Παγκοσμιοποίηση: Ἔννοιες καὶ σκοποὶ - π.Θεοδόσιος Μαρτζοῦχος

( Ἡ σχέση μὲ τὴ «Νέα Ἐποχὴ» καὶ τὸ θρησκευτικὸ φαινόμενο)


Ὁμιλία στὸ 9ο Πανελλήνιο Θεολογικὸ Συνέδριο τῆς ΠΕΘ

Ἀθήνα 7 - 9 - 2007



Σεβασμιώτατοι Πατέρες

ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς ΠΕΘ

ἀγαπητοὶ πατέρες καὶ ἀδελφοὶ


Βρίσκομαι σήμερα μπροστὰ σας μὲ τὴν ὑποχρέωση νὰ σᾶς παρουσιάσω ἕνα θέμα μεγάλο καὶ πολὺ ἀμφισβητούμενο. Δὲν ξέρω, ἢ μᾶλλον ξέρω, ὅτι δὲν εἶναι τὰ μέτρα μου γιὰ τέτοιου μεγέθους θέματα καὶ τὸ καρύδι εἶναι πολὺ σκληρὸ γιὰ τὰ δικά μου δόντια. Ἐξ ἀρχῆς καταθέτω τὰ δεδομένα μου καὶ ζητῶ ἀπὸ σᾶς νὰ κατανοήσετε τὴν ἀνεπάρκεια τῆς παρουσίασης.

Εὐχαριστῶ τὸ Δ.Σ τῆς Π.Ε.Θ. ποὺ ἐπέλεξε καὶ ἐμένα στὴν ὁμάδα αὐτῶν ποὺ θὰ παρουσιάσουν πτυχὲς καὶ ὄψεις τῶν μεγάλων θεμάτων τῆς Παγκοσμιοποίησης ἀφ' ἑνὸς καὶ τῆς Οἰκουμενικότητας τῆς Ὀρθοδοξίας ἀφ' ἑτέρου• εἶναι γιὰ μένα ὁπωσδήποτε μεγάλη τιμὴ γιὰ τὴν ὁποία θερμῶς εὐχαριστῶ ὅλο τὸ Συμβούλιο καὶ ἰδιαίτερα τὸν Ἐλλογιμώτατο Πρόεδρό του, ὁμότιμο καθηγητὴ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς Ἀθηνῶν, κ. Μᾶρκο Ὀρφανό. Εὐχηθεῖτε νὰ καλύψω ἔστω στοιχειωδῶς, σὲ χρόνο εἴκοσι λεπτῶν, τὸ πελώριο θέμα πού μοὺ ἀνετέθη.

 

* * *

 

Ἂς ξεκινήσουμε ἀπὸ τὸν ὁρισμὸ ποὺ μπορεῖ νὰ βρεῖ κανεὶς γιὰ τὴν Παγκοσμιοποίηση στὸ Internet: «Παγκοσμιοποίηση εἶναι νὰ σκοτώνεται μία Ἀγγλίδα πριγκίπισσα, ποὺ ἔχει Αἰγύπτιο φίλο, σὲ ἕνα γαλλικὸ τοῦνελ, μέσα σὲ γερμανικὸ αὐτοκίνητο, ποὺ ἔχει ὀλλανδικὴ μηχανὴ καὶ τὸ ὁδηγεῖ Βέλγος ὁδηγὸς ποὺ κατανάλωσε Σκωτσέζικο οὐίσκυ ἐνῶ ἀκολουθεῖται ἀπὸ Ἰταλοὺς "παπαράτσι", ἀφοῦ τὴν περιποιηθεῖ ἀμερικανὸς γιατρὸς μὲ βραζιλιάνικα φάρμακα»!!!

Καὶ πίσω ἀπὸ τὴν ἀστεία αὐτὴ παράθεση τῆς ἐθνικῆς προέλευσης κάθε προσώπου ἢ ἀντικειμένου ποὺ συμμετεῖχε στὴν γνωστὴ τραγωδία, γίνεται φανερὴ ἡ νέα τάξη πραγμάτων ποὺ ἤδη ἔχει ἔρθει.

Ἦταν μοιραῖο νὰ φτάσουμε ἐδῶ;

Ἂς δοῦμε ἕνα ἀξιόλογο κείμενο ποὺ ἔρχεται ἀπὸ τὸ παρελθόν: «Ἡ ἄρχουσα τάξη, ἐκμεταλλευόμενη τὴν παγκόσμια ἀγορά, ὁδήγησε τὴν παραγωγὴ καὶ τὴν κατανάλωση σὲ ὅλες τὶς χῶρες στὸν κοσμοπολιτισμό. Πρὸς μεγάλη ἀπογοήτευση τῶν ἀντιδραστικῶν, τράβηξε τὸ χαλὶ κάτω ἀπὸ τὰ πόδια τῆς ἐθνικῆς ὑπόστασης τῆς βιομηχανίας. Οἱ παλιές, παραδοσιακὲς βιομηχανίες ἔχουν ἐξοντωθεῖ καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐξοντώνονται καθημερινά.

Πιέζονται ἀσφυκτικὰ ἀπὸ τὶς νέες βιομηχανίες, ἡ ὕπαρξη τῶν ὁποίων ἐγείρει ἕνα ἐρώτημα ποὺ ἔχει νὰ κάνει μὲ τὴν ἴδια τὴν ὑπόσταση ὅλων τῶν πολιτισμένων κρατῶν... Τὴ θέση τῶν παλιῶν φαινομένων αὐτάρκειας καὶ ὀλιγάρκειας σὲ τοπικὸ καὶ ἐθνικὸ ἐπίπεδο παίρνει μία κινητικότητα πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις, μία πολύπλευρη ἀλληλεξάρτηση τῶν ἐθνῶν. Τόσο ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὑλικὴ ὅσο καὶ τὴν πνευματικὴ παραγωγή.

Τὰ πνευματικὰ ἐπιτεύγματα τῶν μεμονομένων ἐθνῶν διεθνοποιοῦνται. Ἡ ἐθνικὴ ἀπομόνωση καὶ περιχαράκωση γίνονται ὅλο καὶ περισσότερο ἀδύνατες καὶ μέσα ἀπὸ τὶς πολλὲς ἐθνικὲς καὶ τοπικὲς λογοτεχνίες διαμορφώνεται μία παγκόσμια λογοτεχνία.»
(Κὰρλ Μάρξ, Φρίντριχ Ἔνγκελς, Μανιφέστο τοῦ Κομουνιστικοῦ Κόμματος)

Νομίζω, καὶ πιστεύω θὰ συμφωνεῖτε μαζί μου, ὅτι τὸ κείμενο ποὺ διαβάσαμε εἶναι ἕνα προφητικὸ κείμενο ἂν σκεφτεῖ κανεὶς ὅτι γράφτηκε ὄχι σήμερα ἀπὸ κάποιον σύγχρονο κοινωνιολόγο ἢ παρατηρητὴ τῆς παγκόσμιας ἱστορίας, ἀλλὰ τὸν Φεβρουάριο τοῦ 1848 ἀπὸ τοὺς Μὰρξ καὶ Ἔνγκελς στὸ Μανιφέστο τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος! Πρέπει κάποτε νὰ ξεπεράσουμε τὶς φοβικὲς μας ἀναστολὲς μπροστὰ στὰ ὅσα πολλὰ ὀξυδερκῆ καὶ σωστὰ ἔχουν εἰπωθεῖ ἀπὸ κάποιους ποὺ τοὺς θεωροῦμε ἐκ προοιμίου "ἀντιπάλους" ἢ μάθαμε νὰ τοὺς ἀξιολογοῦμε μὲ μιὰ ἐκ τῶν προτέρων σχηματισμένη ἄποψη.

Εἶναι καταφανὴς στὸ κείμενο αὐτὸ ἡ ἀγωνία μπροστὰ στὰ διαφαινόμενα νέα δεδομένα. Ἂν ἴσχυαν πρὸ 160 ἐτῶν πολὺ περισσότερο ἰσχύουν σήμερα.

Φαίνεται λοιπόν, ὅπως λέει ὁ πρώην Πρύτανης τοῦ Πανεπιστημίου Μακεδονίας κ. Γιάννης Τσεκούρας, πὼς βρισκόμαστε στὸ δρόμο τῆς μετάβασης ἀπὸ τὸν ἕνα γνωστό μας καπιταλισμὸ (τῆς κατοχῆς τῶν μέσων παραγωγῆς) στὸν "πολυκαπιταλισμὸ" ἢ "ὑπερκαπιταλισμὸ" ἀφοῦ αὐτὸς ἐπεκτείνεται στὴν πληροφόρηση, τὴν ἐπικοινωνία, τὸν πολιτισμὸ κ.λπ. Μέχρι στιγμῆς τὸ προβάδισμα στὴν διαδικασία τῆς παγκοσμιοποίησης ἔχουν οἱ τομεῖς τῆς οἰκονομίας ὅπως τὸ ἐμπόριο ἀγαθῶν καὶ ὑπηρεσιῶν, οἱ ἀγορὲς χρήματος καὶ κεφαλαίου (χρηματιστήρια), οἱ ἄμεσες ἐπενδύσεις διὰ τῶν πολυεθνικῶν ἐταιριῶν καὶ ἡ γνώση ὡς πληροφόρηση. Ὅλα ὅμως συγκλίνουν στὴν ἅλωση καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ χωροχρόνου. Ἤδη ἡ τηλεόραση ποὺ ὁπωσδήποτε ὑπάρχει ἀνοιχτὴ μονίμως σὲ κάθε σπίτι, στὸ μυθιστόρημα 1984 τοῦ Τζὸρτζ Ὄργουελ, ἄλλοτε ἐκπέμπει καὶ πολλάκις κάνει λήψεις. Τώρα αὐτὸ μπορεῖ νὰ γίνεται ὄχι μόνο μὲ τοὺς δορυφόρους ἀλλὰ καὶ μὲ τοὺς συνδεδεμένους στὸ Internet ὑπολογιστὲς ἢ μὲ τὰ κινητὰ τηλέφωνα. Ὁ ἰδιωτικὸς χῶρος καὶ χρόνος τείνει πρὸς ἐξαφάνιση.

Καταλύτης τῆς σύγχρονης παγκοσμιοποίησης θεωρεῖται ἡ ἠλεκτρονικὴ τεχνολογία μὲ τὶς ραγδαῖες ἐξελίξεις της. Καὶ ἂν ληφθεῖ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ "ψηφιακὴ ὁμοιογενὴς ἀγορὰ" τοῦ Internet ἀποτελεῖται κυρίως ἀπὸ παιδιά, τότε ἴσως τὸ μέλλον νὰ εἶναι ἤδη διὰ γυμνοῦ ὀφθαλμοῦ ὁρατό.

Οἱ ἀναφορὲς μας αὐτὲς δὲν σκοπεύουν στὴ μοιρολατρικὴ ὑποταγὴ στὸ ἀναπόφευκτο καὶ στὴ διανοητικὴ κλπ. παραίτηση. Οὔτε στὴν ἐπιδοκιμασία τῶν ἐνδημούντων συνομωσιολογικῶν θεωριῶν. Μακρυὰ ἀπὸ μᾶς κάθε ἀντίληψη συνωμοσιολογίας καὶ ὀμφαλοσκοπισμοῦ. Ὅμως πρέπει ἔχοντας σαφῆ γνώση τῆς προέλευσης καὶ τοῦ περιεχομένου αὐτῶν τῶν φαινομένων νὰ τοποθετηθοῦμε σωστά.

 

* * *

 

Ἐμεῖς οἱ νεωτερικοὶ χριστιανοὶ πάσχουμε ἀπὸ τὴ νόσο τῆς μονομεροῦς τοποθετήσεως. Ἢ θιασῶτες ἢ ἀντίπαλοι. Καὶ ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεση μᾶς φαίνεται νέα καὶ ἄγνωστη ἔχομε εὐκολότερη τὴν τάση τῆς ἐπιφύλαξης-ἀπόρριψης. Μὲ αὐτὰ ποὺ λέω δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀποδεχτοῦμε ἄνευ ὅρων κάθε τί καινούργιο, ἀλλὰ νὰ ἔχουμε τὴν ἄνεση τῆς ἤρεμης θέασης ἀφοῦ, ὑποτίθεται, ὄντας χριστιανοὶ γνωρίζουμε ὅτι "μείζων ὁ ἐν ἡμῖν ἢ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ" (Ἰω. 4, 4). Ἡ Παγκοσμιοποίηση ὅπως ὅλα τὰ ἀνθρώπινα ἐμπερικλείει καὶ θετικὰ καὶ ἀρνητικά. Εἶναι γέννημα τῆς ἀντίληψης τοῦ εὐδαιμονισμοῦ, ποὺ εὐαισθητοποιεῖ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ πολλὲς φορὲς λειτουργεῖ οὐσιαστικὰ ὡς καθεστὼς ἐπιβολῆς ὅπου σὲ ἕνα σκηνικὸ διαρκοῦς ἀνακατανομῆς, ὁρατὸ καὶ ἀνελέητο, οἱ πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι καὶ οἱ φτωχοὶ φτωχότεροι.

