ΟΜΙΛΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗΝ ΤΩΝ 10 ΛΕΠΡΩΝ ΙΒ ΛΟΥΚΑ - ΛΚ. ΙΖ.12-19 Και εγένετο εν τω υπάγειν αυτούς εκαθαρίσθησαν ΛΚ.ΙΖ.4 του π. Νικ. Φαναριώτη

Και εγένετο εν τω υπάγειν αυτούς εκαθαρίσθησαν ΛΚ.ΙΖ.4

Πριν μπούμε στο θέμα, για να μπορέσουμε να συνεννοηθούμε θα δεχθούμε:
1) ότι η σωματική λέπρα ήταν αρρώστια χειρότερη από το ΕΙΤΖ. Αθεράπευτη μέχρι το 1941 που ανακαλύφθηκαν οι σουλφαμίδες και  
2) η ψυχική λέπρα που είναι η αμαρτία, έχει αναβαθμιστεί εντυπωσιακά, και ότι όλοι οι άνθρωποι  είμαστε ψυχικά λεπροί σε διάφορα στάδια,  από το πρώτο που είναι η  καταλαλιά, μέχρι το τελευταίο, που είναι η αχαριστία.

Αν δεν δεχθούμε αυτό δεν έχει νόημα να συνεχίσουμε στο θέμα μας, μια και δεν υπάρχει πρόβλημα, αφού η σωματική  λέπρα έχει εξαφανισθεί  από  το 1941.          Γιατί όμως με τόση επιμονή να παρουσιάζει η εκκλησία το θέμα της λέπρας; Γιατί πρέπει να φθάσουμε στο Πάσχα καθαροί. Γι αυτό και η εκκλησία μας προσαρμόζει έτσι την σειράν των Κυριακοδρομίων ώστε   αμέσως μετά τα Φώτα  μπαίνει η Κυριακή των δέκα Λεπρών (ΙΒ Λουκά).
                                              
Διήγησις

Όταν βάδιζε ο Ιησούς στην δημοσιά για να μπει σε κάποιο χωριό  εισερχομένου εις τινά κώμην πετάχτηκαν από τις σπηλιές και τα φαράγγια  10 λεπροί άνδρες και από μακριά (έστησαν πόρρωθεν), Και αυτοί ήραν φωνήν λέγοντες Ιησού επιστάτα ελέησον ημάς . Όταν τους είδε ο Κύριος  (ιδών)  και διαπίστωσε την αρρώστια τους, τους έστειλε, έτσι όπως  ήταν, στους αρμόδιους  (τους ιερείς) και εγένετο εν τω υπάγει αυτούς εκαθαρίσθησαν. Γιατί  πόρρωθεν; Γιατί την εποχή εκείνη και μέχρι το 1941 ήταν φοβερή αρρώστια η λέπρα, χειρότερη και από το έιτζ  και αθεράπευτη. Η Σπιναλόγκα  ήταν  στην πατρίδα μας το νησί των λεπρών. Το  θαύμα  είναι  δομημένο  έτσι ώστε να μας οδηγήσει στη οδό της υπακοής.  
   
1ον. Δεν  τους  εθεράπευσεν αμέσως  ο  Χριστός,  αν  και  το  μπορούσε, αλλά  (εν τω υπάγειν), δηλ. εν αγνοία τους.  
2ον. Δεν τους εθεράπευσαν οι ιερείς .     
3ον. Τους  εθεράπευσεν η υπακοή στις  εντολές  του Χριστού και της εκκλησίας. 
Και δυστυχώς για τους εννέα από τους δέκα, το θέμα τελείωσε εκεί…

Φαίνεται πως εκτός από τη λέπρα του σώματος, οι άνθρωποι κινδυνεύουμε και από την άλλη φοβερή λέπρα της ψυχής, που ονομάζεται αχαριστία. Γιατί από τους δέκα, μόνο ο ένας επέστρεψε “μετά φωνής μεγάλης δοξάζων τον Θεόν και έπεσεν επί πρόσωπον παρά τους πόδας αυτού ευχαριστών αυτώ”. Και το περισσότερο παράδοξο είναι ότι ο άνθρωπος αυτός δεν ήταν Ιουδαίος αλλά “Σαμαρείτης” .


Αλήθεια, έχουμε άραγε σκεφτεί ποτέ ότι και εμείς οι ίδιοι, που ίσως να μην έχουμε κάποια σωματική ασθένεια, ενδεχομένως να έχουμε κολλήσει αυτή την μεταδοτική ασθένεια της ψυχής που λέγεται αχαριστία; Και πώς όχι; Όταν επί παραδείγματι περνούν οι εβδομάδες και δεν δίνουμε ούτε μία ώρα την Κυριακή για τον εκκλησιασμό, ώστε να ευχαριστούμε τον Θεόν για τις τόσες δωρεές Του; Πώς είναι δυνατόν να ζούμε μέσα σε τόσες ευλογίες, από τα πιο υλικά μέχρι και τα πλέον πνευματικά και εμείς οι ίδιοι να μη αισθανόμαστε την ανάγκη της ευχαριστίας; Ακριβώς δε γι’ αυτή την φοβερή κατάσταση της αχαριστίας, ο Ιησούς εκφράζει μέσω της Ευαγγελικής αυτής περικοπής, ένα διαχρονικό παράπονο: 

“Ουχί οι δέκα εκαθαρίσθησαν; Οι δε εννέα πού;”

Μπορεί κανείς και μόνο από αυτό το Θεϊκό παράπονο να κατανοήσει για τι μεγάλο κακό γίνεται λόγος.
Αλλά ας μη λησμονούμε ότι ο κάθε άνθρωπος δε ζει μόνος επάνω στον πλανήτη, ζει μέσα σε Κοινωνία. Με συνανθρώπους, και τούτο σημαίνει ότι πρέπει να εκδηλώνουμε την ευχαριστία μας, εκτός του Θεού κατ’ αρχάς, και στους συνανθρώπους μας στη συνέχεια.
Πως είναι δυνατόν να μην ευχαριστούμε και να μη τιμούμε τους γονείς μας, οι οποίοι έγιναν οι συνδημιουργοί του Θεού, και με τόσους κόπους και θυσίες μας μεγάλωσαν; Πώς να μη τιμούμε τους Διδασκάλους και Καθηγητές μας, αφού, κατά τον Μέγα Αλέξανδρο, αυτοί μας χάρισαν το “Ευ Ζην”; Πώς να μη τιμούμε και ευγνωμονούμε τους Πνευματικούς μας Πατέρες, οι οποίοι αγωνίζονται και ποικιλοτρόπως κοπιάζουν για να μορφώσουν μέσα στην ύπαρξή μας τον Κύριο και Θεό μας Ιησού Χριστό;
Η σημερινη Ευαγγελική περικοπή μας φωτίζει και αυτή την πτυχή, και μας βοηθά να κατανοήσουμε ότι, αφ’ ενός θα πρέπει, πάση θυσία να ξεριζώσουμε από την καρδιά μας την φοβερή αχαριστία, και αφ’ ετέρου, επιβάλλεται, με την Χάρη του Θεού, να καλλιεργήσουμε την ουράνια αρετή της ευγνωμοσύνης, όπως ακριβώς έκανε και ο Σαμαρείτης.

Ναι η ευχαριστία και η ευγνωμοσύνη δεν είναι κάτι το απλό. Είναι σύνολον αρετών. Και κατά τον Ιερό Χρυσόστομο, είναι αυτή η αρετή που όταν τη διαθέτει ο άνθρωπος, κατά κάποιο τρόπο ερεθίζει την αγάπη του Θεού, ώστε να του δώσει και άλλα χαρίσματα και άλλες δωρεές στην ευλογημένη του ζωή.

Να δώσει ο Ιατρός των ψυχών και των σωμάτων, ο Κύριος ημών Ιησούς

Χριστός, ώστε με την χάρη Του, όλοι μας να βρούμε αυτή την ευλογημένη

ψυχική υγεία, η οποία θα εκφράζεται με την αρετή της ευγνωμοσύνης.


