Ελληνικά και Ορθόδοξα

Πέμπτη, Μαρτίου 14, 2013

Η Κυριακή της Τυρινή εκ της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρεττανίας

του Αρχιμ. Παντελεήμονος

Η «επί του όρους ομιλία» στα κεφάλαια 5⁰ μέχρι 7⁰ του κατά Ματθαίον ευαγγελίου, ή «επί τόπου πεδινού» στο 6^ο κεφάλαιο του κατά Λουκάν, που ξεκινούν με τους γνωστούς «μακαρισμούς», και αποτελεί την προγραμματική διακήρυξη και εξαγγελία της φύσεως και του περιεχομένου της βασιλείας του Θεού. Η βασιλεία αυτή όπως περιγράφεται δεν έχει καμία σχέση με αυτό που ήθελαν οι Σαδδουκαίοι και οι Φαρισαίοι και παρουσιάζαν στους ανθρώπους της εποχής, αλλά όπως την αποκαλύπτει ο Υιός και Λόγος του Θεού, διότι ο μόνος που μπορεί να μιλήσει για τον Θεό είναι μόνον ο Θεός, (Εφεσ. 4, 8-14). Στην βασιλεία του Θεού οι όροι και τα μεγέθη ξεπερνούν τα όρια και την φαντασία του ανθρώπου· ο πτωχός κι ο πλούσιος, ο επιτυχημένος κι ο αποτυχημένος αντιμετωπίζονται με άλλα κριτήρια, όπως τα βλέπει ο Θεός.

Στο ξεκίνημα, λοιπόν, της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Εκκλησία χρησιμοποιεί το Ευαγγελικό ανάγνωσμα που ακούσαμε για να μας υπενθυμίσει ότι οι όροι της ευσεβείας και της εν γένει ζωής μας, χρειάζεται να αρμόζουν με το πνεύμα που μας δίδαξε ο Χριστός για να αναγνωρίζονται από τον Θεό. Όλες οι πράξεις του ανθρώπου, εμφανείς και αφανείς, αποτυπώνουν, εκφράζουν κι αποκαλύπτουν «τον κρυπτό της καρδίας άνθρωπο» (Α´ Πέτρ. 3,4)·έτσι, λοιπόν ο Χριστός ελέγχει τρείς από τις πιο βασικές δράσεις της ζωής μας για να υπογραμμίσει ότι εκείνο που τις καθιστά ευάρεστες και αποδεκτές από τον Θεό δεν είναι αυτό που εμείς σαν άνθρωποι τονίζουμε, αλλά το εσωτερικό στοιχείο, τα κίνητρα και οι προθέσεις. Το πρώτο έχει σχέση με την πίστη μας στον Θεό, η προσευχή· το δεύτερο με τον εαυτό μας, η νηστεία και το τρίτο με τους συνανθρώπους μας, η φιλαργυρία.

Το αίτημα για την συγχώρηση των παραπτωμάτων και των οφειλών μας από τον Θεό προϋποθέτει την δική μας συγχώρηση όλων αυτών των συνανθρώπων που μας έχουν κάνει κακό και πιστεύουμε ότι μας οφείλουν. Με μια άλλη αφορμή ο Χριστός μας έδωσε ένα παράδειγμα με την παραβολή «των μυρίων ταλάντων και των εκατό δηναρίων» (Ματθ. 18, 23-35) πως δεν μπορούμε να ζητούμε από τον Θεό να μας συγχωρήσει τις οφειλές μας που ανέρχονται στο αστρονομικό ποσό των «μυρίων ταλάντων», όταν εμείς δεν είμαστε διατεθειμένοι να χαρίσουμε το ευτελές ποσό των «εκατό δηναρίων» που μας χρωστούν οι άλλοι. Το ρήμα άλλωστε «συγχωρώ» σημαίνει ότι μπορώ να συμπορευθώ με κάποιον άλλο· πως όμως θα μπορέσει να συμβεί αυτό αν προηγουμένων δεν τον αποδεχθώ και του κάνω χώρο μέσα στην καρδία μου;

Η έκφραση της ευσεβείας και της λατρείας μας προς τον Θεό είναι μια προσωπική υπόθεση κι όχι αφορμή για την προβολή και αναγνώρισή μας από τους ανθρώπους, όπως έκαναν οι Φαρισαίοι και είδαμε την ομώνυμη Κυριακή (Λουκ. 18, 9-14). Τα όποια έργα πίστεως πράττει ο άνθρωπος έχουν σχέση με τις δικές του, εσώτερες πνευματικές ανάγκες και συνειδητοποιήσεις· αν τώρα χρησιμοποιούνται για να προκαλέσουν την προσοχή, τον θαυμασμό και την αναγνώριση από τους άλλους, τότε αποδεικνύουμε ότι όλα αυτά που κάναμε δεν ήταν για τον Θεό, αλλά για την δόξα των ανθρώπων· συνεπώς αυτό που επιζητούσαμε το εισπράξαμε, την δόξα των ανθρώπων. Με την παρατήρηση του Χριστού για την αληθή νηστεία, την ευάρεστη από τον Θεό, κατανοούμε πόσο σοβαρό πράγμα είναι η ειλικρίνεια των κινήτρων και των προθέσεων για την ζωή του Χριστιανού. Πολλές φορές στα μάτια των ανθρώπων φαίνονται αυτά που κάνουμε σαν μεγάλα κατορθώματα ασκήσεως, αγιότητος και αυτοθυσίας, αλλά στα μάτια του Θεού όλα αυτά δεν είναι παρά «πεπιεσμένα μηδενικά». Το κριτήριο είναι ένα και πολύ απλό, για ποίον τα κάνουμε, για τον Θεό ή για τους ανθρώπους; Για να είναι αποδεκτά από τον Θεό πρέπει να γίνονται με τον τρόπο του Θεού, διαφορετικά αναγνωρίζονται και επιβραβεύονται από τους ανθρώπους αφού γίνονται για τον έπαινο τους. Η νηστεία, η ελεημοσύνη και όλα τα συναφή είναι ευκαιρίες για να εκφράσουμε εμπράκτως την πίστη μας κι όχι την ματαιοδοξία μας.

