τήν αἰώνια ζωή.

Ὡς ζωή ὅμως ἡ χριστιανική ὕπαρξη ταυτίζεται μέ τήν ἐλευθερία καί τή λύτρωση. Ἡ ἐλευθερία αὐτή εἶναι ἡ κατοχή μας καί ἡ μεγάλη μας προσδοκία. Ἐλευθερία καί λύτρωση ἀπό τήν θανατηφόρα προσήλωση καί δέσμευση στόν ἑαυτό μας, ἐλευθερία τοῦ διδόναι καί λαμβάνειν, ἐλευθερία μεσα στή χάρη τοῦ λυτρωμένου, ἐλευθερία ἐνώπιον τῆς δόξης τοῦ Ἐρχομένου ἐπί τό ἑκούσιον Πάθος καί δοξοποίηση προσωπική. Ἡ δόξα, τήν ὁποία προσμένουμε καί διαπερνᾶ τήν ὕπαρξή μας, εἶναι ἡ μεγαλοπρέπεια τῆς ἐλευθερίας τῆς αἰώνιας ζωῆς, ἡ θεωρία τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ.

Καλούμεθα, λοιπόν νά ἐλπίζουμε. Ἐκεῖ, στήν Ἀνάσταση, ὅπου ξεπεράσθηκαν τά ἀνθρώπινα ὁρόσημα, ἐκεῖ πάλι πρέπει καί μπορεῖ νά μεταποιηθῆ ἡ πίστη σέ ἐλπίδα. Ὁ Θεός ἄκουσε τόν κλαυθμό μας καί μᾶς ἄνοιξε πλατειά τόν ὁρίζοντα γιά να δοῦμε, ἀλλά ὁ ἄνθρωπος ὀπισθοχωρεῖ καί τρομάζει. Ὁ Θεός ζητᾶ τήν ἐμπιστοσύνη μας στό παρόν, ἀλλά καί στό μελλον, τό ὁποῖο ἀκόμη δέν ὑπάρχει. Αὐτή ἡ ἐλπίδα, τήν ὁποία ὀφείλομε νά βεβαιώσωμε μέ τή ζωή μας, μᾶς καθιστᾶ ἱκανούς νά φέρωμε τόν σταυρό τοῦ παρόντος καί προκαλεῖ τήν ἱστορία. Αὐτή εἶναι ἡ ἀδυναμία τῆς χριστιανικῆς ἐλπίδας. Νά ζῆ τόν Σταυρό καί νά προσφέρη τήν Ἀνάσταση. Ὁ Θεός τῆς ἐλπίδας δέν εἶναι Ἐκεῖνος ὁ Ὁποῖος ἐξαντλεῖται στήν παροῦσα στιγμή ἀλλά εἶναι Ἐκεῖνος ὅστις ζωοποιεῖ τούς νεκρούς, καλεῖ τά μη ὄντα ὡς ὄντα . Ἔτσι ἡ ἐλπίδα μας, κατά τήν ἔκφραση τοῦ Ἁγίου Ἰσαάκ τοῦ Σύρου, γίνεται ἡ χαρά τοῦ παρόντος, ἡ ἀνάπαυση καί ἀνακούφιση, ἡ προσδοκία μας, γιατί τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ μᾶς περικυκλώνει καί δέν μᾶς καταισχύνει.

Ἡ προσδοκία δίδει ξεχωριστό νόημα στή ζωή, γιατί μόνο ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος προσδοκᾶ οἰκειοποιεῖται τό παρόν του καί εὑρίσκει χαρά ὄχι μόνο στήν χαρά ἀλλά καί στόν πόνο. Εὐτυχία ὄχι μόνο στήν εὐτυχία ἀλλά καί στήν δυστυχία. Μέ τόν τρόπο αὐτό ἡ ἐλπίδα μας γίνεται μιά θριαμβευτική ὁδοιπορία, γιατί αὐτή μόνο μπορεῖ νά προγνώση τό μέλλον, ἀκόμη καί τοῦ πεπερασμένου καί τοῦ θνητοῦ, γιατί αὐτή μόνη ἀποδιώχνει καί φονεύει τήν ἀπόγνωση. Γιά τόν λόγο αὐτό ἡ θυμοσοφική γλώσσα ἀποφαίνεται, ὅτι ζωή χωρίς ἐλπίδα δέν εἶναι ζωή. Κόλαση εἶναι ἡ ἴδια ἡ ἀπελπισία. Ὁ Δάντης εἶχε ἀπολύτως δίκαιο γιά τήν ἐπγραφή στήν εἴσοδο τῆς κολάσεως: " Ἐσύ πού εἰσέρχεσαι ἄφησε πίσω σου κάθε ἐλπίδα".

Ἡ σύναξη τῶν Ὀρθοδόξων κάθε φορά στήν Ἀκολουθία Χαιρετισμῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἀποτελεῖ βεβαίωση καί συμπλήρωση τῆς ἐλπίδας μας. Ἡ ζωή μας ἀποκαλύπτει τό σημεῖο καί τό μυστήριο τῆς ἐλπίδας. Ποιός μᾱς κρατύνει καί μᾶς ἐνισχύει; Ποιός μᾶς ἐμφυσᾶ πνοήν ζῶσαν; Ὁ ἴδιος ὁ Κυριος καί ἡ Παναγία Μητέρα Του. Αὐτή, ἡ Παναγία Μητέρα, ἀποτελεῖ τήν χαρά καί τήν παρηγοριά τοῦ λαοῦ μας. Ἄς θυμηθοῦμε στό σημεῖο αὐτό τόν λόγο τοῦ Ὁσίου Σιλουανοῦ τοῦ Ἀθωνίτου: "Ὅταν ἡ Παναγία στεκόταν δίπλα στόν Σταυρό, τότε ἡ θλίψη της ἦταν ἀπέραντη σάν τόν ὠκεανό κι οἱ πόνοι τῆς ψυχῆς της ἦταν ἀσύγκριτα μεγαλύτεροι ἀπό τόν πόνο τοῦ Ἀδάμ μετά τήν ἔξωση ἀπό τόν Παράδεισο, γιατί κι ἡ ἀγάπη της ἦταν ἀσύγκριτα μεγαλύτερη ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Ἀδάμ στόν Παράδεισο. Κι ἄν ἐπέζησε, ἐπέζησε μόνο μέ τήν θεία δύναμη, μέ τήν ἐνίσχυση τοῦ Κυρίου, γιατί τό θέλημά Του ἦταν νά δῆ τήν Ἀνάσταση κι ὕστερα, μετά τήν Ἀνάληψή Του, νά παραμείνη παρηγοριά καί χαρά τῶν Ἀποστόλων καί τοῦ νέου χριστιανικοῦ λαοῦ.