                                                       ΑΜΗΝ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΒ´ ΛΟΥΚΑ (10 ΛΕΠΡΩΝ)«Οι δε εννέα πού; Ουχ ευρέθησαν υποστρέψαντες δούναι δόξαν τω Θεώ, ει μη ο αλλογενής ούτος;» (Λουκ.17, 17-18) π.ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΟΡΜΠΑΡΑΚΗΣ

«Οι δε εννέα πού; Ουχ ευρέθησαν υποστρέψαντες δούναι δόξαν τω Θεώ, ει μη ο αλλογενής ούτος;» (Λουκ.17, 17-18)

α. Ο Κύριος στο Ευαγγελικό ανάγνωσμα της ΙΒ΄ Κυριακής του Λουκά έρχεται αντιμέτωπος με το κοινωνικό περιθώριο, με τους ανθρώπους δηλαδή που η ιουδαϊκή κοινωνία είχε αποκλείσει, λόγω της φοβερής, για τα δεδομένα της τότε – και όχι μόνον – εποχής, αρρώστιας της λέπρας. Κι αντιμετωπίζει την πίστη τους, καθώς Τον παρακαλούν να τους ελεήσει και να τους θεραπεύσει: «Ιησού επιστάτα, ελέησον ημάς». Και πράγματι, ο Κύριος ανταποκρίνεται στο αίτημά τους και τους θεραπεύει, μ’ έναν έμμεσο όμως τρόπο: στέλνοντάς τους εκεί που κατά τον Μωσαϊκό Νόμο επιβεβαιώνεται η αποκατάσταση από την αρρώστια και η υγεία: στους ιερείς. Ο Κύριος όμως θα επαινέσει  τον έναν από τους πρώην λεπρούς – και μάλιστα Σαμαρείτη, δηλαδή εχθρό του Ιουδαϊσμού – διότι υπήρξε ο μόνος που όχι μόνον είδε να θεραπεύεται από τον Κύριο, αλλά και επέστρεψε να δοξολογήσει τον Θεό και να ευχαριστήσει τον Ίδιο. Θα εκφράσει μάλιστα ο Κύριος το δίκαιο παράπονο: «Ουχί οι δέκα εκαθαρίσθησαν; Οι δε εννέα πού; Ουχ ευρέθησαν υποστρέψαντες δούναι δόξαν τω Θεώ, ει μη ο αλλογενής ούτος;»

β.  1. Ο Κύριος ζητά τη δοξολογία προς τον Θεό από τον άνθρωπο, ο οποίος γεύτηκε τις δωρεές και τις ευεργεσίες Εκείνου. Το παράπονο που διατυπώνει αποτελεί σαφή υπαινιγμό Του. Κι όχι βεβαίως διότι ο Θεός έχει ανάγκη από τις δοξολογίες του ανθρώπου – ο Θεός ως ο απολύτως τέλειος είναι παντελώς ανενδεής, χωρίς να Του προσθέτει τίποτε η όποια δοξολογία του ανθρώπου∙ άλλωστε μυριάδες αγγέλων Τον δοξολογούν αενάως – αλλά διότι η δοξολογία Του ως έκφραση ευγνωμοσύνης για ό,τι Αυτός δίνει στον άνθρωπο κάνει τον άνθρωπο να λειτουργεί με φυσιολογικό τρόπο, να πορεύεται με ανοικτά τα μάτια της ψυχής του, με πίστη και αγάπη προς τον Δημιουργό του. Μόνον όποιος πιστεύει αληθινά βλέπει ότι τα πάντα πηγάζουν από τον Θεό, διακρατούνται από Εκείνον και κατευθύνονται σ’  Εκείνον. Όπως το διατύπωσε και ο απόστολος Παύλος: «ότι εξ Αυτού και δι’ Αυτού και εις Αυτόν τα πάντα έκτισται». Η δοξολογία του Θεού λοιπόν αποτελεί σημείο πνευματικής υγείας του ανθρώπου, δείγμα ότι αυτός βρίσκεται στη φυσιολογική του πορεία και προκόπτει κατά Θεόν. Πόσο απλά και με χάρη Θεού διατύπωνε την αλήθεια αυτή και ο πνευματικός του Γέροντος Παϊσίου, γέρων ιερομόναχος Τύχων, όταν έλεγε με τα σπασμένα ελληνικά του: «Το, Κύριε ελέησον, εκατό δραχμές∙ το, δόξα τω Θεώ, χίλιες δραχμές». Για χάρη μας λοιπόν ο Κύριος ζητά τη δοξολογία του Θεού. Εμείς την έχουμε ανάγκη και όχι ο Θεός.

2. Είναι πολύ χαρακτηριστικό όμως ότι η δοξολογία αυτή προς τον Θεό φαίνεται να ταυτίζεται  με την ευχαριστία προς τον Κύριο. Γύρισε, λέει ο Ευαγγελιστής, ο θεραπευμένος πρώην λεπρός, ο ένας, δοξολογώντας τον Θεό και ήλθε και πρόσπεσε στον Χριστό ευχαριστώντας Αυτόν. «Υπέστρεψε μετά φωνής μεγάλης δοξάζων τον Θεόν, και έπεσεν επί πρόσωπον παρά τους πόδας αυτού ευχαριστών αυτώ».  Το να δοξολογώ τον Θεό σημαίνει ότι οδηγούμαι προς τον Χριστό εν ευχαριστία. Διότι η μεγαλύτερη δωρεά και ευεργεσία του Θεού στον άνθρωπο είναι ο ίδιος ο ερχομός Του στον κόσμο ως ανθρώπου. Δεν υπάρχει πιο μεγάλη δοξολογία Του επομένως από τη στροφή προς τον Χριστό και την αναγνώριση ότι Αυτός είναι η πηγή της ευεργεσίας και της θεραπείας στον άνθρωπο. Όπως σημειώνει και το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων για τον Κύριο: «Αυτός διήλθεν ευεργετών και ιώμενος πάντας», ευεργετούσε διαρκώς και θεράπευε τους πάντες. Έτσι δοξολογία του Θεού χωρίς αναφορά στον Χριστό και ευχαριστία Εκείνου αποτελεί μάλλον λατρεία δαιμόνων. Διότι άλλος Θεός εκτός του Ιησού Χριστού δεν υφίσταται. Η αποκάλυψη που ο Ίδιος ο Κύριος έκανε στους μαθητές Του ήταν απόλυτη: «ο εωρακώς εμέ εώρακε τον Πατέρα». Και «ουδείς έρχεται προς τον Πατέρα ει μη δι’ εμού».

3. Κι αν βεβαίως η κάθε ευχαριστία προς τον Χριστό συνιστά τη δοξολογία του αληθινού Τριαδικού Θεού, διότι αναγνωρίζει ο πιστός ότι Εκείνος είναι η φανέρωση του Θεού στον κόσμο, πολύ περισσότερο ισχύει τούτο για την κατ’ εξοχήν ευχαριστία του, τη Θεία Ευχαριστία. Στη Θεία Ευχαριστία, τη Θεία Λειτουργία, που συνιστά το κέντρο των μυστηρίων  της Εκκλησίας μας, έχουμε την αποκορύφωση της πίστεως του ανθρώπου,  ο οποίος  λατρεύει και δοξολογεί σωστά τον Θεό. Κι αυτό γιατί στο μυστήριο αυτό ο άνθρωπος νιώθει ότι λειτουργεί η πραγματική του ταυτότητα - εκείνη  που του δόθηκε διά του αγίου βαπτίσματος, ότι έγινε  δηλαδή μέλος του σώματος του Χριστού – και συνεπώς ότι κινείται σύμφωνα με τον ρυθμό της λειτουργίας αυτού του σώματος. Πότε για παράδειγμα τα φυσικά μέλη του σώματός μας είναι υγιή και φυσιολογικά; Όταν είναι συνδεδεμένα με το σώμα και λειτουργούν με τον ρυθμό αυτού του σώματος, συντονιζόμενα από την κεφαλή. Το ίδιο και στο πνευματικό σώμα του Χριστού, την Εκκλησία: στη Θεία Ευχαριστία έχουμε την ορθή θέση και κίνηση του μέλους, το οποίο δοξολογεί ορθά τον Θεό, ευρισκόμενο σε κοινωνία με Εκείνον που είναι «η κεφαλή του σώματος» και με τα άλλα μέλη, τους συνανθρώπους του. Δεν υπάρχει λοιπόν μεγαλύτερη χαρά για τον Κύριο, δεν υπάρχει μεγαλύτερο «σβήσιμο», θα λέγαμε, κάθε παραπόνου Του, από το να μας βλέπει να συμμετέχουμε εν μετανοία, δηλαδή με τον ορθό τρόπο, στη Θεία Λειτουργία, το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Γι’ αυτό και δεν είναι τυχαίο ότι αφενός εκεί μας ανοίγονται τα μάτια για να δούμε ότι τα πάντα στη ζωή μας, ακόμη και τα θεωρούμενα δυσάρεστα, αποτελούν ευεργεσίες Του – «υπέρ πάντων ων ίσμεν και ουκ ίσμεν, των φανερών και αφανών ευεργεσιών των εις ημάς γεγενημένων» λέμε στην αγία αναφορά της Θείας Λειτουργίας – αφετέρου εκεί πάλι συνειδητοποιούμε ότι ο Θεός δεν είναι απλώς ο Παντοδύναμος Κύριος, αλλά ο ίδιος ο Πατέρας μας – «και καταξίωσον ημάς, Δέσποτα, μετά παρρησίας, ακατακρίτως, τολμάν επικαλείσθαί Σε, τον επουράνιον Θεόν, Πατέρα και λέγειν: Πάτερ ημών».