Τέλος, ο Χριστός καταδικάζει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την φιλαργυρία. Ήδη, στην παραβολή εκείνη (Λουκ. 12, 16-21) όπου ο πλούσιος έχασε τον ύπνο του επειδή δεν είχε που να συνάξει τα γεννήματα του και σκέφθηκε να κτίσει νέες, του απέδωσε ο Χριστός τον χαρακτηρισμό τους «άφρονος», δηλαδή τρελού. Η φιλαργυρία είναι μορφή ειδωλολατρίας, όπως διαπιστώνει ο απόστολος Παύλος (Κολ. 3,5) διότι κάνει τον άνθρωπο να εμπιστεύεται περισσότερο τα χρήματά του παρά τον Θεό. Από την άλλη, είναι κατεξοχήν αντικοινωνική και μισάνθρωπη η συμπεριφορά του φιλαργύρου με συνέπεια να αποξενώνεται από άλλους και να κλείνεται στον καταθλιπτικό εαυτό. Στην ανατολή υπάρχει μια παροιμία που λέει ότι, «ο απένταρος και ο φιλάργυρος το ίδιο δεν χαίρονται τα χρήματα· ο πρώτος επειδή δεν τα έχει, ο δεύτερος επειδή δεν τα χρησιμοποιεί». Και πολύ σοφά, λοιπόν, ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος συμβουλεύει, «καλύτερα να κάτσεις παρέα με γύπες, παρά με πλεονέκτη και άπληστο».

Συνεπώς, αν θέλουμε να είναι ευάρεστη η θυσία μας στον Θεό πρέπει να γίνεται με τον τρόπο του Θεού, δηλαδή τελωνικώς και όχι Φαρισαϊκώς. Αυτή την λογική λατρεία αναγνωρίζει ο Θεός κι όχι τις ανθρώπινες μεγαλαυχίες. Αυτή είναι η αληθής πνευματική ζωή· «αν θέλει κάποιος από σας να είναι πραγματικά άνθρωπος του Θεού και δεν χαλιναγωγεί την γλώσσα του, εξαπατά τον εαυτό του και είναι άχρηστα αυτά που κάνει διότι η καθαρή λατρεία, αυτή που είναι αποδεκτή από τον Θεό, είναι να επισκέπτεσθε ορφανά και χήρες στις στενοχώριές τους και να τηρείτε τον εαυτό σας άσπιλο από τα κριτήρια και τις ιδέες του κόσμου» (Ιακώβ. 1,26).

Κυριακή της Τυρινής «Θησαυρίζετε δε ὑμῖν θησαυρούς ἐν οὐρανῷ» π.Χρήστος Πιτυρίνης

Από την αυριανή ημέρα, Καθαρά Δευτέρα, μπαίνουμε αγαπητοί μου αδελφοί, στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ένα μεγάλο κακό γίνεται από την πρώτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Υπάρχουν χριστιανοί, που δεν τρώγουν τίποτε για την κάθαρσή τους και των αγιασμό τους. Υπάρχουν όμως και χριστιανοί που τρώγουν κρέατα και πίνουν και γλοντοκοπούν και ασωτεύουν. Η Καθαρά Δευτέρα δεν είναι ημέρα διασκεδάσεως, αλλά προσευχής και νηστείας. Μεγάλη παρεξήγηση. Μεγάλη εκτροπή. Μεγάλη πλάνη.

Όχι λοιπόν, στα εξοχικά κέντρα, αλλά στην μελέτη, στην προσευχή, στην Εκκλησία. Η Καθαρά Δευτέρα είναι καθαρά. Μην την κάνετε ακάθαρτη. Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η πιο ευλογημένη εκκλησιαστική περίοδος του χρόνου. Στάδιο προσευχής. Στάδιο μετανοίας. Στάδιο καθάρσεως. Η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, η Προηγιασμένη, η Νηστεία, οι Χαιρετισμοί της Παναγίας μας, τα Μεγάλα Απόδειπνα και όλοι η υμνολογική ατμόσφαιρα της κάνουν αυτό το υπέροχο και μοναδικό πνευματικό στάδιο. Ένα στάδιο, συγχρόνως, ετοιμασίας για τα Πανάγια Πάθη και την ένδοξη του Σωτήρος μας Ανάσταση.

«Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέωκται, οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς Νηστείας ἀγῶνα…», ακούσαμε σήμερα στην ακολουθία του όρθρου. Εμπρός λοιπόν, αδελφοί. Ας μπούμε στο στάδιο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και ας αγωνισθούμε τον καλόν αγώνα της νηστείας και της προσευχής. Η νηστεία ταπεινώνει, αδρανοποιεί, νεκρώνει τις ορμές της σάρκας. Η προσευχή μας ενώνει με τον Θεό. Ας φορέσουμε την πανοπλία του Σταυρού, και με τα δύο αυτά δυνατά όπλα, την νηστεία και την προσευχή, να παλέψουμε με τα πάθη και τις σαρκικές επιθυμίες, να πολεμήσουμε τους αοράτους εχθρούς της ψυχής μας.

Έχοντας σαν θώρακα την προσευχή, σαν περικεφαλαία την ελεημοσύνη, σαν μάχαιρα την νηστεία ας αγωνιστούμε στο στάδιο. Όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, κληρικοί και λαϊκοί, άνδρες και γυναίκες. Ας είμαστε όλοι στρατιώτες Ιησού Χριστού. Κανείς να μην μείνει έξω από το στάδιο. Κανείς να μην μείνει άοπλος. Κανείς να μην μείνει διστακτικός. Οι στρατιώτες, οι αθλητές «νομίμως ἀθλοῦν», κακοπαθούν, κοπιάζουν, ιδρώνουν για να στεφανωθούν. Εγκράτεια στο φαγητό. Εγκράτεια στη γλώσσα.

Εγκράτεια στις συζυγικές σχέσεις. Εγκράτεια στο θυμό. Εμπρός λοιπόν, με ενθουσιασμό και ζήλο στο στάδιο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, της νηστείας και της προσευχής, της Θείας Εξομολογήσεως και της Θείας Μεταλήψεως. Θησαυρός αγαπητοί μου αδελφοί μεγάλος θησαυρός η Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Πνευματικός θησαυρός. Ας τον κάνουμε κτήμα μας. Ας θησαυρίσουμε καθώς μας είπε και το σημερινό Ευαγγέλιο «ἐν οὐρανῷ» με αυτόν τον ανεκτίμητο θησαυρό.

Όλοι οι άλλοι γήϊνοι θησαυροί, λεπτά πολλά και σαρκικές απολαύσεις, είναι σκύβαλα, είναι άχυρα, και γρήγορα χάνονται, «ἀφανίζονται». Μεγάλη Τεσσαρακοστή λοιπόν. Μεγάλος σταθμός, ανεκτίμητος θησαυρός, πνευματικό στάδιο. Κατανυκτική είναι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Κατάνυξη θέλει. Δάκρυα ζητάει. Αγαπητοί μου αδελφοί μου, οι πύλες του σταδίου των αρετών από αύριο είναι ανοικτές, ας μην ολιγωρήσουμε, ας μπούμε να αγωνιστούμε και εμείς τον αγώνα τον καλό.