Ἡ κύρια ἔκφραση τῆς παγκοσμιοποίησης εἶναι ἐπικοινωνιακὴ καὶ οἰκονομική, καθὼς ὅπως εἶναι γνωστὸ ὅλοι οἱ πολιτισμοὶ ἐπεκτείνονται διότι παρέχουν. Μὲ τὴν ὑπόσχεση τῶν παροχῶν μετέχουν σ’ αὐτὸν τὸ διεθνῆ χορὸ οἱ πάντες παρότι οὐσιαστικὰ δὲν πρόκειται περὶ παγκοσμιοποιήσεως ἀλλὰ περὶ ἐξαμερικανισμοῦ, ἀφοῦ ἡ ὅλη προσπάθεια κατευθύνεται ὑπὸ τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου (19η ὁδὸς τῆς Οὐάσιγκτον) τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης (18η ὁδὸς) καὶ τοῦ Ἀμερικανικοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν (15η ὁδός).

Ὁ κόσμος μας διανύει μεταβατικὴ περίοδο μὲ κυρίαρχα στοιχεῖα τὴν πολυπλοκότητα, τὴν ἀβεβαιότητα καὶ ἀπροσδιοριστία, τὴν ἀλληλεξάρτηση καὶ τυχαιότητα καὶ τὴν ἐξαιρετικὰ ἀσταθῆ ἰσορροπία• καὶ αὐτὰ εἶναι ποὺ δημιουργοῦν ὁλοκληρωτικὲς στρατηγικὲς ἐλέγχου ἀπὸ χῶρες (βλέπε ΗΠΑ) ποὺ διαθέτουν ἰσχυρότερα οἰκονομικά, πολιτικὰ καὶ στρατιωτικὰ μέσα. Πάρα πολλοὶ πλέον εἶναι αὐτοὶ ποὺ μὲ σαφῆ μελέτη τῶν θεμάτων-προβλημάτων ποὺ γεννιοῦνται ἀπὸ τὴν, κυριολεκτικά, προέλαση τῆς παγκοσμιοποίησης, ἔχουν γράψει ὀξυδερκεῖς μελέτες-κριτικές. Ἡ δική μας ὀλιγόλεπτη παρουσίαση δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὶς διεξέλθει. Ἐνδεικτικὰ θέλω νὰ καταθέσω γιὰ στοιχειώδη ἐνημέρωση τέσσερεις:

1. Οὔρλιχ Μπέκ, Τί εἶναι ἡ παγκοσμιοποίηση•

2. Ζίγκμουντ Μπάουμαν, Παγκοσμιοποίηση, Οἱ συνέπειες γιὰ τὸν ἄνθρωπο•

3. Τζὸν Ράλστον Σώλ, Πολιτισμὸς χωρὶς συνείδηση•

4. Τζόζεφ Στίγκλιτς, Ἡ μεγάλη αὐταπάτη.


Μπορεῖ κανεὶς νὰ δεῖ σ’ αὐτὰ βιβλία ἀρκετὲς ἀπὸ τὶς πτυχές, προβληματικὲς καὶ μὴ ποὺ ἔχει τὸ θέμα.

 

* * *

 

Γιὰ μᾶς μένει νὰ συνειδητοποιήσουμε σὲ τί κοινωνικὰ δεδομένα μᾶς ἔχει φέρει ὁ Θεὸς νὰ ζήσουμε καὶ νὰ τοποθετηθοῦμε καὶ νὰ ἐνεργήσουμε ἀνάλογα. Ἂν ξέρουμε ποιοὶ εἴμαστε δὲν κινδυνεύουμε ἀπὸ κανένα. "Τὸν μὴ βλάπτοντα ἑαυτόν, οὐδεὶς δύναται βλάψαι". Ἡ Παγκοσμιοποίηση δημιουργεῖ γέφυρες ἐπικοινωνίας, διαδίδει "εἰκόνες" καὶ προτείνει ἀγαθὰ καὶ χρήματα. Ὅπως λέει ἕνα Βυζαντινὸς συγγραφέας, ὁ Νικόλαος Καβάσιλας: "ὁ ἄνθρωπος διακατέχεται ἀπὸ ἀπέραντη δίψα". Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ μυστικό. Ἂν εἴμαστε "διψασμένοι" τότε τὰ προτεινόμενα θὰ βροῦν καὶ σὲ μᾶς τόπο. Ἂν μᾶς λείπει τὸ καθαρὸ νερὸ τότε καὶ τὰ "ἀπονέρια" θὰ τὰ φανταζόμαστε χρήσιμα.



Ἀπὸ τί ξεδιψᾶ ὁ ἄνθρωπος;

Γίναμε καὶ μεῖς οἱ χριστιανοὶ ἐνδοκόσμιοι καὶ ξεχάσαμε τὶς ὑποδείξεις τοῦ Χριστοῦ στὴν Σαμαρείτιδα. Ἐ! λοιπὸν ἂν αὐτὸ εἶναι πραγματικότητα τότε κινδυνεύουμε. Κινδυνεύουμε ἀπὸ τὸν χείμαρρο τῆς παγκοσμιοποίησης ποὺ διαρκῶς προτείνει καὶ πάντοτε "Πρωτεϊκὰ" ἑξαλλάσεται ἀναλόγως μὲ τὸ τί μᾶς τρομάζει ἢ μᾶς γοητεύει.

Ἡ Παγκοσμιοποίηση εἶναι βάση καὶ βάθρο γιὰ νὰ στηθεῖ ὁ,τιδήποτε. Αὐτονόητο ὅτι μπορεῖ πλέον κανεὶς νὰ συναντᾶ τὰ πάντα. Ἀπὸ τὰ σοβαρότερα καὶ ἁγιότερα μέχρι τὰ γελοιότερα καὶ αἰσχρότερα. Αὐτὸ τὸ περιβάλλον γίνεται "γέφυρα" καὶ "καράβι" διὰ τῶν ὁποίων διαπορθμεύονται στοὺς "ἀπέναντι" καὶ στοὺς "μακρὰν" ἀντιλήψεις καὶ ἰδέες.

Ἐννοεῖται καὶ θρησκευτικές. Μὲ τὴν ἄνεση τῶν συνθηκῶν (γρήγορη μετάδοση) γίνεται "ἱεραποστολικὸς ἄμβων" τὸ ὁποιοδήποτε τεχνικὸ μέσο ἀνακαλύπτεται καὶ τίθεται στὴν διάθεση ὅλων. Καὶ ἡμῶν. Ἔτσι καὶ οἱ ἀντιλήψεις τῆς "Νέας Ἐποχῆς" συνδυάζοντας καὶ τὸ καινούργιο τῶν μεθόδων προσπαθοῦν νὰ ἐξαπλωθοῦν στὸν σύγχρονο κόσμο. Τὸ πλέγμα τῶν θρησκευτικῶν ἀντιλήψεων τῆς Νέας Ἐποχῆς εἶναι μία ἔκπτωση ἀπὸ τὴν πίστη στὸν Χριστό• μία ἐπιστροφὴ τοῦ ἀνθρώπου στὸν παγανισμὸ τῆς λαϊκῆς θρησκείας τῶν προγόνων. Ἡ ἐπιστροφὴ αὐτὴ ἀξιολογεῖται (λόγω ἐπιστροφῆς στὶς "ρίζες") σὰν γνησιότητα θρησκευτικῆς ζωῆς ἐνῶ δὲν εἶναι παρὰ ἔκπτωση καὶ ἀποστασία.

Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι τουλάχιστον ἀφελὲς νὰ θέλει κανεὶς νὰ συνδυάσει (ἀπὸ πλευρᾶς σκοπιμότητος καὶ εὐθύνης) τὸ τηλέφωνο μὲ τὰ λεγόμενα. Εὐθύνη ὑπάρχει στὰ λεγόμενα ὄχι στὸ τηλέφωνο. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸ χριστιανικὰ νὰ θέλουμε νὰ περιορίσουμε λανθασμένες ἀντιλήψεις ἢ διδασκαλίες μὲ τὴν ἰσχὺ τοῦ Καίσαρος ἢ μὲ ἐμπόδια τεχνικῆς φύσεως.

Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὑπὲρ πάντα. Ἡ ἀλήθεια ὅμως καὶ ὄχι ἐμεῖς ποὺ μπορεῖ νὰ εἴμαστε ἀνόητοι σφετεριστές της γιὰ προσωπική μας καταξίωση. Ἡ ἀνεπάρκεια εἶναι δική μας ὄχι τῆς ἀλήθειας. Ἂν τὸ ἀναγνωρίσουμε μὲ ταπείνωση θὰ εἶναι τὸ πρῶτο βῆμα νὰ ἀληθεύσουμε. Νὰ ἠρεμήσουμε ἀπὸ φοβικὰ ἄγχη. Νὰ ἀγαπήσουμε καὶ τὸν "ἀντίπαλο" ἀφοῦ ὁ Πατέρας μᾶς ζητάει νὰ ἀγαπᾶμε καὶ αὐτοὺς ποὺ μᾶς ἐχθρεύονται.

Γιατί αὐτὸ ἐμᾶς μᾶς τρομάζει;

Δὲν μᾶς ἔμαθε ὁ Χριστὸς ὅτι χωρὶς πλήρη καὶ ἀπόλυτη ἐλευθερία δὲν ἔχουν ἀξία οἱ ἐνέργειες καὶ τὰ πράγματα τὰ ἀνθρώπινα;

Ἄραγε δὲν εἶναι "χρήσιμο" ἕνα τέτοιο περιβάλλον γιὰ τὴν διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ; Ἀκόμα δὲν μᾶς ἔκανε, ἔστω ἡ ἐμπειρία τῆς Ἱστορίας νὰ δεχθοῦμε τὴν παρατήρηση τῶν ἁγίων ὅτι "ὅταν ὁ διάβολος ὀργώνει, ὁ Θεὸς σπέρνει"; Ἀρχίζοντας τὴν γιορτὴ τῶν Χριστουγέννων ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ψάλλει διαπιστωτικὰ ὅτι "Αὐγούστου μοναρχήσαντος ἐπὶ τῆς γῆς, ἡ πολυαρχία τῶν ἀνθρώπων ἐπαύσατο" καὶ δημιουργήθηκαν συνθῆκες γιὰ τὴν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου του. Γιατί ἐμεῖς σήμερα δὲν ἔχουμε τὴν σύνεση νὰ βλέπουμε τὶς συνθῆκες ὡς εὐκαιρία καὶ ὄχι ὡς πρόβλημα; Πότε ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ἑστίασε τὸ "κέντρο βάρους" στὰ ἔξω; Πότε τὸ περιβάλλον ἔπαιξε καθοριστικὸ ρόλο στὴ σχέση μὲ τὸν Θεό; Στὸν Λώτ; Στὸν Ἀβραάμ; Ἢ στὸν Ἰωσήφ;

Ἄραγε ὅμως στὰ σημερινὰ δεδομένα ἡ σύγχρονη Ἐκκλησία ἔχει νὰ ἀπαντήσει καὶ νὰ προτείνει κάτι στὴν ἀγωνία τῶν σημερινῶν νέων ἀνθρώπων ποὺ θέλουν νὰ ὑπάρχει κάτι περισσότερο στὴν ζωή τους "ἀπὸ τὸ νὰ ἀποφοιτᾶ κάποιος ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιο καὶ νὰ βρίσκει μιὰ δουλειά";

Τὰ θρησκευτικὰ ἐκδηλώματα καὶ φαινόμενα εἶναι ἀνθρώπινες καταστάσεις πολλὲς φορὲς νοσηρές. Στὸ χῶρο τῆς Παγκοσμιοποίησης βρίσκουν κι αὐτὰ ἔδαφος γιὰ ἀνάπτυξη. Τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ὅμως δὲν τὴν ἐνδιαφέρει ἕνας ἀόριστος θεϊσμὸς (Deismus) καὶ μία ὑποκειμενικὴ πίστη ἀλλὰ ἡ ἀγάπη-πίστη γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὴ τὴν πίστη-ἀγάπη "οὐδεὶς δύναται ἄραι" ὄχι μόνο τὸ παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, ἀλλὰ οὔτε τὰ θηρία τοῦ Κολοσσαίου.

Γιὰ μᾶς πρώτη ἀξία καὶ προτεραιότητα, εἶναι ἡ ἀληθινὴ καὶ ζῶσα πίστη στὸν ἀληθινὸ καὶ ζῶντα Θεὸ Ἰησοῦ Χριστό. Οἱ σ’ Αὐτὸν πιστεύοντες λειτουργοί τῆς Ἐκκλησίας Του καὶ διάκονοι τοῦ λόγου Του ἱερεῖς καὶ θεολόγοι, πρέπει νὰ εἶναι γιὰ τὸ λαὸ τῆς Ἐκκλησίας τὸ ἁλάτι τῆς γῆς καὶ τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Ἂν οἱ ἴδιοι ἔχουν ἐκπέσει, καὶ τὸ ἅλας ἔχει μωρανθῆ, τότε ἡ εὐθύνη δὲν πρέπει νὰ ἀναζητεῖται στὸν λαό, ποὺ ἀλλοτριούμενος ἀναζητεῖ τὶς παροχὲς ποὺ ποθεῖ, πουλώντας τὸν Χριστὸ (ἐξισλαμισμοὶ-σήμερα ἀποστασίες). Ἡ πίστη στὸν Χριστὸ πρέπει νὰ εἶναι γιὰ τὴν ἡγεσία τῆς Ἐκκλησίας δίδαγμα ζωῆς. Ὁ χριστιανικὸς πολιτισμὸς καταξιώνεται σὰν ἔκφραση τῆς πίστης στὸν Χριστό.

Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ὅμως πρέπει νὰ πορεύεται κατὰ τὴν ὑπόδειξή Του "ἐν μέσῳ λύκων φρονίμη ὡς ὄφις καὶ ἀκεραία ὡς περιστερὰ" (Ματθ. 10, 16). Νὰ γνωρίζει τὸ περιβάλλον ἐντός τοῦ ὁποίου ἱστορικὰ κάθε φορὰ εὑρίσκεται καὶ νὰ τὸ ἀξιολογεῖ (ἀναλαμβάνοντας καὶ τὰ λάθη της τῶν ἐκπροσώπων) ὥστε τὰ τέκνα-μέλη της νὰ πορεύονται ἐλεύθερα ὡς "υἱοὶ φωτὸς" καὶ γιὰ τοὺς "ἐν σκότει πορευομένους".

 

* * *

Θὰ τελειώσω παραθέτοντας ἕνα ἔξοχο κείμενο ἑνὸς σύγχρονου ἀνθρώπου ποὺ διακρίνει διεισδυτικὰ τὰ σημερινὰ καὶ τὰ ἀξιολογεῖ:

"Τὸ τεχνικὸ πνεῦμα ἐπικράτησε στὴν Εὐρώπη ὅταν ἡ λύτρωση ποὺ πρόσφερε ἡ Ἐκκλησία ἔπαψε νὰ εἶναι κέντρο καὶ σκοπὸς τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων. Ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴ ἡ τεχνικὴ παρουσιάζεται σὰν διάδοχός τοῦ Χριστιανισμοῦ. Αὐτὸ δὲν ἔγινε ὅταν ἡ πίστη συνάρπαζε τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀναζήτησε τὴν σωτηρία του στὸν κόσμο αὐτόν, ὅταν προσπάθησε νὰ νικήσει τὸν θάνατο μὲ τὶς δικές του δυνάμεις. Ὅταν ἔπαψε νὰ πιστεύει στὴν θρησκευτικὴ ὑπερνίκηση τοῦ θανάτου, στὴν λύση τοῦ βασικοῦ του προβλήματος διὰ τῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ. Ὅταν ἔπαψε νὰ πιστεύει στὴν Χάρη ποὺ ἔπαιρνε ἐνῶ δὲν τὴν ἄξιζε, καὶ ἄρχισε νὰ συγκεντρώνει ὅλες του τὶς προσπάθειες σὲ ἐτούτη τὴν ζωή.

Ὅταν προσπάθησε νὰ θεωρήσει τὴν ζωὴ ὡς λυτρωτικὴ δυνατότητα. Ὅταν προσπάθησε νὰ στήσει ἱστορικὴ ἀξία, ἀντὶ τῆς ἀθανασίας. Ὅταν ἀγωνιοῦσε νὰ νικήσει τὴν ἐνθύμηση τοῦ θανάτου, ἀντὶ τοῦ ἴδιου τοῦ θανάτου.

Αὐτὸ ἦταν τὸ ἐσωτερικὸ κίνητρο τῆς τεχνικῆς ἀφοσίωσης τοῦ ἀνθρώπου, τὸ νὰ νομίζει ὅτι κατακτᾶ τὴν ἀθανασία μὲ ὅ,τι αὐτὸς κατορθώνει. Γι’ αὐτό, στὴν ἀρχὴ τοῦ δρόμου τῆς ἀπιστίας, ὅταν ὁ ἄνθρωπος νόμισε ὅτι δὲν χρειάζεται τὸν Θεό, τότε ἀκριβῶς σκέφτηκε νὰ μιμηθεῖ τὶς Θεϊκὲς ἱκανότητες! Τὸ "ἀεικίνητον" (perpetuum mobile) ὑπῆρξε ἡ πρώτη ἀμιγῶς εὐρωπαϊκὴ σκέψη. Τελικῶς ἦταν οὐτοπία, γιὰ τὴν ὁποία οἱ μελλοντικὲς γενιὲς θὰ κατηγορήσουν τὴν ἐποχή μας ὅταν θὰ κοπάσουν οἱ ἰαχὲς τῶν θαυμαστῶν καὶ οἱ κατάρες τῶν διαφωνούντων.Ἡ μίμηση τοῦ Θεοῦ εἶναι χριστιανικὴ ἐντολὴ ("Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ ὡς τέκνα ἀγαπητὰ" Ἐφ. 5, 1) ἀλλὰ ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ἀπέρριψε τὴν πρόταση τῆς ἠθικῆς ὁμοιώσεως καὶ ἀποφάσισε νὰ Τὸν μιμηθεῖ ὀντολογικά. Αὐτὸ δὲν ἔγινε ἀντιληπτὸ ἐξ ἀρχῆς, μέχρις ὅτου παραμερίστηκε ὁ Θεὸς ἀπὸ τὴν καθημερινότητα τῶν ἀνθρώπων ἀντικαθιστάμενος ἀπὸ τὶς τεχνικὲς δυνατότητες καὶ ὁ ἄνθρωπος ἄρχισε "νὰ κάνει δικές του" μία-μία τὶς Θεϊκὲς ἰδιότητες. Ὁ Θεὸς δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τὸν χρόνο, ἄρχισε καὶ ὁ ἄνθρωπος νὰ ὑπερπηδᾶ τὰ χρονικὰ φράγματα. Ὁ Θεὸς δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τὸν χῶρο, γίνεται καὶ ὁ ἄνθρωπος "πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν".

Μέρα μὲ τὴν ἡμέρα ἡ παντοδυναμία γίνεται ἀνθρώπινη ἰδιότητα, δὲν ἔχει βεβαίως ἀκόμα τὴν δύναμη νὰ δημιουργεῖ ζωὴ τροποποιεῖ ὅμως τὶς μορφές της καὶ ὅπως δείχνουν τὰ πράγματα εἶναι ἱκανὸς νὰ καταστρέψει "τὸ Θεϊκὸ κατόρθωμα". Φυσικὰ τὸν ἀπασχολεῖ ἡ ὕπαρξη ποὺ θὰ περιορίζει τὴν δύναμή του, ὅμως δὲν ἀνατρέχει καὶ δὲν τὴν ἀναζητᾶ στὸν Θεὸ ἀλλὰ θεωρεῖ ἀποτελεσματικότερο μέσον τὸν ἔλεγχο τῶν ὑπεράριθμων καὶ ἀπρόσκλητων ἀνθρώπων. Ὅπως ὁ Θεϊκὸς Νοῦς "ἐτάζει καρδίας καὶ νεφροὺς" μπαίνει καὶ ὁ ἄνθρωπος στὸν πειρασμὸ νὰ θέλει νὰ εἰσέλθει στὰ ἄδηλα καὶ κρύφια τοῦ πλησίον του γιὰ νὰ τὸν κατευθύνει μέσῳ τῆς θελήσεώς του.

Τὸ τελευταῖο ὑπερβατικὸ ὀχυρό, ὁ θάνατος, μένει ἀπόρθητο. Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος δὲν διαθέτει χρόνο νὰ σκεφτεῖ τὸ ἐνδεχόμενο τῆς διακοπῆς τῶν ἀσχολιῶν-ἐπιθυμιῶν του, ὑπὸ τοῦ θανάτου. Συνήθειες παγιωμένες• νόμιμα καὶ μὴ ναρκωτικά• ὑπνωτικὰ καὶ ἀναλγητικὰ πάσης φύσεως• ἐξαφανίζουν τὴν ἀντίσταση τοῦ σώματος καὶ τοῦ πνεύματος καὶ φυσικὰ πολὺ περισσότερο ἐξαφανίζουν τὴν ὑποψία ἑνὸς τέλους.

Δὲν ἀρνεῖται, ἁπλὰ λησμονεῖ τὸν Θεὸ ὁ σημερινὸς ἄνθρωπος, ὅπως δὲν ἀποφεύγει τὸν θάνατο, ἀλλὰ ἁπλὰ μὲ τὴν ρύθμιση τῶν σωματικῶν δυσκολιῶν (σύγχρονη ἰατρικὴ) παρακάμπτει τὴν παρουσία του.

Σήμερα καλεῖται ἡ ἐργασία νὰ προσφέρει ὅ,τι ἄλλοτε ἡ λατρεία. Ἡ ἐργασία ἔχασε τὸν ἠθικὸ χαρακτήρα της καὶ θεωρεῖται μία, ἀδιάφορη γιὰ τὴν πίστη, ἀπασχόληση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν κόσμο• ἐνῶ συγχρόνως τῆς ἀποδόθηκε "θρησκευτικὸ νόημα" γιατί ἔγινε ὁ μόνος λόγος ὕπαρξης σὲ ὅσους δὲν ἔχουν ὑπερβατικὴ ἀναφορά. Ὅταν ὅμως ἡ ἐργασία γίνεται τὸ κυρίως νόημα τῆς ζωῆς αὐτὸ ὀφείλεται στὸ ὅτι ὁ σύγχρονος κόσμος τὴν ἔχει ἐκλάβει σὰν κεντρικὴ ἔκφραση τῆς πίστης. Στὸν ὁρίζοντα τοῦ σημερινοῦ κόσμου προβάλει ἡ τραγικότερη ἐκδοχὴ καὶ μορφή, εὐτυχίας καὶ ἀθανασίας" Σπ. Κυριαζόπουλου, Ἡ Καταγωγὴ τοῦ Τεχνικοῦ Πνεύματος. Ἀθῆναι 1965 (σελ. 155-156).

 

* * *

 

Ὁ ἄνθρωπος θέλει νὰ γίνει θεός.

Θεμιτότατο, ἀφοῦ εἶναι στὴ φύση του.

Εἶναι ὅμως ἐλεύθερος;

Δὲν τοῦ ἀρέσει ἡ ἐκδοχὴ «μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ». Καὶ δοκιμάζει τὴν «αὐτοθέωση», διὰ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνολογίας. Δικαίωμά του νὰ διδαχθεῖ ἀπὸ τὴν ἐμπειρία του.

Ἐμεῖς τί τοῦ λέμε καὶ προπαντὸς τί κάνουμε;

Καὶ πρὶν ἀπ΄ ὅλα κατανοοῦμε τὴν ἐμπειρία του;

Σᾶς εὐχαριστῶ.

Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου

Σήμερα, 2 τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου, ἡ Ἐκκλησία ἑορτάζει τὴν Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τότε ποὺ τὸν δέχθηκε στὶς ἀγκάλες του ὁ δίκαιος Συμεών. Ἡ ἑορτὴ τῆς Ὑπαπαντῆς εἶναι Δεσποτικὴ ἑορτή, ἑορτὴ δηλαδὴ ἀφιερωμένη στὸ Δεσπότη Χριστό. Ὅταν πέρασαν σαράντα ἡμέρες ἀπὸ τὴν γέννηση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ παναγία Μητέρα του καὶ ὁ δίκαιος Ἰωσήφ, σύμφωνα μὲ τὴ διάταξη τοῦ παλαιοῦ νόμου, τὸν πρόσφεραν στὸ ναό. Ὁ νόμος ὥριζε γιὰ τὴ μητέρα ὅτι σαράντα ἡμέρες μετὰ τὴ γέννηση ἔπρεπε νὰ παρουσιαστῆ στὸ ναὸ γιὰ νὰ καθαριστῆ, καὶ γιὰ τὸ πρωτότοκο ἀρσενικὸ παιδὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφιερωθῆ στὸ Θεό.

Τὸ Συναξάριο τῆς σημερινῆς ἑορτῆς εἶν’ εὐαγγελικὸ· ὅ,τι δηλαδὴ ξέρομε καὶ μποροῦμε νὰ ποῦμε γιὰ τὴν Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου μας τὸ διηγεῖται τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο. Στὸ δεύτερο κεφάλαιο τοῦ Εὐαγγελίου του, μὲ πληροφορίες, ποὺ θὰ πρέπει νὰ εἶχε ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν ὑπεραγία Θεοτόκο, ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς μᾶς διηγεῖται καὶ μᾶς περιγράφει ὅ,τι συνέβη στὸ ναὸ ἐκείνη τὴν ἡμέρα. Γι’ αὐτὸ τὸ καλύτερο ποὺ ἔχομε τώρα εἶναι νὰ ἐπαναλάβωμε τὸ εὐαγγελικὸ κείμενο σὲ ἀπόδοση στὴ δική μας γλώσσα. Ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς, ποὺ ἡ παράδοση τὸν θέλει νὰ ἦταν ζωγράφος, εἶναι πραγματικὰ ζωγράφος στὴ διήγηση καὶ περιγραφὴ τῶν γεγονότων τῆς ἱερῆς ἱστορίας.

