TO ΣΩMA TOY ANΘΡΩΠOY (Ἀπό Ὀρθόδοξη καί Θεολογική ἄποψη)

Παντελῆ Παπαδόπουλου

Θεολόγου

«Οὐκ οἴδατε ὅτι τό σῶμα ὑμῶν ναός τοῦ ἐν ὑμίν Ἁγίου Πνεύματος ἐστίν, οὗ ἔχετε ἀπό Θεοῦ καί οὐκ ἐστέ ἑαυτῶν;» (Α΄ Κορ. στ΄19).

Στήν Χριστιανική καί Ὀρθόδοξη Θεολογία τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου θεωρεῖται βασικό στοιχεῖο τῆς προσωπικότητάς του. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι διφυές «ὑλικοπνευματικό ὄν», δηλ. ἀποτελεῖται ἀπό σῶμα καί ψυχή. Αὐτά τά δύο δέν χωρίζονται. Τά δύο αὐτά στοιχεῖα μαζί συνιστοῦν τήν ἀνθρώπινη ὀντότητα. ΄Ἔτσι τό ἀνθρώπινο πρόσωπο ἐκφράζεται μέσα ἀπό τά δύο αὐτά κανάλια.

Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος λέει, πῶς ὁ σύνδεσμος σώματος καί ψυχῆς εἶναι πάρα πολύ στενός. Ἔτσι τό θέλησε ὁ Θεός, ὅταν ἔπλασε τόν ἄνθρωπο «χοῦν ἀπό τῆς γής καί ἐνεφύσησεν ἐν αὐτῷ πνοήν ζωῆς» (Γέν. Β’ 7), γιά νά μήν λέμε ὅτι τό σῶμα μας εἶναι ἐχθρικό πρός τήν ψυχή καί τό μισοῦμε, «ἶνα μή ὡς ἀλλότριον (ξένο) πείθωσιν τινές μισεῖν».

Οἴ ἀρχαῖοι μας πρόγονοι, ἀλλά καί ἄλλοι λαοί (Αἰγύπτιοι, Ἀσσύριοι, Πέρσες, κ.λ.π) ὅπως καί οἴ σημερινοί φιλόσοφοι, κυρίως Ἀνατολικῶν καί γνωστικῶν θρησκειῶν, διακηρύττουν πώς τό σῶμα εἶναι φυλακή τῆς ψυχῆς. π.χ. Ὁ Πλάτων, στόν μῦθο τοῦ Φαίδρου, ἀναφέρει ὅτι ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, χάνοντας τό φτέρωμά της, κατακρημνίζεται στόν κόσμο τῆς διαιρέσεως καί τῆς φθορᾶς καί φυλακίζεται μέσα στό σῶμα, ὅπως ἀκριβῶς φυλακίζεται κάποιος μέσα σ’ ἕνα μνῆμα. Οἴ ἀρχαῖοι μας πρόγονοι ἔλεγαν «Τό μέν σῶμα ἐστίν ὑμίν σῆμα (δηλ. μνῆμα)», δηλ. τό σῶμα μας εἶναι μνῆμα καί φθορά.

Ὑπῆρξαν ὅμως διάφοροι φιλόσοφοι καί αἱρετικοί κατά καιρούς (τούς ὁποίους βεβαίως καταδίκασε ἡ Ἐκκλησία), πού πίστευαν ὅτι τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ πηγή ὅλων τῶν κακῶν. Γιά παράδειγμα, ὁ μεγάλος νεοπλατωνικός φιλόσοφος Πλωτίνος (3ος μ..Χ. αἰῶνας) «αἰσθανόταν ντροπή πού εἶχε σῶμα». Ἀπέφευγε νά μιλάει γιά τήν καταγωγή του, τούς προγόνους του ἤ τήν πατρίδα του. Δέν δεχόταν οὔτε καν νά τόν πλησιάσει γλύπτης ἤ ζωγράφος, γιά νά φτιάξουν τήν προτομή ἤ τό πορτραῖτο του. ΄Ἔλεγε δέ χαρακτηριστικά: «Δέν φτάνει πού ἔχουμε φορτωθεῖ αὐτή τήν ἐφήμερη μορφή (τό σῶμα), γιατί νά θέλει κανείς νά τήν διατηρήσει περισσότερο καιρό, σάν νά εἶναι κάτι πού ἀξίζει» (βλ. Πορφυρίου: ’’Περί Πλωτίνου Βίου’’). Σημειώνουμε ὅτι ὁ βιογράφος τοῦ Πλωτίνου Πορφύριος, ἦταν μαθητής καί φίλος του. Ἡ μαρτυρία αὐτή ἔχει ἰδιαίτερη σημασία διότι εἶναι ἀντιπροσωπευτική τῶν ἀπόψεων πού δέσποζαν τήν ἐποχή ἐκείνη, ὅταν ὁ Χριστιανισμός ἦρθε σέ ἐπαφή μέ τόν ἀρχαῖο κόσμο.

Στόν ἀρχαῖο κόσμο διατυπώθηκαν ποικίλες ἀπόψεις γιά τήν ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος. Ἀπό τήν «εἰδωλοποίηση» τῆς ὀμορφιᾶς του μέχρι τήν «ἄκρα περιφρόνησή του», λόγω τῆς φθαρτότητάς του. Κατά τούς Ἑλληνιστικούς χρόνους, μεγάλη ἀπήχηση εἶχε ἡ ἄποψη τοῦ Πλατωνισμοῦ ὅτι μεγαλύτερη προτεραιότητα καί ἀξία ἔχει ἡ ψυχή, ἐνῷ τό σῶμα εἶναι «σῆμα» δηλ. ὁ τάφος της. Τό σῶμα δηλ. ἐθεωρεῖτο τάφος ἤ περίβλημα καί φυλακή τῆς ψυχῆς, ἡ ὁποία καί ἔπρεπε νά ἐλευθερωθεῖ ἀπ’ αὐτό. Ὁ στωϊκός φιλόσοφος καί Αὐτοκράτωρ τῆς Ρώμης Μᾶρκος Αὐρήλιος ἔγραφε χαρακτηριστικά: «Εἶσαι μία φτωχή ψυχή πού κουβαλάει ἕνα πτῶμα». Μόνο ἡ ψυχή ὡς πνευματική ὀντότητα προσέδιδε στό ἀνθρώπινο ὄν τήν πραγματική του ἀξία.

Στίς Ἀνατολικές θρησκεῖες (Ἰνδουϊσμό, Βουδισμό, Νέα Ἐποχή κ.λ.π), πού πιστεύουν στή δοξασία τῆς Μετενσάρκωσης ἡ ἐπανάληψη τῆς ζωῆς τοῦ ἴδιου ἀνθρώπου, πολλές φορές μέ νέο σῶμα κάθε φορᾶ, ὑποβαθμίζει ἐκ τῶν πραγμάτων τήν ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος. Διότι αὐτό θά θεωρεῖται πλέον ἀναλώσιμο, ἕνα εἶδος «ὑποκάμισου», πού ὅταν παλιώσει καί φθαρεῖ, τό ἀλλάζουμε.

Ἀντίθετα πρός τίς ἀπόψεις αὐτές, ἡ Χριστιανική διδασκαλία θεώρησε πάντοτε τόν ἄνθρωπο ὡς ἑνιαία ψυχοσωματική ὀντότητα. Τό σῶμα ἔχει καθ’ ἑαυτό μεγάλη ἀξία καί δέν εἶναι ἁπλῶς ἕνα «περιτύλιγμα», ἀλλά βασικό στοιχεῖο τῆς προσωπικότητας καί τῆς ταυτότητας τοῦ ἀνθρώπου. Οἴ ἀνθρώπινες λειτουργίες εἶναι ἔκφραση τῆς ψυχοσωματικῆς ἑνότητας τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου.

Σέ ὁρισμένους κύκλους (ἀκόμα καί θρησκευτικούς), εἶναι διαδεδομένη ἡ ἄποψη, ὅτι ὁ Χριστιανισμός θεωρεῖ τό σῶμα ὡς κάτι κατώτερο, ἤ ὡς ἕδρα τῆς ἁμαρτίας. Αὐτό βεβαίως δέν εἶναι ἀλήθεια καί ἀποτελεῖ διαστρέβλωση τῆς Χριστιανικῆς διδασκαλίας, τῆς ὁποίας ἡ στάση ὑπῆρξε ἐξ ἀρχῆς πολύ θετική ἀπέναντι στό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, τόσο ὥστε ὁ Ἐθνικός συγγραφέας Κέλσος (2ος μ.Χ αἰῶνας) (βλ. ‘’Ὠριγένους: Κατά Κέλσου Ζ’ 39’’) ἀποκαλοῦσε χλευαστικά τούς Χριστιανούς «γένος φιλοσώματον».

Ἡ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας γιά τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου.

Ἡ Παλαιά Διαθήκη διδάσκει ὅτι τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ὅπως βγῆκε ἀρχικά «ἀπό τά χέρια τοῦ Δημιουργοῦ» εἶναι «καλό λίαν» (δηλ. πάρα πολύ καλό): «καί εἶδεν ὁ Θεός τά πάντα ὅσα ἐποίησεν καί ἰδού καλά λίαν» (Γέν. α΄ 31). Στήν καινή Διαθήκη βρίσκουμε τά χωρία πού ἀφοροῦν τήν σάρκωση τοῦ δευτέρου προσώπου τῆς Ἁγίας Τριάδας (τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ), πού γίνεται ἄνθρωπος γιά νά σώσει τόν ἄνθρωπο χωρίς νά παραβιάσει τήν θέλησή του: «τοσοῦτον ἠγάπησεν ὁ Θεός τόν κόσμον, ὥστε τόν υἱόν αὐτοῦ τόν μονογενῆ ἔδωκεν, ἶνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν μή ἀπολλυται ἀλλ’ ἔχει ζωήν αἰώνιον» καί «ὄτε ἦλθεν τό πλήρωμα τοῦ

χρόνου…», ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ «σάρξ ἐγένετο καί ἐσκήνωσεν ἐν ἠμίν»(Ἰωάν. Α΄ 14). Ὁ προαιώνιος Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ἔγινε ἄνθρωπος, ὄντας συγχρόνως καί Θεός, σαρκωθεῖς ἐκ τῶν παρθενικῶν αἱμάτων τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

Ἐάν ἡ ἀνθρώπινη σάρκα ἦταν κάτι κακό δέν θά τήν προσελάμβανε ὁ Χριστός νά τήν κάνει καί δική του καί νά τήν λυτρώσει ἀπό τήν φθορά καί τόν θάνατο. «Τό ἀπρόσληπτον καί ἀθεράπευτον» ἔλεγεν ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, θέλοντας νά ὑπογραμμίσει ὅτι ἡ ἀνθρώπινη σάρκα θεραπεύτηκε, ἀφθαρτίστηκε καί θεώθηκε ἀκριβῶς ἐπειδή τήν προσέλαβε ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ νέος Ἀδάμ τῆς σωτηρίας, σέ ἀντίθεση μέ τόν πρῶτο Ἀδάμ τῆς φθορᾶς καί τοῦ θανάτου.

Ὁ Χριστός ὅταν θεράπευε τούς ἀσθενεῖς, θεράπευε καί τά σώματα καί τίς ψυχές τους. Ἐπίσης τούς προέτρεπε νά μήν ἁμαρτάνουν γιά μήν πάθουν χειρότερα ἀπό αὐτό πού ἤσαν π.χ. στόν παράλυτ τῆς Βηθεσδᾶ εἶπε: «ἴδε ὑγιής γέγονας, πορεύου καί μηκέτι ἁμάρτανε, ἶνα μή χεῖρον τί σοί γένηται» (Ἰωάν ε΄ 14). Θεωροῦσε ὅτι ἡ ὑγεία τῆς ψυχῆς ἀντανακλᾶ καί στό σῶμα ἤ ἀντίστροφα οἱ ἁμαρτίες τῆς ψυχῆς ἔχουν βλαβερές συνέπειες καί στήν ὑγεία τοῦ σώματος.

