Ὁ «Ἐπιτάφιος» κόπηκε, τὸ Ἰσλὰμ καὶ οἱ λαοὶ τῶν Σλάβων ἦρθαν

ἐφημ. «Δημοκρατία»
07.01.2017, Εὔη Πανταζοπούλου

.             Τὸ ὑπ. Παιδείας καταργεῖ τὴν ἱστορικὴ συνέχεια. Ποιοὶ πολεμοῦν τὴ σημασία τοῦ ἐκπολιτιστικοῦ ἔργου τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου; Τί λένε οἱ φιλόλογοι γιὰ τὴν ὑποβάθμιση
.             Μὲ πρόσχημα τὸν ἐξορθολογισμὸ τῶν προγραμμάτων σπουδῶν καὶ ἀποκλειστικὸ στόχο τὴν ἐξοικονόμηση προσωπικοῦ τὰ τελευταῖα χρόνια τὸ ὑπουργεῖο Παιδείας ἔχει καταφέρει νὰ «ἐξαφανίσει» σημαντικὰ κεφάλαια ἀπὸ τὰ μαθήματα ποὺ διδάσκονται σὲ γυμνάσιο καὶ λύκειο. Ἐπὶ ὑπουργίας Νίκου Φίλη στὸ στόχαστρο βρέθηκαν κυρίως τὰ φιλολογικὰ μαθήματα, καὶ συγκεκριμένα ἡ Ἱστορία, τὰ Ἀρχαῖα καὶ τὰ Νέα Ἑλληνικά. Ὡστόσο, οἱ… περικοπὲς ἔχουν ἀγγίξει τὴν πλειονότητα τῶν μαθημάτων. Πρόσφατο παράδειγμα εἶναι τὸ πλῆγμα ποὺ δέχθηκε τὸ μάθημα τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν στὴ γ´ λυκείου μὲ τὴν κατάργηση τῆς διδασκαλίας τοῦ «Ἐπιταφίου» τοῦ Περικλῆ. Τὸ ζήτημα ἀνέδειξε ὁ Πανελλήνιος Σύλλογος Ἀναπληρωτῶν Φιλολόγων μὲ κείμενό του, τὸ ὁποῖο ὑπέγραψαν 70 ἐκπαιδευτικοὶ καὶ καθηγητὲς πανεπιστημίου.
.             Στὴν ἀνακοίνωση τονιζόταν χαρακτηριστικά: «Τὴν ὥρα ποὺ ὑπογραμμίζεται ἡ ἀναγκαιότητα τῆς καλλιέργειας τῆς ἰδέας τῆς Δημοκρατίας στὶς συνειδήσεις τῶν νέων, κρίνεται σκόπιμη ἡ κατάργηση τῆς διδασκαλίας τοῦ “Ἐπιταφίου” τοῦ Περικλῆ. Δηλαδή, τὸ μάθημα γιὰ τὴν ἀξία τῆς Δημοκρατίας ἐξοβελίζεται ὁριστικὰ ἀπὸ τὰ σχολεῖα τῆς χώρας μας, τὴν ἴδια ὥρα ποὺ τὰ ὑποκριτικὰ δάκρυα γιὰ τὴν ἀδιαφορία τῆς νεολαίας πρὸς τὰ κοινὰ καὶ τοὺς θεσμοὺς ἀφθονοῦν».
.             Ὁ σύλλογος ἐξέφραζε παράλληλα τὸν προβληματισμό του γιὰ τοὺς σκοποὺς ποὺ ἐξυπηρετεῖ γενικότερα ἡ ὑποβάθμιση τῶν ἀνθρωπιστικῶν σπουδῶν: «Ἐνῶ ἀπὸ παντοῦ ἐπισημαίνεται ἡ ἐπιθυμία δημιουργίας ἑνὸς ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος ποὺ θὰ ἀναδεικνύει τὶς δεξιότητες κάθε μαθητῆ καὶ θὰ δημιουργεῖ ἄρτιες προσωπικότητες, γινόμαστε μάρτυρες ἑνὸς ὀξύμωρου σχήματος. Οἱ ἀνθρωπιστικὲς σπουδές, πάνω στὶς ὁποῖες ὀφείλει νὰ βασίζεται τὸ φιλόδοξο αὐτὸ ἐγχείρημα, παραγκωνίζονται ἀπὸ τὸ δημόσιο σχολεῖο».