Ὅταν συπληρώθηκαν οἱ ἡμέρες τοῦ καθαρισμοῦ, λέγει τὸ εὐαγγέλιο, σύμφωνα μὲ τὸ νόμο τοῦ Μωϋσῆ, ὁ Ἰωσὴφ καὶ ἡ Μαρία ἔφεραν τὸν Ἰησοῦ στὰ Ἱεροσόλυμα, γιὰ νὰ τὸν παρασουσιάσουν στὸν Κύριο, καθὼς εἶναι γραμμένο στὸ νόμο, ὅτι κάθε ἀρσενικὸ ποὺ ἀνοίγει μήτρα θὰ ἀφιερωθῆ στὸν Κύριο· καὶ γιὰ νὰ προσφέρουν θυσία, σύμφωνα πάλι μὲ τὸ νόμο Κυρίου, ἕνα ζευγάρι τρυγόνια ἤ δυὸ μικρὰ περιστέρια. Οἱ ἠμέρες τοῦ καθαρισμοῦ, γιὰ τὶς ὁποῖες λέγει ἐδῶ τὸ ἱερὸ κείμενο τοῦ Εὐαγγελίου, εἶναι σαράντα ἡμέρες μετὰ τὴ γέννηση τοῦ παιδιοῦ. Ὁ σκοπὸς τῆς παρουσίασης στὸ ναὸ ἦταν διπλός· ὁ καθαρισμὸς τῆς μητέρας καὶ ἡ ἀφιέρωση τοῦ παιδιοῦ.

Ἦταν τότε στὰ Ἱεροσόλυμα ἕνας ἄνθρωπος ποὺ λεγότανε Συμεών, κι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἦταν δίκαιος καὶ εὐλαβὴς καὶ περίμενε τὴν ἐκπλήρωση τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν Ἰσραήλ. Ἦταν ἐπάνω του τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ τοῦ εἶχε προφητευτῆ πὼς δὲν θὰ πεθάνη πρὶν δῆ τὸ Χριστό, καὶ μὲ φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἦλθε στὸ ναό. Ὅταν οἱ γονεῖς ἔφεραν τὸ παιδὶ Ἰησοῦ, γιὰ νὰ ἐκτελέσουν γι’ αὐτὸν τὰ ἔθιμα τοῦ νόμου, τότε ὁ Συμεὼν τὸν πῆρε στὴν ἀγκαλιά του, εὐλόγησε τὸ Θεὸ καὶ εἶπε· «Τώρα, Δέσποτα, πάρε μὲ εἰρήνη τὸ δοῦλο σου, σύμφωνα μὲ τὸ λόγο σόν, γιατί εἶδα μὲ τὰ μάτια μου τὴ σωτηρία σου, ποὺ ἑτοίμασες γιὰ ὅλους τοὺς λαούς, τὸ φῶς ποὺ θὰ φωτίση τὰ ἔθνη καὶ θὰ δοξάση τὸ λαό σου τὸν Ἰσραήλ».


 

Κι ἐνῶ ὁ Ἰωσὴφ καὶ ἡ Μαρία θαύμαζαν γιὰ ὅσα λέγονταν γιὰ τὸν Ἰησοῦ, ὁ Συμεὼν τοὺς εὐλόγησε καὶ εἶπε στὴ Μαριάμ· «Αὐτὸς εἶναι προωρισμένος γιὰ νὰ πέσουν καὶ γιὰ νὰ ἀνυψωθοῦν πολλοὶ ἀνάμεσα στὸν Ἰσραήλ, κι αὐτὸς θὰ εἶναι πρόσωπο ἀντιλογίας, γιὰ νὰ φανερωθῆ τί σκέφτονται πολλοὶ μέσα τους, ἀλλὰ καὶ τὴ δική σου ψυχὴ θὰ περάση μαχαίρι». Ἦταν ἐκεῖ καὶ κάποια προφήτισσα Ἄννα, θυγατέρα τοῦ Φανουὴλ ἀπὸ τὴ φυλὴ τοῦ Ἀσήρ. Αὐτὴ ἦταν σὲ πολὺ προχωρημένη ἡλικία. Εἶχε ζήσει μὲ τὸν ἄνδρα της ἑπτὰ χρόνια κι ὀγδοντατέσσερα χρόνια ὕστερα, ὡς χήρα, δὲν ἔφευγε ἀπὸ τὸ ναό, ἀλλὰ σὲ προσευχὲς καὶ νηστεῖες λάτρευε μέρα-νύχτα τὸ Θεό. Παρουσιάστηκε λοιπὸν ἐκείνη τὴν ὥρα, δοξολογοῦσε τὸ Θεὸ καὶ μιλοῦσε γιὰ τὸ παιδὶ σ’ ὅλους ποὺ περίμεναν λύτρωση τῆς Ἱερουσαλήμ.

Δὲν μποροῦμε νὰ προσθέσουμε τίποτε στὴ διήγηση τοῦ Εὐαγγελιστῆ καὶ δὲν θέλομε νὰ σχολιάσουμε οὔτε τὴν προσευχὴ οὔτε τὰ προφητικὰ λόγια τοῦ πρεσβύτη Συμεὼν γιὰ τὸν Ἰησοῦ Χριστό. Θὰ ἐπαναλάβωμε μόνο τὰ λόγια της Ἐκκλησίας ἀπὸ τὸν ὕμνο τῆς σημερινῆς ἑορτῆς· «Ὁ παλαιὸς ἡμερῶν, νηπιάσας σαρκί, ὑπὸ Μητρὸς παρθένου τῷ Θεῷ προσάγεται, τοῦ οἰκείου νόμου πληρῶν τὸ ἐπάγγελμα». Συμμορφώθηκε ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς πρὸς τὸ νόμο καὶ ὑποβλήθηκε ἡ Παναγία στὶς διατάξεις τοῦ καθαρισμοῦ, γιὰ νὰ φανῆ πὼς ὅλοι χωρὶς ἐξαίρεση ὀφείλομε νὰ ἐκτελοῦμε μὲ ταπεινὸ φρόνημα ὅ,τι ἐντέλλεται ὁ Θεὸς καὶ ὁρίζει ἡ Ἐκκλησία. Ἀμήν.

ΑΙΩΝΙΑ ΣΟΥ Η ΜΝΗΜΗ ΑΡΧΗΓΕ ΔΙΓΕΝΗ

40 ΧΡΟΝΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΑ ΧΩΡΙΣ ΕΣΕΝΑ,
 ΑΛΛΑ ΠΟΛΥ ΛΙΓΑ ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΧΑΣΤΕΙΣ

40ο ΕΤΗΣΙΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ
ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΓΡΙΒΑ ΔΙΓΕΝΗ
ΜΝΗΜΗ ΑΡΧΗΓΟΥ
Αρχηγέ Διγενή,
πέρασαν ήδη 40 χρόνια από την ημέρα που πέρασες το κατώφλι της Αθανασίας.
Το άγγελμα του θανάτου σου εξαφάνισε αμέσως τα σύννεφα που μαζεύτηκαν τα 3 προηγούμενα χρόνια και σύσσωμος ο Κυπριακός Ελληνισμός συνέρευσε στο ταπεινό-υπέροχο κρησφύγετο, να σε τιμήσει και να σε συντροφέψει ταυτόχρονα στον αποχαιρετισμό για την παντοτινή εγκατάσταση, εκεί δίπλα, στον τάφο, που θα θυμίζει πάντα ότι, «ο Διγενής στάθηκε όρθιος στις επάλξεις μέχρι την τελευταία του πνοή».
Και η Κυπριακή Βουλή, ομόφωνα, ακολουθώντας το παράδειγμα της Ελληνικής Βουλής, του 1959 (αμέσως μετά το πέρας του Αγώνος της Ε.Ο.Κ.Α.) σε ανακήρυξε «Άξιον Τέκνον της Πατρίδος»...