Ὁ Θεός εἶναι μπροστά μας, ὡς τό ἀπόλυτο μέλλον μας. Ἀπό ἐκεῖ ἔρχονται οἱ δυνάμεις καί τό πλήρωμα, ἀπό τόν Ἐρχόμενο. Οἱ Χριστιανοί, γράφει σύγχρονος ὀρθόδοξος στοχαστής, πάνω στήν ἐλπίδα καί τόν ἀγώνα τους ἀσκοῦνται καί μαθαίνουν νά ἐλπίζουν, καί ἐλπίζοντας νά δροῦν περισσότερο. Ἡ ἐλπίδα τους εἶναι ἀκριβή, φωτισμένη καί συναρπαστική. Μέ τό μέτρο αὐτῆς τῆς ἐλπίδας κλονίζουν τή σιγουριά ἀμετακίνητων καταστάσεων καί ἀπομυθεύουν τίς ἀρνητικές μονιμότητες, τά αὐτονόητα καί τά εἴδωλα τῆς ζωῆς καί συντελοῦν στό νά κρατιοῦνται ἡ ζωή καί ἡ ἱστορία ἀνοιχτές γιά νέες κατακτήσεις, ἀπρόοπτες καί ἀπροσδόκητες.

Μποροῦμε, λοιπόν, νά μήν ἐλπίζουμε; Ἔχουμε γευθῆ τήν ἐμπειρία τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου, ἔχουμε τήν Ἐκκλησία μας, τήν Παναγία Μητέρα μας - ἡ ἀγάπη φθάνει νά σταματήση τήν κακία τῶν ἀνθρώπων ὅλων τῶν αἰώνων. Γι' αὐτό ἀναθέτουμε στήν Θεοτόκο εὐλαβικά ὅλη μας τήν ἐλπίδα μας γιά τό αὔριο, συνεχίζοντες μέ ὑπομονή τήν ζωή καί τόν ἀγώνα μας.

πατρός Ἀγαθαγγέλου Κ. Χαραμαντίδη

πηγή

Κήρυγμα για τους Α Χαιρετισμούς της Υπεραγίας Θεοτόκου του π Σπυρίδωνα Ιωάννου

Γράφει ο π Σπυρίδων Ιωάννου

Εφημέριος Ιερού Ναού Αποστόλου ΦιλίππουΓραμματικούς

   

       Την Υπερένδοξη Μητέρα του Θεού, την Πάναγνο Θεοτόκο, την γυναίκα που έγινε το μέσο της Ενανθρωπήσεως του Θεού, την Μητέρα της Ζωής τιμά σήμερα και εορτάζει ο πιστός λαός μας. Και γίνεται η ημέρα της γεννήσεώς Της, ημέρα χαράς και πανηγύρεως, διότι εἶναι «τοῦ Ἀδάμ ἡ ἀνάπλασις καί τῆς Εὔας ἡ ἀνάκλησις· τῆς ἀφθαρσίας ἡ πηγή καί τῆς φθορᾶς ἀπαλλαγή, δι᾽ ἧς ἡμεῖς ἐθεώθηεν καί τοῦ θανάτου ἐλυτρώθημεν…»

       Αλλά και σήμερα ποιος είναι αυτός ο οποίος θα αμφισβητήσει τη δύναμη και την αγάπη που έχει η Παναγία προς όλο το ανθρώπινο γένος, αφού η ίδια είναι η μεσίτρια προς τον φιλάνθρωπον Θεόν. Είναι η μόνη ευλογημένη απο όλες τις γυναίες, η ιερώτερη ανθρώπινη ύπαρξη που χρησιμοποίησε ο Θεός για την ανάπλαση του ανθρωπίνου γένους. Κατά τον Αγιο Ιωάννη το Δαμασκηνό, είναι η αποκορύφωση και ο καρπός όλης παλαιοδιαθηκικής παιδαγωγικής προετοιμασίας της ανθρωπότητος για την αποδοχή του σαρκωθέντος Θεού. Η θέση της είναι κεντρική μέσα στην Εκκλησία αφού μόλις πρωτομπάινουμε αυτή ατενίζουμε στην κόγχη του ιερού. Είναι η κλίμακα η μετάγουσα τους εκ γης προς Ουρανόν. Ειναι η σκάλα δηλαδή δια της οποίας κατέβηκε ο Χριστός στον κόσμο, αλλά και ο κόσμος δι Αυτής μεταβαίνει προς τον Ουρανό. Εκατοντάδες η μάλλον καλύτερα θα μπορουσαμε να πούμε χιλιάδες τα θαύματά της προς το ανθρώπινο γένος. Ποιος θα αρνηθεί τις εμφανίσεις της σε ανθρώπους που βρίσκονται στο κρεβάτι του πόνου, σε θλιβομένους, σε αρρώστους ? Ποίος είναι αυτός ο οποίος θα αρνηθεί την δύναμή της και τα θαύματά της. Σε κείνη καταφεύγουμε μέρα και νυχτα για κάθες μας πρόβλημα. Πόσα υπέροχα τροπάρια έχουν γραφτει ανα τους αιώνες για το πρόσωπό της και ποιος ή ποια μπορεί να φτάσει την αγιότητα και την καθαρότητά της ; Η απάντηση βρίσκεται στο διάβα των αιώνων. Πόσες αυτοκράτειρες περάσαν απο αυτή τη γή, πόσες βασίλισσες τιμήθηκαν και προσκυνήθηκαν πολλα χρόνια πίσω, πόσες πολιτικές γυναίκες έρχονται και παρέρχονται σήμερα και μετά από κάποιο διάστημα ξεχνιούνται και σβήνουν. Η Υπεραγία όμως Θεοτόκος, δυο χιλίαδες τώρα χρόνια ζει και θα ζει ανα τους αιώνες. Αυτή κατέχει τα δευτερεία της Τριάδος κατά τον Αγ Γρηγόριο τον Παλαμά διότι είναι η Αγιοτέρα όλων των Αγιών και ενδοξοτέρα πασών των επουρανίων δυνάμεων. Σε κείνη ελπίζουμε και προστρέχουμε για κάθε μας πρόβλημα διότι την αισθανόμαστε δική μας Μητέρα και Μητέρα όλου του κόσμου. Ακούραστη και ακοίμητη στο σωτήριο και μητρικο πρεσβευτικό της έργο, δέχεται τα δάκρυα και τα αιτήματα των ανθρώπων. Δεν παυει να ανταποκρίνεται στις ικεσίες των απλών και ταπεινών ανθρώπων και να εμφανίζει της δόξα της στις καρδιές.