Τα αγωνίσματα είναι γνωστά για κάθε έναν από εμάς: νηστεία, εγκράτεια, προσευχή, ταπείνωση, εξομολόγηση και ελεημοσύνη. Και έτσι αφού διατρέξουμε το στάδιο αυτό των θείων αγωνισμάτων θα φθάσουμε νικητές να προσκυνήσουμε τα Άγια Πάθη και την τριήμερο Ανάσταση του Εσφαγμένου Αρνίου της Αποκαλύψεως, και να κοινωνήσουμε επαξίως το Πανάγιο Σώμα και το Τίμιο Αίμα του Χριστού μας «εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν αιώνιον». ΑΜΗΝ.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ (Ματθαίου κεφ. στ' στίχοι 14-21).Η ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΝΗΣΤΕΙΑ.

«Όταν δε νηστεύητε, μη γίνεσθε ώσπερ οι υποκριταί σκυθρωποί». ΔΕΝ ΝΟΕΙΤΑΙ χριστιανική ζωή χωρίς άσκηση। Χωρίς, δηλαδή, την προσπάθεια εκείνη που αναλαμβάνουμε οι πιστοί, εμπνεόμενοι από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, ν’ απαλλαγούμε από τον ζυγό της αμαρτίας. Ν’ αποτινάξουμε την κυριαρχία των παθών. Να ακολουθήσουμε με αυταπάρνηση το θέλημα του Κυρίου. Να ζήσουμε τη ζωή του Χριστού ως ζωντανά μέλη του σώματος Του, που είναι η Εκκλησία. Στην ασκητική αυτή προσπάθεια ιδιαίτερα σημαντική θέση κατέχει και η νηστεία. Δυστυχώς η αποκοπή πολλών σημερινών χριστιανών από τις εκκλησιαστικές τους ρίζες, η αλλοίωση του φρονήματος και η εκκοσμίκευση του τρόπου ζωής τους κάνουν να υποτιμούν ή ακόμη και να αρνούνται το θεσμό της νηστείας. Αλλά και όσοι από τους χριστιανούς τηρούν τη νηστεία ως ένα βαθμό, συχνά το κάνουν εντελώς συμβατικά. Χωρίς να συναισθάνονται την πνευματική σημασία που έχει και το σκοπό προς τον οποίο αποβλέπει. Έτσι η τήρηση της νηστείας εκπίπτει σε μια τυπική πράξη που δεν ανταποκρίνεται στο βαθύτερο περιεχόμενο της, αυτό που της προσέδωσε η πίστη και η εμπειρία της Εκκλησίας. Ένα από τα θέματα στα οποία αναφέρεται η σημερινή ευαγγελική περικοπή είναι και η νηστεία. Η περικοπή ανήκει στη λεγόμενη επί του Όρους ομιλία του Κυρίου. Ο Ιησούς με τα όσα διδάσκει μας καθορίζει τον θεάρεστο και όχι υποκριτικό τρόπο με τον οποίο οφείλουμε να νηστεύουμε. Έτσι η νηστεία μας προφυλάσσεται από τον κίνδυνο να εκπέσει σε ένα φαρισαϊκό τύπο και ως πράξη θυσίας και έκφραση μετάνοιας γίνεται δεκτή από τον Θεό. Η αρχαιότητα της νηστείας. Η ΝΗΣΤΕΙΑ δεν είναι εφεύρημα των ανθρώπων, αλλά σαφής διδασκαλία που πηγάζει από την Αγία Γραφή. Και την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Ο Μ. Βασίλειος εξαίροντας την αρχαιότητα της νηστείας διδάσκει ότι αυτή νομοθετήθηκε στον ίδιο τον παράδεισο με την απαγορευτική εντολή που είχε δώσει ο Θεός στους πρωτοπλάστους να μη φάνε «από του ξύλου του γιγνώσκειν καλόν και πονηρόν» (Γεν. 2, 17). Γράφει ο ιερός διδάσκαλος: «Συνηλικιώτις εστι της ανθρωπότητος. Νηστεία εν τω παραδείσω ενομοθετήθη». Η Παλαιά Διαθήκη είναι διάσπαρτη από αναφορές στη νηστεία, στην οποία υποβάλλονταν οι ευσεβείς Ισραηλίτες. Ιδιαίτερα δε οι Προφήτες υπογραμμίζουν με έμφαση το αληθινό νόημα της νηστείας, τη νηστεία που αποδέχεται ο Θεός και η οποία έχει τη δύναμη να εξαλείφει τις αμαρτίες (Ησαΐας 1, 13-17 & 58, 6-11). Στη νηστεία αναφέρεται και ο Κύριος μας. Τονίζει την αξία της. Απορρίπτει την υποκριτική άσκηση της. Υποδεικνύει τον ορθό τρόπο με τον οποίο οφείλουμε να νηστεύουμε. Και τα όσα δίδαξε με το λόγο Του τα επισφράγισε και με το παράδειγμα Του, «νηστεύσας ημέρας τεσσαράκοντα και νύκτας τεσσαράκοντα» (Ματθ. 4, 2), προτού αρχίσει το δημόσιο έργο Του. Με βάση τη διδασκαλία της Αγίας Γραφής η Εκκλησία μας όρισε για τους χριστιανούς της ημέρες και περιόδους νηστείας και προσδιόρισε το σκοπό που αποβλέπει και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να ασκείται. Αλάθητο κριτήριο που οδήγησε την Εκκλησία στις αποφάσεις της ήταν η διδασκαλία περί νηστείας του αρχηγού της πίστεως μας Ιησού Χριστού. Και άξονας γύρω από τον οποίο διαμορφώθηκαν οι εκκλησιαστικές νηστείες υπήρξαν οι κορυφαίοι σταθμοί της επί γης ζωής του Κυρίου μας. Η νηστεία μας πλέον αποβλέπει στην ωφέλεια της ψυχής. Γίνεται για την αγάπη του Χριστού και όχι για να προκαλέσει τον θαυμασμό και τον έπαινο των ανθρώπων. Και την χαρακτηρίζει όχι η κατήφεια αλλά η ιλαρότητα και η χαρά. Τι επιδιώκουμε με τη νηστεία. ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟΣ σκοπός της νηστείας είναι η κάθαρση και ο εξαγιασμός μας, της ψυχής μας και του σώματος μας. Ενώ η γαστριμαργία εξάπτει το σαρκικό φρόνημα και διεγείρει τις ορμές, η νηστεία, αντίθετα, μαραίνει τις σαρκικές επιθυμίες και καταπολεμά τα διάφορα πάθη της ψυχής. Γι’ αυτό και οι θεοφόροι Πατέρες μας την ονομάζουν «παθοκτόνο» και «φάρμακον παθών καθαρτήριον». Η νηστεία διακρίνεται σε σωματική και πνευματική. Η σωματική νηστεία συνίσταται στην αποχή από ορισμένες τροφές και στη λήψη άλλων, των λεγόμενων νηστήσιμων. Με την αποφυγή αυτών των τροφών και τη λιτή διατροφή αποβλέπουμε στην περιστολή των ορμών και στην εκρίζωση των σαρκικών επιθυμιών. Είναι αυτό που ο απόστολος Παύλος ονομάζει «νέκρωση» και «σταύρωση» του σαρκικού φρονήματος και των εμπαθών επιθυμιών (Κολ. 3, 5 – Γαλ.5, 24). Η πνευματική νηστεία είναι η νηστεία της ψυχής, του έσω ανθρώπου. Συνίσταται στην «αλλοτρίωση των κακών» και αποτελεί την «αληθινή νηστεία», τη νηστεία που είναι ευάρεστη στο Θεό. Γράφει ο Μ. Βασίλειος: «Μη μέντοι εν τη αποχή μόνη των βρωμάτων το εκ της νηστείας αγαθόν ορίζου. Νηστεία γαρ αληθής η των κακών αλλοτρίωσις». Και «αλλοτρίωση των κακών» σημαίνει αποφυγή της αμαρτίας σε όλες τις εκφράσεις της: εφάμαρτες πράξεις, κακοί λόγοι, εμπαθείς επιθυμίες, ακάθαρτοι λογισμοί! Έτσι η νηστεία γίνεται έργο του όλου ανθρώπου, κοινό αγώνισμα της ψυχής και του σώματος του. Η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΗ, μεγαλύτερη και αυστηρότερη εκκλησιαστική νηστεία είναι αυτή της Μ. Τεσσαρακοστής που αρχίζει από αύριο. Που αποσκοπεί; Να μας προετοιμάσει πνευματικά για τη συμμετοχή μας στην εορτή του Πάσχα: να προσκυνήσουμε αξίως το σταυρό του Κυρίου και να γίνουμε κοινωνοί της αναστάσιμης χαράς Του. Η φιληδονία που χαρακτηρίζει τη νοοτροπία της εποχής μας δεν επιτρέπει να αισθανθούμε την πνευματική σημασία που έχει η εγκράτεια. Και η καταναλωτική μανία από την οποία κυριαρχούμαστε οι σύγχρονοι άνθρωποι – χριστιανοί κατά τα άλλα στο όνομα! -, μας κάνει να βλέπουμε τη νηστεία σαν ξεπερασμένη υπόθεση. Να την αντιμετωπίζουμε ακόμη και στις συζητήσεις μας με συγκατάβαση και περισσή ειρωνεία. Αυτό που μετρά για τους πολλούς είναι η έξοδος του τριημέρου, η μέθη της ταχύτητας, το αλόγιστο φαγοπότι, το αποκριάτικο ξεφάντωμα! Όλα αυτά εκφράζουν την εσωτερική μας γυμνότητα και αποδεικνύουν την τραγική αποχριστιάνιση της νοοτροπίας και της καθημερινής συμπεριφοράς μας. Για την Εκκλησία του Χριστού όμως η σημερινή ημέρα αποτελεί την αφετηρία της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Αναγγέλλει την έναρξη μιας ιερής περιόδου με κύρια χαρακτηριστικά την άσκηση, τη μετάνοια και την προσευχή. Σηματοδοτεί την απαρχή της ευλογημένης νηστείας. «Το στάδιον των αρετών ηνέωκται!»! Και «οι βουλόμενοι αθλήσαι εισέλθετε αναζωσάμενοι τον καλόν της νηστείας αγώνα». Ευλογημένοι όσοι θα θελήσουν να εισέλθουν στον πνευματικό αυτό στίβο! Ευλογημένοι όσοι θα αναλάβουν, με τη δύναμη του Χριστού μας, τον καλό αγώνα της νηστείας. Ευλογημένοι όσοι θα νηστέψουν «σωματικώς» και «πνευματικώς». Αυτοί θα γευτούν τη λυτρωτική χαρά του Σταυρού. Σ’ αυτούς ανήκει το πλήρωμα της αναστάσιμης χαράς.

ΚΥΡΗΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ Υπό Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αντινόης κ.κ. Παντελεήμονος.

«Εάν αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών,
αφήσει και υμίν ο Πατήρ υμών ο ουράνιος˙
εάν δε μη αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών,
ουδέ ο Πατήρ υμών αφήσει τα παραπτώματα υμών»
(Ματθ. 6:14).

Υπό
Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αντινόης
κ.κ. Παντελεήμονος.

Ο άνθρωπος στην καθημερινή του ενασχόληση περιπίπτει σε διάφορα σφάλματα, που έχουν αναφορά είτε στον ίδιο τον εαυτό του, είτε προς τον συνάνθρωπό του, είτε προς τον Θεό και Πλάστη του. Δεν υπάρχει άνθρωπος, που να μην έχει σφάλλει και αμαρτήσει. Μικρά ή μεγάλα αμαρτήματα όλοι μας έχομε διαπράξει και βρεθήκαμε ένοχοι απέναντι του Αγίου Θεού και της συνείδησής μας. Κι εάν ακόμη η ζωή του ανθρώπου ήταν μία ώρα επί της γης, δεν θα ήταν καθαρός από τον ρύπο της αμαρτίας.

Η ζωή του ανθρώπου αποτελεί ένα συνεχή αγώνα. Ο άνθρωπος βρίσκεται πάντοτε στη θέση να εκλέξει μεταξύ της αμαρτίας και της αρετής. Μέσα σ’ αυτόν τον αγώνα συμβαίνουν πολλές φορές πτώσεις, που, ως αμαρτήματα, μολύνουν και πληγώνουν την ψυχή του ανθρώπου και πολλές φορές τον οδηγούν στην πνευματική κατάπτωση και παραλυσία.

Σύμφωνα με την διδασκαλία του Αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, η διάπραξη οποιασδήποτε αμαρτίας, μικρής ή μεγάλης, αποτελεί τον θάνατο της ψυχής. Διότι, όπως, όταν η ψυχή χωρισθεί από το σώμα επέρχεται ο σωματικός θάνατος έτσι, όταν αμαρτήσει κανείς, επέρχεται ο πνευματικός θάνατος, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απομάκρυνση της Θείας Χάριτος του Παναγίου Πνεύματος από την ψυχή του ανθρώπου.