Ελληνίδες και Έλληνες αδελφοί μου. Στις κηδείες και τα μνημόσυνα ο μοναδικός τιμώμενος είναι ο Νεκρός. Γι’ αυτό δεν προσφώνησα κανέναν άλλο.
Σαν μέλος της Επιτροπής Μνημοσύνου, εκφράζω τη χαρά και τις ευχαριστίες μου για την παρουσία του Πρέσβη της Κυπριακής Δημοκρατίας, των εκπροσώπων της Κυβερνήσεως, του Πρωθυπουργού και της Ελληνικής Βουλής, των τιμημένων Αποστράτων Αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και των αυριανών ηγητόρων που φοιτούν στις Σχολές Ευελπίδων, Ικάρων και Ναυτικών Δοκίμων, των εκπροσώπων των Κυπριακών Σωματείων της Αθήνας και με ιδιαίτερη τιμή, καλωσορίζω τους Αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α. του 1955-1959 και τα αδέλφια μας που πολέμησαν στην Κύπρο και βέβαια ευχαριστώ κάθε έναν χωριστά που με την παρουσία σας αποδεικνύετε ότι τιμάτε τη μνήμη του Αρχηγού.
Το καλοκαίρι του 1897 ήταν πολύ πικρό για τον Ελληνισμό, γιατί η προσπάθεια να ενωθεί η Κρήτη με την Ελλάδα παρ’ ολίγο να στοιχίσει πολύ ακριβά. Αλλά η προσπάθεια δεν σταμάτησε και κάποτε επέτυχε.
Μια ζεστή όμως μέρα εκείνου του Ιουνίου γεννήθηκε η ελπίδα από το ζευγάρι Θεοδώρου και Καλομοίρας Γρίβα. Ο θείος Γεώργιος πολεμούσε εθελοντής και έπεσε μαχόμενος στην Κρήτη. Στη μνήμη του, πήρε το όνομα και τον βαφτιστικό σταυρό του «ο Νεογέννητος». Όπως έδειξε ο χρόνος το τίμησε με το παραπάνω. Παρά την επιθυμία των γονέων του να σπουδάσει Ιατρική, επέλεξε την στρατιωτική καριέρα και αρίστευσε στη Σχολή Ευελπίδων. Νέος ανθυπολοχαγός, επολέμησε, ανδραγάθησε, επληγώθη και επαρασημοφορήθη στην Μικρά Ασία.
Ήταν ανάμεσα σ’ εκείνους που πέρασαν τον Σαγγάριο κι αγνάντευσε την Άγκυρα. Η τραυματική εμπειρία της ήττας και του ενταφιασμού της Μεγάλης Ιδέας δεν τον κάμπτουν. Τελειοποιεί τις γνώσεις του στις Σχολές πολέμου Ελλάδος και Γαλλίας, διδάσκει στη Σχολή Ευελπίδων και όταν τα τύμπανα του Πολέμου κτυπούν στα Βορειοηπειρωτικά βουνά αγωνίζεται από μάχιμες κι επιτελικές θέσεις κατά των Ιταλών και Γερμανών, για την Ελευθερία και την Αξιοπρέπεια του Ανθρώπου.
Πιστός στις αρχές του, αρνήθηκε να συνεργαστεί με την κατοχική κυβέρνηση με αποτέλεσμα να κυνηγηθεί και να στερηθεί των απολαβών του.
Η ήττα των Γερμανών δεν εσήμανε δυστυχώς το τέλος των δεινών για την Ελλάδα, η οποία ενεπλάκη σε μία αδελφοκτόνο αναμέτρηση που αποδυνάμωσε την ικανότητα για διεκδικήσεις, σαν μία από τις νικήτριες χώρες.
Ο Γεώργιος Γρίβας με την Αντιστασιακή Οργάνωσή του στο Θησείο συμβάλλει αποφασιστικά στη διατήρηση της Ελευθερίας της Αθήνας και της Ελλάδος τον Δεκέμβριο του 1944.
Μετά την αποστρατεία του το 1945 ανεμείχθη στην πολιτική, οι στόχοι του όμως δεν ευοδώθησαν και το 1951 διέκοψε την πολιτική δραστηριότητα. Ήδη στον ορίζοντα άρχισε να εμφανίζεται ο χώρος μέσα από τον οποίο ο Γεώργιος Γρίβας θα έμπαινε στην Αθανασία.
Με έναν συντριπτικό 96% τον Ιανουάριο του 1950 οι Κύπριοι αξίωσαν Ένωσιν της Κύπρου με την Μητέρα Ελλάδα. Οι μέχρι χθες σύμμαχοι Άγγλοι απήντησαν με ένα αυταρχικό «ουδέποτε». Οι προσπάθειες μέσω Ηνωμένων Εθνών απέτυχαν, έτσι, δεν έμενε άλλος δρόμος, από τον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα. Και εγεννήθη η Ε.Ο.Κ.Α με Αρχηγό τον Διγενή.
Η εποποιία του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνος της Ε.Ο.Κ.Α για αποτίναξη του Αγγλικού ζυγού και Ένωση της Κύπρου με την Μητέρα Ελλάδα αποτελεί την κορυφαία συνεισφορά του Γεωργίου Γρίβα Διγενή στον Ελληνισμό και ταυτόχρονα την μεγαλιοδέστερη έκφραση της σύγχρονης Κυπριακής ιστορίας. Κατά τη διάρκεια του τετράχρονου εκείνου αγώνα ανέπτυξε ένα καταπληκτικό σύστημα διοικήσεως με σημειώματα που έφταναν στην πλέον απομακρυσμένη ομάδα της οργανώσεως με γενικές οδηγίες, κατευθύνσεις, λεπτομερή σχέδια μάχης καθώς και θεωρητική και ιδεολογική καθοδήγηση.
Μην θεωρηθεί όμως ότι ο Διγενής διοικούσε από μακριά ή από κάποια γραφεία. Ζούσε κι αυτός όπως τα παλικάρια του σε κρησφύγετα, στο ύπαιθρο, κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες και δεν ήταν λίγες οι φορές που ενεπλάκη και κατηύθυνε μάχες στην πρώτη γραμμή ( Κυπερούντα, Σπήλια).
Ο Διγενής εσχεδίασε τον αγώνα και ακολούθως εδημιούργησεν, εξεπαίδευσε ενέπνευσε και καθοδήγησε αλλά κυρίως επαραδειγμάτισε αγωνιστές, μαχητές στο πεδίο της τιμής.
Μέσα από αυτό τον μηχανισμό ανεδύθησαν ήρωες όπως ο Κυριάκος Μάτσης που απέρριψε ενσυνειδήτως τις χιλιάδες λίρες και τα αξιώματα που του προσέφεραν οι Άγγλοι. Με το δικό του Μολών λαβέ «ΑΝ ΘΑ ΒΓΩ, ΘΑ ΒΓΩ ΠΥΡΟΒΟΛΩΝΤΑΣ» πέρασε στην Αιωνιότητα. Και ο Γρηγόρης Αυξεντίου που έδωσε εντολή στα μέλη της ομάδος του να παραδοθούν κι εκείνος εδήλωσε «Εγώ πρέπει να πεθάνω» και κατέκτησε την Αθανασία με την επική του μάχη.
Αντάμα και ο δεκαοχτάχρονος Ευαγόρας Παλληκαρίδης
«…επήρε μιαν ανηφοριά επήρε μονοπάτια
να βρει τα σκαλοπάτια που παν στην Λευτεριά».
Κι ενώ ακόμα τραγουδούσε
«την Ελλάδα αγαπώ αλλά κι εσένα»,
έβαλε το λαιμό του ενέχυρο για να ζούμε ‘μεις ελεύθεροι. Δεν αντέχω να μην αναρωτηθώ αν εμείς οι ευεργετηθέντες αγαπούμε ανάλογα αυτή την Ελλάδα. Ή μήπως στο βωμό της σκοπιμότητος τα παραγράφουμε όλα. Νόμιζα μέχρι τώρα ότι η παραγραφή γίνεται για εγκλήματα, για χρέη, για οφειλές. Τι υπαγορεύει το σβήσιμο των παρακαταθηκών του Διγενή και των παλικαριών του από κάποιους σύγχρονους αναθεωρητές της Ιστορίας; Δεν είναι ώρα για μεμψιμοιρίες αλλά δεν μπορώ να μην στηλιτεύσω τους υποκριτές που υποτίθεται θαυμάζουν τους ήρωες της Ε.Ο.Κ.Α. αλλά εξαιρούν στον Αρχηγό τους. Όλοι όμως ξέρουμε ότι ΔΙΓΕΝΗΣ ΘΑ ΠΕΙ Ε.Ο.Κ.Α. ΚΑΙ Ε.Ο.Κ.Α. ΔΙΓΕΝΗΣ.
Μέχρι στιγμής δεν ετόλμησε κανείς να αμφισβητήσει την ηγετική φυσιογνωμία του στην Οργάνωση του Αντάρτικου και την διεξαγωγή του ανορθόδοξου πολέμου. Ίσως πολλοί να αγνοούν ότι το σχετικό βιβλίο του απετέλεσε οδηγό για πολλούς εξεγερθέντες κατά των δυνάμεων που τους εδυνάστευαν, όπως στην Κούβα, την Αλγερία και άλλα κράτη που διεκδίκησαν την ελευθερία μέσω της ένοπλης πάλης.
Πολλοί που γνώρισαν την έννοια της μάχης μόνο από τα σαλόνια και την τηλεόραση κρίνουν τον Διγενή ως «καλό στρατιώτη αλλά χωρίς πολιτική κρίση».
Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ένα κείμενό του, γραμμένο τον Σεπτέμβριο του 1958, ενώ ήταν καταζητούμενος και οι πληροφορίες που ελάμβανε σχετικά με τις συνομιλίες για λύση ήταν αποσπασματικές και ενδεχομένως με απόκρυψη κάποιων στοιχείων.
«Μέχρι σήμερον αλλάξαμεν βασικώς αρκετά σχέδια με αποτέλεσμα να μη γνωρίζωμεν και εμείς τι ακριβώς θέλουμε, αλλά και να φαινώμεθα εις τα όμματα φίλων και εχθρών ως λαός μη σταθερός εις τας επιδιώξεις του. Δεν είναι τα διάφορα σχέδια που λείπουν και που μπορεί να εμφανίζει τις, δεκάδας τοιούτων. Εκείνο που λείπει είναι εκείνος, ο οποίος θα μπορέσει να υποστηρίξει ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟΝ και να επιμείνει μέχρι τέλους δια την αποδοχήν του υπό των αντιπάλων μας. Ελαστικότης μπορεί να υπάρξει ως προς τας λεπτομερείας του σχεδίου, ουχί όμως και ως προς τας βασικάς αρχάς του».
Πόσο επίκαιρη αλήθεια, είναι αυτή η Λακωνική διατύπωση του πολιτικού πλαισίου για συνομιλίες-λύση. Αρκεί να την αντιπαραβάλουμε με το γεγονός ότι εδώ και κάποιες δεκαετίες διεξάγεται ένα διάλογος κωφών, μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και των εκάστοτε ανδρεικέλων της Άγκυρας. Το τραγικό είναι ότι κανείς, μα κανείς, δεν είναι σε θέση ακόμη να μας πει με απλά λόγια ποιος είναι ο στόχος αυτών των συνομιλιών και υπ’ αυτήν την έννοια είναι ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΛΟΓΙΚΗ Η ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΙΛΙΩΝ ΠΡΙΝ ΑΡΧΙΣΟΥΝ ΝΕΕΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΚΑΠΟΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ.
Και πρέπει να απομονωθούν και να κλείσουν τα στόματα κάποιων που συντάσσονται αναφανδόν με τις Τουρκικές θέσεις και απαιτούν επανέναρξη συνομιλιών άνευ όρων εδώ και τώρα.
Όσον αφορά τώρα εμάς τους απλούς πολίτες, διάχυτη είναι η επιθυμία να επανατοποθετηθεί το πρόβλημα πάνω στην ορθολογική του βάση, που είναι η ανάγκη για Απελευθέρωση από την κατοχή, μετά την εισβολή. Ο νεόκοπος στόχος της «επανένωσης», πιστεύω ότι δεν έχει καμία προοπτική. Διότι δεν χωρίσαμε για κάποιο λόγο με τους Τουρκοκυπρίους αλλά παρενεβλήθη η κατοχική στρατιωτική δύναμη της Τουρκίας που, εφόσον παραμένει, το μόνο που μπορεί να εγγυηθεί είναι η τουρκοποίηση ολόκληρης της Κύπρου.
Και δυο λόγια για την περιβόητη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία (Δ.Δ.Ο.). Ποιος αλήθεια θα ήταν διατεθειμένος να θυσιαστεί, φωνάζοντας Δ.Δ.Ο. Όλοι εκείνοι που έπεσαν μαχόμενοι, αν έπρεπε να κραυγάζουν κάτι με αυτά τα γράμματα θα έλεγαν «Δεν Δίνω τα Όπλα».
Οι ήρωές μας καθαγιάστηκαν ή με την ουρανομήκη κραυγή «αέρα» ή τους χρωματισμούς του υπέροχου γράμματος «Έψιλον» του ελληνικού αλφάβητου.
Ε για την Ελλάδα, Ε.Ε. για την Ελευθερία, Ε.Ε.Ε. για Ένωση και άλλα τόσα Ε για Έρωτα, Ειρήνη, Ευημερία, Ελιά και Ευαγόρα.
Οι συμφωνίες Ζυρίχης, Λονδίνου που επεβλήθησαν στον Κυπριακό Λαό δε βρήκαν σύμφωνο τον Διγενή. Μία από τις ρυθμίσεις προέβλεπε εξορίαν του από την Κύπρο, όπως και μεγάλου αριθμού καταζητουμένων και καταδικασμένων αγωνιστών. Εδέχθη για τον εαυτόν του την απαράδεκτη αυτή πρόνοια αλλά διεκδίκησε κι επέτυχε την αμνηστία όλων των άλλων. Μέσα σε μία εξαιρετικά φορτισμένη ατμόσφαιρα συνήντησε τους τομεάρχες και άλλους μαχητές, τους περισσότερους για πρώτη φορά, λίγο πριν αναχωρήσει για την Αθήνα.
Με την τελευταία διαταγή του «Παύσατε πυρ», έδωσε οδηγίες για ομόνοια, ενότητα και αγάπη. Προέτρεπε δε όλους να παραμείνουν ενωμένοι πέριξ του Εθνάρχου τον οποίον εχαρακτήριζε σύμβολο ενότητος και ισχύος.
Στην Αθήνα, έγινε δεκτός ως ήρωας του Ελληνισμού. Ανεκλήθη στην ενεργό υπηρεσία με το βαθμό του Αντιστρατήγου, ο δε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών τον εστεφάνωσε κατά την άφιξή του στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Αξίζει να δει κανείς στα Απομνημονεύματά του, όπου ο ίδιος γράφει πως δέχεται την τιμή σαν εκπρόσωπος του υπέροχου Ελληνικού Κυπριακού Λαού.
Όπως ανεμένετο η δομή του νεοσύστατου κράτους, με τα υπερβολικά προνόμια των Τουρκοκυπρίων και την ύπουλη υπόσκαψη των Βρετανών, δεν άργησε να ραγεί και το 1964, μπροστά στον κίνδυνο να καταληφθεί η Κύπρος από την Τουρκία, εκλήθη και έφθασε κρυφά πάλι ο Διγενής για να την σώσει. Οργάνωσε την Εθνική Φρουρά, εγκαθίδρυσε στην πράξη το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα και κατέστησε την Κύπρο απόρθητη, ένα βήμα πριν την Ένωση. Ανεκλήθη στην ενεργό υπηρεσία μετά από δύο ολόκληρα χρόνια, εξαντλητικής εργασίας και του του ανεγνωρίσθη η ιδιότης του Ανώτατου Στρατιωτικού Διοικητή Αμύνης Κύπρου (Α.Σ.Δ.Α.Κ.)
Μετά τα γεγονότα της Κοφίνου για τα οποία είχε εκφράσει την πλήρη αντίθεσή του, εκλήθη για διαβουλεύσεις στην Αθήνα, απεστρατεύθη και ετέθη σε κατ’ οίκον περιορισμό. Παράλληλα απεσύρθη η Μεραρχία που θωράκιζε το Νησί και πλέον δεν εχρειάζετο κερκόπορτα˙ είχεν ανοίξει διάπλατα λεωφόρος για το επόμενο κτύπημα της Τουρκίας.
Αμέσως μετά την αποστρατεία του ο Διγενής διείδε τους κινδύνους που εγκυμονούσε η Δικτατορία κι άρχισε την οργάνωση αντιστασιακών ομάδων στον προσφιλή του χώρο των νέων και δη των φοιτητών.
Ανέφερα στην αρχή του λόγου μου, ότι με τον θάνατό του διελύθησαν τα σύννεφα των τριών προηγούμενων χρόνων και σύσσωμος ο λαός τον αποχαιρέτησε σαν Άξιο Τέκνο της Πατρίδος. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα ασχοληθεί με τα γεγονότα εκείνης της περιόδου.
Θα καταθέσω μόνο μία μαρτυρία από συνομιλία που είχα μαζί του λίγο πριν την απόδραση από το Χαλάνδρι για να πάει κρυφά στην Κύπρο. Όνειρο και διακαής πόθος του ήταν να βαδίσει το δρόμο της Ελευθερίας-Ενώσεως της Κύπρου μαζί με τον Μακάριο. Πάντα θυμόταν με νοσταλγία τα χρόνια της αρμονικής συνεργασίας τους που έκανε θρύλο την Ε.Ο.Κ.Α. και τον Αγώνα του Κυπριακού Λαού. Ένα από τα ερωτήματα για τον ιστορικό του μέλλοντος είναι ποιοι και γιατί τορπίλισαν την προοπτική αυτής της συνεργασίας.
Πριν από 12 χρόνια είχα την τιμή να πω τον επιμνημόσυνο λόγο δίπλα στον τάφο του Αρχηγού κι εκείνη την ημέρα έγιναν, με καθυστέρηση 28 ετών τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του εκεί, στο χώρο του κρησφύγετου και του τάφου του. Ήταν τόση η συγκίνηση που σαν να ζωντάνεψε ο θρυλικός Γέρος, ο πάντα Νέος Αρχηγός με το μπερέ, το πουλόβερ με το γυριστό γιακά και το πιστόλι του στη μέση που σήμανε προσκλητήριο και παρήλασαν μπροστά μου οι ήρωες του 55-59, οι κατάδικοι, οι αντάρτες, οι μαχητές του 63-64, οι εκατοντάδες των ανώνυμων ηρώων του 1974. Και όταν την τελετή έκλεισε ο Εθνικός μας Ύμνος, ήλθαν στο μυαλό μου οι στίχοι του Κώστα Μόντη:
«Κι η Ελλάδα, τελευταίος θάμνος στο γκρεμό,
να τον αρπάζει η Λευτεριά και να κρατιέται»
Ναι, η ιδέα Ελλάδα που μάλλον πρέπει να την θυμόμαστε όπου κι αν βρισκόμαστε. Στην Αθήνα, στη Λευκωσία, στην Αμερική, την Αυστραλία, σ’ όλο τον κόσμο.
Όλοι ξέρουμε πόσο πίστευε αλλά και πόσο ενέπνεε τη νεολαία ο Διγενής. Τολμώ να υποθέσω ότι αν μιλούσε σήμερα, θα απευθυνόταν πρώτα στους νέους φοιτητές και θα τους νουθετούσε να είναι καλοί μαθητές, για να εξελιχθούν σε άριστους μαχητές. Ένα γράμμα άλλαξε, αλλά η συνέχεια είναι προφανής. Μετά θα μιλούσε στους αυριανούς ηγέτες των Ενόπλων Δυνάμεων και θα τους έλεγε ότι αυτό που τους ξεχωρίζει δεν είναι το ένστολον, όπως παρεξηγημένα διαχέεται εσχάτως, αλλά το ότι έχουν την ιδιότητα του ενόλπου δια βίου, εν αντιθέσει με τους άλλους πολίτες, που γίνονται οπλίτες μόνο για λίγο διάστημα για να τους συνδράμουν στην προστασία της Πατρίδος.
Θα κληθούμε σε λίγο να αποθέσουμε τα στεφάνια της ευγνωμοσύνης μας. Εύχομαι του χρόνου να υπάρχει τουλάχιστον μία προτομή του Ήρωα όπου θα καταθέτουμε υπό το αετίσιου βλέμμα του.
40 ΧΡΟΝΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΑ ΧΩΡΙΣ ΕΣΕΝΑ, ΑΛΛΑ ΠΟΛΥ ΛΙΓΑ ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΧΑΣΤΕΙΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΣΟΥ Η ΜΝΗΜΗ ΑΡΧΗΓΕ ΔΙΓΕΝΗ