4. Στο περιστατικό όμως της επιστροφής του Σαμαρείτη πρώην λεπρού, που αποδίδει τη δοξολογία προς τον Θεό και την ευχαριστία στον Κύριο, συγκλονίζει κυριολεκτικά η αποτίμηση που κάνει ο Κύριος: «η πίστις σου σέσωκέ σε». Και λέμε ότι συγκλονίζει, διότι πίστη στον Χριστό έδειξαν και οι άλλοι εννέα λεπροί: και στην επίκλησή τους («Ιησού επιστάτα, ελέησον ημάς»), και την ώρα που ο Κύριος τους στέλνει στους ιερείς: θεραπεύτηκαν κάνοντας υπακοή στον λόγο Του («και εν τω υπάγειν αυτούς εθεραπεύθησαν»). Κι αυτό σημαίνει ότι μπορώ να έχω πίστη στον Χριστό και μάλιστα σ’ ένα βαθμό ενεργουμένη, να εισπράττω από τον Κύριο την εκπλήρωση κάποιου αιτήματός μου, και τελικώς να μην ανήκω στους σωσμένους. Το ζητούμενο με άλλα λόγια δεν είναι να πάρω κάτι από τον Θεό, αλλά να στήσω μία μόνιμη σχέση μαζί Του, να μπορώ να παραμένω πάντοτε με Εκείνον, έχοντας διαρκή αναφορά στο πάντιμο πρόσωπό Του. Κι αυτό είναι που κατάφερε, όπως φαίνεται, «ο αλλογενής» Σαμαρείτης. «Είδε» καθαρά ότι υπεράνω όλων, ακόμη και της κοινωνικής αποδοχής και της υγείας του – πράγματα που εξασφάλιζε πια με τη θεραπεία του από τη λέπρα – ήταν να γυρίσει στον Χριστό. Κατάλαβε ότι Εκείνος ήταν η σωτηρία του. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι με τη στάση του ο άνθρωπος αυτός ομολογούσε ό,τι ο απόστολος Παύλος έγραφε: «ηγούμαι πάντα σκύβαλα είναι, ίνα Χριστόν κερδήσω», όλα τα θεωρώ σκουπίδια, προκειμένου να έχω τον Χριστό, φανερώνοντας έτσι ένα μαρτυρικό φρόνημα αγάπης προς Εκείνον.

γ. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι κι εμείς είμαστε πιστοί στον Χριστό: το φανερώνουν οι προσευχές μας, οι παρακλήσεις μας προς Αυτόν, η υπακοή μας συχνά στα λόγια Του, προκειμένου μάλιστα να «θεραπευτούμε» από διάφορες δυστυχίες μας. Ιδιαιτέρως σήμερα, με την κρίση της εποχής μας, οι κραυγές προς τον Χριστό έχουν πολλαπλασιαστεί. Πρέπει να προσέξουμε όμως, μήπως ανήκουμε στη χορεία των εννέα και όχι του ενός. Ο Χριστός επαίνεσε, είπαμε, τον ένα για την αληθινή του πίστη, η οποία έδειξε ότι υπεράνω όλων των αγαπών, ακόμη και την αγάπη προς τον εαυτό του, ήταν η αγάπη προς Εκείνον. Την έχουμε εμείς την αγάπη αυτή; Ή τέλος πάντων ζητούμε από τον Κύριο να την αποκτήσουμε;

Δια Χριστόν σαλοί, οι διδάσκαλοι της ακενόδοξης αρετής

3. Οι δια Χριστόν σαλοί, διδάσκαλοι της ακενόδοξης αρετής

Με τον τρόπο της ζωής τους, οι δια Χριστόν σαλοί εκπληρώνουν και ένα ανεπανάληπτο ποιμαντικό έργο, όχι μόνο βοηθώντας άμεσα με διάφορους τρόπους τους συνανθρώπους τους στο δρόμο προς τη Βασιλεία του Θεού, αλλά και έμμεσα, με το ήθος τους, με την παράξενη, για τους κατ’ όνομα χριστιανούς, συμπεριφορά τους. Οι άγιοι σαλοί διδάσκουν τρόπους αποφυγής της κενοδοξίας, διδάσκουν με το παράδειγμα της ασυνήθιστης διακριτικότητάς τους την ελευθερία που μπορεί να προσφέρει ο Χριστός, διδάσκουν την απλότητα, την ταπείνωση, την ανεξικακία, την συγχωρετικότητα.

Η παράλογη συμπεριφορά τους είναι δικαιολογημένη διότι με αυτήν οι δια Χριστόν σαλοί καταφέρνουν να αποκρύψουν ή να καλύψουν τις αρετές τους και να διατηρήσουν κατ’ αυτόν τον τρόπο την ακεραιότητα και την καθαρότητα της πνευματικής τους ζωής[1].

Η πατερική πνευματική εμπειρία εξήγησε από πολύ νωρίς το οξύ πρόβλημα της αρετής ως πνευματικής κατακτήσεως και τους κινδύνους που απειλούν τον πνευματικό αγωνιστή, ο οποίος στοχεύει σε μια τέτοια πνευματική κατάσταση.

Όπως σημειώνει ο Όσιος Νείλος, η ουσία της αρετής έγκειται κυρίως «στο σύνολο των δεινών με τα οποία πολεμείται»[2] από τις δαιμονικές δυνάμεις. Διότι όλοι οι πνευματικοί στόχοι του χριστιανού αγωνιστού μπορεί να ματαιωθούν διά της κενοδοξίας[3].

Η δια Χριστόν σαλότητα είναι ακριβώς η ακενόδοξη αρετή, εντελώς απηλλαγμένη από κρυφά και ανύποπτα αισθήματα προσωπικής αυτοεκτίμησης και υπερηφανείας λόγω πνευματικών κατακτήσεων. Δε γίνονται δια Χριστόν σαλοί όλοι οι καλοπροαίρετοι και, κατά τα άλλα, γνήσιοι ίσως πνευματικοί άνθρωποι, αλλά μόνον ορισμένοι εξαιρετικώς ευαίσθητοι και χαρισματούχοι νηπτικοί αγωνιστές[4].

Οι δια Χριστόν σαλοί είναι εραστές της ακενόδοξης αρετής, συμπεριφέρονται σκανδαλωδώς στους  ανθρώπους όχι γιατί τους περιφρονούν ή γιατί δεν τους αγαπἀνε, αλλά γιατί αγωνίζονται να κλείσουν την είσοδο της κενοδοξίας στον εσωτερικό τους κόσμο. Να κλείσουν την πόρτα στην φιλαυτία και να αφεθούν στην θεάρεστη ταπείνωση που επιτυγχάνετε με την  αντίδραση των άλλων που τους βάζουν στο κοινωνικό περιθώριο.

Με την πνευματική τους ευαισθησία και με τη συμπεριφορά τους, οι δια Χριστόν σαλοί καθίστανται υποδείγματα αγώνος εναντίον της κενοδοξίας, προτρέποντας με έμμεσο τρόπο τον πλησίον τους να κρύβει από τα μάτια των ανθρώπων τα πνευματικά του χαρίσματα και μάλλον να θέλει να τα αγνοεί και αυτός ο ίδιος και να αποφεύγει όσο μπορεί τους επαίνους των άλλων.

Η δια Χριστόν σαλότητα δεν αποτελεί λοιπόν μόνο «μάσκα» και «προσωπείο», αλλά  κυρίως τρόπο ταπείνωσης και αυτοεξουθένωσης μπροστά στα μάτια των ανθρώπων και των δαιμόνων.

[1] Βλ. ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο. π., σ. 99.

[2] ΟΣ. ΝΕΙΛΟΥ, Προς Ευλόγιον, Γ΄, PG 79, 1097B.

[3] Ο όσιος Ιωάννης ο Συναΐτης σκιαγραφεί το βιωματικό πυρήνα της σαλότητας με τον εξής τρόπο: «Παντού λάμπει ο ήλιος άφθονα και παντού, κατά τον ίδιο τρόπο που τίποτε δε μένει χωρίς να πέφτει επάνω του ο ήλιος, σε κάθε έργο πνευματικό χαίρεται και κυριαρχεί η κενοδοξία. Να τι θέλω να ειπώ με το παράδειγμα αυτό. Ὀταν νηστεύω, κενοδοξώ (επειδή καταφέρνω και νηστεύω), αλλά και όταν καταλύω, για να μη φανεί η αρετή μου, πάλιν κενοδοξώ με την ιδέα ότι είμαι συνετός. Όταν φορώ λαμπρά ρούχα, νικώμαι απ`αυτήν, αλλά και όταν τα αντικαταστήσω με ταπεινά πάλι κενοδοξώ. Όταν ομιλώ νικώμαι, γιατί δείχνω ότι λέω σοφά λόγια, αλλά και όταν σιωπώ πάλι νικώμαι, με το λογισμό ότι απέφυγα την κενοδοξία. Όπως και να τη ρήξεις (να την αντιμετωπίσεις) αυτή την τρίβολο άκανθα, στέκεται όρθιο το κεντρί της». Λόγος Ασκητικός (Κλίμαξ), ΚΒ`, PG 88, 949BC (= Εκδ. Ι. Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 1978, σ. 238.

[4] Βλ. ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ ΙΩ., Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή, ο. π., σ. 104.