Ἐξορθολογισμὸς

.             Πρὸ μηνῶν ὁ πρώην ὑπουργὸς Παιδείας ἀνακοίνωσε «περικοπὲς» καὶ στὰ μαθήματα τῆς Ἱστορίας καὶ τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν λυκείου, στὸ πλαίσιο τοῦ ἐξορθολογισμοῦ τῶν προγραμμάτων σπουδῶν τῶν δύο γνωστικῶν ἀντικειμένων.
.             Εἰδικότερα, εἶχε ἀποστείλει ἐγκύκλιο στὰ σχολεῖα τῆς Δευτεροβάθμιας Ἐκπαίδευσης, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία στὴν Ἱστορία τῆς α´ τάξης θὰ διδάσκονται συνοπτικὰ καὶ δὲν θὰ ἐξετάζονται τὰ κεφάλαια «Ὁ πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος Ἑλληνικὸς Ἀποικισμός», «Ἡ σημασία τῶν Περσικῶν Πολέμων», «Ὁ Πελοποννησιακὸς Πόλεμος» καὶ «Ὁ Φίλιππος ´΄ καὶ τὸ Οἰκουμενικὸ Κράτος τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου». Ἀντίστοιχα, στὴν Ἱστορία τῆς β´ λυκείου θὰ διδάσκονται συνοπτικὰ τὸ Ἰσλὰμ καὶ οἱ λαοὶ τῶν Σλάβων καὶ τῶν Βουλγάρων, καὶ θὰ παραλείπονται βασικὰ γεγονότα σχετικὰ μὲ τὴν ἐγκατάστασή τους στὴ Βαλκανική, στὴ Μέση Ἀνατολὴ καὶ τὴν Ἀφρική. Ἐπιπλέον, δὲν θὰ διδάσκεται ἡ συγκρότηση τῶν ἑλληνικῶν κρατῶν στὴ φραγκοκρατία.
.             Αὐτὴ ἡ κίνηση τοῦ πρώην ὑπουργοῦ Παιδείας εἶχε προκαλέσει σάλο, μὲ τὴν Ἑταιρεία Ἑλλήνων Φιλολόγων (ΕΕΦ) νὰ κάνει λόγο «γιὰ ὀλέθρια καὶ αὐθαίρετη ἀπόφαση… μὲ ἀποτέλεσμα τὸ σχολεῖο νὰ παρέχει στοὺς μαθητὲς ἐλλιπῆ γνώση τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ στὴ συνέχεια καὶ στὴ διαχρονία του. Ἀποσιωπᾶται ἔτσι ἡ οὐσία τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ἡ ἐξάπλωσή του σὲ ὅλο τὸν τότε γνωστὸ κόσμο, ἡ ἑνότητά του, ὅπως τὴν πέτυχε ὁ Φίλιππος Β´, ὁ βασιλιὰς τῆς Μακεδονίας, ἡ οἰκουμενικὴ διάσταση καὶ ἡ σημασία τοῦ μέσω τοῦ ἐκπολιτιστικοῦ ἔργου τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου». Ἡ ἐταιρία εἶχε ἐπισημάνει ἀκόμη ὅτι τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὁδηγεῖ «στὴν πλήρη ἄγνοια ἀπὸ τοὺς μαθητὲς τῶν θεμελιωδῶν αὐτῶν σελίδων τῆς Ἱστορίας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ μας, καὶ συρρικνώνει τὴν ἀνθρωπιστικὴ παιδεία καὶ τὴ μόρφωση τῶν νέων μας».