        Η Παναγία Θεοτόκος κατά τους Ορθόδοξους Πατέρες μας κατέχει κεντρικωτάτη θέσιν είς το μυστήριον της σαρκώσεως του Θεού Η απόλυτη αγνότητα και αγιότητα της Θεοτόκου, την τοποθετεί εσχατολογικά αμέσως μετά την Αγία Τριάδα. Είναι δύσκολο να περιγράψει η ανθρώπινη γλώσσα το μεγαλείο της Παρθένου.Ο Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς μη μπορόντας να κατατάξη την Θεοτόκο είτε στην άκτιστη είτε στην κτιστή δημιουργία την αποκαλεί “σύνορο μεθόριον ακτίστου και κτιστού”. Και ο Αγιος ο Δαμασκηνός, από τους βασικούς Πατέρες της θεομητορικής θεολογίας την χαρακτηρίζει “ όντως αγνή μετά τον Θεό και πάνω από όλουςτους Αγίους. Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός αναφέρει για το πρόσωπο της Παναγίας : Να έχετε ευλάβειαν εις όλους τους Αγίους της Εκκλησίας μας, ναι, μα περισσότερον να έχετε χίλιες φορές εις την Δέσποινά μας την Θεοτόκον Μαρίαν, διότι όλοι οι Άγιοι είναι δούλοι του Χριστού, αλλά η Δέσποινά μας, η Θεοτόκος είναι κυρά και βασίλισσα του ουρανού και της γής και πάσης νοητής και αισθητής κτίσεως, ποτε δεν παύει να παρακαλή δια τας αμαρτίας μας. Επήρεν (ο Θεός) την Θεοτόκον και την έκαμε βασίλισσαν και ετίμησε το γένος μας. Δια τούτο πρέπει και ημείς, αδελφοί μου, να τιμώμεν την Δέσποινά μας την Θεοτόκον με νηστείες, προσευχές, ελεημοσύνες και με καλά έργα.

       Οι θεοφόροι Πατέρες αλλα και οι ύμνοι της Εκκλησίας μένουν εκστατικοί μπροστά στο μεγαλείο του προσώπου της. Με ποια εγκώμια να στεφανώσουμε το ιερό και δεδοξασμένο Προσωπό της? Δεν υπάρχουν αγαπητοί αδελφοί μου ανθρώπινη γλώσσα μήτε υπερκόσμιος αγγελικός νους για να μπορέσει άξια να υμνήσει την Θεοτόκο και Μητέρα του φωτός. Η ευνωμοσύνη, η εμπιστοσύνη και η αγάπη του πιστού λαού στην Παναγία όμως αποτυπώνονται και στην υμνογραφία, και στη λαογραφεία, στην τέχνη και τη λατρεία. Χιλιάδες εκκλησίες στον Ελλαδικό χώρο και μοναστήρια είναι αφιερωμένα στην Θεοτόκο. Προς τιμήν της φιλοτεχνήθηκαν πλήθος ιερών εικόνων, αλλά και θεσπέσιοι ύμνοι, ακολουθίες και εορτές έχουν την αναφορά τους στη Θεομήτωρα. Στην Θεοτόκο δόθηκαν πάρα πολλές ονομασίες-περίπου 540 είναι τα επίθετα τα οποία έχει δόσει ο πιστός λαός μας προς το Πρόσωπό της, ως αντάλλαγμα για τα θαύματά της, τις θαυμάσιες ενέργειές της, την παρουσία της ή τις θαυμαστές εμφανίσεις της όπου έρχεται σε άμεση επαφή με τους ανθρώπους και τα προβλήματά τους. Συχνά εμφανίζεται στον ύπνο, αλλοτε πάλι γίνεται αισθητή μόνο με τη φωνή της ή με κάποια ευωδία. Επεμβαίνει θαυματουργικά και θεραπεύει αρρώστιες, ικανοποιεί ανάγκες, σώζει από κινδύνους, δίνει λύσεις σε αδιέξοδα, διότι είναι η των απηλπισμένων μόνη η ελπίς και των πολεμουμένων η βοήθεια.. Άλλοτε πάλι καθοδηγεί για την εύρεση των ιερών εικόνων της και άλλοτε ευαγγελίζεται ευεργεσίες ή αντίθετα προμυνεί συμφορές ή πολέμους. Η ζωντανή όμως αυτή παρουσία της Θεοτόκου στην ατομική όσο και στην κοινή ζωή των χριστιανών για να γίνει αντιληπτή και αποδεκτή, προυποθέτει και εξίσου ζωντανή πίστη.

        Η κοινωνία μέρα με τη μέρα οδηγείτε από το κακό στο χειρότερο. Ακούμε να βλασφημείτε το όνομα του Θεού και της Παναγίας και κανένας μας δεν αντιδράει. Όλο και περισσότερο σήμερα αποφεύγεται η αρετή και αυξάνεται η επιδίωξη της αμαρτίας. Τιμώνται σήμερα και διαφημίζονται στην τηλεόραση όσοι ζουν αισχρα, παρά όσοι αγωνίζονται για την αρετή. Καυχώμστε οτι είμαστε Ορθόδοξοι Χριστιανοί αλλά πολλοί από μας περιφρονούμε να κάνουμε το σταυρό μας ή ντρεπόμαστε να τον κάνουμε μπροστά στους άλλους μήπως τάχα μας πουν οπισθοδρομικούς. Δεν περνάει μέρα και ώρα που να μην κατατρώγουμε τους αδελφούς μας με συκοφαντίες και κατακρίσεις. Γίναμε υπερήφανοι, αλαζόνες, αχάριστοι και απέιθαρχοι απένατι στον Θεό και στην Παναγία μας. Και όμως η Υπεραγία Θεοτόκος, το παλατιον του μόνου βασιλέως, ο πύρινος θρόνος του παντοκράτορος, το ιλαστήριον του κόσμου, η άφλεκτος βάτος και το ρόδοντο αμάραντον συνεχίζει και μεσιτεύει μεταξύ του σαρκωθέντος Χριστού και των ανθρώπων ώστε ο θλιβόμενος σ αυτήν να βρει καταφύγιο, ο πολεμούμενος πίσω από αυτή να οχυρωθεί και ο άρρωστος σε αυτήν να προσκοληθεί. Αξίζει αδελφοί μου να τιμήσουμε με καθαρότητα ψυχής και σώματος την Υψηλοτέρα των Ουρανών. Ας την υπηρετήσουμε με ελεημοσήνη στους φτωχούς και κατατρεγμένους αδελφούς μας. Ας κάνουμε την καρδιά μας, ταμείο και κατοικία των αρετών της Θεοτόκου. Η Παρθένος χαίρει στην νηστεία και στην εγκράτεια, ευφραίνεται στην παρθενία και στην σοφρωσύνη, αγαπά την ειρήνη και την πραότητα, εναγκαλίζεται την αγάπη και την ταπείνωση, Γι αυτό και μείς πρέπει να αγαπούμε αυτές τις αρετές, αν θέλουμε να είμαστε ακόλουθοι και μιμητές της Παρθένου. Και τότε βλέποντάς μας στολισμένους με τέτοιες αρετές, θα επιθυμήσει το κάλλος των ψυχών μας και θα έρθει νοερώς σε καθένα από εμάς, φέρνοντας μαζί της κάθε σειρά πνευματικών αγαθών και χαρίτων. Αλλά και κάτι άλλο εξίσου σημαντικό, θα καταπείσει τον Υιόν της το Μονογενή να γίνει ένοικος στην ψυχή και στην καρδιά μας ώστε να την δοξάζουμε και στην παρούσα και στην μέλλουσα ζωή εις τους αιώνες των αιώνων. ΑΜΗΝ