Λάμπρος Κ. Σκόντζος, Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας,:Ο μεγάλος δογματικός θεολόγος της Εκκλησίας

ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ: Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ  Θεολόγου - Καθηγητού

     Οι αλεξανδρινοί Πατέρες έβαλαν και εκείνοι τη δική τους σφραγίδα στην ανάπτυξη της Θεολογίας της Εκκλησίας μας. Με κέντρο ανάπτυξης των θεολογικών σπουδών την περίφημη Κατηχητική Σχολή, η Εκκλησία της Αλεξάνδρειας ανέδειξε μεγάλες μορφές. Μια από αυτές είναι και ο άγιος Κύριλλος αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας, ο κορυφαίος δογματικός θεολόγος και υπερασπιστής της Ορθοδοξίας. Αλλά και ένας από τους πλέον συκοφαντημένους Πατέρες και αγίους της Εκκλησίας μας.

     Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια περί το 378 από εύπορους γονείς και ήταν ανεψιός του πατριάρχη Θεοφίλου. Οι γονείς του φρόντισαν να του δώσουν σοβαρή μόρφωση. Σπούδασε γραμματική, ρητορική και φιλοσοφία στις ονομαστές εθνικές σχολές της Αλεξάνδρειας και τέλος σπούδασε θεολογία και βιβλικές σπουδές στην ονομαστή Κατηχητική Σχολή. Περί το 400 χειροτονήθηκε από το θείο του Θεόφιλο αναγνώστης και στη συνέχεια διάκονος και πρεσβύτερος, ο οποίος έδειξε νωρίς τα χαρίσματά του και την βαθιά προσήλωσή του στην ορθόδοξη παράδοση. 

      Το 403 συνόδευσε το Θεόφιλο προκειμένου να συμμετάσχει στην λεγομένη παρά την Δρυν Σύνοδο, η οποία καθαίρεσε τον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο. Ήταν η πρώτη ατυχής συγκυρία της ζωής του. Μετά την επιστροφή του στην Αλεξάνδρεια ένοιωσε την ανάγκη για να αναπτύξει περαιτέρω την πνευματική του ανάπτυξη και τον καταρτισμό του. Γι’ αυτό κατέφυγε στα ονομαστά μοναστήρια της Αιγύπτου, όπου υπήρχαν άγιοι ασκητές, για να πάρει από αυτούς τα πνευματικά εφόδια, τα οποία θα του ήταν απαραίτητα για την κατοπινή εκκλησιαστική του διακονία. Ο θείος του Θεόφιλος τον έστειλε στις Μονές της Νιτρίας, για να εντρυφήσει στην ευσέβεια. Έμεινε πέντε χρόνια στην Μονή του Αγίου Μακαρίου, μελετώντας την Αγία Γραφή υπό την καθοδήγηση του αγίου Σεραπίωνος.

      Στις 15 Οκτωβρίου του 412 στην Αλεξάνδρεια για να παραστεί στην κηδεία του Θεόφιλου και να διεκδικήσει τον επισκοπικό θρόνο. Αν και η αριστοκρατία της Αλεξάνδρειας προωθούσε για τον επισκοπικό θρόνο τον Τιμόθεο, όπως και η πολιτική διοίκηση της πόλεως, εν τούτοις εξελέγη ο Κύριλλος, ο οποίος ενθρονίστηκε στις 17 Οκτωβρίου του 412 και ποίμανε την Εκκλησία της Αλεξανδρείας για 32 χρόνια.

       Η επισκοπική του διακονία δεν υπήρξε ειρηνική, διότι η μεγάλη πόλη των αλεξανδρινών ταρασσόταν από συχνές επαναστάσεις και η τοπική Εκκλησία σπαράσσονταν από αιρέσεις και σχίσματα. Στη μεγαλούπολη και πολυεθνική Αλεξάνδρεια είχαν βρει καταφύγιο υπολείμματα αρχαίων αιρετικών και σχισματικών ομάδων, όπως των αρειανών, των μαρκιωνιτών, των οπαδών του Παύλου Σαμοσατέως, των νοβατιανών, κ.α. οι οποίοι δημιουργούσαν σοβαρά προβλήματα στους Ορθοδόξους. Ο άγιος Κύριλλος ανέπτυξε μια αξιοθαύμαστη αντιαιρετική ποιμαντική, ώστε εξουδετέρωσε στην ουσία τις αιρετικές ομάδες, με αποτέλεσμα να βρεθεί στο στόχαστρο των αιρεσιαρχών.

        Προβλήματα δημιουργούσαν επίσης και οι εναπομείναντες φανατικοί ειδωλολάτρες του θνήσκοντος εθνισμού. Οι ιερείς των ειδώλων, οι μάντεις και όλα τα παράσιτα της αρχαίας θρησκείας, βλέποντας τα συμφέροντά τους να θίγονται σοβαρά από την ερήμωση των ναών και των μαντείων, καλλιεργούσαν στις αμαθείς και φανατισμένες μάζες των εθνικών μίσος και εκδίκηση κατά της Εκκλησίας και των Χριστιανών και ιδιαιτέρως κατά του επισκόπου Κυρίλλου.     

        Τέλος η πολυπληθής ιουδαϊκή κοινότητα της Αλεξάνδρειας, συνεχίζοντας την αρχαία έχθρα προς τους Χριστιανούς, κρυβόταν συχνά πίσω από ραδιουργίες, εξωθώντας τους φανατισμένους ειδωλολάτρες κατά των Χριστιανών, καθώς και την πολιτική διοίκηση της πόλεως, η οποία συντάσσονταν με τους εχθρούς της Εκκλησίας.

       Ο άγιος Κύριλλος προσπαθούσε να είναι ειρηνοποιός ανάμεσα στις αντίπαλες παρατάξεις, που όμως δεν το κατόρθωνε πάντα. Μια από τις ατυχέστερες στιγμές της ποιμαντορίας του αγίου Κυρίλλου υπήρξε η δολοφονία της αλεξανδρινής φιλοσόφου Υπατία το 416, στον οποίο αποδίδουν κάποιοι κακεντρεχείς και ανιστόρητοι ευθύνες. Αφορμή υπήρξε η ενεργοποίηση κάποιου νόμου για τη δήμευση των ιουδαϊκών συναγωγών, διότι ο ιουδαϊκός όχλος  είχε βιαιοπραγήσει κατά των Χριστιανών. Κάποιοι Ιουδαίοι προσεταιρίστηκαν τον δύστροπο Έπαρχο Ορέστη, τον οποίο έστρεψαν κατά του Κυρίλλου. Σε μια διαδήλωση άνθρωποι του Ορέστη σκότωσαν κάποιον μοναχό Αμμώνιο, με αποτέλεσμα οι Χριστιανοί να εξαγριωθούν και να κινηθούν κατά του Επάρχου. Οι Ιουδαίοι βρήκαν αφορμή και κινήθηκαν κατά των Χριστιανών, έχοντας μαζί τους πλήθος ειδωλολατρών της πόλεως, οι οποίοι, όπως είπαμε, μισούσαν τους Χριστιανούς. Σε αυτή την άγρια συμπλοκή, άγνωστο πως και από ποιους, συνελήφθη η Υπατία, η οποία δολοφονήθηκε οικτρά. Αλλά οι μόνοι που δεν είχαν λόγο να δολοφονήσουν τη φιλόσοφο ήταν οι Χριστιανοί, διότι, εκτός από το ότι είχε μαθητές διακεκριμένους Χριστιανούς της πόλεως, όπως τον Συνέσιο επίσκοπο Πτολεμαΐδας, βρισκόταν στο στάδιο της κατηχήσεώς της και το επόμενο Πάσχα επρόκειτο να βαπτισθεί χριστιανή! Οι μόνοι που είχαν λόγο να τη δολοφονήσουν ήταν οι ειδωλολάτρες, που τη θεωρούσαν αποστάτη και οι υποκινητές της στάσεως Ιουδαίοι. Επίσης είναι ιστορικά βεβαιωμένο πως ο Κύριλλος δε φέρει ευθύνη για τη δολοφονία, διότι έλειπε από την πόλη.

       Ο άγιος Κύριλλος υπήρξε ένας από τους κορυφαίους δογματικούς θεολόγους της εποχής του, ο οποίος κατανόησε και διατύπωσε το χριστολογικό δόγμα με απόλυτη σαφήνεια και ακρίβεια. Πρωτοστάτησε στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία καταδίκασε τον αιρετικό Νεστόριο, ο οποίος αρνούνταν τη θεία φύση του Χριστού. Στα βαθυστόχαστα θεολογικά του συγγράμματα εκφράζει την πίστη της Εκκλησίας στην αληθινή σάρκωση του Θεού Λόγου και την τέλεια ένωση της θείας και ανθρωπίνης φύσεως στο πρόσωπο του Θεανθρώπου. Επίσης ο άγιος Κύριλλος είναι ο κατ’ εξοχήν θεολόγος της Θεοτόκου.

        Κοιμήθηκε στις 27 Ιουνίου του 444. Τιμάται ως άγιος και οικουμενικός διδάσκαλος από την Εκκλησία και η μνήμη του εορτάζεται στις 9 Ιουνίου και στις 18 Ιανουαρίου, μαζί με τον Μ. Αθανάσιο.   