Κακὲς ἐπιδόσεις

.             Μιλώντας στὴν «κυριακάτικη δημοκρατία» ὁ πρόεδρος τοῦ Πανελλήνιου Συλλόγου Ἀναπληρωτῶν Φιλολόγων Κώστας Μπουζιάνος σημειώνει: «Τὸ ὑπουργεῖο Παιδείας καταργεῖ τὴν ἱστορικὴ συνέχεια. Δὲν μπορεῖ μία περίοδος νὰ παρουσιάζεται εἴτε περιληπτικὰ ἢ ἀποσπασματικά. Πρέπει νὰ παρουσιάζεται σὲ ὅλη της τὴν ἐξέλιξη, ὡς αἴτιο καὶ ἀποτέλεσμα». Μάλιστα, ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ἔλλειψη διδακτικῆς συνέχειας ἔχει συμβάλει στὶς κακὲς ἐπιδόσεις τῶν ὑποψηφίων στὶς πανελλαδικὲς στὸ συγκεκριμένο μάθημα. Χαρακτηριστικὰ λέει: «Πρέπει νὰ ὑπάρχει ἐμβάθυνση καὶ ἄρα πρέπει νὰ ὑπάρχει καὶ ὁ ἀπαραίτητος χρόνος, ὥστε ὁ ἐκπαιδευτικὸς νὰ ἀνατρέξει στὶς κατάλληλες πηγές, στὰ παραθέματα, στοὺς χάρτες κ.λπ.». Σὲ κάθε περίπτωση, οἱ περικοπὲς στὰ μαθήματα τοῦ γυμνασίου καὶ τοῦ λυκείου δὲν εἶναι «ἐπίτευγμα» μόνο τῆς σημερινῆς κυβέρνησης. «Οἱ περικοπὲς ἔχουν ξεκινήσει ἀπὸ τὸ 2011, ἐπὶ ὑπουργίας Ἀρβανιτόπουλου, Κουράκη κ.λπ., καὶ φυσικὰ συνεχίστηκαν καὶ ἐπὶ Φίλη, προκειμένου νὰ ὑπάρξει ἐξοικονόμηση προσωπικοῦ. Βαφτίζεται “ἐξορθολογισμὸς τῆς διδακτέας ὕλης”, ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα αὐτὸ ποὺ ἐπιδιώκουν εἶναι λιγότερες προσλήψεις προσωπικοῦ καὶ εἰδικότερα φιλολόγων», ὑπογραμμίζει ὁ κ. Μπουζιάνος καὶ προσθέτει ὅτι οἱ μειώσεις καὶ οἱ καταργήσεις τῆς ὕλης στὰ φιλολογικὰ μαθήματα προκαλοῦν προβλήματα γλωσσικῆς παιδείας.
.             Σημειώνει χαρακτηριστικά: «Τὰ φιλολογικὰ μαθήματα συντελοῦν στὴν ποιότητα τῆς γλωσσικῆς παιδείας. Δεχόμαστε παράπονα ἀπὸ καθηγητὲς ἄλλων εἰδικοτήτων ὅτι τὰ παιδιὰ δὲν μποροῦν νὰ ἀναπτύξουν ἕνα θεώρημα ἢ νὰ καταλάβουν μία ἄσκηση. Ἔχει ἐκφραστεῖ δυσαρέσκεια καὶ ἀπὸ πολλοὺς κλάδους ὅτι οἱ μαθητὲς δὲν μποροῦν νὰ κατανοήσουν ἕνα κείμενο ἢ ἀκόμη καὶ νὰ ἐκφραστοῦν σωστά. Ἀποροῦμε, λοιπόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μειώνονται οἱ ὧρες διδασκαλίας τῶν φιλολογικῶν μαθημάτων στὴ Δευτεροβάθμια Ἐκπαίδευση ἐνῶ εἶναι τόσο σημαντικὰ γιὰ τοὺς νέους».

Τὸ μένος τοῦ πρώην ὑπουργοῦ μὲ τὴν Ὀρθοδοξία καὶ τὰ Θρησκευτικά!