Ἐάν τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ἦταν κακό, δέν θά μᾶς προέτρεπε ὁ Κύριος νά κοινωνοῦμε συχνά καί τό δικό του σῶμα καί αἷμα: “ Ὁ τρώγων μου τήν σάρκα καί πίνων μου τό αἷμα ἐν ἐμοί μένει καγῶ ἐν αὐτῷ» (Ἰωάν στ΄56). Ἤ «ὁ τρώγων μου τήν σάρκα καί πίνων μου τό αἷμα ἔχει ζωήν αἰώνιον» (Ἰωάν στ΄ 57) ἤ ἡ γάρ σάρξ μου ἀληθῶς ἐστί βρῶσις καί τό αἷμα μου ἀληθῶς ἐστί πόσις» (Ἰωάν στ΄ 55), ἤ «ὁ τρώγων με κακεῖνος ζήσεται δι’ ἐμέ» (Ἰωάν στ΄ 57). Σχολιάζοντας τά παραπάνω ὁ Ἱερός Χρυσόστομος λέγει: «Ὁ ἄνθρωπος, εἶναι ὑλικοπνευματικός. Γι’ αὐτό καί τήν θεία κοινωνία τοῦ τήν δίνει ὁ Θεός μέ τόν ἴδιο τρόπο. Δέν τοῦ δίνει γυμνή τήν χάρη, ἀλλά μέσα ἀπό τόν ἄρτο καί τόν οἶνο τῆς Θείας Εὐχαριστίας», δηλ. μέσῳ τῆς ὕλης. Ἡ θεία εὐχαριστία ἔχει τό ἀόρατο καί θεϊκό στοιχεῖο (δηλ. τήν θεία χάρη), ἀλλά καί τό αἰσθητό ὑλικό στοιχεῖο (τόν ἄρτο καί τόν οἶνο). Ἔτσι ὁ πιστός μεταλαμβάνει εἰς ἴαση ψυχῆς καί σώματος.

Γιατί κατηγορεῖται τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου

Δέν κατηγοροῦμε τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ἀλλά τήν κακή καί ἁμαρτωλή του προαίρεση. Δέν καταγγέλλουμε τήν σάρκα, ἀλλά τό σαρκικό φρόνημα. ΄Ὅλα τά ἁμαρτήματα τοῦ ἀνθρώπου ἔχουν τήν αἰτία τούς ὄχι στό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ἀλλά στήν ἁμαρτωλή προαίρεση τῆς ψυχῆς. Ἡ διαφθορά τοῦ σώματος ὀφείλεται στίς ἁμαρτωλές διαθέσεις τῆς ψυχῆς. Δηλ. τό σῶμα δέν εἶναι ὑπεύθυνο γιά τήν ἁμαρτία. Ἡ ἁμαρτία συλλαμβάνεται ἀπό τήν ψυχή καί πραγματοποιεῖται ἀπό τό σῶμα.

Ὁ Ἄπ. Παῦλος τό περιγράφει αὐτό πολύ καθαρά, ὅταν λέγει: «ὑποπιάζω τό σῶμα μου καί δουλαγωγῶ…μήπως ἄλλοις κηρύξας αὐτός

ἀδόκιμος γένωμαι» (Α΄ Κορ. Θ΄ 27) δηλ. «ὑποβάλλω σέ ἄσκηση καί δοκιμασία τό σῶμα μου, τό ταλαιπωρῶ καί τό ὑποδουλώνω, ἀπό φόβο μήπως, ἐνῷ θά ἔχω κηρύξει στούς ἄλλους, ἐγώ ὁ ἴδιος θά κριθῶ ἀσυνεπής». Οὐσιαστικά χαλιναγωγῶ τό σῶμα μου, γιά νά μήν γίνεται ὄργανο τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπιθυμιῶν τῆς ψυχῆς.

Μία ἀπόδειξη ὅτι ὁ Θεός χαριτώνει καί τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, εἶναι ἡ ἀφθαρσία καί ἡ ἰαματική χάρη τῶν λειψάνων τῶν ἁγίων μας. Ἐκεῖ φαίνεται καθαρά, ὅτι ἡ χάρη πού ἔχουν οἴ ψυχές τῶν ἁγίων, περνάει καί στό σῶμα τους καί ἐκδηλώνεται μέ ποικίλους τρόπους (εὐωδία, μυρόβληση, ἀφθαρσία, θαυματουργία, κ.λ.π).

Νά προφυλάξουμε τό σῶμα μας ἀπό τήν πολύμορφη καί εὐπερίστατη ἁμαρτία.

Ὁ Ἄπ. Παῦλος λέει χαρακτηριστικά γιά τό σῶμα καί τήν ἁμαρτία: «Τό δέ σῶμα οὐ τή πορνεία, ἀλλά τῷ Κυρίῳ» (Α’ Κορ. στ΄13) ἤ « Φεύγετε (δηλ. ἀποφεύγετε) τήν πορνείαν. Πᾶν ἁμάρτημα ὅ ἐάν ποιήσει ἄνθρωπος ἐκτός του σώματος ἐστιν. Ὁ δέ πορνεύων εἰς τό ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει» (Α Κορ. στ΄ 18).

Ἡ ποικιλόμορφη πορνεία καταστρέφει ὅλο τόν ἄνθρωπο καί ἰδιαίτερα τό σῶμα του. Μπορεῖ σήμερα πολλοί νά δικαιολογοῦν πολλές σαρκικές πράξεις, ἀλλά ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι σαφής, πώς αὐτοί πού ἔχουν τέτοιες ἀντιλήψεις καί δουλεύουν ἀμετανόητα στήν σάρκα «Βασιλείαν Θεοῦ οὗ κληρονομήσουσιν» (Α Κορ στ΄ 10).

Σέ ὅλα αὐτά ἡ Ἐκκλησία ἀντιτάσσει τήν σωφροσύνη, τήν ἐγκράτεια καί τήν νηστεία. Τήν νηστεία ὄχι μόνον σάν στέρηση τροφῆς (καί αὐτή βεβαίως εἶναι χρήσιμη), ἀλλά κυρίως τήν πνευματική νηστεία, σάν ἀλλαγή τρόπου ζωῆς (πρβλ. «Νηστεία ἀληθής, ἡ τῶν κακῶν ἀλλοτρίωσις (ἀποξένωση), ἐγκράτεια γλώσσης, θυμοῦ ἀποχή, ἐπιθυμιῶν χωρισμός, καταλαλιᾶς, ψεύδους καί ἐπιορκίας. Ἡ τούτων ἔνδεια (φτώχεια) νηστεία ἀληθής καί εὐάρεστος ἐστίν τῷ Θεῷ»( Τροπάριο τῆς Κυριακῆς της Τυρινῆς).

Τά ἴδια μπορεῖ νά πεῖ κανείς καί γιά τά ἁμαρτήματα πού διαπράττει ὁ ἄνθρωπος μέ τήν γλῶσσα του, πού συνδέονται μέ τήν κατάκριση καί τήν καταλαλιά. Ὁ ἄνθρωπος πού δέν ἁμαρτάνει μέ τήν γλῶσσα ἔχει πλησιάσει τήν τελειότητα. Μέ αὐτές τίς σκέψεις, ἄς ἐφαρμόσουμε τήν παραγγελία τοῦ Ἄπ. Παύλου: «ἀδελφοί, καθαρίσομεν ἐαυτούς ἀπό παντός μολυσμοῦ σαρκός καί πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιοσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ» (Β΄ Κορ. ζ΄ 1).

Ἀπόλυτος Σεβασμός στό σῶμα τοῦ Ἀνθρώπου

Τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου εἶναι «ἱερό», διότι βγῆκε ἀπό τά «χέρια τοῦ Δημιουργοῦ» καί εἶναι κατά τήν Πάλ. Διαθήκη «καλόν λίαν». Δία τοῦτο, κατά τήν Χριστιανική διδασκαλία τό σῶμα κάθε ἀνθρώπου ζωντανό ἤ νεκρό, εἶναι ἄξιο παντός σεβασμοῦ. ΄Ἔτσι λοιπόν :

Ἀπαγορεύεται ὁποιαδήποτε βλάβη ἤ φθορά τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος ἐσκεμμένη ἤ ἐξ ἀμελείας, πού μπορεῖ νά ὀφείλεται σέ πολυφαγία, πολυποσία, κάπνισμα, βλαβερές συνήθειες, ναρκωτικά, αὐθαίρετη λήψη φαρμάκων (μέ πᾶρε-νέργειες), ἔκθεση σέ κινδύνους, δυσμενεῖς καιρικές συνθῆκες, κ.λ.π.

Ἀπαγορεύεται ἡ παραμέληση τῆς φροντίδας τοῦ σώματος (ἀσιτία ἤ κακή διατροφή, ὑπερβολική νηστεία, εὐθανασία, αὐτοκτονία ἄμεση ἤ ἔμμεση, κακή ὑγειινή, ἔκθεση σέ ἀκτινοβολίες, κ.λ.π.)

Ἀπαγορεύεται ἡ κακή χρήση τοῦ σώματος (πορνεία, ἀρσενοκοιτία, ὑπερβολική ἐργασία, διάφορες ἄλλες διαστροφές, κ.λ.π).

Τό σῶμα πρέπει νά τυγχάνει ἀπόλυτου σεβασμοῦ, εἴτε ἐν ζωῇ εἴτε μετά θάνατον. Ἡ καύση τῶν νεκρῶν εἶναι ἐκτός Χριστιανικῆς παραδόσεως, διότι συνιστᾶ βίαιη καί ἀφύσικη διάλυση τοῦ σώματος.

—————————————————————————————————————————

(*) Στήν Παλαιά Διαθήκη (βλ. Β΄ Βασιλέων ἤ Βασιλειῶν Δ΄ κεφ. ιγ΄. 21) ἀναφέρεται περιστατικό πού δείχνει πολύ εὔγλωττα τήν ἀξία καί τοῦ νεκροῦ σώματος: Κάποιοι Ἰσραηλῖτες ἑτοιμάζονταν νά θάψουν ἕναν νεκρό συμπατριώτη τους δίπλα στόν τάφο τοῦ Προφήτη Ἐλισαίου, ὅταν τούς ἐπιτέθηκαν Μωαβίτες. Ὄντας ἄοπλοι καί γιά νά γλυτώσουν τήν ζωή τους, πέταξαν βιαστικά τόν νεκρό πάνω στόν τάφο τοῦ Προφήτη Ἐλισαίου καί τράπηκαν σέ φυγή. Μόλις ὁ νεκρός ἦλθε σέ ἐπαφή μέ τά ὀστᾶ τοῦ Προφήτη, ζωντάνεψε (δηλ. ἀναστήθηκε) καί στάθηκε στά πόδια του!

πηγή

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ (Αγ. Νικόλαος Βέλιμίροβιτς)

Υπάρχει ένας ανάπηρος άνθρωπος γεμάτος αισιοδοξία, τον οποίο έχω δει με τα ίδια μου τα μάτια. Είναι ένας στρατιώτης που πληγώθηκε στον πόλεμο. Μια εχθρική σφαίρα διαπέρασε το σώμα του, τον πλήγωσε δίπλα στη μέση του. Με κάλεσε να τον επισκεφθώ. Μπήκαμε μέσα στο μισοσκότεινο δωμάτιο. Σε μία μεγάλη καρέκλα, με πλάτη δίπλα στο παράθυρο, καθόταν ο γνωστός μου. Με κοίταξε και μου είπε:

«Κάθομαι εδώ από το πρωί μέχρι το βράδυ και παρατηρώ τη ζωή από το παράθυρο. Από το πρωί μέχρι το βράδυ και καμιά φορά από το ένα πρωί ως το άλλο πρωί. Ξέρετε πως εάν ένας άνθρωπος βρεθεί μέσα σ’ ένα άδειο πηγάδι και από κει παρατηρήσει μέρα μεσημέρι τον ουρανό, θα δει τα αστέρια του ουρανού; Και εγώ παρατηρώ μέσα από το μισοσκόταδό μου τους ανθρώπους και μου φαίνονται σαν αστέρια λαμπερά που φέγγουν, κινούνται κυκλικά και αδιάκοπα. Όσο συμμετείχα στον στρόβιλο της ζωής δεν ήξερα ότι η ζωή είναι τόσο ωραία και τόσο γλυκεία. Από τότε που έχασα τα πόδια μου, κέρδισα τα μάτια μου. Ναι βλέπω αυτή τη ζωή από τότε που κάθισα σ’ αυτήν την καρέκλα. Η ζωή είναι ωραία και γεμάτη αρμονία.