πηγή

Πρωτολογία καί Εσχατολογία στό Έργο του Μεγάλου Αθανασίου

Πρωτολογία καί ἐσχατολογία στό ἔργο τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου

Δημητρίου Π. Λυκούδη, Θεολόγου - Φιλολόγου

ΜΑ.,ΜΑ. Θεολογίας, Ὕπ. Δρός Πᾶν/μιου Ἀθηνῶν

«Ἀθανάσιον ἐπαινῶν, ἀρετήν ἐπαινέσομαι». Μέ αὐτή τή φράση ἀρχίζει τόν ἐπιμνημόσυνο λόγο τοῦ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος πρός τόν ἅγιο Ἀθανάσιο, ἐπίσκοπο Ἀλεξανδρείας. «Ὅτι πάσαν ἐν ἐαυτω εἶχε τήν ἀρετήν….Ἀρετήν δέ ἐπαινῶν, Θεόν ἐπαινέσομαι, παρ’οὐ τοῖς ἀνθρώποις ἡ ἀρετή».

Ἡ ζωή τοῦ Ἀθανασίου ὑπῆρξε σταθερή μαρτυρία ὀρθοπραξίας, ἀγάπης καί σεβασμοῦ στήν εὐαγγελική παράδοση καί στήν ἀκεραιότητα τῆς Ἐκκλησίας.

Διαδραμάτισε ἀποφασιστικό ρόλο στήν καταστολή καί ἀναίρεση τῆς αἱρετικῆς διδασκαλίας τοῦ Ἀρείου καί πῆρε μέρος στήν Ἅ΄ Οἰκουμενική Σύνοδο στή Νίκαια τό 325 μ.Χ., ὡς διάκονος καί γραμματέας τοῦ Ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας Ἀλέξανδρου1.

Προσωπικότητα ἰσχυρή καί ἀνήσυχη, γνήσιος ἐκφραστής τοῦ χριστιανικοῦ ἤθους, ὁ Ἀθανάσιος ἀναδείχθηκε τό 328 ἐπίσκοπος Ἀλεξανδρείας, μέ τή σύμφωνη γνώμη κλήρου καί λαοῦ τῆς θεοσώστου ποιμαντικῆς του περιφέρειας. Ὁ σθεναρός του ἀγώνας γιά τή διάσωση τοῦ Ὀρθοδόξου δόγματος προκάλεσε τήν ὀργή καί τό φθόνο τῶν αἱρετικῶν, κυρίως δέ τῶν Ἀρειανῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξαπέλυσαν ἀμείλικτο καί μέ κάθε ποταπό μέσο πόλεμο ἐναντίον του.

Ὁ Ἀθανάσιος καταδιώχθηκε καί πέρασε περισσότερο ἀπό δεκαέξι χρόνια της ἀρχιερατείας τοῦ μακριά ἀπό τό ποίμνιό του. Ἐξορίσθηκε πέντε φορές καί ἐπανειλημμένα καταδικάστηκε καί καθαιρέθηκε ἀπό ψευδοσυνόδους. Παρά τίς δοκιμασίες καί τίς στερήσεις, ὁ Ἀθανάσιος παρέμεινε ἀκλόνητος «στύλος Ὀρθοδοξίας» καί μέ τό πλούσιο συγγραφικό του ἔργο, κυρίως δέ μέ τό Χριστομίμητο παράδειγμα τοῦ βίου του, διέσωσε τήν Ὀρθόδοξη πίστη καί ἔθεσε τά δογματικά θεμέλια πάνω στά ὁποῖα οἱ μεταγενέστεροι Πατέρες στηρίχθηκαν καί ἀποδέχθηκαν καθολικά, καθώς ἐξέφραζαν τόν γνήσιο οἰκουμενικό ἐκκλησιαστικό λόγο2.

Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον στό ἔργο τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου ἀποτελεῖ ἡ διδασκαλία τοῦ «Περί πρωτολογίας καί ἐσχατολογίας» στήν Ἐκκλησία. Σύμφωνα μέ τόν Ἀλεξανδρινό ἱεράρχη, ἡ δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου «κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωσιν τοῦ Θεοῦ» ἀποτελεῖ τήν ἀφετηρία, τήν ἔναρξη μίας πορείας πρός τήν τελείωση.

Ἡ δημιουργία τοῦ κτιστοῦ κόσμου, μέρους τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ ὁ ἄνθρωπος, σηματοδοτεῖ μία κίνηση πρός τά ἔξω της θείας θελήσεως3, εἶναι δηλαδή προϊόν της ἀγαθότητας τοῦ Θεοῦ. Τό κατ’ εἰκόνα ὑποθέτει ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶχε στήν ὕπαρξη τοῦ ὁρισμένα στοιχεῖα τοῦ Λόγου (σκιᾶς τινάς ἔχειν τοῦ Λόγου).

Μέ ἄλλα λόγια, ἡ λογικότητα τοῦ ἀνθρώπου κατανοεῖται ἀπό τόν ἅγιο Ἀθανάσιο ὡς ἔλεος τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νά μήν εἶναι «ἔρημός» της θείας γνώσεως. Ἔτσι, οἱ πρωτόπλαστοι δημιουργήθηκαν «κατ’ εἰκόνα τοῦ Λόγου, τήν εἰκόνα νοοῦντες τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ» καί εἶχαν τή δυνατότητα, κατά σχετικό τρόπο ἀσφαλῶς, «ἔννοιαν δί’ αὐτοῦ του Πατρός λαβεῖν»4.

Ἡ πτώση τοῦ ἀνθρώπου ἀποτελεῖ μία δραματική φάση στήν πορεία τῆς ἀνθρωπότητας. Αὐτή ἀκριβῶς ἡ πτώση ὑπερβαίνεται μέ τήν συνεχῆ πορεία τῆς θείας οἰκονομίας. Ἡ πορεία καί ἡ κίνηση δηλαδή πρός τό μέλλον καί ἑπομένως πρός τήν τελείωση, πρός τό «καθ’ ὁμοίωσιν», καθορίζεται ἀπό τίς ἀρχικές ρίζες τῆς δημιουργίας, οἱ ὁποῖες μέ τή σειρά τούς εἶναι σχηματισμένες καί ἁγιαστικά ἐναρμονισμένες πρός τή μελλοντική τελείωση.

Ὁ ἄνθρωπος μέ τήν πτώση του δέν ἀπώλεσε ἕνα ἀγαθό του παρελθόντος ἀλλά ἕνα ἀγαθό του μέλλοντος, ἀπόδειξη τοῦ ὁποίου εἶναι ὁ παραλληλισμός καί ἡ συμπόρευση παρελθόντος καί μέλλοντος, τά ὁποία ἀπό κοινοῦ ἐξακολουθοῦν νά καθορίζουν τήν πορεία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους καί μετά τήν ἀπώλεια τῆς «προτέρας εὐγένειας»5.

Μέ ἄλλα λόγια, ὁ ἄνθρωπος κινεῖται δυναμικά πρός τό καθ’ ὁμοίωσιν καί κάθε πτώση τοῦ ἀποτελεῖ ἀπομάκρυνση ἀπό τό μέλλον καί ὄχι ἀπό τό παρελθόν. Ὑπό αὐτό τό πρίσμα, δύναται κανείς νά κατανοήσει τό νόημα τῆς ἱστορίας τῆς θείας οἰκονομίας, τῆς ὁποίας ἡ πορεία εἶναι μελλοντική καί ἄπειρη. Ἔτσι, ἡ ἐσχατολογία εἶναι ἡ ἴδια ἡ δυναμική πορεία τῆς θείας οἰκονομίας, καθώς ὁ ἐνανθρωπήσας Λόγος ἐπαναφέρει τόν ἄνθρωπο στήν ὀρθή πορεία πρός τό μέλλον6.

Αὐτή τήν ἐσχατολογική ἰδιότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, τήν ἀντιλαμβάνεται ἐκκλησιολογικά καί ἐκκλησιοκεντρικά. Τό γεγονός τῆς θείας οἰκονομίας βιώνεται στήν Ἐκκλησία, ἑπομένως μόνο μέσα στήν Ἐκκλησία καί μέ τούς δοκιμασμένους τρόπους πού ἡ Ἐκκλησία γνωρίζει μπορεῖ αὐθεντικά νά ἐκφραστεῖ καί νά κατανοηθεῖ7. Τότε μόνο ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά ἐκφράζει τό γνήσιο ἐκκλησιαστικό καί χριστιανικό φρόνημα καί ταπεινά νά δοξολογεῖ «ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός εἷς δόξαν Θεοῦ Πατρός8».

Πρωτολογία καί ἐσχατολογία στό ἔργο τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου εἶναι ἔννοιες καί μεγέθη ἄρρηκτα συνυφασμένα καί ἀλληλένδετα. Στήν πρωτολογία ἀναφύονται ξεκάθαρα οἱ καταβολές τῆς ἐσχατολογίας καί ἀκολούθως στήν ἐσχατολογία, ὡς δυναμική πορεία, διακρίνεται ἡ ἀνάπτυξη τῶν σπερμάτων τῆς πρωτολογίας.