Καθημερινά, λοιπόν, αμαρτάνομε τόσο προς τον Θεό, όσο και προς τους συνανθρώπους μας. Όλοι θέλομε να απελευθερωθούμε από τον ζυγό της ενοχής. Θέλομε να αισθανθούμε ελεύθεροι, ανάλαφροι και απαλλαγμένοι από τα δεσμά της αμαρτίας και του βάρους της συνείδησής μας, που προκαλείται από την αμαρτία.

Στις καθημερινές μας προσευχές, ζητάμε από τον Άγιο Θεό να συγχωρήσει τα πταίσματά μας, τα σφάλματά μας, τα αμαρτήματά μας. Γνωρίζομε, ότι ο Θεός είναι Θεός του ελέους και των οικτιρμών και Πατήρ πάσης παρακλήσεως και ευσπλαγχνίζεται κάθε άνθρωπο, που θα καταφύγει σ’ Αυτόν και θα ζητήσει την συγχώρησή Του. Και ο Θεός είναι έτοιμος να μας συγχωρέσει, να μας ελευθερώσει, να μας αποκαταστήσει. Ένα πράγμα ζητά μόνον, να συγχωρέσουμε εμείς πρώτα τα σφάλματα εκείνων, που στην καθημερινή τους συναναστροφή, έσφαλλαν όχι απέναντι του Θεού, αλλά απέναντί μας. Είτε μας έχουν αδικήσει, είτε μας συμπεριφέρθηκαν με άδικο και αγενή τρόπο, είτε μας κατέκριναν είτε μας κατηγόρησαν, οφείλομε να τους συγχωρέσουμε. Εάν δεν συγχωρέσουμε τα σφάλματα των συνανθρώπων σας, ούτε κι ο ουράνιος Πατέρας θα συγχωρέσει τα δικά μας αμαρτήματα. Το λέγει κατηγορηματικά. Δεν χωράει συζήτηση επί του θέματος. Ή συχωράς και συγχωριέσαι, ή κρατάς την κακία και μένεις ασυγχώρητος!

Γι’ αυτό, επειδή από αύριο, Καθαρή Δευτέρα, εισερχόμεθα μέσα στην περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Ορθόδοξός μας Εκκλησία θέσπισε την Κυριακή της Συγχωρήσεως. Διότι, η νηστεία μένει ανώφελος, εάν κρατάμε κακίες και μίση μέσα στην καρδιά μας. Οφείλομε, λοιπόν, όλοι να ζητήσουμε συγγνώμη ο ένας από τον άλλον, ώστε με αγάπη να εισέλθουμε στην περίοδο της νηστείας.

Σήμερα, λοιπόν, μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας ο ιερός κλήρος στέκεται στην Ωραία Πύλη και, αφού όλοι γονατίσουμε, ζητά πρώτος συγγνώμη από τον λαό για τα σφάλματα που διέπραξε απέναντι του ποιμνίου του. Κατόπιν διαβάζει την συγχωρητική ευχή για να συγχωρέσει τα αμαρτήματα, που διέπραξε ο λαός απέναντι των πνευματικών Πατέρων του. Στη συνέχεια όλος ο λαός, αφού σηκωθεί, θα προσέλθει και ασπαζόμενος το χέρι του Επισκόπου και όλων των ιερέων ζητά συγχώρηση. Με τη σειρά και κατά τάξη, κατόπιν, οι πιστοί ζητούν συγχώρηση ο ένας από τον άλλον, αποδίδοντας τον αδελφικό ασπασμό και ευχόμενοι για τη νέα εκκλησιαστική περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Η νηστεία αρχίζει. Καλούμαστε, να εισέλθουμε σ’ ένα πνευματικό στάδιο αγώνων για την κατάκτηση των αρετών. Καθαρή νηστεία δεν είναι η αποχή από τα νόστιμα φαγητά, αλλά η αποχή από τις κακίες, την κατάκριση και τις απολαύσεις της σαρκός. Η σωματική νηστεία βοηθά την πνευματική. Ας μη περιφρονήσουμε, λοιπόν, την πνευματική προς χάρη των υλικών απολαύσεων. Ας μη αμελήσομε την φροντίδα της ψυχής μας. Όλοι είμαστε αμαρτωλοί, όλοι είμαστε ένοχοι, όλοι χρειαζόμαστε το έλεος του Θεού. Ας τρέξουμε στο Ιερό Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως και Μετανοίας και ας ανοίξουμε την καρδιά μας στο Θεό, εξομολογούμενοι τα πολλά μας αμαρτήματα. Ας συγχωρήσουμε, λοιπόν, εμείς πρώτοι τα σφάλματα των συνανθρώπων μας και ο Θεός θα συγχωρέσει τα δικά μας.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ΄΄Ελύληθεν η νηστεία΄΄π.Στέφανος Αναγνωστόπουλος