Η αρρώστια δεν είναι μεγάλο κακό και ο θάνατος επίσης δεν είναι ούτε μεγάλο ούτε μικρό κακό. Δεν αισθάνομαι τα πόδια μου καθόλου. Δεν στηρίζουνε αυτά εμένα αλλά εγώ αυτά. Αλλά υπάρχει κάτι που στηρίζει εμένα όπως εγώ κρατώ τα παράλυτα πόδια μου. Αν δεν υπήρχε αυτό, θα ήμουν όλος παράλυτος. Αυτό που με κρατά είναι η εσωτερική ψυχική μου αισιοδοξία. Η ψυχή μου για καιρό ήταν παράλυτη. Η οπτική της ψυχής μου κυρίως ήταν παράλυτη, επειδή δεν μπορούσε να βλέπει την ομορφιά και το νόημα αυτής της ζωής.

Η ψυχή μου περιφερόταν στο σκοτάδι και της φαινόταν όλος ο κόσμος σκοτεινός. Η μοναδική της δραστηριότητα ήταν η υποταγή στο σώμα, η σκλαβιά στο σώμα. Το σώμα μου έσερνε την ψυχή πίσω του, όπως τραβά ο κυνηγός τον σκύλο του από το λουρί. Η ψυχή μου χοροπηδούσε, χόρευε στη σκόνη και στη λάσπη, ακολουθώντας το σώμα, υπακούοντας πάντα στην θέληση του σώματος.

Ήμουν υγιής αλλά δεν το αισθανόμουν. Είχα μάτια αλλά δεν έβλεπα. Οι ακτίνες του ηλίου, ενώ με άγγιζαν χαρούμενα, εγώ κατσούφιαζα και δεν τις έβλεπα. Τα αστέρια με έβλεπαν, αλλά εγώ τα απεχθανόμουν και τα φοβόμουν. Ήμουν σαν τυφλοπόντικας, που κάποιος με έβγαλε έξω στο φως και στον αέρα και μπερδεμένος τριγύριζα από δω και από κει. Τρέμοντας έσκαβα τη γη για να ξεφύγω από τον ήλιο και να χωθώ πάλι στο σκοτεινό χώμα της γης.

Δόξα τω Θεώ έγινε αυτός ο πόλεμος! Και δόξα τω Θεώ ο εχθρός με αυτόν τον τρόπο με έκανε παράλυτο! Αυτός ο εχθρός είναι για μένα ο μεγαλύτερος ευεργέτης. Έχασα τα πόδια αλλά κέρδισα την ψυχή. Πόσο μεγάλη είναι η σοφία του Θεού! Χρησιμοποιεί και τα πιο αυστηρά μέσα για το καλό μας. Εγώ έδωσα μόνο τα πόδια μου για την ψυχή. Πού να ξέρετε πόσο περισσότερο αξίζει η ψυχή από τα πόδια!

Από τότε που κάθομαι σ’ αυτήν την καρέκλα και παρατηρώ τον κόσμο από το παράθυρο, τακτοποίησα τις σκέψεις μου και τα αισθήματα μου. Για πολύ καιρό μέσα στο κεφάλι μου και στην καρδιά μου επικρατούσε χάος. Ο άνθρωπος βρίσκει την αρμονία στην ζωή και στον κόσμο, μόνον όταν την βρει μέσα του. Αυτήν την εσωτερική αρμονία μόλις τώρα την βρήκα. Απομάκρυνα το χάος και τον φόβο από μέσα μου. Παλιά αισθανόμουν φόβο ακόμη και για ένα απλό συνάχι. Σήμερα υπάρχουν δίπλα μου δύο παράλυτα πόδια, που κάποτε ήταν βασικά μέλη του σώματος μου, και δεν φοβάμαι καθόλου. Μια ανατροπή συνέβη μέσα στην ψυχή. Τώρα που έγινα πιο άσχημος, ο κόσμος μου φαίνεται πιο όμορφος. Όταν με συμπονά όλος ο κόσμος, τότε αρχίζω να λυπάμαι όλο τον κόσμο».

Έτσι μου μίλησε ο παράλυτος άνθρωπος. Πόσοι από σας δεν θα έλεγαν: Εγώ στη θέση του θα αυτοκτονούσα. Ο αριθμός των αυτοκτονιών στην εποχή μας αυξάνει ανησυχητικά και για λόγους λιγότερο σοβαρούς από ό,τι είναι δύο παράλυτα πόδια. Η αγωγή και η διαπαιδαγώγηση παίζει σημαντικό ρόλο στο θέμα αυτό. Ο άνθρωπος διαπαιδαγωγείται ή για να γίνει αισιόδοξος ή για να γίνει αυτόχειρας. Η γενιά μας έχει διαπαιδαγωγηθεί για το δεύτερο. Οι γονείς είναι οι πρώτοι που προετοιμάζουν τους αυτόχειρες.

Η μάνα για παράδειγμα ψιθυρίζει κάθε πρωί στον γιό της: «ο κόσμος αυτός είναι κακός». «Οι άνθρωποι, συνεχίζει η μάνα, είναι εγωιστές, φθονεροί και ψεύτες». «Απόφευγε τους ανθρώπους, γιέ μου». «Να κοιτάς μόνο τον εαυτό σου». Μετά τη μάνα ο πατέρας επαναλαμβάνει στο γιό: «Τι κακός καιρός για το χωράφι». «Πόσο άσχημη είναι η φύση». «Πόσο αηδιαστικά είναι τα ανθρώπινα έργα». «Πόσο βαρετός είναι ο ήλιος». «Πόσο θλιβερή είναι η ζωή». Ο πατέρας και η μάνα επαναλαμβάνουν στο γιό τους συχνά τα τρελλά λόγια ενός απαισιόδοξου ποιητή: «Αδελφέ μου, στον κόσμο δεν υπάρχει αγάπη».

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη καταδίκη αυτού του κόσμου από αυτήν. Ο κόσμος επιβιώνει λόγω της αγάπης. Αν πει κανείς πως στον κόσμο δεν υπάρχει αγάπη, αυτό είναι η πιο φρικτή και ψευδής καταδίκη του κόσμου. Με την παραπάνω φράση του αποτυχημένου και απαισιόδοξου ποιητή διαπαιδαγωγείται ολόκληρη η γενιά μας. Θα βρείτε εκατοντάδες νέους και ηλικιωμένους που δεν ξέρουν το «Πάτερ ημών» και δεν διαβάζουν το Ευαγγέλιο, αλλά δεν θα βρείτε ούτε μερικές δεκάδες ανθρώπων, που δεν επαναλαμβάνουν καθημερινά: Αδελφέ μου, σ’ αυτόν τον κόσμο δεν υπάρχει αγάπη. Όποιος όμως επαναλαμβάνει αυτά τα λόγια, δεν σκέφτεται πως υπάρχει σ’ αυτόν τον κόσμο το χαμόγελο και η χαρά. Ακόμη και οι δάσκαλοι και οι καθηγητές συνεχίζουν να υποτιμούν τους μαθητές κρατώντας τους επίτηδες σε μια μεγάλη απόσταση απ’ αυτούς. Με μία λέξη σερνόμαστε και δεν προχωράμε. Μελαγχολικοί, χλωμοί, συντετριμμένοι άνθρωποι περπατούν. Η χαρά μας είναι μισή λύπη. Το χαμόγελο μας δεν μοιάζει με το χρυσαφένιο φως του ηλίου, αλλά με το χλωμό, μελαγχολικό φως του φεγγαριού. Οι πολλοί είναι συνηθισμένοι στην κλειστή ζωή του δωματίου. Η διασκέδασή μας φθάνει στα όρια της αμαρτίας. Εξαιτίας της αγωγής και της διαπαιδαγώγησής μας, ολόκληρη η χώρα μας είναι «παράλυτη». Σ’ αυτό οφείλεται η απαισιοδοξία μας, η μελαγχολία και η θλίψη μας, η έλλειψη χαράς. Το μεγαλύτερο μέρος της μελαγχολίας μας προέρχεται από τις εσωτερικές συνθήκες που επικρατούν στα σχολεία, στην εκκλησία, στην οικογενειακή και στη δημόσια ζωή. Σπάνιο να βρει κανείς ένα παράλυτο που να είναι αισιόδοξος.

Πολλοί νομίζουν ότι έτσι απλά κάποιος είναι αισιόδοξος και κάποιος απαισιόδοξος. Δεν είναι όμως έτσι. Αισιοδοξία σημαίνει ευτυχία, ενώ απαισιοδοξία σημαίνει δυστυχία. Μεγαλύτερη ευτυχία για έναν άνθρωπο δεν είναι η υγεία, ο πλούτος, οι φίλοι και η δόξα. Η μεγαλύτερη ευτυχία για έναν άνθρωπο είναι να έχει αισιοδοξία. Ούτε μεγαλύτερη δυστυχία για έναν άνθρωπο είναι η αρρώστια, η φτώχεια, η μοναξιά, η εγκατάλειψη, η αδικία, η οποιαδήποτε δυσκολία και απώλεια. Η μεγαλύτερη δυστυχία για έναν άνθρωπο είναι να είναι απαισιόδοξος, γιατί ενώ η αισιοδοξία αποτελεί ύμνο της ζωής, η απαισιοδοξία αποτελεί ύμνο στον θάνατο.

Οι άνθρωποι δεν μπορούν με τίποτε να συνηθίσουν να παρατηρούν τα πάντα από την οπτική της αιωνιότητος. Όλα όσα παράγει αυτός ο κόσμος, τα παράγει για την αιωνιότητα. Η αγάπη μας και η φιλία μας είναι αξεπέραστες στον χρόνο, όπως και ο κόσμος. Τα μάτια μας κάνουν λάθος όταν μας λένε πως όλα περνάνε, όπως μας εξαπατούν για την κίνηση του ηλίου. Υπάρχει ένα περιβάλλον πνευματικό όπου όλα ζουν και κινούνται. Αυτό το περιβάλλον είναι σταθερό και ακίνητο. Όλα όσα έζησαν στη γη, ζουν και σήμερα σ’ αυτό το πνευματικό περιβάλλον. Όλα όσα ζουν σήμερα, θα ζουν αιώνια σ’ αυτόν τον πνευματικό τόπο. Η αγάπη και η φιλία δεν χάνονται με τον θάνατο, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν σε μια πολύ πιο καθαρή και έξοχη μορφή στον άλλο κόσμο.

Ανάμεσα στον άλλο κόσμο και σ’ αυτόν που ζούμε υπάρχουν σύνορα εξαιτίας της μυωπίας μας, και δεν βλέπουμε την συνέχεια, την προέκταση αυτής της ζωής μετά τον θάνατο. Και δεν μπορούμε να δούμε με πνευματικά μάτια το «τώρα».