«Ἡ ἐν Χριστῷ Ἀποκάλυψις συνενώνει πάσαν ἐνέργειαν τοῦ Λόγου ἀπό τῆς δημιουργίας καί ἑξῆς καί συνάμα προεκτείνει αὐτήν εἰς τήν μελλοντικήν πορείαν τοῦ ἀνθρώπου πρός τήν ἀκατάπαυστον τελείωσιν9».

Ἄρρηκτος δεσμός λοιπόν πρωτολογίας καί ἐσχατολογίας στήν «ἐν Χριστῷ Ἀποκάλυψη». Ἄλλωστε, ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Λόγου κατέστησε τόν ἄνθρωπο καί πάλι «δεκτικόν θεότητος»10. Τό περισσσευμα τῆς ταπείνωσης τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου θά τόν παρακινήσει νά σημειώσει: «Ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐνηνθρώπησεν, ἴνα ἠμεῖς θεοποιηθῶμεν. Καί αὐτός ἐφανέρωσεν Ἑαυτόν διά σώματος , ἴνα ἠμεῖς τοῦ ἀοράτου Πατρός ἔννοιαν λάβωμεν. Καί Αὐτός ὑπέμεινε τήν παρ’ ἀνθρώπων ὕβριν, ἴνα ἠμεῖς ἀθανασίαν κληρονομήσωμεν»11.

1. Βλ. Σχ., Σκουτέρη Κωνσταντίνου, Ἱστορία Δογμάτων, τόμος 2ος, Ἀθήνα 2004, σελ. 169-178. 

2. Αὐτόθι, σέλ. 180-183. 

3. Κατά Ἀρειανῶν, 2,2. 

4 Περί τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγου,11. 

5. Πρβλ., Αὐτόθι, 3. 

6. «Ἡ ἐσχατολογική ἰδιότης τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἰδιότης σύμφυτος μέ τήν συνολικήν ζωήν της. Ἐσχατολογία λοιπόν δέν εἶναι τό τέλος ,ἀλλά συνόλος ἡ πορεία πρός τό τέλος. Καί τοῦτο συμβαίνει, διότι ἡ πορεία τῆς θείας οἰκονομίας καί ἡ πορεία τοῦ ἀνθρωπίνου προορισμοῦ εἶναι δυναμικῆς φορᾶς.», (Βλ., Ματσούκα Νίκου, Θεολογία – Κτισιολογία - Ἐκκλησιολογία κατά τόν μέγαν Ἀθανάσιον, σημεῖα πατερικῆς καί οἰκουμενικῆς θεολογίας, ἔκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2001, σέλ. 150). 

7. Πρβλ., Σκουτέρη Κ., Ἱστορία Δογμάτων, σελ. 189. 

8 Περί τῶν γενομένων ἐν τή Ἀριμινίω τῆς Ἰταλίας καί ἐν Σελευκεια τῆς Ἰσαυριας Συνόδων, 20,4, Πρβλ., Φιλιπ., 2,11. 

9. Ματσούκα Ν., Θεολογία – Κτισιολογία - Ἐκκλησιολογία κατά τόν μέγαν Ἀθανάσιον, σελ. 151-152.
10 . Πρβλ., Περί τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγου, 1καί 4. 

11. Αὐτόθι, 54 . 
πηγή

ΜΉΠΩΣ Ο ΠΡΟΦΗΤΕΥΟΜΕΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ(!!!)

 Όλοι περιμένετε να γίνει ένας πόλεμος στο μέλλον και στο τώρα σας είστε νεκροί, και με την πατρίδα πουλημένη στα ξένα έθνη.
Αυτός που αναφέρεται στις προφητείες είναι ήδη ανάμεσά μας και κηρύττει τον Λόγο του Ευαγγελίου, αφυπνίζοντας τους Έλληνες.

Τον τελευταίο καιρό βλέπουμε συγκεκριμένα δημοσιεύματα από μερικές εφημερίδες διαδικτυακές, αλλά και μία που βγαίνει στα περίπτερα, τα οποία αναφέρονται στον προφητευόμενο βασιλέα. 

Στα άρθρα αυτά έχουν επινοήσει μια φανταστική ιστορία για να φτιάξουν μια προπαγάνδα και να μπερδέψουν τον λαό. Αυτή η φανταστική ιστορία και άσχετη με τα όσα είπαν οι προφήτες έχει να κάνει με τον Μυστρά, με τον Πούτιν (ας μην ξεχνάμε ότι

ο Πούτιν έχει ανάψει την επτάφωτη λυχνία των εβραίων - και επίσης ας μην ξεχνάμε ότι ο πατριάρχης της Ρωσίας είναι οικουμενιστής σαν τον Βαρθολομαίο, άρα παναιρετικός), με κάποιον εξαδάκτυλο και δεν συμμαζεύεται η πλάνη.



Αυτές οι ιστορίες είναι εκ του πονηρού και ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Οι προφήτες μίλησαν πολύ συγκεκριμένα για τον προφητευόμενο "φίλο του Κυρίου", όπως χαρακτηριστικά λέει μία προφητεία, όπως επίσης έδωσαν και σημεία αναγνώρισης του βασιλέα.
Αυτό που πρέπει να προσέξει κάποιος είναι ότι αυτές οι ιστορίες άρχισαν να καλλιεργούνται από το εβραιοκρατούμενο μασονικό σύστημα όταν ο προφητευόμενος έκανε γνωστό στον ελληνικό λαό του ποιος είναι και τι κηρύττει.

Φυσικά, αυτός που αναφέρθηκαν οι προφήτες της Ορθοδοξίας είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την νέα τάξη πραγμάτων, γιατί απλά κηρύσσεται το Ευαγγέλιο και ο κόσμος αφυπνίζεται.
ΜΗΝ ακούτε λοιπόν τις ιστορίες αυτές, αλλά ανατρέξτε στις προφητείες για να μελετήσετε και να έχετε άποψη.

Το πιο σημαντικό όμως που πρέπει κάποιος να αναλογιστεί είναι τα λόγια που λέει αυτός που είναι σταλμένος από τον Θεό, και όχι το πρόσωπο.

Ζούμε στις έσχατες εποχές, όπου η αποστασία έχει γιγαντωθεί, όπου οι ιεράρχες δυστυχώς έχουν θεό το χρήμα και δεν ακολουθούν τις Αποστολικές οδηγίες, ούτε και το Ευαγγέλιο, και ο απεσταλμένος αυτός είναι ο έσχατος εργάτης του Ευαγγελίου. Έρχεται προδρομικά της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου, που την διακηρύσσει και επικείμενη.

Ας μην ξεχνάει ο ελληνικός λαός ότι τις προφητείες τις γνωρίζουν και όσοι πρόδωσαν, όσοι διαστρέβλωσαν, όσοι θέλουν να φτιάξουν την νέα τάξη. Δεν θέλουν να αφήσουν να δει ο λαός τον απεσταλμένο του Θεού, γιατί θα τους χαλάσουν τα σχέδια. Γι αυτό έντεχνα διαστρεβλώνουν, δημιουργούν φανταστικές ιστορίες και αποπροσανατολίζουν τον κόσμο.

Ας δούμε τι είπαν οι προφήτες για τον προφητευόμενο:

ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ του Αγίου Ανδρέου δια Χριστόν σαλού
“…Εν γαρ ταις εσχάταις ημέραις αναστήσει Κύριος ο Θεός βασιλέα από πενίας και πορεύσεται εν δικαιοσύνη πολλή…”

ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ Του Αγίου Μεθοδίου Πατάρων
“… και απέλθετε επί τα δεξιά τα μέρη της Επταλόφου και εκεί ευρήσετε άνθρωπον επί δύο κίονας ιστάμενον εν κατηφεία πολλή (έσται λαμπρός το είδος, δίκαιος, ελεήμων, φορών πενιχρά, τη όψει αυστηρός και τη γνώμη πραϋς)• έχοντα επί τον δεξιόν αυτού πόδα καλάμου ήλον και φωνή υπό του αγγέλου κηρυχθήσεται, στήσατε αυτόν βασιλέα, και δώσουσι αυτώ εις την δεξιάν χείρα ρομφαίαν λέγοντες αυτώ• ανδρίζου Ιωάννη και ίσχυε και νίκα τους εχθρούς σου …”

ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ Αγίου Ταρασίου Κων/πόλεως
“…Τούτου γενομένου εγερθήσεται πόλεμος εμφύλιος, και απολεσθήσεται πας ο λαός ο άπιστος. Και τότε εξυπνήσει ο άγιος βασιλεύς ο εν αρχή του ονόματος αυτού Ι και εν τω τέλει Σ”

ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ Επιγραφή εις τον τάφον του Μ. Κων/ντίνου
“…στήτε στήτε μετά φόβου σπεύσατε πολλά σπουδαίως εις τα δεξιά τα μέρη άνδρα εύρητε γενναίον θαυμαστόν και ρωμαλέον, τούτον έξετε Δεσπότην, φίλος γαρ εμού υπάρχει• και αυτόν παραλαβόντες, θέλημα εμόν πληρούτε…”