Η μήτηρ της σωφροσύνης, η κατήγορος της αμαρτίας, η συνήγορος της μετανοίας, η πολιτεία των αγγέλων, η σωτηρία των ανθρώπων, διότι οι πιστοί ανακράξωμεν, o Θεός ελέησον ημάς.
Από αύριο χριστιανοί μου μπαίνουμε στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Κύριο γνώρισμα της περιόδου αυτής είναι η νηστεία. Και οι Ορθόδοξοι χριστιανοί καλούνται όλοι να νηστέψουν.
Βέβαια ο λόγος μας θα γίνει για την νηστεία, και δεν πρέπει να ασχολούμεθα μ' αυτήν μόνον στις περιόδους που η Εκκλησία μας ορίζει την νηστεία, αλλά πάντοτε. Έτσι αυτή την περίοδο θα νηστέψουν οι χριστιανοί από κρέας, γάλα, αυγά, ψάρια και θα αρκεστούν στα νερόβραστα και στα λαδερά φαγητά.
Αλλά γεννιέται το ερώτημα: Νηστεύουν οι χριστιανοί την Αγία αυτή περίοδο της Εκκλησίας; Νηστεύουν όλοι; Όχι.
Πιστεύω ότι όταν η πίστη ήταν πιο ζωντανή και τα ήθη πιο αυστηρά, οι χριστιανοί νήστευαν, νήστευαν τα παιδιά, νήστευαν οι άνδρες, οι γυναίκες, μικροί και μεγάλοι, όλοι νήστευαν. Νήστευαν και οι παππούδες και οι γιαγιάδες. Σαν σήμερα το βράδυ μάλιστα, υπήρχε και διετηρείτο το έθιμο στην πατρίδα μου, το έθιμο της χάσκας με ένα αυγό, θυμάμαι ότι τότε οι γιαγιάδες και οι μεγάλοι έλεγαν ότι με αυγό πρέπει να κλείνει το στόμα, το βράδυ της Κυριακής της Τυρινής, και με αυγό να ανοίγει πάλι το βράδυ της Αναστάσεως.
Ενήστευαν λοιπόν κάποτε οι χριστιανοί, όλοι μικροί και μεγάλοι.
Η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής θύμιζε τα παλιά χρόνια τη νηστεία της αμαρτωλής πόλεως Νινευΐ, που οι κάτοικοί της ύστερα από το κήρυγμα Ιωνά του προφήτου, ήρθαν σε τόση μετάνοια ώστε νήστεψαν όλοι – ακόμα και τα μωρά στερήθηκαν το μητρικό τους γάλα. Νηστεία που επεβλήθη και στα ζώα, μικρά και μεγάλα. Για ένα τριήμερο λοιπόν, η νηστεία ήτο φοβερή, από κάθε είδους τροφής, και μάλιστα όλοι φόρεσαν σάκους και έβαλαν στάχτη στο κεφάλι τους. Και ο Θεός βλέποντας την ειλικρινή, την αληθινή τους μετάνοια, απέτρεψε την ολοκληρωτική τους καταστροφή.
Στα παιδικά μου χρόνια θυμάμαι κρεοπώλη, που έκλεινε το κρεοπωλείο του την Κυριακή των Απόκρεω, και το άνοιγε το Μεγάλο Σάββατο το πρωί. Κι όμως ποτέ του δεν επείνασε, ούτε αυτός ούτε η οικογένειά του.
Όπως και ένας μικρός εστιάτορας που δεν μαγείρευε φαγητά με κρέας αυτή την μεγάλη περίοδο.
Αλλά που να ακούσουν οι άνθρωποι της εποχής μας και ιδίως οι Νεοέλληνες χριστιανοί, για νηστεία και εγκράτεια, για μετάνοια και προσευχή. Οι περισσότεροι τα κοροϊδεύουν και τα γελάνε. Και όχι μόνο τα κοροϊδεύουν αλλά και κατηγορούν την νηστεία ότι την εφεύραν οι παπάδες και οι καλόγεροι. Τι θα απαντήσουμε σε αυτούς; Που μας κατηγορούν κατ' αυτόν τον τρόπο.
Η νηστεία δεν είναι εντολή τωρινή. Έχει τη ρίζα της στα παλιά χρόνια της ανθρωπότητος. Η νηστεία εμφανίστηκε μόλις εμφανίστηκε και ο άνθρωπος. Συνομήλικη του ανθρώπου ονομάζει την νηστεία ο Μέγας Βασίλειος. Διότι αν ανοίξουμε την Αγία Γραφή και δούμε εκεί την δημιουργία του πρώτου ανθρώπου, του Αδάμ και της Εύας, βλέπουμε ότι η πρώτη εντολή που δόθηκε σε αυτούς ήταν η εντολή της νηστείας.
- Θα φάτε, είπε ο Θεός τότε στους Πρωτοπλάστους, από τους καρπούς όλων των δένδρων, εκτός όμως από τους καρπούς ενός δένδρου. Χιλιάδες δένδρα εκεί.
Η δοκιμή ετέθη. Και η τήρηση της εντολής ήταν πολύ εύκολη, αλλά δυστυχώς δεν τηρήθηκε. Κατέλησαν την εντολή, κατέλησαν την νηστεία και διώχθηκαν απ' τον Παράδεισο. Όχι μόνο στη Γένεση αλλά και στα άλλα βιβλία ολοκλήρου της Αγίας Γραφής, γίνεται λόγος για τη νηστεία.
Νομίζουν λοιπόν ότι ο Χριστός, δε μίλησε ούτε αυτός για τη νηστεία. Και όμως. Μόνο το σημερινό Ευαγγέλιο, το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα της Κυριακής της Τυρινής, αν το ανοίξουν, αν το προσέξουν, θα αποδείξουν, θα αποδείξει ότι βρίσκονται σε πλάνη.
Ο Χριστός μιλώντας για τη νηστεία δεν την καταργεί, αλλά την αναγνωρίζει σαν ιερό θεσμό, και με όσα λέει γι' αυτήν, θέλει να την απαλλάξει από το Φαρισαϊκό πνεύμα, να την εξυψώσει πνευματικά. Να νηστεύετε, λέει, αλλά όχι όπως οι Φαρισαίοι. Όταν νηστεύετε να νηστεύετε κατά τέτοιον τρόπον ώστε να μην σας βλέπουν οι άνθρωποι. Να μην είστε σκυθρωποί, να μην κάνετε επίδειξη της νηστείας. Ο Χριστός λοιπόν είναι εναντίον της νηστείας των Φαρισαίων, αλλά είναι υπέρ της νηστείας όπως ο ίδιος την εδίδαξε και την εφήρμοσε. Και όπως μας λέγει μάλιστα το Ευαγγέλιο, για σαράντα μέρες νήστεψε. Ούτε έφαγε, ούτε ήπιε.
Το παράδειγμα του Χριστού το μιμήθηκαν αργότερα οι Απόστολοι, οι διδάσκαλοι και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας και όλοι οι Άγιοι. Εντολή λοιπόν του Θεού είναι η νηστεία. Και ό,τι διατάζει ο Θεός είναι πάντοτε για την ωφέλεια του ανθρώπου.