Ἡ νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς Ἀρχιμανδρίτης Μάξιμος Ματθαίου

῾Η νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, μαζί μέ τή νηστεία τῆς Τετάρτης καί τῆς Παρασκευῆς, εἶναι οἱ ἀρχαιότερες καί μόνες νηστεῖες, πού ἔχουν Οἰκουμενική κάλυψη, δηλαδή ἐπικυρώθηκαν μέ Κανόνες Οἰκουμενικῆς Συνόδου (ξθ΄ ῾Αγ. ᾿Αποστ., ε΄ τῆς Α΄, β΄, κθ΄ καί πθ΄ τῆς ΣΤ΄). Οἱ λοιπές καθιερωμένες νηστεῖες τοῦ ἔτους, βασίζονται στήν ῾Ιερή Παράδοση τῆς ᾿Εκκλησίας μας, πού κι αὐτή εἶναι ἰσχυρή καί ἔγκυρη.

῾Η νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἀνάγεται ἤδη στούς ἀποστολικούς χρόνους καί θεσμοθετήθηκε κατά μίμηση τῆς σαραντάμερης νηστείας τοῦ Κυρίου μας (Ματθ. δ΄, 2), ὡς καί τῶν σαραντάμερων νηστειῶν τῶν Προφητῶν Μωυσέως (᾿Εξοδ. λδ΄, 28) καί ᾿Ηλιοῦ (Γ΄ Βασ. ιθ΄ 8).

῾Η ἀρχαιότητά της, ἔγκειται καί στό γεγονός, ὅτι μόνον κατ᾿ αὐτή, σέ ἀντίθεση μέ τίς ἄλλες μεταγενέστερες μακρές νηστεῖες, δέν ἐπιτρέπεται ἡ τέλεση τῆς ἀναιμάκτου θυσίας (τελείας Λειτουργίας), παρά μόνο τά Σάββατα καί τίς Κυριακές.

᾿Από νωρίς συνδέθηκε μέ τήν ἀρχαία νηστεία τοῦ Πάσχα, τῆς μιᾶς, δύο καί μετά ἕξι ἡμερῶν πρό τῆς Κυριακῆς τοῦ Πάσχα (Μεγάλη ῾Εβδομάδα). Μιά ἐκδοχή, ὅτι ἀρχικά ἡ Τεσσαρακοστή συνδέθηκε μέ τά Θεοφάνεια, κατά ἀκριβῆ μίμηση τῆς σαραντάμερης νηστείας τοῦ Κυρίου στήν ἔρημο μετά τό Βάπτισμα Του, ἀρχόμενη ἀπό τίς 7 ᾿Ιανουαρίου, δέν ἔχει ἀποκτήσει σταθερά ἐρείσματα καί θεμελιωμένες ἀποδείξεις.

᾿Αρχικό νόημα

Τό νόημα τῆς νηστείας τῶν σαράντα ἡμερῶν, ἀρχικά ἦταν ταυτισμένο μέ τήν προετοιμασία τῶν Κατηχουμένων καί "τῶν πρός τό ἅγιον φώτισμα εὐτρεπιζομένων", γιά τό βάπτισμά τους, κατά τή νύκτα τοῦ Μ. Σαββάτου, στήν παννυχίδα - ἀγρυπνία τοῦ Πάσχα. Στή "Λειτουργία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς", τῶν Προηγιασμένων Δώρων ἤ Προηγιασμένη, οἱ σχετικές "δεήσεις", πού μέχρι σήμερα ἔχουν διατηρηθεῖ ἀνέπαφες, μαρτυροῦν αὐτό τό ἀρχικό νόημα. Τό αὐτό μαρτυρεῖ καί ἡ καθημερινή ᾿Ανάγνωση, στίς ᾿Ακολουθίες αὐτῆς τῆς περιόδου, τῶν Βιβλίων, πού χρησιμοποιοῦσε ἡ ᾿Αρχαία ᾿Εκκλησία γιά Κατήχηση, ἤτοι τῆς Γενέσεως, τοῦ ᾿Ησαΐα καί τῶν Παροιμιῶν.

Τό Πάσχα παρέχει τή μεγάλη ἱερότητα πού ἔχει τό Μυστήριο τοῦ ῾Αγίου Βαπτίσματος, ὡς συμμετοχή (συνταφή καί συνανάσταση) στόν ἐκούσιο Θάνατο καί τήν ᾿Ανάσταση τοῦ Κυρίου, κατά τήν θεμελιώδη ἑρμηνεία τοῦ θείου Παύλου: "συνετάφημεν αὐτῷ διά τοῦ βαπτίσματος εἰς τόν θάνατον, ἵνα ὥσπερ ἠγέρθη Χριστός ἐκ νεκρῶν, οὕτω καί ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν" (Ρωμ. ς΄ 4). ῾Η Λειτουργία τῆς Παννυχίδας τοῦ Πάσχα ἦταν μιά καθαρά "βαπτισματική" Λειτουργία, στοιχεῖα τῆς ὁποίας, ἔχουν μέχρι σήμερα διατηρηθεῖ στήν ἀντίστοιχή της ἑσπερινή Λειτουργία τοῦ Μ. Σαββάτου (῾Εσπερινός ᾿Αναστάσεως μέ τή Λειτουργία τοῦ Μ. Βασιλείου). Αὐτά εἶναι:

α) τά 15 Παλαιοδιαθηκικά ᾿Αναγνώσματα τοῦ ῾Εσπερινοῦ (σήμερα ἀναγινώσκονται τρία) γιά τήν κάλυψη τοῦ χρόνου Βαπτίσεως τῶν Κατηχουμένων στό Βαπτιστήριο καί σέ ἀναμονή τῶν πιστῶν γιά τήν ὑποδοχή τους στό Ναό, πού γινόταν μέ τήν ψαλμωδία τοῦ εἰσοδικοῦ ὕμνου "῞Οσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε...", γιά τήν τέλεση τῆς Λειτουργίας,

β) τά Καινοδιαθηκικά ᾿Αναγνώσματα (᾿Απόστολος καί Εὐαγγέλιο), πού εἶναι τοῦ ῾Αγίου Βαπτίσματος καί

γ) ἡ ψαλμωδία τοῦ βαπτισματικοῦ ὕμνου "῞Οσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε...", σέ ἀντικατάσταση τοῦ Τρισαγίου ὕμνου.