Όλοι εμείς υφαίνουμε το υφαντό της ιστορίας, αδέλφια μου. Είμαστε υφαντές της ιστορίας αλλά υπάρχει και ένας μεγαλύτερος από μας Υφαντής. Όλες οι ημέρες που συναποτελούν το παρελθόν, από μόνες τους δεν θα σήμαιναν τίποτε, αν δεν αποτελούσαν και αυτές μέρος ενός υφαντού που είναι η ζωή μας. Ο χρόνος όλων των ανθρώπων στον κόσμο από μόνος του δεν θα ήταν τίποτε, αν δεν είχε σαν στόχο του και περιεχόμενό του την δημιουργία μιας παγκόσμιας σύνθεσης, ενός παγκοσμίου εργόχειρου υφαντού. Κάθε έργο μας μέχρι αυτήν την στιγμή, κάθε λέξη και κάθε συναίσθημα διατηρείται και δεν χάνεται ως μέρος της προσωπικής μας σύνθεσης. Όλος ο ηρωισμός μας και όλη η φαυλότητά μας στέκονται ακίνητα στην ύφανση του παρελθόντος μας.

Εμείς οι άνθρωποι δεν αποτελούμε θεματοφύλακες της ιστορίας μας, είμαστε μόνο οι υφαντές της. Το παρελθόν διαφυλάσσεται από Εκείνον που δεν λησμονεί τίποτε. Τα κλειδιά του παρελθόντος κρατά ο Ύψιστος Υφαντής, που προσεκτικά άγρυπνα πάνω από κάθε νήμα που πλέκεται στο εργόχειρο Του. Αναλογιστείτε φίλοι μου, ποια είναι η συμβολή σας στο τεράστιο αυτό υφαντό του Θεού; Ο λόγος του Θεού είναι λόγος της αισιοδοξίας.

Η αισιοδοξία αποτελεί το φωτοστέφανο της χριστιανικής φιλοσοφίας και της χριστιανικής ιστορίας. Αισιόδοξος ήταν ο Θεμελιωτής του Χριστιανισμού, ο πιο Αισιόδοξος από όλους τους αισιόδοξους στον κόσμο. Παρέμενε αισιόδοξος και όταν εγκαταλελειμένος από όλους προσευχόταν μόνος στον Θεό, εκείνη την μοιραία νύχτα πριν αρχίσει η τραγωδία. Και τότε που τον σύρανε από τον Ηρώδη στον Πιλάτο χλευάζοντάς τον. Και τότε που Του έβαλαν αγκάθινο στεφάνι, που Του έσχιζε το θεϊκό Του κεφάλι, και τότε όταν υπό το βάρος του Σταυρού έβγαινε έξω από τα Ιεροσόλυμα, που Τον αποχαιρετούσαν με γέλια, με κατάρες και με τον ήχο των αδύναμων δακρύων των γυναικών. Και τέλος όταν το ποτήρι της πίκρας ξεχείλισε και εισήλθε στην ιστορία η λέξη Γολγοθάς, πάλι παρέμεινε αισιόδοξος.

Αισιόδοξοι ήταν και οι Χριστιανοί μάρτυρες. Αφού οι μάρτυρες και οι μεγαλομάρτυρες ήταν αισιόδοξοι, πως εμείς να είμαστε απαισιόδοξοι; Αισιόδοξοι ήσαν όσοι στις ρωμαϊκές αγορές πάλαιψαν με άγρια θηρία, για να διασκεδάσει ο Καίσαρας. Αισιόδοξοι ήσαν όσοι καίγονταν στην πίσσα στις πλατείες για την ψυχαγωγία του Καίσαρα και των γυναικών του. Αισιόδοξοι ήσαν όσοι γύριζαν δεμένοι στον τροχό και όσοι θάφτηκαν ζωντανοί στην γη. Αισιόδοξοι ήσαν εκείνοι που δεν γνώρισαν την ισότητα ούτε την ελευθερία του τύπου. Πώς λοιπόν εμείς να γινόμαστε απαισιόδοξοι; Γιατί να γινόμαστε απαισιόδοξοι; Οι μάρτυρες του Χριστιανισμού όταν καίγονταν στη φωτιά φώναζαν: Εμείς και πάλι πιστεύουμε. Αυτοί και όταν τους έσχιζαν τα θηρία ψιθύριζαν: Εμείς πάλι ελπίζουμε. Πάνω στον σταυρό, κλαίγοντας με λυγμούς έλεγαν: Εμείς και τώρα σας αγαπάμε. Εμείς αγαπούμε την μαρτυρική ζωή μας και προσδοκούμε μια καλύτερη ζωή. Πιστεύουμε στον Ένα και Παντοδύναμο Θεό που κυβερνά τον ήλιο και μετρά όλους τους πόνους μας και όλες τις αδικίες των βασανιστών μας.

Αυτούς τους ανθρώπους που τους κλώτσησαν σαν άχρηστες πέτρες, τους πήρε ο Θεός, ο Κτίστης των πάντων, να αποτελέσουν το θεμέλιο της εκκλησίας Του. Η εκκλησία Του αποτελεί το μεγαλύτερο οικοδόμημα αισιοδοξίας που κτίστηκε στη γη. Η αισιοδοξία του Χριστιανισμού δεν αποτελεί μία απλή πνευματική θεωρία, γιατί είναι δοκιμασμένη και τεκμηριωμένη.

«Δεν θα μπορούσα να αποκαλέσω τον εαυτό μου Χριστιανό, εάν δεν ήμουν αισιόδοξος. Και αν αποκαλούσα τον εαυτό μου Χριστιανό και δεν ήμουν αισιόδοξος, δεν θα ήμουν ειλικρινής Χριστιανός. Και όλοι εσείς ματαίως αποκαλείσθε Χριστιανοί, εάν δεν είσθε αισιόδοξοι. Ο Χριστιανισμός αποτελεί το μέγιστο κάστρο αισιοδοξίας. Ο Χριστιανισμός θεμελιώνεται στην πίστη, την ελπίδα και την αγάπη. Γιατί αυτά τα τρία μόνο σώζουν: η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη.

Η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη συναποτελούν την αισιοδοξία. Μόνον η αισιοδοξία μάς σώζει. Αν δεν έχουμε αισιοδοξία, δεν έχουμε πίστη. Χωρίς πίστη είμαστε σαν τα ζώα που σήμερα το πρωί σφαγιάστηκαν στο σφαγείο. Χωρίς την αισιοδοξία, όλοι μας είμαστε ανάπηροι. Μεγαλύτερη αναπηρία έχει ο άνθρωπος χωρίς αισιοδοξία παρά ο άνθρωπος χωρίς πόδια. Ο Θεός εν σοφία τα πάντα έκτισε. Στο πρόσωπο του αισιόδοξου καθημερινά πέφτουν οι ακτίνες του ηλίου, του ζεσταίνουν και του φωτίζουν την ψυχή, ενώ το πρόσωπο του απαισιόδοξου μένει χωρίς τον ήλιο, με αποτέλεσμα η ψυχή του να είναι κρύα και σκοτεινή. Ο πρώτος καθημερινά βλέπει τα λουλούδια, ενώ ο δεύτερος τον σκουπιδότοπο. Δεν μπορεί να υπάρξει καμμιά δημιουργία χωρίς αισιοδοξία.

Αδελφοί μου, ας είμαστε αισιόδοξοι. Ας ατενίσουμε τον κόσμο μας την ημέρα, ας δούμε ψηλά στον ουρανό την νύχτα και ας έχουμε πίστη στον Θεό. Υπάρχει ο Δημιουργός, ο Πλάστης του κόσμου και Πατέρας μας. Η σκέψη αυτή, ας είναι η βάση της αισιοδοξίας μας. Κάθε σπόρος αφού σαπίσει, τότε βλαστάνει και γίνεται λουλούδι. Με τον θάνατο εμείς σαπίζουμε για να βλαστήσουμε στην άλλη ζωή. Επειδή είμαστε παιδιά ενός αθάνατου Πατέρα, γι’ αυτό είμαστε και εμείς οι ίδιοι αθάνατοι. Τι είδους Πατέρας θα ήταν αυτός που δεν θα δημιουργούσε παιδιά όμοια μ’ Αυτόν; Ποιος Πατέρας θα ζούσε δισεκατομμύρια χρόνια και θα είχε γιους των οποίων η ζωή δεν διαρκεί ούτε εκατό χρόνια; Ας είμαστε αισιόδοξοι επειδή κανείς δίκαιος δεν θα πάει στην κόλαση και ούτε ένας μη μετανοιωμένος αμαρτωλός στον παράδεισο. Ο άνθρωπος όμως για να κατορθώσει να εισέλθει στον παράδεισο, πρέπει πρώτα ο παράδεισος να εισέλθει μέσα του. Στην κόλαση οδηγείται αυτός που η κόλαση υπάρχει ήδη μέσα στην ψυχή του. Ο παράδεισος είναι αθάνατη χαρά και θεϊκή ανύψωση. Η κόλαση είναι αιώνια λύπη και η γεμάτη ενοχές και τύψεις συνείδηση. Η τιμωρία των αμαρτωλών και η ανταμοιβή των Δικαίων είναι οι υψηλότεροι μαθηματικοί νόμοι της οικουμένης.

Ας είμαστε αισιόδοξοι, ακόμη και όταν ζημιωνόμαστε, γιατί η ζημιά μας δεν είναι ποτέ άστοχη και χωρίς λόγο. Τα βάσανά μας είναι σημαντικός παράγοντας στην συνολική πορεία ζωής της ανθρωπότητος. Τα βάσανά μας είναι μισθός με τον οποίο πληρώνουμε εισιτήριο για να εισέλθουμε στον τόπο τον οποίο φωτίζει ο Θεός με πολλούς ήλιους.

Εγώ προσωπικά τρεις φορές στη ζωή μου έφθασα κοντά στον θάνατο και μπορώ να σας εξομολογηθώ και να σας δώσω την μαρτυρία πως τα όσα πέρασα δεν ήταν ούτε φοβερά ούτε ανυπόφορα. Θυμάμαι εκείνες τις στιγμές με χαρά, επειδή αυτά τα τρία γεγονότα ομορφαίνουν τη ζωή μου και σήμερα, και κάνουν την ψυχή μου πιο δυνατή. Ας είμαστε αισιόδοξοι και όταν μεγαλώνουμε σε ηλικία, όπως όταν ήμασταν νέοι. Κάθε ηλικία έχει το μεγαλείο της και την ομορφιά της.

Ας είμαστε αισιόδοξοι ως Χριστιανοί, γιατί στην πίστη μας βρήκαν παρηγοριά και οι πιο απελπισμένοι. Ας αισιοδοξούμε όλοι μας και ως λαός. Δεν μας ξέχασε αυτός που δημιουργεί την Ιστορία. Ο ρόλος μας στην Ιστορία είναι σημαντικός και εξελίσσεται σε ακόμη πιο σημαντικό. Όταν παλεύουμε για την ελευθερία, αγωνιζόμαστε για κάτι θεϊκό, γιατί ο Θεός είναι Πατέρας των ελεύθερων και όχι των υποδουλωμένων ψυχών και σωμάτων. Ας σκεφτόμαστε αισιόδοξα, επειδή μόνον η αισιόδοξη σκέψη φθάνει μέχρι τον Θεό. Ας είμαστε αισιόδοξοι και με τα συναισθήματά μας, γιατί η αισιοδοξία είναι το φάρμακο της λύπης και η πηγή της αληθινής και αιώνιας χαράς.

Ας είμαστε αισιόδοξοι και με τα έργα μας, επειδή τα καλά έργα μας συνυφαίνονται με τα έργα του Θεού, και διατηρούνται αιώνια όπως και τα έργα του Θεού. Ας είμαστε αισιόδοξοι γιατί και η ίδια η ζωή είναι αισιόδοξη και εμείς οι άνθρωποι είμαστε η πιο υψηλή έκφραση της ζωής.

Το να είναι κανείς αισιόδοξος σημαίνει να ζει και να εκτιμά δίκαια το δώρο της ζωής».

πηγη / αντιγραφή

ΣΗΚΩΣΕ ΤΟ ΓΑΝΤΙ ΣΤΟ ΥΠ. ΕΞ. Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ

 

«Ελεύθερη Ώρα», 24.01.2014, Πατριάρχης Ιεροσολύμων Ειρηναίος: «Βιώνοντας την προσωπική μου δοκιμασία συμμερίζομαι απόλυτα την δυσχερή θέση στην οποία έχει περιέλθει ο λαός της πατρίδας μας από τα πειθήνια όργανα του άρχοντος του κόσμου τούτου. Προσεύχομαι ο σαρκωθείς Κύριος να προσφέρει πλουσία τη Χάρη Του σε κάθε ψυχή που αναζητά το έλεος και τη βοήθεια Του».