.             Ἀπὸ τὴ μανία τοῦ Νίκου Φίλη νά… περικόψει ὧρες καὶ προσωπικὸ δὲν γλίτωσε οὔτε τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, αὐτὴν τὴ φορὰ στὸ ὁλοήμερο δημοτικό. Ἡ ἀπόφαση περιορισμοῦ τοῦ ὡρολόγιου προγράμματος ἀπὸ 35 ὧρες ἐβδομαδιαίως σὲ 30 εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μετατραποῦν τὰ Θρησκευτικὰ σὲ μονόωρο μάθημα ἀπὸ δίωρο στὴν Ε´ καὶ τὴ ϛ´ δημοτικοῦ. Ἡ ἀντίδραση τῆς Πανελλήνιας Ἕνωσης Θεολόγων (ΠΕΘ) ἦταν ἄμεση καὶ κάτι παραπάνω ἀπὸ ὀργισμένη, καθὼς πίσω ἀπὸ τὴ μείωση τῶν ὡρῶν διέβλεψε μία προσπάθεια νὰ μετατραπεῖ τὸ μάθημα «σὲ θρησκειολογία ἢ σὲ ἕνα πολυθρησκειακὸ σοῦπερ μάρκετ θρησκειῶν».
.             Σύμφωνα μὲ τὴν ἕνωση, τὸ ὑπουργεῖο «κατὰ παράβαση κάθε συνταγματικῆς ἐπιταγῆς, ἐντελῶς προκλητικά, μείωσε τὶς ὧρες διδασκαλίας καὶ οὐσιαστικὰ καταργεῖ τὴ διδασκαλία τοῦ μαθήματος, ἂν συνυπολογίσει κανεὶς τὸ γεγονὸς ὅτι ἤδη σὲ πολλὰ δημοτικὰ σχολεῖα γίνεται ἐλλιπὴς διδασκαλία ἢ δὲν πραγματοποιεῖται καθόλου τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν».
.             Ἀναφερόμενη στὸν πρώην ὑπουργὸ Παιδείας, ἡ ΠΕΘ τόνισε: «Φανέρωσε περίτρανα τὸ μένος καὶ τὴν ἀπαξίωσή του πρὸς τὴ διδασκαλία τῆς ὀρθόδοξης χριστιανικὴ ἀγωγῆς στὸ ἑλληνικὸ σχολεῖο». Παράλληλα, τὸν κατηγόρησε: «Δὲν ἐξετάζει παιδαγωγικὰ τὰ θέματα αὐτὰ διότι, καθὼς φαίνεται γιὰ ἀκόμη μία φορά, εἶναι ἐγκλωβισμένος στὶς κομματικές του ἰδεοληψίες. Ἔτσι, “ξαναχτυπᾶ” σὲ ἕνα καθαρὰ ἐθνικὸ θέμα ἀγωγῆς, ἐπιχειρώντας ἀπερίσκεπτα καὶ ἐπιπόλαια νὰ μειώσει καὶ νὰ ὑποτιμήσει τὸ μάθημα ἐκεῖνο ποὺ διδάσκει τὶς ἀξίες τῆς ἀγάπης, τῆς ἐλπίδας, τῆς αὐτοθυσίας καὶ τῆς προσφορᾶς πρὸς τὸν “ἄλλον” ὡς ἀδελφὸ καὶ ὄχι ἁπλῶς ὡς συνάνθρωπο».

Οἱ μεγάλοι χαμένοι στὸ πρόγραμμα μὲ τὶς ὧρες διδασκαλίας!

.             Τὸ «μαχαίρι» τοῦ ὑπουργείου Παιδείας δὲν περιορίστηκε μόνο στὴν ὕλη τῶν μαθημάτων, ἀλλὰ καὶ στὶς ὧρες διδασκαλίας τους. Μάλιστα, φαίνεται ὅτι στὸ νέο ὡρολόγιο πρόγραμμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ ξεκίνησε τὴ φετινὴ χρονιά, οἱ μεγάλοι χαμένοι ἦταν τὰ φιλολογικὰ μαθήματα. Εἰδικότερα, στὸ γυμνάσιο μειώθηκε ἡ διδασκαλία τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν κατὰ μία ὥρα καὶ στὶς τρεῖς τάξεις. «Τὸ ἀρνητικὸ σενάριο εἶναι ὅτι πλέον δὲν θὰ ἐξετάζονται οὔτε στὸ τέλος τῆς σχολικῆς χρονιᾶς», σημειώνει ὁ πρόεδρος τοῦ Πανελλήνιου Συλλόγου Ἀναπληρωτῶν Φιλολόγων.
.             Τὴν ἴδια ὥρα, στὴ γ´ λυκείου μειώθηκαν καὶ οἱ ὧρες διδασκαλίας τῆς Ἱστορίας ἀπὸ τρεῖς σὲ δύο. «Δηλαδή, καλεῖται ὁ φιλόλογος νὰ διδάξει ὅλες τὶς ἱστορικὲς περιόδους ἀπὸ τὸν Εὐρωπαϊκὸ Διαφωτισμὸ ἕως τὴ Μεταπολίτευση μέσα σὲ δύο διδακτικὲς ὧρες κάθε ἑβδομάδα. Ἐπιπλέον, σὲ αὐτὲς τὶς ὧρες ὁ ἐκπαιδευτικὸς θὰ πρέπει νὰ ὑποστηρίξει τὸ μάθημα διδακτικὰ καὶ ὄχι νὰ κάνει μία ἁπλὴ ἱστορικὴ ἀφήγηση. Ὅπως γίνεται κατανοητό, ὁ χρόνος αὐτὸς δὲν ἐπαρκεῖ γιὰ τὴν κάλυψη τῆς ὕλης. Μάλιστα, φέτος τὸ ὑπουργεῖο Παιδείας παραπέμπει τοὺς διδάσκοντες σὲ συγκεκριμένες ἰστοσελίδες γιὰ νὰ ἀξιοποιήσουν ὑλικό, πράγμα ποὺ εἶναι ἀδύνατο» ἀναφέρει ὁ κ. Μπουζιάνος.