Στὸν Ἀπόστολο τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἀγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου

Στὸν Ἀπόστολο τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἀγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου

Στὸν ἀπόστολο τῆς ἑορτῆς (Ἑβρ. ζ΄28-η΄12)

α'. Σήμερα, 27 τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, ἡ Ἐκκλησία ἑορτάζει καὶ τιμᾶ τὴν ἱερὴ μνήμη ἑνὸς ἀπὸ τοὺς πιὸ μεγάλους Πατέρες καὶ οἰκουμενικοὺς διδασκάλους, τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου.

Στὶς 27 Ἰανουαρίου τοῦ 438, τριανταένα χρόνια ὕστερ’ ἀπὸ τὸ θάνατό του, ἔφεραν μὲ τιμὴ στὴν Κωνσταντινούπολη ἀπὸ τὰ Κόμανα τοῦ Πόντου τὰ ἱερὰ ὀστᾶ του. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, στὴν Ἀντιόχεια πρεσβύτερος καὶ στὴν Κωνσταντινούπολη ἐπίσκοπος, ὑπῆρξε ἀπαράμιλλος καὶ ὡς ἱερέας καὶ ὡς διδάσκαλος. Εἶναι μέχρι σήμερα ἕνας ἀπὸ τοὺς σπουδαιότερους ρήτορες, ὄχι μόνο τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ τοῦ κόσμου. Λίγα χρόνια ὕστερ’ ἀπὸ τὸ θάνατό του, τοῦ δόθηκε ὁ μοναδικὸς τίτλος τοῦ Χρυσοστόμου, καὶ εἶναι μέχρι σήμερα ὁ διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλον ὁμιλεῖ στὶς ψυχὲς τῶν Χριστιανῶν. Σὰν τὸν Ἰωάννη τὸν πρόδρομο, ὁ Χρυσόστομος ὑπῆρξε ἀτρόμητος καὶ ἀλύγιστος στοὺς ἀγῶνες του γιὰ τὴν ἀλήθεια καὶ γιὰ τὰ δίκαια τῆς Ἐκκλησίας. Διώχθηκε ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς του, καθαιρέθηκε καὶ πέθανε στὴν ἐξορία, ἄρρωστος μιὰ νύχτα στὶς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ 407, ξαπλωμένος κατάχαμα ἀπάνω στὶς κρύες πλάκες μιᾶς μικρῆς Ἐκκλησίας. Συνήθιζε πάντα στὴ ζωή του νὰ λέη· «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν», κι ἦταν αὐτὰ τὰ τελευταῖα του λόγια, ὅταν ἔκλεισε γιὰ πάντα τὰ μάτια του καὶ τὸ χρυσό του στόμα, τὸ στόμα ποὺ δὲν ἔπαψε νὰ μᾶς διδάσκει μὲ τὰ πολύτιμα σοφὰ του συγγράμματα, καθὼς ἔτσι τὸ λέει τὸ ἰαμβικὸ δίστιχο στὸ συναξάριο τοῦ ἁγίου·

«Μύσας ὁ Χρυσοῦς Ἰωάννης τὸ στόμα,
ἀφῆκεν ἡμῖν ἄλλο τὰς βίβλους στόμα».


β'. Πολλοὺς ἀπὸ τοὺς ἁγίους μάρτυρες ἐγκωμίασε στὶς ὁμιλίες του, καὶ στάθηκε ἀπόλυτα συνεπὴς στὰ λόγια του. Σὲ μία ὁμιλία λέει· «Ὅποιος θέλει νὰ ἐπαινῆ τοὺς μάρτυρες πρέπει νὰ μιμῆται τοὺς μάρτυρες» (1)· κι αὐτὸς ὁ ἐγκωμιαστὴς τῶν μαρτύρων τῆς πίστεως μιμήθηκε ὥς τὸ τέλος τοὺς ἁγίους μάρτυρες καὶ ἔκλεισε τὰ μάτια του, ὅταν ὁ πυρετὸς ἔκαιγε τὸ αἷμα του κι οἱ κρύες πλάκες πάγωναν τὸ ἀδύνατο σῶμα του σ’ ἐκεῖνο τὸ ἐρημοκκλήσι τοῦ Πόντου.
Ἦταν σὰν καὶ νὰ ἔκανε ἐκεῖ ὁ ἱεράρχης τὴν τελευταία του θεία Λειτουργία, προσφέροντας στὸ Θεό, ἀντὶ γιὰ ἄλλα δῶρα, τὸν ἑαυτό του, καὶ καθὼς στὸ λόγο του στοὺς ἁγίους Μακκαβαίους λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος· «ἐποίησε τὴν τελευτὴν τελευταῖον μυστήριον» (2), τὸ τέλος τοῦ βίου του ἦταν ἡ τελευταία του Λειτουργία.


γ'. Σήμερα, στὴ μνήμη τοῦ μεγάλου Ἱεράρχη διαβάζεται στὴ θεία Λειτουργία ὁ Ἀπόστολος ποὺ ἀκούσαμε· κι ἐμεῖς, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχὴ ποὺ ἀκολουθοῦμε φέτος, θὰ πρέπει τώρα νὰ προχωρήσουμε στὴν ἐξήγηση τῆς περικοπῆς. Μὰ εἶναι δίκαιο καὶ πρέπει, ἀντὶ γιά μᾶς, νὰ ὁμιλήση σήμερα ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ ἄφθαστος κι ἀσύγκριτος διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ ἐμεῖς, ἂν μποροῦμε στὸ λόγο νὰ ποῦμε πέντε πράγματα, τὰ μάθαμε ἀπὸ κεῖνον. Θὰ ἐπαναλάβωμε λοιπὸν τὴν ἀποστολικὴ περικοπή, σὲ μία μετάφραση, ὅπως πάντα κάνομε, στὴ δική μας γλώσσα, κι ὑστέρα, πάλι μεταφρασμένα στὴ γλώσσα μας, θὰ ἀκούσωμε τὰ λόγια τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου ἀπὸ μία πρακτικὴ ὁμιλία του ἀπάνω στὴ σημερινὴ ἀποστολικὴ περικοπή. Γιατί θὰ πρέπει νὰ ποῦμε καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ ἅγιος Πατέρας, τοῦ ὁποίου σήμερα ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ τὴ μνήμη, εἶναι πρὶν ἀπ’ ὅλα, ὡς διδάσκαλος, ὁ ἐξηγητής, ποὺ ἐξήγησε καὶ ἀνέπτυξε σὲ πρακτικὲς ὁμιλίες ὅλη σχεδὸν τὴ θεία Γραφή. Ἡ σημερινὴ ἀποστολικὴ περικοπὴ εἶναι ἕνα μικρὸ κομμάτι ἀπὸ τὴν πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολή, ποὺ ὁμιλεῖ γιὰ τὸν μέγα καὶ αἰώνιο Ἀρχιερέα Ἰησοῦ Χριστὸ· τὰ πρῶτα λόγια τῆς περικοπῆς ταιριάζουν κι ἔχουν ἐφαρμογὴ στὸ πρόσωπο καὶ τὸ ἔργο τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Χρυσοστόμου.


δ'. Νὰ τώρα τί μᾶς εἶπε ὁ Ἀπόστολος σήμερα. «Τέτοιος ἀρχιερέας μᾶς ἔπρεπε· ἅγιος, ἄκακος, ἀμόλυντος, χωρισμένος ἀπὸ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ ὑψωμένος τώρα ἐπάνω ἀπὸ τοὺς οὐρανούς, ποὺ δὲν ἔχει ἀνάγκη, ὅπως οἱ ἀρχιερεῖς τοῦ νόμου, νὰ προσφέρη θυσίες κάθε μέρα, πρῶτα γιὰ τὶς δικές του ἁμαρτίες κι ὕστερα γιὰ τὶς ἁμαρτίες τοῦ λαοῦ: αὐτὸ τὸ ἔκαμε μιὰ γιὰ πάντα, ὅταν πρόσφερε τὸν ἑαυτό του. Ὁ νόμος βάζει ἀρχιερεῖς ἀνθρώπους, ποὺ ἔχουν ἀδυναμίες· τὰ λόγια ὅμως τοῦ ὅρκου, ποὺ δόθηκε ὕστερα ἀπὸ τὸ νόμο, βάζουν ἀρχιερέα αἰώνιο καὶ τέλειο τὸν Υἱὸ τοῦ Θεοῦ. Βασικό, σ’ αὐτὰ ποὺ λέμε, εἶναι ὅτι ἔχομε ἕναν τέτοιο ἀρχιερέα, ποὺ κάθησε στὰ δεξιὰ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης στοὺς οὐρανούς, καὶ τώρα λειτουργεῖ στὰ ἅγια τῶν ἁγίων καὶ στὴν ἀληθινὴ σκηνή, ποὺ τὴν ἔφτιαξε ὁ Κύριος καὶ ὄχι ἄνθρωπος» (3).


ε'. Νὰ τώρα στὴ συνέχεια ἕνα μέρος ἀπὸ τὴν πρακτικὴ καὶ ἠθικὴ ὁμιλία τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου, μεταφρασμένο, καθὼς εἴπαμε, στὸ σύγχρονο ἑλληνικὸ γλωσσικὸ ἰδίωμα.

1. «Ἐπειδὴ λοιπὸν τέτοιον ἔχομε Ἀρχιερέα, καθὼς μᾶς τὸν περιγράφει ὁ ἅγιος Ἀπόστολος, γι’ αὐτὸ ἂς τὸν μιμηθοῦμε κι ἂς βαδίσουμε στὰ χνάρια του. Δὲν ὑπάρχει κι ἑπομένως ἂς μὴν ἐλπίζουμε σὲ ἄλλη θυσία γιὰ τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Μιὰ θυσία προσφέρθηκε ἀπὸ τὸν Μέγα Ἀρχιερέα, στὴν ὁποία πρόσφερε τὸν ἑαυτὸ του· μία θυσία μᾶς καθάρισε καὶ μᾶς ἀποκατάστησε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Μετὰ ἀπὸ αὐτὴ τὴ θυσία, ἂν δὲν τὴν ἐκτιμήσουμε, δὲν μᾶς μένει παρὰ τιμωρία καὶ καταδίκη. Γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ὁ ἅγιος Ἀπόστολος διαρκῶς ὁμιλεῖ γιὰ ἕναν Ἀρχιερέα καὶ γιὰ μία θυσία, γιὰ νὰ μὴ θαρῆ κανεὶς πὼς εἶναι πολλὲς θυσίες κι ἔτσι νὰ ἁμαρτάνη χωρὶς φόβο. Ὅσοι λοιπὸν καταξιωθήκαμε νὰ λάβωμε τὸ ἅγιο Βάπτισμα καὶ τὴ σφραγίδα τῆς δωρεᾶς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅσοι ἔχομε τὴν ἀπόλαυση τῶν ἀγαθῶν τῆς θυσίας τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅσοι μετέχομε τῆς ἀθάνατης τράπεζας καὶ κοινωνοῦμε τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα τοῦ Κυρίου, ἂς φυλᾶμε γιὰ πάντα τὴν εὐγένεια καὶ τὴν τιμή, μὲ τὴν ὁποία μᾶς τίμησε ὁ Θεός.