Η νηστεία όπως αποδεικνύουν τα πράγματα είναι οικονομία των υλικών αγαθών, είναι μέτρο υγείας, είναι χάρη των παθών, είναι φάρμακο ψυχής και σώματος. Πότε όμως; Όταν γίνεται σύμφωνα με το πνεύμα του Ευαγγελίου, όταν δηλαδή η νηστεία δεν περιορίζεται μόνο στην αποφυγή κάποιων φαγητών, αλλά επεκτείνεται και συμπεριλαμβάνει όλα τα ήδη της κακίας. Η νηστεία από μόνη της δε λέει τίποτα. Πρέπει να γίνει πνευματική. Γι' αυτό και ο χριστιανός, ο κάθε χριστιανός πρέπει να νηστεύει απ' το ψέμα, τη διαβολή, τη συκοφαντία, το κουτσομπολιό, την κατάκριση, την βλασφήμια, την κλοπή, την απάτη, την εκμετάλευση, την φιλαργυρία, την πλεονεξία, την πορνεία, τη μοιχεία, τις κακές σκέψεις, να νηστεύει η γλώσσα που κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει, να νηστεύει ο νους, να νηστεύουν οι σκέψεις, οι λογισμοί, αυτού του είδους η νηστεία είναι όντως φάρμακο ψυχής. Η νηστεία που περιορίζεται μόνο στην αποχή ορισμένων τροφών και συνοδεύεται από κακίες και από ελαττώματα και από πάθη, δεν είναι νηστεία χριστιανική. Θα τολμούσα να μπορώ να σας πω ότι η νηστεία αυτή είναι διαβολική, είναι σατανική. Γιατί; Γιατί και ο Σατανάς νηστεύει. Δεν τρώει ποτέ του, δεν πίνει ποτέ του. Αλλά έχει όλη την κακία και όλο το φθόνο και όλη τη μοχθηρία και ανθρωποχθόνος ήν απ' αρχής.
Η χριστιανική νηστεία λοιπόν, έχει σκοπό να βοηθήσει τον άνθρωπο στην πνευματική του ανόρθωση, και στην κοινωνία του με το Θεό. Γίνεται από αγάπη στο Θεό, και συνδυάζεται με την αποχή από την αμαρτία, την προσευχή και την αγάπη. Τροφή του πνεύματος είναι η νηστεία. Όλα αυτά σημαίνουν ότι η Εκκλησία είναι εκείνη που γνωρίζει πότε πρέπει να νηστεύουμε.
Ο σκοπός της νηστείας είναι πνευματικός. Επί αιώνες η ζωή της εδώ στη γη με την πείρα και τον αγώνα των αγίων της, την οδήγησε στο να καθιερώσει τα χρονικά διαστήματα της νηστείας που όλοι μας γνωρίζουμε. Έτσι λοιπόν όλες οι νηστείες είναι συνδεδεμένες με τον εορτασμό των μεγάλων γεγονότων της ζωής του Χριστού. Για να καταλάβουμε λίγο καλύτερα το σκοπό της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής, πρέπει να δούμε το γιατί νηστεύουμε Τετάρτη και Παρασκευή όλο το χρόνο, που είναι σμικρογραφία η νηστεία της Σαρακοστής.
Η αρχαιότερη καθιερωμένη νηστεία είναι η νηστεία Τετάρτης και Παρασκευής. Το βλέπουμε σαν εντολή στο κείμενο των Αποστολικών Διαταγών ενός βιβλίου που γράφτηκε τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους. «Η δε νηστεία υμών μη έστωσαν μετά των υποκριτών Τρίτης και Πέμπτης, όπως των Ιουδαίων και Φαρισαίων, υμείς δε νηστεύσατε Τετράδα και Παρασκευήν». Και τότε μάλιστα η νηστεία της Τετάρτης και της Παρασκευής ήτανε ημέρες ξηροφαγίας, χωρίς κατάλυση, οίνου και ελαίου και μάλιστα μετά την τρίτη απογευματινή.
Γιατί όμως νηστεύουμε αυτές τις ημέρες; Τις δυο αυτές ημέρες κάθε εβδομάδα. Ο Άγιος Επιφάνιος Κύπρου, μας λέγει ότι πρέπει την Τετάρτη και την Παρασκευή να παραμένουμε εν νηστεία μέχρι της τρίτης το απόγευμα, επειδή την μεν Τετάρτην επροδόθη ο Κύριος και την Παρασκευή εσταυρώθη. Και στο βιβλίο Αποστολικαί Διαταγαί λέγεται : «Τετράδα δε και Παρασκευήν προσέταξεν ημίν νηστεύειν, την μεν διά την προδοσίαν, την δε δια του πάθους του». Βέβαια εάν υπάρξει γιορτή Αγίου ή ενός γεγονότος, τότε έχουμε κατάλυση, σύμφωνα πάντοτε με τις υποδείξεις της Εκκλησίας, και όπως έχουμε δώσει και ειδικά νηστειοδρόμια για να βοηθήσουμε τους χριστιανούς πότε και πως πρέπει να νηστεύουν. Επίσης υπάρχει κατάλυσις της νηστείας όταν έχουμε σοβαρούς λόγους υγείας. Τότε η Εκκλησία οικονομεί τον ασθενούντα.
Ο λόγος πάντως για τον οποίον γίνεται η νηστεία όχι μόνον Τετάρτης και Παρασκευής, αλλά και των Σαρακοστών, και ειδικά της Μεγάλης που αρχίζει αύριο, καθορίζει συγχρόνως και τον τρόπο της συμμετοχής στην νηστεία. Ως σωστοί πιστοί Ορθόδοξοι χριστιανοί δεν πρέπει να νηστεύουμε επειδή μας το λένε οι μεγαλύτεροι ή οι παπάδες, ούτε πάλι πρέπει να νηστεύουμε για να τρόπον τινά αυτοδικαιώσουμε τον εαυτό μας απέναντι στα σφάλματά μας, ούτε πάλι για να καυχόμεθα για τις αυστηρές μας ξηροφαγίες, και πολύ περισσότερο ούτε για να καλοπιάσουμε το Θεό.
Νηστεύουμε για να ζήσουμε τα σωτήρια πάθη του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, και να αναγνωρίσουμε μέσα από τα βάθη της καρδιάς μας ότι απ' αυτά και μόνον προήλθε η σωτηρία μας. Έτσι η νηστεία μέσα από την πνευματικότητα διακρίνεται από τρείς χαρακτήρες, και ο πρώτος της είναι δογματικός.
Με τη νηστεία ομολογούμε το πάθος της Σταυρικής Θυσίας του Χριστού.
Ο δεύτερος χαρακτήρας είναι δοξολογικός και ευχαριστηριακός. Η νηστεία αναπέμπεται ως προσευχή ευχαριστίας προς τον Θεόν, μέσα από τα Ευαγγελικά έργα, τον σεβασμό προς την παράδοση, την μίμηση των Αγίων, τη συμμετοχή στα Πανάγια Μυστήρια και κυρίως στο να δαμαστεί το σαρκικό φρόνημα και τα ένστικτα του ανθρώπου.
Και ο τρίτος χαρακτήρας της νηστείας είναι αναγεννητικός. Κάθε Τετάρτη και Παρασκευή, όπως και Σαρακοστές, ο χριστιανός με την νηστεία και την εγκράτεια σκοτώνει το σαρκικό του φρόνημα, και με την μικρή του σωματική ταλαιπωρία συμμετέχει στο πάθος του Χριστού, για να ζήσει την Ανάστασή Του.Αμήν.