«Είμαστε προέκταση και προκεχωρημένο φυλάκιο της πατρίδας και θέτουμε πάνω από όλα το συμφέρον της Αδελφότητας και της Ελλάδας» είχε δηλώσει ο Ειρηναίος σε συνέντευξή του στις εφημερίδες «Ελεύθερος Τύπος» και «Ελευθεροτυπία» στις 19 Αυγούστου 2001, λίγο μετά την εκλογή του στον θρόνο του Πατριάρχη Ιεροσολύμων, ενδεικτικό του υψηλού αισθήματος φιλοπατρίας του.

Ωστόσο στις 24 Μαΐου 2005 διαγράφτηκε από τα Δίπτυχα της Ορθόδοξης Εκκλησίας με απόφαση Πανορθόδοξης Συνδιάσκεψης που συνεκλήθη στο Φανάρι Κωνσταντινουπόλεως με αφορμή δημοσίευμα της ισραηλινής εφημερίδας «Μααρίβ» ότι εκποίησε εκκλησιαστική ακίνητη περιουσία σε εβραίους επενδυτές.

Για την κατηγορία αυτή και μετά παρέλευση 9 ετών δεν υπάρχουν ικανά στοιχεία που να την τεκμηριώνουν ενώ σχετική έρευνα από αρμόδια επιτροπή της Παλαιστινιακής Αρχής εξέδωσε αθωωτικό πόρισμα για τον Ειρηναίο.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει τον εαυτό του «θύμα σκοτεινής συνωμοσίας» και σύμφωνα με τον μητροπολίτη Καλαβρύτων Αμβρόσιο και διαδικτυακές πηγές βρίσκεται από το 2008 ακούσια έγκλειστος στο μοναχικό του κελί στο Πατριαρχείο!

Ο Μακαριώτατος μιλά για το «εκκλησιαστικό Γκουαντάναμο» που βιώνει, στο makeleio.gr και τους «Ν.Α.», στηλιτεύοντας την αδιαφορία του ελληνικού υπουργείο Εξωτερικών στα όσα διαδραματίζονται στους Αγίους Τόπους μετά την ηχηρή πτώση του. Ευθύνες επιρρίπτει και στον σημερινό επικεφαλής της Αγιοταφιτικής Αδελφότητας Θεόφιλο, ο οποίος οφείλει πολλά στον Ελληνοαμερικανό διπλωμάτη Πάτρικ Θέρος, γνωστό για την προσέγγιση του Κατάρ από την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου.

1. Μακαριώτατε 10 ημέρες πριν τα Χριστούγεννα του 2013 Έλληνες βουλευτές κατέθεσαν ερώτηση στον υπουργό Εξωτερικών κ. Βενιζέλο σχετικά με μια ιδιότυπη κράτηση που βιώνετε στο Πατριαρχείο των Ιεροσολύμων. Ωστόσο η κυβέρνηση, όπως προκύπτει από την απάντηση του αρμόδιου υφυπουργού κ. Γεροντόπουλου, θεωρεί εκούσια την απομόνωσή σας. Θέλετε να μας εξηγήσετε;

Ήταν 27 Μαρτίου 2008 όταν δύο – τρεις Αγιοταφίτες που υποστήριζαν την αντικανονική και παράνομη εκλογή του Αρχιεπισκόπου Θαβωρίου Θεοφίλου στον πατριαρχικό θρόνο προκειμένου να με εξαναγκάσουν να αποχωρήσω από το Πατριαρχείο όπου διακονώ αδιάλειπτα από το 1953 κλείδωσαν και τις δύο πόρτες που βρίσκονται στον προαύλιο χώρο της οικίας μου με αποτέλεσμα να μην δύναμαι να βγω ούτε να δεχτώ επισκέψεις κληρικών, προσκυνητών κ.λπ. αφού τα κλειδιά (και από τις δύο πόρτες) τα κρατούν εκείνοι. Για το πρόβλημα της ελευθεροεπικοινωνίας που αντιμετωπίζω ενημέρωσα επίσημα το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών μα δεν αντέδρασε αλλά έως σήμερα παραμένει θεατής μιας νοσηρής κατάστασης που αφενός προσβάλει την Ελλάδα και την ορθόδοξη Εκκλησία αφετέρου η ανάλγητη συμπεριφορά των πολιτικών ταγών και των υψηλόβαθμων κρατικών λειτουργών ενθαρρύνει την ανεύθυνη διαχείριση της περιουσίας του Πατριαρχείου και θέτει σε αμφισβήτηση το ιδιοκτησιακό καθεστώς των Παναγίων προσκυνημάτων των Αγίων Τόπων, για τα σημαντικότερα των οποίων δεν θα έχει πλέον λόγο η Αγιοταφιτική Αδελφότητα αλλά η Παλαιστινιακή Αρχή και η Ουνέσκο.

2. Ποια γεγονότα σας οδηγούν σε τέτοια βλαπτικά συμπεράσματα για την Ρωμιοσύνη και την Ορθοδοξία;

Η αποκατάσταση αυτό το διάστημα της στέγης και των παραθύρων του Ναού της Γεννήσεως στη Βηθλεέμ (από Ιταλούς) με πρωτοβουλία της Παλαιστινιακής Αρχής είναι μια επικίνδυνη ανάμειξη της πολιτικής με την θρησκεία, που θα πρέπει να προσέξουμε ώστε να διασφαλίσουμε απαράγραπτα τα αδιαμφισβήτητα δικαιώματα του γένους στην ευρύτερη περιοχή της αναδιαμορφούμενης Μέσης Ανατολής.

Καταρχήν αποκλείστηκε από συμβολική και τεχνική άποψη η Ελλάδα, μια χώρα της οποίας η κυβέρνηση το Νοέμβριο του 2012 ψήφισε υπέρ της αναβάθμισης του διπλωματικού καθεστώτος της Παλαιστινιακής Αρχής στον Ο.Η.Ε., ενώ τον Οκτώβριο του 2011 ήταν υπέρ της Παλαιστίνης ως πλήρους μέλους της Ουνέσκο. Αντιθέτως, η Ιταλία ήταν ανάμεσα στα κράτη που απείχε τότε της ψηφοφορίας που έγινε στο Παρίσι. Το μείζον όμως δεν είναι οι σημερινοί ανάδοχοι των εργασιών, αλλά η ανακοίνωση του προέδρου της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς τον Οκτώβριο του 2010, ότι σχεδίαζε ένα φιλόδοξο έργο συντήρησης του ναού για το οποίο η κυβέρνησή του είχε εγκρίνει ένα εκατομμύριο δολάρια. Την πρόθεσή του μάλιστα υιοθέτησε ο παράνομα ευρισκόμενος στον πατριαρχικό θρόνο Αρχιεπίσκοπος Θαβωρίου Θεόφιλος υπογράφοντας ατυχώς τη σύμβαση και όλα αυτά παράλληλα με τις διεργασίες αποδοχής της Παλαιστίνης ως κράτους–μέλους της Ουνέσκο, η θητεία της οποίας ως αναγνωρισμένο μέλος των Ηνωμένων Εθνών για την εκπαίδευση, την επιστήμη και τον πολιτισμό τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 2012.

3. Γιατί ατυχώς;

Ο επισκευαστής των Παναγίων προσκυνημάτων μπορεί να εγείρει αξιώσεις στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, βάσει κεκτημένων πλέον δικαιωμάτων λόγω της ανάληψης συντήρησης και αποκατάστασής τους. Μέχρι τώρα ήταν κατοχυρωμένο και ίσχυε το Πατριαρχείο να συντηρεί όλους τους ιερούς ναούς, τα μοναστήρια και τα μετόχια με δικά του έξοδα. Ως ο νόμιμος και κανονικός Πατριάρχης Ιεροσολύμων αισθάνομαι το χρέος να δηλώσω, ότι η παρέμβαση και η αρωγή του προέδρου της Παλαιστινιακής Αρχής, των ιδιωτών και των διεθνών δωρητών αντενδείκνυται και έγινε κατά παράβαση των διεθνώς αναγνωρισμένων αρμοδιοτήτων και ευθυνών του παλαίφατου Ελληνορθοδόξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων επί των ιερών προσκυνημάτων των Αγίων Τόπων.

4. Ειδικοί αποφάνθηκαν πως η στέγη και τα παράθυρα έβαζαν νερά, και ότι η διαρροή επηρέασε τους τοίχους και τα ψηφιδωτά.

Σύμφωνα με τη θεώρηση του ICOMOS, το μνημείο δεν ήταν απειλούμενο. Το ίδιο διαπίστωσε και ο διορισμένος αρχιτέκτονας από το ελληνικό κράτος το 1970 στο τεχνικό γραφείο αναστηλώσεως του Πατριαρχείου διά τις στερεωτικές εργασίες στο Ναό της Αναστάσεως, κ. Κατσιμπίνης, τον οποίο εμπιστεύομαι απόλυτα. Ως άτυπος εμπειρογνώμονας και τεχνικός σύμβουλος του Πατριαρχείου μαζί επιθεωρήσαμε το Ναό της Γεννήσεως αμέσως μετά την κατάληψή του από Παλαιστινίους τον Απρίλιο–Μάιο του 2002. Ύστερα από την αυτοψία εγώ προσωπικά έδωσα εντολή στον τότε πατριαρχικό επίτροπο της Βηθλεέμ να γίνουν άμεσα οι απαραίτητες επισκευές τόσο για την προστασία μοναχών και επισκεπτών όσο και διά την κτιριακή θωράκιση του ναού, συμπεριλαμβανομένης και της οροφής, χωρίς την εποπτεία ή την οικονομική βοήθεια της Ουνέσκο ούτε της Παλαιστινιακής Αρχής. Προηγούμενη επισκευή στη στέγη είχε πραγματοποιηθεί το 1983 επί μακαριστού Πατριάρχη Διόδωρου. Τότε ανακατασκευάστηκαν και τοποθετήθηκαν από την αρχή και τα 38 παράθυρά της.

5. Η αποκατάσταση του Ναού της Γεννήσεως με την κηδεμονία της Ουνέσκο και της αναβαθμισμένης εκπροσώπησης της Παλαιστίνης στα Ηνωμένα Έθνη μπορεί να επισύρει την τροποποίηση του θεσμοθετημένου ιδιοκτησιακού καθεστώτος;

Αν το 2005 με αφορμή την υποτιθέμενη μεταβίβαση εκκλησιαστικής περιουσίας στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ σε Εβραίους, το μέλος του Νομοθετικού Συμβουλίου των Παλαιστινίων η κ. Χανάν Ασράουι ζητούσε μέσα στο παλαιστινιακό κοινοβούλιο τον διαχωρισμό της «Παλαιστινιακής» από την «Ελληνική» Εκκλησία, τότε δεν αποκλείω κάποια στιγμή να τεθεί ένα παλαιστινιακό αίτημα μεταβολής του status quo για εθνικούς λόγους. Και αυτό γιατί ο Ναός της Αναστάσεως μπορεί πλέον να ενταχθεί στη σφαίρα ευθύνης της Παλαιστινιακής Αρχής ως αναγνωρισμένο από την Ουνέσκο παλαιστινιακό μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, και γιατί η ανακήρυξη ή μη της Ανατολικής Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους εμπεριέχεται στα κύρια σημεία των ισραηλινοπαλαιστινιακών διαπραγματεύσεων. Επιπροσθέτως, από όσα διαβάζω και ενημερώνομαι η ευρωβουλευτής Ρόδη Κράτσα προσπαθεί να πείσει τις κυβερνήσεις του Ισραήλ, της Ιορδανίας και την Παλαιστινιακή Αρχή να συνεργαστούν για να προωθήσουν από κοινού την ανακήρυξη του Ιορδάνη ποταμού από την Ουνέσκο σε μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Πιστεύω όμως, ότι οι γνήσιοι Αγιοταφίτες παρακολουθούν με προσοχή κάθε διεκδίκηση που τους αφορά και είναι αποφασισμένοι να δίδουν, όταν χρειάζεται, τον υπέρ πάντων αγώνα υπέρ της Ορθοδοξίας και των από αιώνων δικαίων τους με την βεβαιότητα πως το σύνολο της Ορθοδοξίας ουδέποτε θα παύσει να τους ενισχύει προς διατήρηση των Παναγίων προσκυνημάτων των Αγίων Τόπων.