2. Κι ἂς μὴν ἁμαρτάνη κανεὶς μὲ τὴν πρόφαση καὶ τὴν ἀπατηλὴ ἐλπίδα πὼς ἔχει νὰ μετανοήση, πὼς πρὶν νὰ ἀποθάνη θὰ τρέξη νὰ ἐξομολογηθῆ καὶ νὰ ζητήση τὴ συγχώρεση τοῦ Θεοῦ, γιατί πολλὲς φορὲς δὲν τὸ ἐπιτυγχάνουν αὐτὸ οἱ ἄνθρωποι. Παρακαλῶ νὰ πιστέψετε σ’ αὐτὸ ποὺ θὰ σᾶς πῶ καὶ νὰ μὴ νομίστε πὼς τὸ λέω, γιὰ νὰ σᾶς φοβίσω. Ξέρω πολλοὺς ποὺ τὸ ἔπαθαν αὐτὸ· ἁμάρταναν μὲ τὴν ἀπαντοχὴ καὶ τὴν ἐλπίδα πὼς θὰ μετανοήσουν κι ἦρθε ἡ μέρα νὰ πεθάνουν κι ἔφυγαν ἀμετανόητοι. Γιατί ὁ Θεὸς γι’ αὐτὸ ἔδωκε τὴ μετάνοια, γιὰ νὰ συγχώρηση τὶς ἁμαρτίες κι ὄχι γιὰ νὰ τὶς αὔξηση. Ἂν ὅμως κανεὶς τὴν εὐεργεσία τοῦ Θεοῦ τὴν χρησιμοποιεῖ σὰν εὐκαιρία γιὰ νὰ ἁμαρτάνη περισσότερο, τότε λοιπὸν ἡ μετάνοια γίνεται αἰτία γιὰ νὰ εἶναι κανεὶς ἀμελὴς καὶ ὀκνηρός.


3. Σᾶς παρακαλῶ προσέχετε. Κανένας ἂς μὴν εἶναι σὰν μισθωτός, κανένας ἂς μὴν εἶναι ἀφιλότιμος, κανένας ἂς μὴν κάνη τὸ καλὸ καὶ τὸ θαρεῖ βαρὺ καὶ κουραστικό, ἀλλ’ ἂς ἐργαστοῦμε τὴν ἀρετὴ μὲ προθυμία καὶ μὲ χαρά. Ἤ μήπως κι ἂν δὲν ὑπῆρχε μισθός, δὲν θὰ ’πρεπε λοιπὸν νὰ ὑπάρχη καλὸ καὶ ἀρετὴ στὸν κόσμο; Ἀλλ’ ὅμως, ἔστω καὶ μὲ μισθὸ καὶ μὲ πληρωμή, ἂς γίνωμε καλοὶ καὶ ἐνάρετοι. Γιατί πῶς αὐτὸ δὲν εἶναι ντροπὴ καὶ καταδίκη; Ἂν δὲν μὲ πλήρωσης, λέει, δὲν γίνομαι καλὸς ἄνθρωπος, φεύγω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία.

Λοιπὸν τολμῶ νὰ πῶ κάτι· ποτὲ δὲν θὰ εἶσαι καλὸς ἄνθρωπος, κι ὅταν ἀκόμα εἶσαι τάχα ἐνάρετος, ὅταν τὸ κάνης αὐτό, ἐπειδὴ θὰ λάβης μισθό. Γιατί ποτὲ δὲν θὰ ἐκτίμησης τὴν ἀρετή, ἂν δὲν τὴν ἀγαπᾶς. Ὁ Θεὸς ὅμως, γιὰ τὴν πολλὴ ἀδυναμία μας, θέλησε ὥστε ἡ ἀρετὴ νὰ γίνη ἐπιτέλους καὶ μισθὸς καὶ πληρωμή. Ἐμεῖς ὅμως οὔτε καὶ ἔτσι εἴμαστε ἐνάρετοι.


4. Ἂς ἐξετάσουμε τώρα τί εἶναι βαρὺ καὶ κουραστικὸ ἀπὸ αὐτὰ ποὺ μᾶς λέει ὁ Θεός. Νὰ ἔχης, λέει, τὴ γυναίκα σου καὶ νὰ σωφρονῆς, νὰ τὴ σέβεσαι καὶ νὰ τὴν τιμᾶς. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι βαρύ; Κι ὅμως πολλοὶ δὲν ἔχουν γυναίκα καὶ εἶναι σώφρονες καὶ ἐγκρατεῖς· κι ὄχι μόνο χριστιανοί, ἀλλὰ καὶ εἰδωλολάτρες. Σ’ ἐκεῖνο λοιπὸν ποὺ ὁ εἰδωλολάτρης εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ κενοδοξία, ἐσὺ δὲν κάνεις τὸ ἴδιο οὔτε γιὰ τὸ φόβο τοῦ Θεοῦ.

-Νὰ δίνης, λέει, στοὺς φτωχοὺς ἀπὸ τὰ ἀγαθά σου. Κι αὐτὸ λοιπὸν εἶναι βαρύ; Ἀλλὰ κι ἐδῶ μᾶς κατηγοροῦν οἱ ἐχθροί τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ δίνουν ὁλόκληρες περιουσίες ἀπὸ κενοδοξία καὶ γιὰ νὰ ἱκανοποιήσουν τὸν προσωπικό τους ἐγωισμό.

-Ἄλλη ἐντολὴ λέει· νὰ μὴν αἰσχρολογῆς, γιατί μέσα στὴν αἰσχρολογία εἶναι βέβαια καὶ ἡ βλασφημία. Εἶναι τάχα καὶ τοῦτο δύσκολο; Κι ἂν δὲν δινότανε ἐντολή, πάλι θὰ 'πρεπε νὰ τὸ ἀποφεύγωμε σὰν τίμιοι ἄνθρωποι. Ὅτι δὲ τὸ ἀντίθετο εἶναι δύσκολο, δηλαδὴ ἡ αἰσχρολογία καὶ ἡ βλασφημία, τὸ βλέπομε στὸ γεγονὸς ὅτι ὁ καθένας ντρέπεται καὶ κοκκινίζει, ὅταν τοῦ ξεφύγη κάποιος αἰσχρὸς καὶ βλάσφημος λόγος, ἐκτὸς κι ἂν εἶναι μεθυσμένος.


5. Νὰ μὴν πίνης καὶ νὰ μὴ μεθᾶς, λέει ἄλλη ἐντολή, καὶ πολὺ σωστὰ τὸ λέει. Γιατί ἀπὸ μόνη της ἡ μέθη εἶναι κόλαση καὶ τιμωρία τοῦ ἀνθρώπου. Δὲν εἶπε νὰ στερῆς καὶ νὰ βασανίζης τὸ σῶμα, ἀλλὰ νὰ μὴ μεθᾶς. Δηλαδὴ νὰ μὴν ἐξευτελίζης καὶ ντροπιάζης τόσο τὸν ἑαυτό σου, ποὺ νὰ τοῦ ἀφαιρῆς κάθε ψυχικὸ καὶ λογικὸ γνώρισμα τοῦ ἀνθρώπου. Ἀλλὰ μήπως δὲν πρέπει νὰ προνοοῦμε καὶ νὰ ἐνδιαφερώμαστε γιὰ τὸ σῶμα; Μὴ γένοιτο! Δὲν λέω αὐτό, ἀλλὰ νὰ μὴν προνοῆς γιὰ τὶς ἁμαρτωλὲς ἐπιθυμίες του καὶ νὰ μὴν τὸ ἀνάβης. Ὅπως ἀκριβῶς τὸ λέει ὁ ἅγιος Παῦλος· «τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίας» (4).

Ἄλλη ἐντολὴ λέει· νὰ μὴν ἁρπάζης, νὰ μὴν κλέβεις, νὰ μὴν εἶσαι πλεονέκτης: νὰ μὴν ὁρκίζεσαι ψέματα στὰ δικαστήρια καὶ νὰ μὴν παραβαίνης τοὺς ὅρκους καὶ τὶς ὑποσχέσεις σου. Ποιὸν κόπο καὶ ποιὸν ἱδρώτα χρειάζονται αὐτά;

-Ἄλλη ἐντολὴ λέει- νὰ μὴν κατηγορῆς καὶ νὰ μὴ συκοφαντῆς. Ποιὸν κόπο ἔχει καὶ τοῦτο; Τὸ ἀντίθετο μάλιστα εἶναι κουραστικό. Γιατί μόλις κατηγορήσης κάποιον, ἀμέσως σὲ πιάνει ἀνησυχία καὶ ὑπόνοια· μήπως ὅ,τι εἶπες τὸ μάθη καὶ τὸ ἀκούση ἐκεῖνος ποὺ τὸν κατηγόρησες, ἐκεῖνος ποὺ συκοφάντησες.


6. Τίποτα λοιπὸν δύσκολο καὶ βαρὺ δὲν μᾶς ἐντέλλεται ὁ Θεός, ἂν βέβαια θέλωμε· ἀλλιῶς καὶ δὲν θέλομε, τότε καὶ τὰ εὐκολώτερα μᾶς φαίνονται βαριὰ καὶ κουραστικά... γιατί ἀπὸ τὴ θέληση τοῦ ἀνθρώπου κι ἀπὸ τὴ θεία χάρη ἐξαρτῶνται τὰ πάντα. Ἂς θελήσουμε λοιπὸν τὰ καλὰ σὲ τοῦτο τὸ βίο, γιὰ νὰ ἐπιτύχωμε καὶ τὰ αἰώνια ἀγαθά, μὲ τὴ χάρη καὶ τὴ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ» (5).



Ἀγαπητητοί μου ἀδελφοί,

στ. Σήμερα, ποὺ ἡ Ἐκκλησία ἑορτάζει καὶ τιμᾶ τὴ μνήμη τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Χρυσοστόμου καὶ διαβάζεται στὴ θεία Λειτουργία ὁ Ἀπόστολος ποὺ ἀκούσαμε, ἔκρινα πὼς ἦταν καλὸ νὰ ἀκούσωμε τὸ μεγάλο ἱεράρχη καὶ τὸν οἰκουμενικὸ διδάσκαλο νὰ μᾶς διδάσκη μὲ μία ὁμιλία του στὸ σημερινὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα. Εἴπαμε στὴν ἀρχὴ πὼς ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος εἶναι ὁ διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ πάντα καὶ σήμερα ὁμιλεῖ στὶς γενεὲς τῶν πιστῶν περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλο διδάσκαλο· εἶναι πάντα σύγχρονος καὶ ἐπίκαιρος σὲ κάθε ἐποχή, ἐπειδὴ βέβαια καὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ κακίες τους εἶναι πάντα οἱ ἴδιες. Ἐμεῖς ἂς δοξάσουμε τὸ Θεό, ποὺ πάντα δίνει στὴν Ἐκκλησία ποιμένες καὶ διδασκάλους, γιὰ νὰ μᾶς διδάσκουν καὶ νὰ μᾶς ὁδηγοῦν μὲ τὰ σοφὰ τους λόγια καὶ μὲ τὸν ἅγιο βίο τους. Καὶ γι’ αὐτὴ τὴν πολύτιμη δωρεὰ μαζὶ μὲ ὅλες τὶς ἄλλες, ἀνήκει στὸ Θεὸ κάθε δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνηση στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ἀθήνα 19 Ἰαν. 1980

†Ο Σερβίων καὶ Κοζάνης Διονύσιος

* Ἐλέχθη στὸν [Μητροπολιτικὸν] ἱ. Ν. ἁγίου Νικολάου [Κοζάνης] στὶς 27 Ἰανουαρίου 1980.




Ὑποσημειώσεις

1. MPG 50,675.
2. MPG 35,929.
3. Ἑβρ. 7,26 - 8,3.
4. Ρωμ. 13,14.
5. MPG 63,107-110.





 

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος

Σήμερα, 27 τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, ἑορτάζομε τὴν ἱερὴ μνήμη τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Χρυσοστόμου. Πρέπει νὰ ξερωμε ὅτι ὁ Ἅγιος κοιμήθηκε στὶς 14 Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ γιὰ τὴ μεγάλη ἑορτὴ τῆς ὑψώσεως τοῦ τιμίου Σταυροῦ, ἡ μνήμη του μετατίθεται στὶς 13 Νοεμβρίου. Ἡ σημερινὴ δεύτερη ἑορτὴ τῆς μνήμης τοῦ ἁγίου Ἱεράρχη γίνεται σὲ ἀνάμνηση τῆς ἀνακομιδῆς τῶν λειψάνων του στὴν Κωνσταντινούπολη ἀπὸ τὸν τόπο τῆς ἐξορίας, ὅπου ἀπέθανε. Αὐτὴ ἡ ἀνακομιδὴ ἔγινε τριάντα χρόνια μετὰ τὸ θάνατό του, ἀπὸ τὸ διάκονο καὶ διάδοχο τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου, ἀρχιεπίσκοπο Πρόκλο στὰ 438 ἔτη μετὰ τὸ Χριστό, ὅταν αὐτοκράτορας ἦταν Θεοδόσιος ὁ Μικρός.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος εἶναι ἀπὸ τοὺς μεγάλους Ἱεράρχες καὶ οἰκουμενικοὺς Διδασκάλους τῆς Ἐκκλησίας. Γεννήθηκε στὴν Ἀντιόχεια τὸ 344 μετὰ τὸ Χριστό. Ὁ πατέρας του, ἀνώτατος ἀξιωματικός τοῦ στρατοῦ, ὠνομαζότανε Σεκοῦνδος καὶ ἡ μητέρα του Ἀνθοῦσα. Ὠρφάνεψε ἀπὸ πατέρα πολὺ μικρός, καὶ ἡ μητέρα του, σὲ ἡλικία 23 ἐτῶν, δὲν ἔκαμε δεύτερο γάμο, ἀλλὰ ἔμεινε χήρα, γιὰ νὰ ἀφοσιωθῆ στὴν ἀνατροφὴ τοῦ παιδιοῦ της. Ἡ Ἀνθοῦσα ἦταν μία ἀληθινὴ χριστιανὴ μητέρα, ποὺ ἔμεινε τὸ ὄνομά της στὴν Ἐκκλησία. Ὁ περίφημος στὴν ἐποχὴ του ρήτορας Λιβάνιος, διδάσκαλος τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου, εἶπε μία μέρα γιὰ τὴν Ἀνθοῦσα· «Βαβαί, οἷαι παρὰ τοῖς χριστιανοῖς γυναῖκες εἰσιν!». Τί θαυμάσιες, ποὺ εἶναι οἱ γυναῖκες τῶν χριστιανῶν!