Περίοδος μετανοίας

῾Η σταδιακή ἀτονία τοῦ θεσμοῦ τῶν Κατηχουμένων μέ τήν ἐπικράτηση τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ κατά τόν 6ο αἰῶνα, εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα α) τήν κατάργηση τῆς ὁμαδικοῦ βαπτίσματος, ὡς μεγάλου ἐκκλησιαστικοῦ γεγονότος, συνδεδεμένου μέ τή Λειτουργία τοῦ Πάσχα, β) τήν τέλεση μεμονομένων πλέον (ἰδιωτικῶν!) βαπτίσεων, ἀποσυνδεμένων ἀπό τό Πάσχα ἤ ἀπό ἄλλες μεγάλες Δεσποτικές ἑορτές (Χριστούγεννα, Θεοφάνεια, Πεντηκοστή, πού ὅμως μέχρι σήμερα διατηροῦν τόν βαπτισματικό τους χαρακτῆρα στή Λειτουργία), ἀλλά κυρίως γ) τήν ἀλλαγή τοῦ νοήματος καί τοῦ χαρακτῆρα τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς, ἀπό "κατηχητικῆς" περιόδου προετοιμασίας τῶν Κατηχουμένων (καί ὅλης τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινότητος, γιά τό γεγονός τῆς εἰσόδου "διά τοῦ βαπτίσματος" νέων μελῶν σ᾿ αὐτήν), σέ περίοδο "μετανοίας", προετοιμασίας τῶν πιστῶν γιά τόν ἑορτασμό τοῦ Πάσχα.

Τό νόημα τοῦ Χριστιανικοῦ Πάσχα, ὡς προσωπικῆς διαβάσεως τοῦ καθενός μας "διά τῆς ᾿Εκκλησίας" καί μέσα στήν ᾿Εκκλησία, ἀπό τό ζοφερό χῶρο τῆς δουλείας τῶν παθῶν καί τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ Σατανᾶ, στό χῶρο τῆς ἐλευθερίας τῶν "υἱῶν τοῦ Θεοῦ", τῆς Νέας ᾿Επαγγελίας, προσφέρει ἀκριβῶς τήν "ἀνάληψη" τοῦ ἀγῶνα, γι᾿ αὐτήν τήν ὑπέρβαση, στό "στάδιο τῶν ἀρετῶν", τήν Μ. Τεσσαρακοστή. Αὐτή ἡ ὑπέρβαση θά ἐπιτευχθεῖ μέ τή μετάνοια, ὅπως ἀκριβῶς τήν ἐξήγγειλε ἡ ἐκπλήρωση καί φανέρωση τῆς πρώτης "ἐπαγγελίας τοῦ Πατρός", ὁ Μεσσίας, στήν πρώτη Του διδασκαλία: "Μετανοεῖτε, ἤγγικεν γάρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν". ῾Η μετάνοια εἶναι ἄλλωστε τό "δεύτερο βάπτισμα" καί ταυτίζεται μέ τόν "ἀγῶνα τῆς νηστείας", πού εἶναι ἡ Μ. Τεσσαρακοστή.

῾Ο νέος αὐτός προσανατολισμός τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς, συνέβαλε, ὥστε ἀπό τόν 9ο κυρίως αἰῶνα νά δημιουργηθεῖ, μέ κέντρο τή Μονή τοῦ Στουδίου στήν Κωνσταντινούπολη καί εἰδικότερα ἀπό τόν ἅγιο Θεόδωρο τό Στουδίτη ἀρχικά, τό λειτουργικό βιβλίο τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς "Τριώδιο", στό ὁποῖο καταχωρήθηκε καί διασώθηκε ὁ τεράστιος καί ἀξεπέραστος ὑμνολογικός πλοῦτος, ἐπικεντρωμένος ἀκριβῶς στό νέο νόημα, τή μετάνοια. Τό βιβλίο αὐτό φανερώνει καί τόν τελικό σύνδεσμο τῆς Τεσσαρακοστῆς μέ τή Μεγάλη ῾Εβδομάδα, τήν προέκταση τῆς ἀρχαίας νηστείας τοῦ Πάσχα.

Διάρκεια τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς

῾Η περίοδος διάρκειας καί ὁ τρόπος μετρήσεως τῆς Τεσσαρακοστῆς, μέχρι τήν τελική διαμόρφωσή της, πού ἰσχύει γιά μᾶς σήμερα, παρουσίασε μεγάλη ποικιλία κατά τούς πρώτους χριστιανικούς αἰῶνες.

Πρόκειται περί τοῦ διαφορετικοῦ ὑπολογισμοῦ τῶν ἡμερῶν τῆς μεγάλης αὐτῆς καί μακρᾶς Νηστείας, πού τήν διαφοροποιεῖ κατά τή χρονική διάρκεια καί ἔκτασή της. Συγκεκριμένα, ὑπῆρξε ἐξ ἀρχῆς προβληματισμός στίς κατά τόπους ᾿Εκκλησίες, ὡς πρός τό:

Ποιές θά εἶναι αὐτές οἱ σαράντα μέρες νηστείας;

Τό Σάββατο καί ἡ Κυριακή, πού εἶναι εὐχαριστιακές καί καταλύσιμες ἡμέρες, θά συμπεριλαμβάνονται στή χρονική διάρκεια;

῾Η Μεγάλη ῾Εβδομάδα θά συμπεριλαμβάνεται στή μέτρηση τῶν 40 ἡμερῶν;

᾿Ανατολική ᾿Ορθόδοξη ᾿Εκκλησία.

Γιά μᾶς ἐπικράτησε "ἡ μορφή τῆς Κωνσταντινουπόλεως", δηλαδή ὁ τρόπος μέτρησης πού ἐφαρμόστηκε τελικά στή Βασιλεύουσα μετά τόν 8ο αἰῶνα, ὅταν ὁριστικοποιήθηκε τό νέο νόημα τῆς Τεσσαρακοστῆς, μέ τή διαμόρφωση καί τοῦ λειτουργικοῦ της βιβλίου τοῦ "Τριωδίου".

Κατά τήν ἰσχύσασα αὐτή "μορφή" στήν Μεγ. Τεσσαρακοστή:

δέν συμπεριλαμβάνεται ἡ Μεγάλη ῾Εβδομάδα,

προσμετροῦνται ὅμως τά Σάββατα καί οἱ Κυριακές, πού, ἄν καί δέν εἶναι μέρες νηστείας, ἐντάσσονται στή λειτουργική περίοδο τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς καί

χρειάζονται 6 ἑβδομάδες γιά τή συμπλήρωσή της.

῞Εξι ἑβδομάδες ἐπί ἑπτά ἡμέρες κάνουν σαράντα δύο μέρες (6x7=42). ᾿Αφαιροῦνται οἱ δύο τελευταῖες μέρες, τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου καί ἡ Κυριακή τῶν Βαΐων καί ἔτσι ἔχουμε 40 ἡμέρες.