Ανωνύμου παράφρασις των του βασιλέως Λέοντος Χρησμών
“…Περί του θρυλουμένου πτωχού και εκλεκτού βασιλέως, του γνωστού και αγνώστου, του κατοικούντος εν τη άκρα της Βυζαντίδος... Ο αληθινός βασιλεύς… ον εδίωξαν της οικίας αυτού οι άνθρωποι... Προσκαλείται γαρ σε του ποιμαίνειν λαόν περιούσιον• και εκ δευτέρου αυτώ είπη• έξελθε ο κεκρυμμένος, μηκέτι κρύπτου, πολλοί σε ζητούσι… … εν αις εγκεχάρακται εντολαί δύο• εκδικήσαι και εθνοποιήσαι χρηστά και ασέβειαν εκδιώξαι και τους σοδομιτικά έργα ποιούντας πυρικαύστους ποιήσαι ωσαύτως και τους κακούς ιερείς εκ του ιερού διώξαι και τους αξίους εις το θείον αποκαταστήσαι… ”
“…Έχει δε ούτος σημεία. Ο όνυξ του μεγάλου δακτύλου του δεξιού ποδός τήλωμα έχων… και σταυρούς προφυρούς έχων επί τας δύο ωμοπλάτας… το δε όνομα του βασιλέως κεκρυμμένον εν τοις έθνεσι…”
“… Και ευρήσει τον άγιον αυτού, τον ηλειμμένον παρ’ουδενός βλεπόμενον και παρά μηδενός γνωριζόμενον… ο τοις πάσι σκοτεινός και αφανής, τω δε Θεώ και εαυτώ φανερός• εκ μοίρας δουκικής και εκ γένους βασιλικού καταγόμενος… και άγιος τω Κυρίω…”
***

Ο πόλεμος είναι οικονομικός, πολιτιστικός, πνευματικός, θεσμικός, αλλά ΔΕΝ είναι με όπλα και σφαίρες. 

 Όλοι περιμένετε να γίνει ένας πόλεμος στο μέλλον και στο τώρα σας είστε νεκροί, και με την πατρίδα πουλημένη στα ξένα έθνη.
Αυτός που αναφέρεται στις προφητείες είναι ήδη ανάμεσά μας και κηρύττει τον Λόγο του Ευαγγελίου, αφυπνίζοντας τους Έλληνες.

Τα ψέμματα τελείωσαν.
Η ερμηνεία των προφητειών έχει δοθεί στον ουρανό του διαδικτύου, όπου όλος ο πλανήτης βλέπει.

 Όταν εσείς Έλληνες ταπεινωθείτε και αδελφωθείτε, τότε θα βοηθήσει και ο Θεός. 

"Ό,τι σπείρεις θα θερίσεις", λέει το Ευαγγέλιο.

 Μοναχός Αγιορείτης.                
 πηγ'η

ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΚΥΡΙΛΛΟΥ

Γιορτάζουμε σήμερα 18 Ιανουαρίου, ημέρα μνήμης των Αγίων Αθανασίου και Κυρίλλου, των Πατριαρχών Αλεξανδρείας.

Ο Μέγας Αθανάσιος γεννήθηκε το 295 μ.Χ. από φτωχούς αλλά ενάρετους γονείς, γεγονός που του στέρησε τη δυνατότητα για ανώτερες σπουδές. Όμως ο πανάγαθος Θεός τον προίκισε με πλούσια πνευματικά προσόντα. Λαμβάνει τη στοιχειώδη εκπαίδευση και στη συνέχεια μελετά μόνος του για να φθάσει σε υψηλότατα επίπεδα γνώσης και σοφίας.

Από πολύ νέος έδειξε την κλίση του προς την Εκκλησία. 25 ετών χειροτονείται διάκονος από τον πατριάρχη Αλεξανδρείας Αλέξανδρο, τον οποίο ακολουθεί στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο το 325 μ.Χ., στη Νίκαια της Βιθυνίας. Αναδεικνύεται πρωτεργάτης στην καταδίκη της αιρετικής διδασκαλίας του Αρείου.

Το 328 μ.Χ. και σε ηλικία 33 ετών εκλέγεται πανηγυρικά πατριάρχης Αλεξανδρείας. Από τη θέση αυτή αντιμετωπίζει ένα φοβερό πόλεμο εκ μέρους των αιρετικών οπαδών του Αρείου. Όμως ο άγιος, χάρη στην μεγάλη πνευματικότητά του και τη ζέουσα πίστη στο Θεό, κατορθώνει να βγει νικητής απ’ όλες αυτές τις δοκιμασίες ακόμη και από τις πέντε εξορίες που του επιβλήθηκαν, καθώς ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Β΄ ήταν οπαδός του Αρειανισμού. Εκοιμήθη εν ειρήνη το 373 μ.Χ.

Ο Άγιος Κύριλλος έζησε επί βασιλείας Θεοδοσίου του Μικρού και γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 370 μ.Χ. από εύπορους γονείς της ελληνικής κοινωνίας της πόλεως. Ανεψιός του αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας Θεοφίλου ο Κύριλλος, έλαβε μεγάλη θεολογική μόρφωση, ώστε έγινε κατόπιν διάδοχος του θείου του, στον αρχιεπισκοπικό θρόνο Αλεξανδρείας.

Όταν έγινε η Γ' Οικουμενική Σύνοδος το 431 μ.Χ. στην Έφεσο, ο Κύριλλος υπήρξε πρόεδρος αυτής και συνετέλεσε να γκρεμιστούν οι κακοδοξίες του δυσεβούς Νεστορίου, για το πρόσωπο της υπεραγιάς Δεσποίνης ημών Θεοτόκου.

Με πολλά πνευματικά κατορθώματα στο ενεργητικό του, ο Κύριλλος παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα του στον Κύριο την 27η Ιουνίου του 444 μ.Χ., αφού πατριάρχευσε για 32 περίπου χρόνια. Δικαίως ο Άγιος Αναστάσιος ο Σιναΐτης τον προσονόμασε «σφραγίδα των Πατέρων».

Η Εκκλησία θέλησε να αδελφώσει την μνήμη των δύο Μεγάλων Πατέρων αυτής και Αρχιεπισκόπων Αλεξανδρείας, του Μεγάλου Αθανασίου, πρωταγωνιστή κατά του Αρειανισμού, και του Αγίου Κυρίλλου, πρωταγωνιστή κατά του Νεστοριανισμού και όρισε το συνεορτασμό τους στις 18 Ιανουαρίου.

Η Σύναξη των Αγίων Αθανασίου και Κυρίλλου ετελείτο στη Μεγάλη Εκκλησία.

Να σημειώσουμε τέλος, ότι ο Άγιος Κύριλλος, εορτάζεται και στις 9 Ιουνίου.

Στους εορτάζοντες και στις εορτάζουσες, χρόνια πολλά και ευάρεστα στο Θεό !!!

Απολυτίκιο:
Ήχος γ'. θείας πίστεως.
Στύλος γέγονας Ορθοδοξίας, θείοις δόγμασιν υποστηρίζων την Εκκλησίαν, ίεράρχα Αθανάσιε, τω γαρ Πατρί τον Υιών ομοούσιον, ανακηρύξας κατήσχυνας Άρειον. Πάτερ Όσιε, Χριστόν τον θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΚΥΡΙΛΛΟΥ

Τῌ ΙΗ' ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΗΝΟΣ
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

Μνήμη
 τῶν ἐν Ἁγίοις Πατέρων ἡμῶν, καὶ μεγάλων Ἀρχιεπισκόπων Ἀλεξανδρείας,
 Ἀθανασίου καὶ Κυρίλλου.

Τῇ ΙΗ' τοῦ αὐτοῦ μηνός,
 Μνήμη τῶν ἐν ἁγίοις Πατέρων ἡμῶν
 Ἀθανασίου καὶ Κυρίλλου, Πατριαρχῶν Ἀλεξανδρείας.

Ἀθανάσιον καὶ θανόντα ζῆν λέγω.
Οἱ γὰρ δίκαιοι ζῶσι καὶ τεθνηκότες.
Φυγῆς Κυρίλλου σήμερον μνήμην ἄγει,
Ἀλλ' οὐ τελευτῆς τῆς ἀειμνήστου κτίσις.
Τάρχυσαν ὀγδοάτῃ δεκάτῃ νέκυν Ἀθανασίου.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Μνήμη τῆς Ἁγίας Μάρτυρος Θεοδούλης.

Τὴν θεοδούλην ἐκ ξίφους τεθνηκέναι,
Δοῦλοι Θεῶν κρίνουσι τῶν ψευδωνύμων.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ Ἁγία Ξένη πυρὶ τελειοῦται.
Ὁ Χριστὸς ἦλθεν πῦρ βαλεῖν εἰς τὴν γῆν πάλαι,
Ξένη τρέφουσα καρτερεῖ τὸ πῦρ ξένως.

Ταῖς τῶν ἁγίων σου πρεσβείαις, 
ὁ Θεός, 
ἐλέησον ἡμᾶς.
 Ἀμήν.