π.Στέφανος Αναγνωστόπουλος

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ ΚΗΡΥΓΜΑ ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ

Οι αρετές

Ευρισκόμενοι στο κατώφλι της Αγίας και Μεγάλης
Τεσσαρακοστής, αγαπητοί μου αδελφοί, ακούσαμε τον Απόστολο
Παύλο, στο Αποστολικό ανάγνωσμα της ημέρας, να καλεί τους
Χριστιανούς, ενόψει της ελεύσεως της ημέρας του Χριστού, να
αφήσουν στην άκρη τα έργα της αμαρτίας και να αναλάβουν τα όπλα
του φωτός. Δεδομένου ότι η ημέρα και ώρα της Δευτέρας Παρουσίας
του Κυρίου δεν είναι γνωστή, για τον καθένα μας η στιγμή της
συναντήσεώς μας με τον Χριστό είναι αυτή του βιολογικού μας
θανάτου. Ο Απόστολος των εθνών μάς καλεί, ενόψει αυτής της βεβαίας
προοπτικής, να εγκαταλείψουμε, πλέον, τον αμαρτωλό τρόπο ζωής και
να επιλέξουμε τον δρόμο της αρετής, που είναι λουσμένος από το φως
του Χριστού.
Αυτό είναι και το μήνυμα που στέλνει η Εκκλησία μας, λίγο
πριν εισέλθουμε στο «Στάδιο των αρετών». Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή
είναι μία πορεία με εσωτερικά χαρακτηριστικά, όπου καλούμαστε να
γνωρίσουμε τον εαυτό μας, για να συναντήσουμε τον Θεό μας
αναστημένο εκ των νεκρών, αφού περάσουμε από το καμίνι του
Πάθους και του Σταυρού. Σ’ αυτή την πορεία, που εικονίζει την
πορεία ολόκληρης της ζωής του Χριστιανού, οφείλουμε να
εγκαταλείψουμε τα πάθη μας, να παλέψουμε με τις αδυναμίες, να
αναμετρηθούμε με τον κακό εαυτό μας. Αυτά θα τα επιτύχουμε αφού
χρησιμοποιήσουμε τις πνευματικές εκείνες δυνατότητες, που μάς
παρέχει η Εκκλησία μας, για τις οποίες ομιλεί σήμερα ο Απόστολος
Παύλος. Αυτές είναι οι αρετές.
Οι αρετές – πνευματικά γυμνάσματα, στα οποία καλούμαστε να
συναγωνιστούμε την περίοδο που ανοίγεται μπροστά μας, είναι η
νηστεία, η προσευχή, η ταπείνωση, η ελεημοσύνη, η αγάπη, κυρίως,
όμως, η μετάνοια. Όλα αυτά τα πνευματικά κεφάλαια συνθέτουν τον
καμβά του πνευματικού μας αγώνα και βοηθούν στην πνευματική μας
ολοκλήρωση και τελική ένωσή μας με τον Θεό. Πρέπει, όμως, να
ξεκαθαρίσουμε κάτι πολύ σημαντικό. Οι αρετές από μόνες τους,
προβαλλόμενες ως ανθρώπινα κατορθώματα, αποξενωμένες από την
χάρη του Θεού, οδηγούν στα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα
αποτελέσματα. Αυτό συμβαίνει, γιατί είναι δυνατόν να εξάρουν τον
εγωισμό μας, προκειμένου να πιστέψουμε στην δήθεν πνευματική μας
αυτάρκεια. Όποιος οδηγείται σ’ αυτό το συμπέρασμα, την ίδια στιγμή
καταστρέφει ότι έκτισε μέσα του.
Για να έχει αποτελέσματα ο αγώνας της αρετής και να μη
γίνεται επί ματαίω, πρέπει να απογυμνωθεί από εξωτερικά
χαρακτηριστικά, που επιζητούν την ανθρώπινη επιδοκιμασία και να
περιοριστεί στο εσωτερικό πεδίο της υπάρξεώς μας. Λέει
χαρακτηριστικά ο Αβάς Ησαΐας: «Εκείνος ο οποίος κομπιάζει και
αγωνίζεται διά την αρετήν και δε φροντίζει να αποκρύπτεται, ώστε να
μην αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι την καλήν του αυτήν εργασίαν,
ομοιάζει προς οικίαν, της οποίας έχουν αφαιρεθεί η θύρα και τα
παράθυρα και ως εκ τούτου, ευκόλως εισέρχεται εντός αυτής
οποιοδήποτε ερπετόν θελήσει»1
Την εσωτερική διάσταση των αρετών διακηρύσσει και ένας
ακόμα λαμπρός εκπρόσωπος της ασκητικής Γραμματείας, ο Όσιος
Ισαάκ ο Σύρος, που σημειώνει: «Αρετή δεν είναι επίδειξη πολλών και
διαφόρων πράξεων που επιτελούνται μέσω του σώματος, αλλά το
περιεχόμενο σοφότατης καρδιάς, την οποία στηρίζει η ελπίδα προς τον
Θεό. Την καρδιά αυτή συνδέει προς τα κατά Θεόν επιτελούμενα έργα
ο ορθός σκοπός»2
Στον πειρασμό της επίδειξης των εξωτερικών σχημάτων της
ευσέβειάς τους, των αρετών τους δηλ. υποπίπτουν συχνά πολλοί
αδελφοί μας Χριστιανοί, κυρίως σε περιόδους σαν κι αυτή της
Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Έχουν την ψευδαίσθηση ότι η κατάκτηση
των αρετών μπορεί από μόνη της να εξασφαλίσει την σωτηρία της
ψυχής και την ένωση με τον Θεό. Δεν κατάλαβαν ποτέ ότι οι αρετές
είναι εργαλεία δοσμένα από τον Θεό, τα οποία καθίστανται ενεργά και
χρήσιμα όταν χρησιμοποιούνται ως καρπός Θείας φώτισης, έμπνευσης
και Χάρης, που δίδονται σε καρδιές ταπεινές, που έχουν μάθει να
εργάζονται μυστικά και ταπεινά.
Γι’ αυτό, αδελφοί μου, ας έχουμε πάντα κατά νου, αυτό που
έλεγε ο Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ και αυτό ας είναι ο σκοπός του
αγώνα μας και αυτή την Σαρακοστή που ξεκινά αύριο: «Δεν είναι οι
αρετές ο σκοπός της ζωής, αλλά η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος»3
Όταν Αυτό εντυπωθεί στη ζωή μας και πληρώσει την ύπαρξή μας, τότε
οι αρετές θα είναι το φυσικό επακόλουθο, η επιβράβευση του Θεού
στον πνευματικό μας αγώνα. ΑΜΗΝ!
Αρχιμ. Ε.Ο.
1
«Ευεργετινός», τόμος 3, σελ. 301
2
«Ευεργετινός», τόμος 3, σελ. 92
3
π. Βασιλείου Θερμού «Ουσία της πνευματικής ζωής
– μία ή πολλές πνευματικότητες», «Εκκλησία»,
Ιούλιος 2011, σελ. 44