῾Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ἀρχίζει ἀπό τή Δευτέρα τῆς Α΄ ῾Εβδομάδος τῶν Νηστειῶν (Καθαρά Δευτέρα - Καθαρά ῾Εβδομάς) καί λήγει τήν Παρασκευή τῆς ΣΤ΄ ῾Εβδομάδος (πρό τῶν Βαΐων). Τά τροπάρια αὐτῆς τῆς τελευταίας μέρας στό "Τριώδιο", φανερώνουν "τήν πλήρωσιν τῆς ψυχοφελοῦς Τεσσαρακοστῆς" καί τήν ἀναμονή τῆς "ἁγίας ἑβδομάδας τοῦ Πάθους".

Αὐτός ὁ ὑπολογισμός ὑπονοεῖται, κατά τήν ἐρμηνεία πολλῶν, καί ἀπό τίς ᾿Αποστολικές Διαταγές (κείμενο τοῦ τέλους τοῦ δ΄ αἰῶνος), πού λέγουν: "᾿Επιτελείσθω δέ ἡ νηστεία αὕτη πρό τῆς νηστείας τοῦ Πάσχα, ἀρχομένη μέν Δευτέραν, πληρουμένη δέ εἰς Παρασκευήν. Μεθ᾿ ἅς ἀπονηστεύσαντες ἄρξασθε τῆς ἁγίας τοῦ Πάσχα ἑβδομάδος, νηστεύοντες αὐτήν πάντες μετά φόβου καί τρόμου".

Τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου καί ἡ Κυριακή τῶν Βαΐων, εἶναι Δεσποτικές ἑορτές. ᾿Εξ αἰτίας τοῦ νέου ὑπολογισμοῦ τῆς Τεσσαρακοστῆς, πού λήγει πρίν τή Μ. ῾Εβδομάδα, ἡ Λειτουργία τοῦ Σαββάτου τοῦ Λαζάρου, διασώζει στοιχεῖα βαπτισματικῆς Λειτουργίας, γιά τήν ὁλοκλήρωση τῆς σαραντάμερης προετοιμασίας τῶν Κατηχουμένων. Αὐτό φαίνεται ἀπό τήν ψαλμωδία τοῦ βαπτισματικοῦ ὕμνου "῞Οσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε...", σέ ἀντικατάσταση τοῦ Τρισαγίου ὕμνου, κατά τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου καί ἀπό τό β΄ ἀπολυτίκιο τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων "Συνταφέντες σοι διά τοῦ Βαπτίσματος, Χριστέ ὁ Θεός, τῆς ἀθανάτου ζωῆς ἠξιώθημεν τῇ ᾿Αναστάσει σου...", πού φανερώνει τήν ἤδη τελεσθεῖσα Βάπτιση τῶν Κατηχουμένων στή λήξη τῆς Τεσσαρακοστῆς.

᾿Αρχαῖες "Προχαλκηδόνιες" ἐκκλησίες

Τό ὅτι ἀρχικά συμπεριλαμβανόταν ἡ Μεγάλη ῾Εβδομάδα στήν Τεσσαρακοστή, φαίνεται καθαρά στόν κθ΄ κανόνα τῆς ΣΤ΄ Οἰκ. Συνόδου (691), κατά τόν ὁποῖο ἡ Μ. Ἑβδομάδα ἀναφέρεται, ὡς "ὑστέρα (ἐσχάτη) ἑβδομάς" τῆς Τεσσαρακοστῆς, καθώς καί στό ῾Οδοιπορικό τῆς Αἰθερίας (381-384).

Τήν συμπερίληψη τῆς Μ. ῾Εβδομάδος στήν Τεσσαρακοστή, διετήρησαν οἱ ἀρχαῖες "ἐλάσσονες" ἐκκλησίες, πού ἀπεσχίσθησαν ἀπό τήν ᾿Ορθόδοξη ᾿Εκκλησία μετά τήν "ἐν Χαλκηδόνι" (481), συνελθοῦσα Δ΄ Οἰκ. Σύνοδο (Προχαλκηδόνιες), ὅπως ἡ ᾿Αρμενική, Κοπτική, Αἰθιοπική κ.ἄ.

Κατά τήν παλαιά μέτρηση δέν συμπεριλαμβάνονται τά Σάββατα καί οἱ Κυριακές, ὡς καταλύσιμες μέρες. ῾Υπολογίζουν μόνο πέντε (5) μέρες νηστείας τήν ἑβδομάδα, γι᾿ αὐτό χρειάζονται ὀκτώ (8) ἑβδομάδες γιά τήν ὁλοκλήρωση τῶν 40 ἡμερῶν νηστείας (55 8=40). ᾿Αρχίζει ἡ Τεσσαρακοστή δηλαδή, μιά ἑβδομάδα πρίν ἀπό μᾶς (Δευτέρα Τυροφάγου).

Γι᾿ αὐτό καί ἡ ἑβδομάδα τῆς Τυροφάγου, πού γιά μᾶς μέχρι σήμερα ἔχει περιορισμένη νηστεία καί πολλά λειτουργικά στοιχεῖα τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς, φανερώνει τήν προσπάθεια συμβιβασμοῦ τῶν 6 ἤ 8 ἑβδομάδων, ὡς πρός τή χρονική διάρκεια τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς.

᾿Επίσης, παρά τή νέα ρύθμιση, κατά τήν ὁποία ἡ Μ. ῾Εβδομάδα εἶναι ἐκτός Τεσσαρακοστῆς, στίς Προηγιασμένες Λειτουργίες τῆς Μ. ῾Εβδομάδος, παραμένει ὡς ὀπισθάμβωνος εὐχή, αὐτή πού ἀναφέρεται στή Τεσσαρακονθήμερο νηστεία. Δέν ὑπῆρξε πρόβλεψη γιά ἀλλαγή τῆς εὐχῆς κατ᾿ αὐτές τίς μέρες, πού δέν συμπεριλαμβάνονται στή Μ. Τεσσαρακοστή (ὅπως προβλέπει τό Τυπικό τῆς ᾿Αναστάσεως, κῶδ. τ. Σταυροῦ 43, γιά τήν τέλεση τῆς ἀρχαίας ἱεροσολυμίτικης Προηγιασμένης τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιακώβου τοῦ ᾿Αδελφοθέου, τίς ἡμέρες τῆς Μ. ῾Εβδομάδος). Δεῖγμα καί αὐτό τῆς παλαιᾶς συμπερίληψης τῆς Μ. ῾Εβδομάδος στή Τεσσαρακοστή. ῎Αλλωστε στή συνείδηση τοῦ κόσμου ἡ Μ. ῾Εβδομάδα δέν ξεχωρίζεται ἀπό τή Τεσσαρακοστή.