6. Το πόρισμα της έρευνας των Παλαιστινίων για το σκάνδαλο Πύλη της Γιάφφα σας αθωώνει. Γιατί πιστεύετε ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής και ο Βασιλιάς της Ιορδανίας ως θεματοφύλακας των Ιερών Τόπων της Ιερουσαλήμ διατηρούν στην ηγεσία του Πατριαρχείου τον κ. Θεόφιλο;

Από τα έργα και τις ημέρες του φαίνεται ξεκάθαρα, πως είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στην πλέον ακατάλληλη όμως γι’ αυτόν θέση, λόγω της ροπής του να εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους. Ενδεικτικά σας αναφέρω ότι α) η παράδοση του Ναού της Γεννήσεως στην Ουνέσκο και του κλειδιού της κεντρικής πύλης στους Λατίνους και τους Αρμενίους βασιζόταν στην προσπάθεια της Παλαιστινιακής Αρχής να αποκτήσει ερείσματα και συμμάχους στο δρόμο ίδρυσης ενός ανεξάρτητου κράτους, β) η υποστολή της ελληνικής σημαίας στην αίθουσα του θρόνου (και η προσπάθεια εφαρμογής του μέτρου σε όλα τα ιερά προσκυνήματα) υπήρξε πρόταση νόμου στο παλαιστινιακό κοινοβούλιο το 2005 και γ) η εκχώρηση εσαεί 10 στρεμμάτων στην Ανατολική Όχθη του Ιορδάνη ποταμού στο Χασεμιτικό βασίλειο κατέληξαν στο Πατριαρχείο Μόσχας για την ανάπτυξη του θρησκευτικού και προσκυνηματικού τουρισμού στην περιοχή κατά την πρώτη συνάντηση ίδρυσης του Ρωσο–Ιορδανικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου στο Αμμάν.

7. Το Μάρτιο του 2007 ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών κ. Κασσίμης σχολιάζοντας την μέχρι τότε άρνηση του Τελ Αβίβ να αναγνωρίσει τον κ. Θεόφιλο στον πατριαρχικό θώκο σας χαρακτήρισε «εργαλείο» του Ισραήλ. Τι απαντάτε;

Αυτά είναι προφάσεις εν αμαρτίαις .Το Ισραήλ κωλυσιεργούσε δυόμιση χρόνια να με αναγνωρίσει ως Πατριάρχη ενώ αρχικά με είχε διαγράψει από τη λίστα υποψηφίων ως «φιλοπαλαιστίνιο». Τον Δεκέμβριο του 2007 και με βάση τα όσα αποτυπώνονται στα πρακτικά υπουργικής επιτροπής του Ισραήλ που εξέτασε τις διαδικασίες διαδοχής και εκλογής ελληνορθόδοξου Πατριάρχη, ο Αρχιεπίσκοπος Θαβωρίου Θεόφιλος αναγνωρίστηκε αφού μεταξύ άλλων απάντησε πως το νομικό καθεστώς του Πατριαρχείου λειτουργεί με τον ισραηλινό νόμο και πως είναι έτοιμος να κάνει αγοραπωλησίες με το κράτος που θα γίνουν ανοικτά. Ο κ. Κασσίμης κρίνει εξ ιδίων τα αλλότρια καθώς ο ίδιος απετέλεσε το εργαλείο αναγνώρισης του Θεοφίλου με γραπτές εγγυήσεις γι’ αυτόν και τις οποίες προώθησε ενώπιον της ισραηλινής κυβέρνησης εν κρυπτώ και παραβύστω ο υπουργός Ράφι Εϊτάν. Επίσης σύμφωνα με τηλεγράφημα του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών που αποκάλυψε ο ιστότοπος WikiLeaks τον Μάιο του 2007 προσκλήθηκε στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών με εντολή της τότε υπουργού Θεοδώρας Μπακογιάννη ο τότε Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα με σκοπό την επίτευξη αναγνώρισης του Θεοφίλου από το Ισραήλ με την μεσολάβηση των ΗΠΑ. Καθοριστικής σημασίας για την αναγνώριση του Θεοφίλου ήταν και το διάβημα του προέδρου του Pave the Way Foundation, Garry Krupp, στον τότε ισραηλινό πρωθυπουργό Εχούντ Ολμέρτ. Υπόψη σας ότι ο κ. Krupp αποτέλεσε τον κύριο διαμεσολαβητή στις διαπραγματεύσεις της «Θεμελιώδους Συμφωνίας» ανάμεσα στο Βατικανό και το κράτος του Ισραήλ.

8. Από το Δεκέμβριο του 2007 έχουν γίνει νέες συναλλαγές του Πατριαρχείου με το Ισραήλ;

Ναι έχουν γίνει. Περιουσίες του Πατριαρχείου σε κεντρικά μέρη των Ιεροσολύμων, πωλούνται ή μισθώνονται από το Πατριαρχείο μακροχρονίως, έναντι πενιχρού τιμήματος, σε offshore εταιρείες, οι οποίες στη συνέχεια τις μεταπωλούν ή μετενοικιάζουν σε εβραϊκές εταιρείες, εισπράττοντας τεράστια ποσά. Για την κυριότερη, ωστόσο, συμφωνία η πηγή πληροφόρησής μου είναι η ισραηλινή ιστοσελίδα «news1», η οποία επικεντρώνεται στην ερευνητική δημοσιογραφία και αναφέρει πως πρόκειται για μυστική συναλλαγή, ενώ η εφημερίδα «Haaretz» γράφει ότι υπογράφτηκε στις 10 Μαρτίου 2007 από τον ίδιο το Θεόφιλο με την οικογένεια Μπεν–Νταβίντ και αφορά την πολυτελή περιοχή της Ρεχάβια και όχι μόνο.

9. Η εκκλησιαστική κρίση που ξέσπασε στην Αθήνα αρχές του 2005 εκτονώθηκε στα Ιεροσόλυμα με την απομάκρυνσή σας από τον πατριαρχικό θώκο. Σύμπασα η Ορθοδοξία αναγνώρισε για αντικαταστάτη σας τον κ. Θεόφιλο. Γιατί δεν το αποδέχεστε;

Ανέλαβα Πατριάρχης Ιεροσολύμων από χηρεύουσα θέση και δεν υπέπεσα σε κανένα παράπτωμα που να δικαιολογεί την απομάκρυνσή μου από τη θέση αυτή, σύμφωνα με το σύνταγμα της Εκκλησίας, τους θείους και ιερούς κανόνες και τους ισχύοντες εκκλησιαστικούς πολιτειακούς νόμους. Οι πολιτικοί και εκκλησιαστικοί παράγοντες που συνέπραξαν στην προκειμένη περίπτωση για να εκθεμελιώσουν την Σιωνίτιδα Εκκλησία, καθιστώντας την όργανο των επιδιώξεών τους, έχουν λησμονήσει ότι υπάρχει Ζωντανός Θεός που δεν θα επιτρέψει την ολοκλήρωση των σχεδίων τους. Τα όσα δραματικά συνέβησαν το 2005 δεν ήταν τυχαία. Η επίβαση του Αρχιεπισκόπου Θαβωρίου Θεοφίλου στον πατριαρχικό θρόνο είχε κίνητρα αμιγώς πολιτικά και οικονομικά, άσχετα και αντίθετα με τη λειτουργία και την αποστολή του Πατριαρχείου. Οι επτά Εκκλησίες που διέπραξαν το φοβερό εκείνο έγκλημα στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, να «νομιμοποιήσουν» την διαδικασία εκθρονίσεώς μου από αντιφρονούντες, χωρίς να στηρίζονται σε καμία νόμιμη ή κανονική βάση, οφείλουν να ανακαλέσουν την πράξη αναγνώρισης του Θεοφίλου και να με επανα-αναγνωρίσουν. Διαφορετικά επειδή υπάρχει κατάλυση της Αποστολικής Διαδοχής στην Εκκλησία που ίδρυσε ο Θεάνθρωπος Ιδρυτής Της διά της Σταυρικής Του Θυσίας, θα είναι υπεύθυνες απέναντι στον Θεμελιωτή της Πίστεώς μας γιά τα δεινά που άρχισαν και θα επακολουθήσουν από το 2005 έως της συντελείας του αιώνος τούτου του απατεώνος.

ΣΥΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΣΤΕΦΑΝΟ ΧΙΟ.

Πηγή: «Ελεύθερη Ώρα», 24.01.2014

πηγη / αντιγραφή

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΕ´ ΛΟΥΚΑ (ΤΟΥ ΖΑΚΧΑΙΟΥ) «Σήμερον εν τω οίκω σου δει με μείναι» (Λουκ. 19, 5) π. Γεώργιος Δορμπαράκης

«Σήμερον εν τω οίκω σου δει με μείναι» (Λουκ. 19, 5)

α. Μία άλλη Υπαπαντή μπορεί να χαρακτηριστεί η περίπτωση που καταγράφει το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα και που διαδραματίζεται στην Ιεριχώ με τον αρχιτελώνη Ζακχαίο. Ο Κύριος συναντά τον Ζακχαίο, με  αποτέλεσμα της συνάντησης αυτής, παρά τη συκομοριά, που θα ολοκληρωθεί  στο σπίτι του Ζακχαίου – μάλλον που ξεκινά την ολοκλήρωση, αφού έκτοτε η ζωή του αγίου Ζακχαίου ήταν μία αδιάκοπη αναζήτηση του Κυρίου – τη σωτηρία αυτού και όλης της οικογενείας του. Κατά το ευαγγελικό ανάγνωσμα, η συνάντηση προϋπέθετε δύο συγκλίνουσες ενέργειες: την ενέργεια του ίδιου του Κυρίου, που ήλθε «ζητήσαι και σώσαι το απολωλός», και την ενέργεια του Ζακχαίου, που «εζήτει ιδείν τον Ιησούν». Η ώρα της πρώτης φάσης της συνάντησης κατακλείεται με τη φράση του Κυρίου: «σήμερον εν τω οίκω σου δει με μείναι», σήμερα πρέπει να μείνω στο σπίτι σου.

β. 1. Το αίτημα αυτό του Κυρίου να μείνει στο σπίτι του Ζακχαίου συνιστά καταρχάς μία παραδοξότητα: ο Ζακχαίος ήταν αρχιτελώνης, δηλαδή άνθρωπος αμαρτωλός, δεδομένου ότι οι τελώνες, ως γνωστόν, εξυπηρετούσαν τους κατακτητές των Ιουδαίων Ρωμαίους και καταπίεζαν οικονομικά τον απλό λαό μέχρι πλήρους εξαντλήσεώς του. Γι’ αυτό και ο γογγυσμός των Ιουδαίων για την επιλογή του Κυρίου να πάει στο σπίτι του Ζακχαίου – «και ιδόντες πάντες διεγόγγυζον ότι παρά αμαρτωλώ ανδρί εισήλθε καταλύσαι» - μπορεί να θεωρηθεί εκ πρώτης όψεως δικαιολογημένος. Αλλά η εξήγηση της παραδοξότητας αυτής φαίνεται να υπάρχει στο «σήμερον» του Κυρίου. Το «σήμερον» φανερώνει την ώρα του Θεού για τον Ζακχαίο. Την ώρα που η ψυχή του Ζακχαίου ήταν ανοιχτή στην παρουσία και την ενέργεια Εκείνου, την ώρα δηλαδή που ο άνθρωπος  μπορεί να νιώσει την πάντοτε αναζητούσα αυτόν χάρη του Θεού. Πρόκειται για τις παρόμοιες περιπτώσεις που καταγράφει ιδίως ο ευαγγελιστής Ιωάννης, σαν εκείνην με τη Σαμαρείτιδα «παρά το φρέαρ του Ιακώβ», με τη συγκλονιστική φράση «ώρα  ην ωσεί έκτη». Το «σήμερον» λοιπόν ως η ώρα της χάρης για τον Ζακχαίο δίνει και το νόημα του «δει», του πρέπει. «Πρέπει να μείνω στο σπίτι σου».