Τί συμβαίνει στὰ ΕΠΑ.Λ.

.             Στὸ λύκειο οἱ περικοπὲς ἔχουν «χτυπήσει τὴν πόρτα τῶν ΕΠΑ.Λ. ἤδη ἀπὸ τὸ 2012. Συγκεκριμένα, ἔχει ἐξοβελιστεῖ τὸ μάθημα τὶς Ἱστορίας, καθὼς πλέον διδάσκεται μόνο στὴν α´ τάξη. Σύμφωνα μὲ τοὺς φιλολόγους, τὸ μάθημα παρουσιάζεται πολὺ περιληπτικά, ἐνῶ εἶναι ἐνδεικτικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὅλες οἱ ἱστορικὲς περίοδοι, ἀπὸ τοὺς ἀρχαϊκοὺς χρόνους ἕως τὴ νεότερη ἱστορία, ἔχουν συμπεριληφθεῖ μόνο σὲ ἕνα βιβλίο. Στὴν ἴδια βαθμίδα ἔχει χαθεῖ μία ὥρα ἀπὸ τὰ Νέα Ἑλληνικὰ ἀπὸ τὸ ἑβδομαδιαῖο πρόγραμμα κάθε τάξης.
.             Ταυτόχρονα, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ κ. Μπουζιάνος, στὸ γενικὸ λύκειο «ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀπώλεια τοῦ “Ἐπιταφίου” τοῦ Περικλῆ, μετρᾶμε καὶ τὴν ἀπώλεια τῶν Λατινικῶν στὴ β´ τάξη, ὅπου τὸ μάθημα καταργήθηκε, καὶ ἀπέμεινε μόνο ἕνα τρίωρο στὴ γ´. Ἐπιπλέον, στὴ β’ λυκείου μειώθηκαν οἱ ὧρες τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν Ὁμάδας Προσανατολισμοῦ καὶ πλέον στὸν Ρητορικὸ Λόγο διδάσκεται μόνο Λυσίας καὶ ὄχι Δημοσθένης καὶ Ἰσοκράτης. Εἶναι πρωτοφανὲς νὰ προχωροῦν σὲ τέτοιες περικοπὲς γιὰ τὸν δῆθεν ἐξορθολογισμὸ τῶν προγραμμάτων σπουδῶν, ἀδιαφορώντας γιὰ τὰ παιδαγωγικὰ καὶ τὰ ἐπιστημονικὰ κριτήρια».
.             Σύμφωνα μὲ τὸν ἴδιο, «δυστυχῶς μέχρι σήμερα δὲν ἔχουν εἰσακουστεῖ οἱ προτάσεις μας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖο Παιδείας, ὡστόσο θὰ ἐπιδιώξουμε νὰ συναντηθοῦμε μὲ τὴν ἡγεσία του». Ὁ Πανελλήνιος Σύλλογος Ἀναπληρωτῶν Φιλολόγων ζητάει νὰ μὴ χαθεῖ καμία διδακτικὴ ὥρα ἀπὸ τὰ Ἀρχαία Ἑλληνικά, καθὼς -ὅπως ἐπιχειρηματολογεῖ- δὲν πρόκειται γιὰ ἕνα μάθημα «ποὺ διδάσκει μόνο γραμματικὴ καὶ συντακτικό, ἀλλὰ καὶ λεξιλόγιο, διδάσκει δηλαδὴ τὴ συνάφεια μεταξὺ ἀρχαίων καὶ νέων ἑλληνικῶν».
.             Ὁ κ. Μπουζιάνος καταλήγει: «Τὰ νέα ἑλληνικὰ βασίζονται στὰ ἀρχαῖα. Ἀκόμη καὶ ἡ μία ὥρα ποὺ χάνεται εἶναι πολύτιμη σὲ ἕνα μάθημα μὲ τρία σκέλη (γραμματική, συντακτικὸ καὶ ἐτυμολογικό). Ἐμεῖς ζητᾶμε νὰ ἐνισχυθεῖ τὸ γλωσσικὸ μάθημα καὶ στὸ γυμνάσιο καὶ στὸ λύκειο, ἀφοῦ ἡ διδασκαλία τοῦ εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὰ ὑπόλοιπα μαθήματα. Οὐσιαστικά, τὰ Ἀρχαῖα εἶναι ἕνα μάθημα διάπλασης τῆς προσωπικότητας».