Δυτική Ρωμαιοκαθολική ᾿Εκκλησία

Καί ἡ Ρωμαιοκαθολική ἐκκλησία διετήρησε τή συμπερίληψη τῆς Μ. ῾Εβδομάδος στήν Τεσσαρακοστή. Πλήν ὅμως, ἀπό τίς ἀρχές τοῦ 3ου αἰῶνα στή Ρώμη, ἀργότερα τόν 4ο αἰῶνα στήν ᾿Ισπανία (Σύνοδος ᾿Ελβίρας, καν.26) καί ὁριστικά τόν 5ο αἰῶνα (Ρώμης ᾿Ιννοκέντιος ὁ Α΄, 401-417, ἐπιστ. 25, Migne, 20,555), κατήργησε τήν κατάλυση τοῦ Σαββάτου καί αὐθαιρέτως ἐθέσπισε τό Σάββατο ὡς νηστήσιμη ἡμέρα τῆς ἑβδομάδος, ἐπεκτείνοντας τήν ἐνιαύσια νηστεία τοῦ Μ. Σαββάτου, σέ ἑβδομαδιαία, παρά τή ρητή ἀπαγόρευση τοῦ ξς΄ ἀποστολικοῦ κανόνος. ῾Ως ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς καινοτομίας, παραμένει ἡ αὐστηρή ἔκδοση τοῦ νε΄κανόνος τῆς ΣΤ΄ Οἰκ. Συνόδου.

῎Ετσι ἡ Δυτική ἐκκλησία ὑπολογίζει 6 μέρες νηστείας τήν ἑβδομάδα, ἀφαιρῶντας μόνο τήν Κυριακή. Γιά τήν συμπλήρωση τῶν 40 ἡμερῶν χρειάζεται 6 ἑβδομάδες (6 5 6 = 36) καί 4 ἡμέρες. ῎Ετσι ἡ Τεσσαρακοστή γιά τή Δυτική ἐκκλησία, ἀρχίζει ἡμέρα Τετάρτη (Καθαρά), τήν ἀντίστοιχη Τετάρτη τῆς Α΄ (Καθαρᾶς) ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν γιά μᾶς, ἄν συμπέσει τό Πάσχα κοινό. Γι᾿ αὐτό καί οἱ Δυτικοί ἑορτάζουν τίς ᾿Απόκριες καί τήν (γιά μᾶς Καθαρά) Δευτέρα καί Τρίτη. ῎Ετσι ἐξηγεῖται καί ἡ παρατηρούμενη, δυστυχῶς, ἑορταστική ἐπέκταση... τῆς περιόδου τοῦ Τριωδίου τήν Καθαρά Δευτέρα, κατά μίμηση ξενικῶν ἑορταστικῶν ἐθίμων. ῾Η ἀργία τῆς Καθαρᾶς Δευτέρας, στό ᾿Ορθόδοξο Κράτος μας, θεσπίστηκε ἆραγε γιά τήν δυνατότητα ἀπερίσπαστης περισυλλογῆς "ἐπί τῇ ἐνάρξει" τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς ἤ ἐξ ἐπιδράσεως τῆς δυτικῆς ἀποκριάτικης ἑορτῆς;

῾Ο τρόπος τῆς νηστείας

α) Περίοδος Τριωδίου.

Στήν ἑβδομάδα τῆς Τυροφάγου, κατάλοιπο τῆς Τεσσαρακοστῆς τῶν 8 ἑβδομάδων, προστέθηκαν καί ἄλλες δύο, ἡ "Προφωνήσιμος" καί ἡ "᾿Απόκρεως", γιά νά γίνουν τρεῖς, οἱ ἑβδομάδες προετοιμασίας γιά τήν εἴσοδό μας στή Μ. Τεσσαρακοστή. ῾Η περίοδος αὐτή ὀνομάζεται "Τριώδιο".

Στή Νηστεία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς εἰσερχόμεθα σταδιακά, κατά τήν περίοδο τοῦ Τριωδίου, περίοδο πνευματικῆς προετοιμασίας γιά τήν εἴσοδό μας σ᾿ αὐτήν.

Κατά τήν πρώτη ἑβδομάδα (ἀπό τήν Κυριακή τοῦ Τελώνου καί Φαρισαίου μέχρι τήν Κυριακή τοῦ ᾿Ασώτου), πού καλεῖται Προφωνήσιμη, ἐπειδή ἀποτελεῖ τήν προαναγγελία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς, ἤ "ἀρτσιβούριο" (=προπομπός), ἔχουμε ὅλες τίς μέρες τῆς ἑβδομάδος "κατάλυσιν εἰς πάντα" (ἀπολυτή).

Κατά τήν δεύτερη ἑβδομάδα, τῆς ᾿Αποκριάς ἤ Κρεατινῆς (ἀπό τήν Κυριακή τοῦ ᾿Ασώτου μέχρι τήν Κυριακή τῶν ᾿Απόκρεω), καταλύουμε εἰς πάντα, ἐκτός Τετάρτης καί Παρασκευῆς, ἡμέρες αὐστηρῆς νηστείας. ῾Η Κυριακή τῶν ᾿Απόκρεω, εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα, πού τρῶμε κρέας.

Καί κατά τήν τρίτη ἑβδομάδα, τήν Τυροφάγο ἤ Τυρινή (ἀπό τήν Δευτέρα μετά τήν Κυριακή τῶν ᾿Απόκρεω μέχρι καί τήν Κυριακή τῆς Τυροφάγου), καταλύουμε ἀπ᾿ ὅλα, ὅλες τίς ἡμέρες, ἐκτός ἀπό κρέας (λευκή νηστεία). Τήν ἑβδομάδα αὐτή ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης τήν ὀνομάζει "προνήστιμον" καί ἡ ὑμνογραφία "προκαθάρσιον", ἐπειδή κατ᾿ ἐξοχήν αὐτή μᾶς προετοιμάζει, γιά νά εἰσέλθουμε στήν Τεσσαρακοστή.

Μέ τήν Κυριακή τῆς Τυρινῆς, κλείνει ἡ προπαρασκευαστική περίοδος τῶν τριῶν ἑβδομάδων τοῦ Τριωδίου καί εἰσερχόμεθα στήν Μ. Τεσσαρακοστή.

β) Μ. Τεσσαρακοστή.

Κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή, ἡ νηστεία εἶναι αὐστηρή, ἄνευ καταλύσεως "οἴνου καί ἐλαίου".

Λάδι καί κρασί καταλύουμε μόνο τά Σάββατα καί τίς Κυριακές (ὡς λύση τῆς νηστείας), καί κατά τήν ἑορτή τῶν ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων. ῎Αν κάποιοι τρῶνε λάδι Δευτέρα, Τρίτη καί Πέμπτη, αὐτό γίνεται γιά ἰδιαίτερους λόγους ἀδυναμίας ἤ ἀσθενείας, μέ τή διάκριση καί ἔγκριση τοῦ Πνευματικοῦ.

Ψάρι καταλύουμε κατά τήν ἑορτή τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου.