Η εσχατολογική Ποιμαντική των δια Χριστόν σαλών

Πηγή:theodialogia.blogspot.gr/

4. Το ποιμαντικό και εσχατολογικό μάθημα των δια Χριστόν σαλών: Το μυστικό της ανακαίνισης του βίου των χριστιανών.

Όταν επισημαίνει ο όσιος Συμεών στο συνασκητή του Ιωάννη «Τὶ ὠφελούμεθα, ἀδελφέ, ἐν τῇ ἐρήμῳ ταύτῃ διατρίβοντες; Ἀνάστα, ἀπέλθωμεν, σώσωμεν καὶ ἄλλους…»[1], εκφράζει ακριβώς την εμπειρία της εσχατολογικής αγάπης, που θέλει «πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν»[2], εφαρμόζοντας έτσι τα λόγια του Αποστόλου περί του μυστηρίου της αγάπης, «Μηδείς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω, ἀλλά τὸ τοῦ ἑτέρου»[3] και «Τοῖς πᾱσιν πάντα γέγονα, ἵνα πάντως τινάς σώσω»[4]. Και ακριβώς αυτό κάνουν οι άγιοι σαλοί, γίνονται τα πάντα για να σώσουν και τον πιο μικρό και ασήμαντο, τον πιο αμαρτωλό και ταλαιπωρημένο συνάνθρωπο.

Δεν λογαριάζουν το κύρος τους, το καλό τους όνομα, δεν τους νοιάζει το τι θα που οι άλλοι, οι δήθεν σωστοί χριστιανοί που μένουν στην επιφάνεια των πραγμάτων. Οι άγιοι σαλοί θέλουν να βρούνε και να σώσουν το απολωλός, θέλουν να δημιουργήσουν τις συνθήκες εκείνες ώστε ο αμαρτωλός άνθρωπος να συνέλθει, να διαπιστώσει ότι είναι άρρωστος και ότι θέλει βοήθεια και όλα αυτά χωρίς να υπολογίζουν καθόλου την δική τους προσωπική κοσμική καταξίωση ή απαξίωση.

Ο τρόπος αυτός της σαλότητας αποκτά μια σωτηριολογική προοπτική. Ο άγιος Ιωάννης όμως ο οποίος ήταν συνασκητής του αγίου Συμεών κράτησε μία διαφορετική στάση.Προσπαθούσε να τον εμποδίσει και να τον αποτρέψει: «Τουναντίον κάθησον καὶ τὸν δρόμον ἡμῶν εἰς τὴν ἔρημον ταύτην πληρώσωμεν». Προτιμά ο άγιος Ιωάννης κατά βάθος την ασφάλεια και τη σιγουριά της ερήμου ή την προστασία του μοναστηριού, μακριά από τις άγνωστες δοκιμασίες και από τους κινδύνους ανάμεσα στους ανθρώπους. Έτσι, αντιπροσωπεύει εκείνους τους χριστιανούς, οι οποίοι προτιμούν τη βεβαιότητα και την ασφάλεια, από την ανασφάλεια, την υπομονή και ενδεχομένως τη γενναιότητα που απαιτεί αυτού του είδους η έκφραση της αγάπης. Και κανείς βεβαίως δεν μπορεί να κατακρίνει αυτήν την στάση.

Ο σαλός όμως, δε διεξάγει τον αγώνα του εναντίον τού σατανά και των δαιμόνων μέσα στην ασφάλεια του μοναστηριού και στην παρηγοριά των συναγωνιστών του, αλλά παλεύει μόνος, αδυσώπητα μόνος [5].

Η ασφάλεια βεβαίως και η προφύλαξη αποτελούν φραγμούς στην απόλαυση των εσχάτων, ενώ η αβεβαιότητα και η αστάθεια ευνοούν την πίστη ότι το στήριγμα και η προστασία είναι μόνο ο Θεός[6]. Καθώς ο σαλός απαλλάχτηκε από τους πειρασμούς, έδιωξε το διάβολο και έφτασε στην απάθεια, τώρα πηγαίνει αντίστροφα, δηλαδή καταδιώκει το διάβολο στην κατεξοχήν κατοικία του (στην πόλη, στον κόσμο). Αυτή είναι, λοιπόν, η στάση όλων των σαλών. Επομένως ο σαλός χρειάζεται κόσμο, είτε κοινωνία, είτε πόλη, είτε αγορά, είτε μοναστήρι για να διώχνει από εκεί τα δαιμόνια και να φανερώνει τον ερχομό της βασιλείας του Θεού, όπου ο σαλός κατοικεί από τώρα. Μ’ αυτήν την έννοια έρχεται ο διά Χριστόν σαλός από τα έσχατα να δηλώσει την νίκη στο διάβολο[7].

Η εσχατολογική διάσταση της σαλότητας κρίνεται κατά το μέτρο της ελευθερίας των σαλών να είναι ενωμένοι με το Θεό, που είναι η πηγή της αγιότητας[8]. Μ’ αυτήν την έννοια ο σαλός είναι ο καινός άνθρωπος που οριοθετεί τη χριστιανική Εσχατολογία και κατά συνέπειαν και τη χριστιανική Αγιότητα, διότι η αγιότητα δεν είναι μεταφυσικό αλλά εσχατολογικό γεγονός. Το καινό χάρισμα του Σταυρού και της Ανάστασης είναι το έσχατο στο παρόν, και αυτό ακριβώς ενσαρκώνει η αγιότητα, τη δόξα του καινού, του ανακαινισθέντος όντος[9]. Η αγιότητα, λοιπόν, είναι η εσχατολογική παραδοξότητα, η υπερλογικότητα ή πολύ απλά η χριστιανική σαλότητα, ακριβώς γιατί ενώ προορίζεται για την ιστορία, εκείνη πολιτεύεται στον ουρανό[10].

[Συνεχίζεται]

[1] ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1704 Α.

[2] Α΄ Τιμ. 2, 4.

[3] Α΄ Κορ. 10, 24.

[4] Α΄ Κορ. 9, 22.

[5] «Ο σαλός συνδυάζει τη μεγαλύτερη αυτοεγκατάλειψη και αυτοταπείνωση με το μεγαλύτερο ηρωισμό. […] Η λέξη που χαρακτηρίζει αυτόν τον αγώνα είναι η λέξη “μονομαχία”. Δεν είναι ο αγώνας της στρατιάς των αγίων εναντίον των δαιμόνων, είναι η πάλη του Δαβίδ κατά του Γολιάθ, του Γεωργίου εναντίον του Δράκοντα». Βλ. ERNST BENZ, «Heilige Narrheit», Περιοδικό Kyrios 3, 1938, σ. 9. Πρβλ. ΜΑΡΤΙΝΗ ΠΑΝ., Ο σαλός Αγ. Ανδρέας και η σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο.π., σ 24.

[6] «Ἐν τῇ δυνάμει τοῦ Χριστοῦ ὑπάγω ἐμπαίζω τῷ κόσμῳ», ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ, Ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ διὰ Χριστόν σαλὸς, PG 93, 1704 Β.

[7] «Ταλαίπωρε, ὁ μὴ βλέπων τὰς ἀκτῖνας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ὁ μὴ ἰδὼν τῆς γεέννης τὴν ἀγριότητα τὴν δριμυτάτην». ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ πρεσβ. Κωνστ/πόλεως, Βίος ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ διὰ Χριστὸν σαλοῦ, PG 111, 697Β.

[8] «ὁ ὅλος ἄνθρωπος να γίνεται κοινωνός τοῦ μόνου καὶ ὅλου Θεοῦ, μηδέν ἐπίγειον ἐν ἐαυτῷ φέρων, ἵνα Θεῷ πλησιάση καὶ θεός γένηται ἐκ θεοῦ, τὸ Θεόν εἶναι λαβῶν». Βλ. ΜΑΞΙΜΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗ, PG90, 1189.

[9] «ουδεμία σχέση ἔχει με ό,τι καλούμε νέο στην ιστορία, την ἐφεύρεση δηλαδή με την οποία ἐπιχειρούμε την υπέρβαση της παλαιότητος του πεπτωκότος κόσμου». Βλ. Αρχ. Αρσένιος, Η αγιότητα και ο πολιτισμός της πληροφορικής. Η «καινή» ζωή στον «νέο» κόσμο, Αρμός 1994.

[10] «Ο σαλός είναι ὁ χαρισματικός, που ἔχει ἄμεση ἐμπειρία τῆς καινῆς πραγματικότητας τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καὶ ἀναλαμβάνει να καταδείξει προφητικά τὴν ἀντίθεση τοῦ παρόντος αἰῶνος με τὸν αἰῶνα τῆς Βασιλείας, τὴ ριζική διαφοροποίηση τῶν μέτρων καὶ τῶν κριτηρίων». Βλ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΧΡ., “Οι κατά Χριστόν σαλοί και η άρνηση της αντικειμενικής ηθικής”, Χριστιανικόν Συμπόσιον Δ΄, Αθήναι 1970, σ. 65.