2. Ποια στοιχεία συγκεκριμένα συνθέτουν την ώρα αυτή και οριοθετούν την αναγκαιότητά της; Πρώτον, όπως είπαμε, η αναζήτηση του ίδιου του Κυρίου. Ο Κύριος ήλθε στον κόσμο «ζητήσαι και σώσαι το απολωλός». Ο άνθρωπος χαμένος στα πάθη και τις αμαρτίες του, λόγω της άγνοιας του αληθινού Θεού και της επιρροής του αρχεκάκου διαβόλου, είχε ανάγκη αναζητήσεώς του από τον Θεό. Κανείς πέραν του ίδιου  του Δημιουργού δεν μπορούσε να ρίξει φως στη ζόφωση αυτή του ανθρώπου, κανείς πέραν Εκείνου που είναι το φως του κόσμου, του ενανθρωπήσαντος Θεού μας: «Εγώ ειμι το φως του κόσμου». Κι ένας τέτοιος χαμένος άνθρωπος ήταν και ο Ζακχαίος. Το ίδιο το επάγγελμά του – να καταπιέζει και να αδικεί του ανθρώπους – είναι η μεγαλύτερη επιβεβαίωση. Ποτέ κανείς ζώντας με αδικία δεν βρίσκεται στην καθάρια ατμόσφαιρα της παρουσίας του Θεού. Η καταχνιά, η ζόφωση, η σύγχυση αποτελούν τα μόνιμα γνωρίσματα της ψυχής του. Ο Κύριος λοιπόν έρχεται προς αναζήτηση και του Ζακχαίου. Στο «στόχαστρο» της αγάπης Του, εκείνη την ημέρα, είχε αυτόν και την οικογένειά του. Κι από ό,τι τελικώς θα αποδειχτεί, και όλη την πόλη της Ιεριχώς: η αποκατάσταση που θα κάνει ο Ζακχαίος, θα περιλάβει σχεδόν όλους τους κατοίκους της: το ήμισυ της περιουσίας του θα πάει στους φτωχούς, θα δώσει πίσω στο τετραπλάσιο, δηλαδή στο ανώτερο δυνατό σημείο  για τα Ιουδαϊκά δεδομένα, ό,τι είχε πάρει από αδικίες.

Δεύτερον, η αναζήτηση του ίδιου του Ζακχαίου: «ο Ζακχαίος εζήτει ιδείν τον Ιησούν». Δεν ξέρουμε ακριβώς το κίνητρό του, αλλά σαφώς υπονοείται από το ανάγνωσμα ότι ο Ζακχαίος πρέπει να μην αισθανόταν καθόλου  καλά μέσα του με ό,τι έπραττε και ενεργούσε. Η καρδιά του δεν πρέπει να είχε φτάσει σε σημείο πώρωσης, που σημαίνει ότι οι αδικίες που έπραττε του προκαλούσαν «θλίψιν και στενοχωρίαν» κατά τον απόστολο. Κι αυτή η εσωτερική του πίεση – ένα είδος απελπισίας ίσως από τον εαυτό του – τον έκανε να αναζητεί τον Ιησού, τον λαϊκό δάσκαλο που περιφρονούσαν οι επίσημοι δάσκαλοι και άρχοντες του Ιουδαϊσμού. Η αναζήτηση λοιπόν αυτή του Ζακχαίου δεν ήταν μία επιφανειακή αναζήτηση, μία περιέργεια, κατά το παράδειγμα του Ηρώδη Αγρίππα, ο οποίος και αυτός ζητούσε να δει τον Ιησού, σαν κάποιο μάγο όμως και θαυματουργό (Πρβλ. Λουκ. 23, 8-9). Η αναζήτησή  του ήταν βαθιά και αποφασιστική, που τον κάνει να μην υπολογίζει τίποτε: ούτε τη θέση του ούτε την υπόληψή του – το ανέβασμά του στη συκομοριά συνιστούσε μεγάλη πρόκληση για τον λαό σε σχέση με το αξίωμά του. Κι αυτό θα πει: εκείνη την ώρα ο Ζακχαίος «ρίσκαρε», κατά το κοινώς λεγόμενο, την κοινωνική του υπόληψη. Έκανε κάτι που περιείχε ένα στοιχείο προσωπικής θυσίας.

3. Έτσι η ώρα συνάντησης με τον Χριστό κάθε ανθρώπου – δεδομένου ότι εν προκειμένω ο Ζακχαίος λειτουργεί ως τύπος κάθε ανθρώπου – δεν είναι ώρα αδιαφορίας και υποτονικότητας, δεν είναι ώρα λογικής ψυχραιμίας και θεωρούμενης αξιοπρέπειας. Μία τέτοια κατανόηση φανερώνει εγωισμό και θωράκιση στον ψεύτικο εαυτό μας. Η ώρα αυτή είναι ώρα έντασης και θεοποιού «τρέλας»:  κάνει αυτόν που τον καταλαμβάνει να ξεπερνά τα συμβατικά πλαίσια της κοινωνίας μέσα στην οποία ζει και να προβαίνει σε υπέρβαση του εαυτού. Με ποιο σκοπό; Να φτάσει στο σημείο συντονισμού του με τον εξίσου ανατρεπτικό Θεό μας, ο Οποίος «εν μορφή Θεού υπάρχων ουχ αρπαγμόν ηγήσατο το είναι ίσα Θεώ, αλλ’  εαυτόν εκένωσε μορφήν δούλου λαβών» (Φιλ. 2, 6-7) (αν και ήταν Θεός, δεν θεώρησε την ισότητά του με τον Θεό αποτέλεσμα αρπαγής, αλλά τα απαρνήθηκε όλα και πήρε μορφή δούλου). Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ώρα της συνάντησης με τον Θεό είναι ώρα «τρέλας» εκ μέρους πρώτα του Θεού, λόγω του μανικού έρωτά Του προς τα πλάσματά Του, και εκ μέρους έπειτα του ανθρώπου, λόγω της απελπισίας του από ό,τι μπορεί να προσφέρει σ’ αυτόν ο πεσμένος στην αμαρτία κόσμος. Όση «αξιοπρέπεια» έλειψε από τον Θεό – τι «αξιοπρέπεια» μπορεί να έχει ένας Θεός γεννημένος σαν άνθρωπος και μάλιστα σε στάβλο στο πιο άσημο χωριό της Ιουδαίας, κι έπειτα Εσταυρωμένος; - τόση πρέπει να λείψει και από τον άνθρωπο, αν θέλει να βρει το σημείο συνάντησης μαζί Του. Θέλουμε να πούμε ότι η ταπείνωση του ανθρώπου αποτελεί την προϋπόθεση να βρει τον ταπεινό Θεό και να σχετιστεί μαζί Του.

4. Το αποτέλεσμα τελικώς επιβεβαιώνει την αλήθεια: ο Ζακχαίος σώθηκε και μαζί με αυτόν και η οικογένειά του. «Σήμερον σωτηρία τω οίκω τούτω εγένετο». Σωτηρία, διότι η συνάντηση αυτή με τον Κύριο τον οδήγησε σε αληθινή μετάνοια, σε έμπρακτη δηλαδή αλλαγή του, η οποία φανερώθηκε με την προσφορά αφενός του μισού της περιουσίας του στους φτωχούς αδελφούς του, στην αποκατάσταση έπειτα, όπως είδαμε, του κάθε από αυτόν αδικημένου, και μάλιστα στο τετραπλάσιο. Κι αυτό βεβαίως σημαίνει ότι η σχέση με τον Χριστό είναι αληθινή, στο βαθμό που ο άνθρωπος αλλάζει τρόπο ζωής και ανοίγεται εν αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Δέχτηκε δηλαδή ο Ζακχαίος τον Χριστό στο σπίτι του, αμέσως το σπίτι του έγινε «κατ’ οίκον Εκκλησία», αγκαλιά για όλον τον υπόλοιπο κόσμο.

γ. Στο πρόσωπο του Ζακχαίου κρινόμαστε όλοι, κληρικοί και λαϊκοί: αν δηλαδή έχουμε συναντήσει πράγματι τον Χριστό, κι αν Τον έχουμε συναντήσει, πώς φανερώνεται τούτο με τη στάση μας έναντι των συνανθρώπων μας. Κι αυτό θα πει: έχουμε τον πόθο και την «τρέλα» να είμαστε μαζί Του; Είμαστε διατεθειμένοι προς χάρη Του να χάσουμε πράγματα που μας «ανήκουν», προκειμένου να τα δώσουμε σε εκείνους που όντως τους ανήκουν: στους αδελφούς μας εν Χριστώ;

π. Γεώργιος Δορμπαράκης

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΕ´ ΛΟΥΚΑ (ΤΟΥ ΖΑΚΧΑΙΟΥ) Πιστός ὁ λόγος καί πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος᾽ (Α´ Τιμ. 4, 9) π. Γεώργιος Δορμπαράκης

῾Πιστός ὁ λόγος καί πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος᾽ (Α´ Τιμ. 4, 9)

α. Βαρυσήμαντα τά λόγια τοῦ ἀποστόλου Παύλου πρός τόν μαθητή καί συνεργάτη του Τιμόθεο, μέ τά ὁποῖα τόν προτρέπει νά μελετᾶ καί νά ἐφαρμόζει ὅ,τι ἔμαθε ἀπό αὐτόν σχετικά μέ τήν ἐν Χριστῷ πίστη καί ζωή ἔτσι ὥστε νά ἀποτελεῖ ζωντανό παράδειγμα χριστιανοῦ γιά τούς ὑπόλοιπους πιστούς, ἀνεξάρτητα ἀπό τή νεανική του ἡλικία. Κι αὐτά μάλιστα πού ὁ Τιμόθεος θά ζεῖ ἐν Χριστῷ, προκόπτοντας πνευματικά, καλεῖται ὡς ἀπόστολος κι αὐτός νά τά κηρύσσει καί νά τά διδάσκει, προκειμένου νά προφυλάσσει τούς πιστούς ἀπό ὅ,τι φαντασιῶδες καί μυθικό ἀναπτύσσεται ἀπό διδασκάλους πλανεμένους καί ὑποταγμένους σέ δαιμονικά πνεύματα. ῾Ο χαρακτηρισμός μάλιστα τοῦ λόγου τοῦ ἀποστόλου ὡς ῾πιστοῦ καί ἀξίου πάσης ἀποδοχῆς᾽, δηλαδή ὡς λόγου ἀξιόπιστου καί ἄξιου νά τόν ἀποδεχθεῖ κανείς μέ ὅλη του τήν καρδιά, δηλώνει ἀκόμη πιό ἔντονα τή σημασία του.