῾Η πρώτη ἑβδομάδα ὀνομάζεται Καθαρά. Ξεκινάει τήν Καθαρά Δευτέρα, ἡμέρα αὐστηρῆς νηστείας, πού χαρακτηρίστηκε ἔτσι, ἀπό τό ἱστορικό πείραμα τοῦ αὐτοκράτορα ᾿Ιουλιανοῦ τοῦ Παραβάτη, ὁ ὁποῖος ἀποπειράθηκε κατά τήν ἡμέρα αὐτή νά μολύνει τίς τροφές τῶν χριστιανῶν στή Κωνσταντινούπολη. ῾Η πανουργία αὐτή ἀποκαλύφθηκε μέ τήν, ἀπό τόν Θεό, ἐπέμβαση τοῦ ἀθλοφόρου ἁγίου μάρτυρος Θεοδώρου, τοῦ προερχόμενου ἀπό τό Τηρωνικό τάγμα (Τήρων = νεοσύλλεκτος), ῾Ο ἅγιος Θεόδωρος ὁ Τήρων, διά τοῦ Πατριάρχου ΚΠόλεως Εὐδοξίου, παρώτρυνε τό λαό νά τραφεῖ μέ κόλλυβα. Τό παράδοξο αὐτό θαῦμα γιορτάζεται τό Σάββατο τῆς Α΄ αὐτῆς ἑβδομάδας τῆς Τεσσαρακοστῆς, ἐπειδή "ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ οὐ τελοῦνται μνῆμαι μαρτύρων, εἰ μή ἐν Σαββάτῳ καί Κυριακῇ". ῾Η ἑβδομάδα αὐτή τηρεῖται μέ ξηροφαγία ἤ μέ τριήμερο ἀποχή (ὑπέρθεση) ἀπό παντός τροφίμου κατά τίς τρεῖς πρῶτες μέρες, ἤ ἀκόμη μέ ἀσιτία μέχρι τό Μ. ᾿Απόδειπνο τῆς Πέμπτης καί τούς Χαιρετισμούς τῆς Παρασκευῆς.

γ) Σάββατο Λαζάρου - Κυριακή Βαΐων.

῾Η Μ. Τεσσαρακοστή πληροῦται τήν Παρασκευή τῆς ἕκτης ἑβδομάδος. ᾿Ακολουθοῦν δύο πανηγυρικές ἡμέρες, δύο Δεσποτικές ἑορτές (κατά τίς ὁποῖες δέν τελοῦνται μνημόσυνα, ὅπως ὅλες τίς Δεσποτικές ἑορτές),

"τῆς ᾿Εγέρσεως τοῦ ἁγίου καί δικαίου, φίλου τοῦ Χριστοῦ, Λαζάρου τοῦ τετραημέρου" τό Σάββατο καί

"τῆς λαμπρᾶς καί ἐνδόξου πανηγύρεως τῆς εἰς ῾Ιερουσαλήμ εἰσόδου τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ" τήν Κυριακή.

Κατ᾿ αὐτές, γιά τή λήξη τῆς Νηστείας καί τό θρίαμβο τοῦ Χριστοῦ κατά τοῦ θανάτου "πιστουμένου τήν κοινήν ἀνάστασιν, πρό τοῦ Πάθους Του", τό μέν Σάββατο καταλύουμε "ἔλαιον καί οἶνον", τήν δέ Κυριακή τῶν Βαΐων "ἰχθύας". ῾Ο Θεόδωρος Στουδίτης ὥριζε γιά τούς μοναχούς τῆς Μονῆς Στουδίου κατάλυση ἰχθύων καί τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου (Migne, 99, 1791).

δ) Μεγάλη ῾Εβδομάδα.

Κατά τή Μεγάλη ῾Εβδομάδα, ἀπό τή Μ. Δευτέρα μέχρι καί τό Μ. Σάββατο, ὁρίζεται αὐστηρή νηστεία μέ ἀποχή ἀπό λάδι.

Γιά τή Μ. Πέμπτη εἰδικότερα, σύμφωνα μέ τό τυπικό τῆς Μονῆς τοῦ ῾Αγίου Σάββα, πού ἔχει καταγραφεῖ καί στό "Τριώδιο", ἄλλα Τυπικά ᾿Εκκλησιῶν καί Μονῶν, τή γνώμη τοῦ ὁσιωτάτου Πατριάρχου ΚΠόλεως Νικολάου, καθώς καί τήν εὑρύτατα διαδεδομένη παράδοση τοῦ λαοῦ μας καί τή συνήθεια τῶν χριστιανῶν, μποροῦμε νά καταλύουμε λάδι, μετά τή Θεία Μετάληψη, πρός τιμήν τῆς ἡμέρας τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου, κατά τό ὁποῖο μᾶς παρέδωσε ὁ Κύριος τό Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

Γιά τό Μ. Σάββατο χρειάζεται προσοχή, γιατί εἶναι ἡμέρα αὐστηρῆς νηστείας, τό μόνο Σάββατο πού νηστεύεται καί ἡ νηστεία παρατείνεται μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, "ὅτε, ἐπιφωσκούσης τῆς Κυριακῆς ", ἐξαγγέλλεται ἡ ᾿Ανάστασις τοῦ Κυρίου, ὅπως ἀκριβῶς ὁρίζουν οἱ ᾿Αποστολικές Διαταγές: "Τῷ δέ Σαββάτῳ μέχρις ἀλεκτροφωνίας παρατείνοντες ἀπονηστίζεσθε ἐπιφωσκούσης τῆς μιᾶς Σαββάτων, ἥτις ἐστίν ἡ Κυριακή".

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

᾿Αγαπίου ἱερομ. καί Νικοδήμου μον., Πηδάλιον

᾿Αμ. ᾿Αλιβιζάτου, Οἱ ἱεροί κανόνες

Γεωργ. Βεργωτῆ, ῾Η Νηστεία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς

Χρήστου Μ. ᾿Ενισλείδου, ῾Ο θεσμός τῆς Νηστείας

Εὐαγγ. Θεοδώρου, ῾Η μορφωτική ἀξία τοῦ ἰσχύοντος Τριωδίου

Συμ. Κούτσα, ᾿Αρχιμ., ῾Η Νηστεία τῆς ᾿Εκκλησίας

Γ. Ράλλη - Μ. Ποτλῆ, Σύνταγμα τῶν θείων καί ἱερῶν κανόνων

Α. Schmemann, Μεγάλη Τεσσαρακοστή

Τοῦ ἰδίου, ᾿Εξ ὕδατος καί πνεύματος

Βασ. Στεφανίδου, ᾿Αρχιμ., ᾿Εκκλησιαστική ῾Ιστορία

᾿Ιω. Φουντούλη, Λειτουργική

Τοῦ ἰδίου, ᾿Απαντήσεις εἰς λειτουργικάς ἀπορίας

Τοῦ ἰδίου, Λογική Λατρεία

Τοῦ ἰδίου, Θείαι Λειτουργίαι

πηγή