β. 1. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος λοιπόν τονίζει μ᾽ ἕναν ἀπόλυτο τρόπο αὐτό πού ἀποτελεῖ τό πιό καίριο στοιχεῖο γιά τή ζωή τοῦ Τιμοθέου καί κάθε βεβαίως χριστιανοῦ: ὅτι ἡ εὐσέβεια, δηλαδή ἡ κατά Χριστόν πίστη καί ζωή, εἶναι ὅ,τι πιό ὠφέλιμο γιά τόν πιστό, ἀφοῦ τόν κάνει νά ζεῖ ἀληθινά καί ἐδῶ στόν κόσμο τοῦτο, ἀλλά καί αἰωνίως. ῾Ἡ εὐσέβεια πρός πάντα ὠφέλιμός ἐστιν, ἐπαγγελίας ἔχουσα ζωῆς τῆς νῦν καί τῆς μελλούσης᾽. Κι αἰτία γι᾽ αὐτό εἶναι τό γεγονός ὅτι αὐτή ἡ πίστη δέν εἶναι καρπός μίας ἀναζήτησης τοῦ ἀνθρώπου, ἑπομένως μία μυθοπλασία ἤ μία πλάνη δαιμονική, ἀλλά τό ἴδιο τό μυστήριο τῆς ἀποκάλυψης τοῦ Θεοῦ ἐν Χριστῷ, ὁ ῾Οποῖος φανερώθηκε ὡς ἄνθρωπος, τό Πνεῦμα τό ῞Αγιον ἀπέδειξε ποιός ἦταν, φανερώθηκε στούς ἀγγέλους, κηρύχθηκε στά ἔθνη, Τόν πίστεψε ὁ κόσμος, ἀναλήφθηκε μέ δόξα. Μέ τά ἴδια τά λόγια τοῦ ἀποστόλου: ῾῾Ομολογουμένως μέγα ἐστί τό τῆς εὐσεβείας μυστήριον· Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν Πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ᾽.

2. Κι εἶναι ἐξόχως σημαντικές δύο παρατηρήσεις πάνω στά λόγια τοῦ ἀποστόλου πρός τόν Τιμόθεο. Πρῶτον, ὅτι ἡ εὐσέβεια αὐτή, ῾ἡ πρός πάντα ὠφέλιμος᾽, ἔχει ἄμεση ἀναφορά στή ζωή τοῦ Τιμοθέου, δέν πρόκειται δηλαδή γιά μία ἰδεολογική τοποθέτηση ἀφοῦ τόν καλεῖ ἀφενός νά γυμνάζεται σ᾽ αὐτήν καί νά τήν ἐξασκεῖ στή ζωή του (῾γύμναζε σεαυτόν πρός εὐσέβειαν᾽), ἀφετέρου ἀδιάκοπα νά τόν μελετᾶ καί νά παραμένει σ᾽ αὐτήν μέ ὅλη του τήν ὕπαρξη (῾ταῦτα μελέτα, ἐν τούτοις ἴσθι᾽), κατά συνέπεια ἡ εὐσέβεια θεωρεῖται ὡς βίωμα πίστης καί τρόπος ζωῆς πάνω στό θέλημα τοῦ Θεοῦ· δεύτερον, ὅτι ὡς ῾λόγος πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος᾽ δέν γνωρίζει ἐκπτώσεις καί ἀμφισβητήσεις. Μέ ἄλλα λόγια μπροστά στό γεγονός τοῦ ἀποκεκαλυμμένου Θεοῦ ἐν Χριστῷ καί τοῦ τρόπου ζωῆς πού ἔφερε, ἡ μόνη στάση γιά τόν ἄνθρωπο εἶναι ἡ ἀνεπιφύλακτη ἀποδοχή Του καί ἡ ἐν μετανοίᾳ προσαρμογή τῆς ζωῆς αὐτοῦ στό ἅγιο θέλημά Του. ῾Η ὅποια ἐπιφύλαξη τοῦ ἀνθρώπου ἤ ἡ ὅποια τυχόν ὑποβάθμιση ἀπό αὐτόν πτυχῶν τῆς μυστηριακῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ ὁδηγεῖ σέ ἀλλοίωση τῆς πίστης καί διαστρέβλωση τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς.

3. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅμως προχωρεῖ ἀκόμη περισσότερο. ῎Οχι μόνο ἐπιβεβαιώνει στόν Τιμόθεο τό σωτηριῶδες γιά τόν ἄνθρωπο περιεχόμενο τῆς εὐσέβειας ὡς τῆς ἐλπίδας στόν ζωντανό Θεό πού εἶναι Σωτήρας ὅλων τῶν ἀνθρώπων, μάλιστα τῶν πιστῶν, ἀλλά καί προσδιορίζει ὅτι ἡ ζωή στήν ὁποία ἡ κατά Χριστόν πίστη καλεῖ εἶναι μία ζωή κόπων καί ὀνειδισμοῦ. Ἡ ζωή τοῦ ἴδιου τοῦ ἀποστόλου, ὅπως καί τῶν ὑπολοίπων ἀποστόλων αὐτό ἀποδεικνύει. ῾Εἰς τοῦτο γάρ καί κοπιῶμεν καί ὀνειδιζόμεθα, ὅτι ἠλπίκαμεν ἐπί Θεῷ ζῶντι, ὅς ἐστι σωτήρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν᾽. ῎Ετσι ὁ ἀπόστολος μέ τόν ἀμεσότερο τρόπο καθιστᾶ φανερό στόν μαθητή του ὅτι ἡ πίστη στόν Χριστό ὄχι μόνο δέν ἔχει θεωρητικό χαρακτήρα – κάτι τέτοιο ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ὡς γνωστόν τό στηλιτεύει καί τό θεωρεῖ δαιμονική κατάσταση - ἀλλά ὑπάρχει καί ὑφίσταται οὐσιαστικά ὡς συσταύρωση μέ τόν Χριστό, πορεία ἐπί τά ἴχνη ᾽Εκείνου. Τό ῾κοπιῶμεν καί ὀνειδιζόμεθα᾽ μέ ἄλλα λόγια πού σημειώνει καί πού τό ἐπαναλαμβάνει μάλιστα πολλές φορές καί σέ ἄλλες του ἐπιστολές, ἀποτελεῖ διαφορετική διατύπωση τοῦ ῾Χριστῷ συνεσταύρωμαι, ζῶ δέ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δέ ἐν ἐμοί Χριστός᾽, ὅπως καί φωτίζει τήν ἄλλη προτροπή του στόν Τιμόθεο ῾νά κακοπαθεῖ ὡς καλός στρατιώτης ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ᾽.

4. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος ὅμως θέλει νά εἶναι ξεκάθαρος. Γνωρίζει τίς παγίδες τοῦ Πονηροῦ, ὅπως βεβαίως καί τή φυσική φορά τοῦ ἀνθρώπου πρός τήν ἀμέλεια, ἰδίως τοῦ νέου ἀνθρώπου. Γι᾽ αὐτό καί σάν πατέρας πρός τό παιδί του τοῦ ὑπενθυμίζει νά μή χαλαρώνει τόν πνευματικό του ἀγώνα. ῾Η χαλάρωση σημαίνει τήν ἴδια στιγμή ὀπισθοχώρηση, πού σημαίνει ὅτι ὁ Τιμόθεος, καί μάλιστα μέ τίς αὐξημένες ὑποχρεώσεις του ὡς ἀποστόλου καί αὐτοῦ, εἶναι ὑποχρεωμένος νά βρίσκεται σέ ἀδιάκοπη νήψη καί πνευματική ἐγρήγορση καί ὡς πρός τόν ἑαυτό του καί ὡς πρός τή διακονία του πρός τούς ἄλλους. Οἱ προτροπές τοῦ ἁγίου Παύλου σέ χρόνο ἐνεστώτα αὐτό ἀκριβῶς δηλώνουν: ῾παράγγελλε ταῦτα καί δίδασκε᾽, ῾τύπος γίνου τῶν πιστῶν᾽, ῾πρόσεχε τῇ ἀναγνώσει, τῇ παρακλήσει, τῇ διδασκαλίᾳ᾽, ῾μή ἀμέλει τοῦ ἐν σοί χαρίσματος᾽, ῾ταῦτα μελέτα, ἐν τούτοις ἴσθι᾽. Κι ὅλα αὐτά μέ σκοπό νά κρατάει ἀνοιχτή τή σχέση του μέ τόν Κύριο, πού θά πεῖ νά αὐξάνει στή χάρη τοῦ Θεοῦ καί νά προκόπτει κατά Χριστόν, γεγονός πού θά ἀντανακλᾶ καί στούς ὑπολοίπους πιστούς. ῾῞Ινα σου ἡ προκοπή φανερά ᾖ ἐν πᾶσι᾽.

γ. Σέ μία ἐποχή σάν τή σημερινή πληθωριστικοῦ λόγου, ἀνόητου καί χωρίς κανένα πνευματικό ἀντίκρυσμα τίς περισσότερες φορές, κι ἀκόμη χειρότερα δαιμονικοῦ καί πλανεμένου λόγω τῶν πολλῶν αἱρέσεων καί παραθρησκευτικῶν φαινομένων, ἡ δήλωση τοῦ ἀποστόλου Παύλου περί τοῦ λόγου του ὡς ἀξιόπιστου καί πάσης ἀποδοχῆς ἀξίου πρέπει νά μᾶς ἀφυπνίσει. Γιατί ἀναφέρεται σ᾽ ᾽Εκεῖνον πού συνιστᾶ τήν πηγή κάθε λόγου ἀληθινοῦ, τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Σωτήρα τοῦ κόσμου. ᾽Απαιτεῖται ὅμως πρός τοῦτο νά ἔχει κανείς ἑτοιμότητα γιά τήν ἀλήθεια καί ὦτα συνεπῶς ἀνοικτά νά ἀκούουν τόν λόγο τοῦ Θεοῦ. Κατά τή διατύπωση τοῦ ἴδιου τοῦ Κυρίου ῾ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω᾽. ῎Αν ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ δέν βρίσκει τίς περισσότερες φορές τήν ἀνταπόκριση πού πρέπει ἀπό τούς ἀνθρώπους, αὐτό ὀφείλεται ὄχι ἀσφαλῶς στή δύναμη τοῦ λόγου αὐτοῦ, ἀλλά στήν κυριαρχία μέσα στήν καρδιά τῶν ἀνθρώπων ξένων φωνῶν, πού δέν εἶναι ἄλλες ἀπό τίς φωνές τῶν παθῶν τους καί τῶν πονηρῶν πνευμάτων. 

π. Γεώργιος Δορμπαράκης

Ὅσιος Πορφύριος: Οἱ πόρνες καὶ οἱ τελῶνες ἔχουν τὸ προβάδισμα

«Ἀνθολόγιο Συμβουλῶν»
Βιβλίο τοῦ Ἱερομονάχου Ὁσίου Πορφυρίου  

Ἔλεγε ὁ Ἅγιος Πορφύριος ὅτι ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ ἐπιδιώκει νὰ γνωρίσει τὴν ἁμαρτωλὴ καὶ ἠθικὰ πτωχή του κατάσταση, γιὰ νὰ γίνεται ταπεινὸς καὶ νὰ γίνεται συμπαθὴς πρὸς τοὺς ἄλλους ἁμαρτωλούς. Γι΄ αὐτὸ κι ὁ Χριστὸς ἔλεγε ὅτι οἱ πόρνες κι οἱ τελῶνες ἔχουν, διὰ τῆς μετανοίας καὶ τῆς ταπεινώσεως, τὸ προβάδισμα γιὰ τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ἔτσι κι ὁ Γέροντας δὲν ἤθελε νὰ ἀκούσει γιὰ τέτοιους ἁμαρτωλοὺς καμιὰ κατηγορία, γιατί ἔλεγε ὅτι οἱ πόρνες καὶ οἱ τελῶνες ποὺ ὀνομάζουμε, γιὰ τὸ Θεὸ εἶναι κλέπτες πιασμένοι, ἐνῶ ἐγὼ κι ἐσεῖς, μᾶς ἔλεγε, εἴμαστε ὅλοι κλέπτες ἄπιαστοι. Ὁ κλέπτης ὁ πιασμένος καὶ ταπεινωμένος, ἡ πόρνη ἡ γνωστὴ καὶ ντροπιασμένη, ἡ ταπεινωμένη κι ἡ μετανοημένη εἶναι πολὺ ἀνώτερη ἀπὸ ἐμᾶς μὲ τὰ καλὰ ὀνόματα καὶ τὸν ἄγνωστό μας κι ἀμφίβολο βίο.

πηγή