Στὰ 370, δηλαδὴ σὲ ἡλικία 26 ἐτῶν, ὁ ἅγιος Ἰωάννης βαπτίσθηκε, στὰ 381 χειροτονήθηκε διάκονος, καὶ στὰ 386 πρεσβύτερος. Εἶχε τέτοια ἐπίδοση στὶς σπουδές του, ὥστε ὁ διδάσκαλός του Λιβάνιος, ὅταν τὸν ρώτησαν ποιὸν θὰ ἄφηνε διάδοχό του, εἶπε· «Τὸν Ἰωάννην, εἰ μὴ τοῦτον χριστιανοὶ ἐσύλησαν»· τὸν Ἰωάννη, ἂν δὲν τὸν εἶχαν κλέψει οἱ χριστιανοί. Στὴν ἀρχὴ ὁ ἅγιος Ἰωάννης, γιὰ νὰ μὴν ἀφήση τὴ χήρα μητέρα του, ἐργάσθηκε ὡς συνήγορος στὰ δικαστήρια, κι ὅταν ἐκείνη πέθανε, ἔγινε μοναχὸς κι ἔφυγε στὴν ἔρημο, ὅπου ἔζησε ἀσκητικὰ τέσσερα χρόνια. Ὅταν χειροτονήθηκε πρεσβύτερος, ἔμεινε στὴν Ἀντιόχεια ἕνδεκα χρόνια, κοντὰ στὸν ἐπίσκοπο Φλαβιανό, ποὺ τὸν ὑπηρέτησε πιστὰ καὶ τοῦ συμπαραστάθηκε μὲ ἀφοσίωση. Εὐνοημένος ἀπὸ τὸ Θεὸ ἦταν ὁ γέροντας Φλαβιανός, ἔχοντας κοντὰ του τὸν πρεσβύτερο Ἰωάννη.

Ἡ φήμη τοῦ ἁγίου Ἰωάννη εἶχε ξεπεράσει τὰ ὅρια τῆς Ἀντιόχειας κι εἶχε διαδοθῆ παντοῦ. Γιατί ἦταν προικισμένος ἀπὸ τὸ Θεὸ μὲ ἐξαίρετα χαρίσματα, τὰ ὁποῖα καλλιέργησε καὶ αὔξησε μὲ λαμπρὲς σπουδές. Τὸ μεγάλο χάρισμα τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου καὶ τὸ κύριο γνώρισμά του ἦταν ἡ εὐγλωττία του. Ἡ χάρη καὶ ἡ δύναμη τῶν λόγων του εἶναι πραγματικὰ δῶρο οὐράνιο, καθὼς τὸ λέγει καὶ ὁ ἱερὸς ὕμνος· «Ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐδέξω τὴν θείαν χάριν». Στὴν Ἀντιόχεια, ὡς συνήγορος πρῶτα καὶ ὡς διάκονος ὕστερα καὶ πρεσβύτερος, ἔγινε γνωστὸς σὲ ὅλους γιὰ τὴ ρητορική του δεινότητα. Περίφημοι εἶναι οἱ εἰκοσιένας λόγοι του «Εἰς ἀνδριάντας», ποὺ εἶπε τότε, σὲ μία πολὺ κρίσιμη πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ στιγμή, στὴν ὁποία βρέθηκε ἡ πόλη τῆς Ἀντιόχειας.

Τὸ 398, ὅταν χήρεψε ὁ πατριαρχικὸς θρόνος, κρυφὰ τὸν πῆραν ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια, γιὰ νὰ μὴν τὸ μάθη ὁ λαός, καὶ τὸν πῆγαν στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου ἐξελέγη καὶ χειροτονήθηκε Ἀρχιεπίσκοπος. Ἐκεῖ ἔμεινε ἕξη χρόνια κι ἐργάσθηκε μὲ ὅλες του τὶς δυνάμεις, διδάσκοντας τὸ λαὸ καὶ ποιμαίνοντας τὴν Ἐκκλησία. Ἀλλὰ ὁ ἅγιος Ἰωάννης δὲν ἦταν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ συμβιβάζονται μὲ τὸ κακό, κι εἶχε νὰ παλέψη τότε μὲ πολλὰ κακά, ἐκκλησιαστικὰ καὶ πολιτικά. Δυστυχῶς ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τῆς Ἐκκλησίας δὲν εἶναι πάντα ἐκεῖνοι ποὺ πρέπει νὰ εἶναι· καὶ οἱ ἄνθρωποι πάλι τῆς Πολιτείας, μὲ διάφορες προφάσεις ἐπεμβαίνουν στὰ ἐκκλησιαστικά, καὶ τότε ἡ Ἐκκλησία καὶ οἱ καλοὶ ποιμένες πληρώνουν ξένες ἁμαρτίες. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τὸ 404 καθαιρέθηκε κι ἐξωρίστηκε στὴν Ἀρμενία, ὅπου καὶ πέθανε τὸ 407.

Ἀλλὰ γιὰ τὴν Ἐκκλησία καὶ τοὺς Ἁγίους τοῦ Θεοῦ δὲν ἔχουν καμμιὰ σημασία οἱ χρονολογίες. Ἡ Ἐκκλησία ζῆ στὸν αἰώνα καὶ οἱ Ἅγιοι εἶναι πάντα μαζί μας. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης, λίγα χρόνια μετὰ τὸ θάνατό του, ὠνομάσθηκε Χρυσόστομος. Ἑρμήνεψε σχεδὸν ὅλη τὴ θεία Γραφή, καὶ τὰ ἔργα ποὺ ἀφῆκε στὴν Ἐκκλησία εἶναι ἀπὸ τοὺς μεγαλύτερους πνευματικοὺς θησαυροὺς τοῦ κόσμου. Εἶναι ὁ μεγάλος Ἱεράρχης, ὁ οἰκουμενικὸς Διδάσκαλος καὶ ὁ Μάρτυρας τῆς Ἐκκλησίας. Ἔδωκε ὅλο τὸν ἑαυτό του στὴν Ἐκκλησία καὶ συγκρούσθηκε μὲ τὸ κακό, ὅπου κι ἂν τὸ βρῆκε μπροστά του. Καθαιρεμένος κι ἐξόριστος, ἄρρωστος καὶ σωματικὰ ἐξαντλημένος, πέθανε, μᾶλλον δὲ κοιμήθηκε σ’ ἕνα χωριὸ τῆς Ἀρμενίας, μὲ τὰ τελευταῖα αὐτὰ λόγια στὸ στόμα του· «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». Ἀμήν.

ΤΙ ΛΕΝΕ ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΜΑΣ

"Τα φυσικά κακά στέλνονται από τον Θεό, για να μας απαλλάξουν από τα αληθινά κακά, δηλαδή την αμαρτία"

λέει ο μέγας Βασίλειος.

"Τοιαύται του Θεού αι οικονομίαι, δι' ών βλαπτόμεθα, δια τούτων ωφελούμεθα"

προσθέτει ο ιερός Χρυσόστομος.

"Τοις αγαπώσι τον Θεόν πάντα συνεργεί εις αγαθόν"

 βεβαιώνει ο Απόστολος Παύλος.

πηγή

ΙΗΣΟΥ ΜΟΥ...

Ιησού μου, Ιησού μου δώσε να σε γνωρίσω, να σε αγαπήσω, με την καρδιά μου όμως! ...

Η ζωή κοντά στο Χριστό είναι ωραία. Πότε θα το νοιώσω βαθειά;

Κύριέ μου, σήμερα ήθελα να Σου πω πως θέλω να ανήκω σε Σένα. Σου το ΄πα κι άλλες φορές.

Το ξέχασα όμως αρκετές φορές από τότε. Σήμερα με βοηθείς να Σου το ξαναζητήσω.  

Σ΄ ευχαριστώ και Σε παρακαλώ, αυτό το δώρο χάρισέ το στο παιδί Σου. Βοήθησέ με, μέχρι το βράδυ αυτό να σκέπτομαι. Κύριε, Σύ ξέρεις τις πληγές μου. Ξέρεις όμως και την προσπάθειά μου. Το όνομά Σου στα χείλη μου το έχω συχνά. Και η επίκληση αυτή κάνει θαύματα. Γλυκύτατε Ιησού, βοήθησέ με να Σου κουβεντιάζω πιο συχνά. Όταν μου έρχεται το κύμα του κακού τότε να Σου κουβεντιάζω πιο πολύ για να περνά η μπόρα. Κι αν τα κύματα με βρέξουν, και με βρέχουν συχνά, Σύ μην αφήσεις τη βάρκα μου να τσακιστεί.

Σοί μόνω αμαρτάνω καί Σοί μόνω προσπίπτω.

Ιησού μου, σε ικετεύω: έλα και κάνε ένα περίπατο μέσα στην ταραγμένη θάλσσα της καρδιάς μου.
Πές και πάλι ένα "πεφίμωσο". Αμήν.

Κύριε, εν θλίψει εμνήσθημέν Σου...

Η βροχή γονιμοποιεί τα σπέρματα των καρπών στη γη και το δάκρυ τα σπέρματα των αρετών σην ψυχή.
Κύριε, δός μου το χάρισμα των δακρύων, γιατί Σύ μόνος ξέρεις πόση λάσπη κρύβω μέσα μου. Ναί, ακούω τη φωνή Σου να λέει: "Λούσου στα δάκρυά σου για να καθαρισθείς".

Κύριε, πάρε την ελευθερία μου και οδήγησέ την όπου θέλεις.
Πάρε την μνήμη μου και σβήσε και χάραξε ό,τι θέλεις.
Πάρε τη βούλησή μου και εκπαίδευσέ την στις άγιες εντολές Σου.
Πάρε το πνεύμα και χαρίτωσέ το με το λόγο Σου.

Μίλησε Σύ, Κύριε, στη ζωή μου, την αδύνατη, την αμαρτωλή! ...
Δείξον μοι, Κύριε.

Η καρδιά μου σφίγγεται τόσο δυνατά.
Τα μάτια μου γίνονται τόσο θαμπά.
Ο αναστεναγμός μου πιο βαθύς.
Κύριε, στις δύσκολες αυτές στιγμές μη μ΄ αφήνεις. Παρουσιάσου.
Μίλησέ μου μυστικά, όπως Σύ γνωρίζεις.
Σε θέλω, Ιησού μου, πολύ κοντά μου.
Κύριε, πρόφθασε Σύ τα σφάλματά μου...
Το έλεος Σου ας με καταδιώξει.

Ιησού! λένε τα χείλη -μου- και τα μάτια γεμίζουν δάκρυα, η καρδιά ηδύνεται, η ψυχή κατανύσσεται.
Μόνο το όνομα Ι η σ ο ύ ς απόψε μου γλύκανε την βραδιά. Τα χείλη χόρτασαν που τo είπαν τόσες φορές. Τα αυτιά ξεκουράστηκαν. Το πνεύμα ηυφράνθη που Τον σκέφτηκε. Τα μάτια έλαμψαν μέσα από τα υγρά που έρρευσαν τόσο αβίαστα. Ιησού, Ιησού, Ιησού... Το γλυκύτατον τέκνον του ουρανίου Πατρός. Ιησού, Ιησού, Ιησού. Η γλυκυτάτη μου προστασία. Ιησού, Ιησού, Ιησού... Με το όνομά Σου ας σταματήσουν τα χείλη μου να μιλούν, τα αυτιά μου να ακούνε, ο νους μου να σκέπτεται, τα μάτια μου να βλέπουν. Αμήν.

"Ου μη σε ανώ" μου λες, Κύριε. Πόσο παρήγορα είναι τα λόγια Σου. Ψυχή μου, μήν τα ξεχάσεις. Μην πεις: που εστι ο Θεός ημών; Ιδού ο Κύριος πάρεστι και φωνεί σε: "Ου μη σε ανώ". Σ΄ ευχαριστώ, Κύριε, Αγία Τριάς ο Θεός. Δόξα Σοι!

Γλυκύτατε Ιησού μου, σκέπτομαι πόσο με αγάπησες. Κάτι με τραβούσε κοντά Σου.
Πόσες φορές, το γνωρίζεις, το είδες, Σε άφησα. Με τη ζωή μου την αμαρτωλή Σου έλεγα: δεν σε αγαπώ. Και όμως Συ, Κύριε, "επέτασας χείρας" σ΄ ένα παιδί άτακτο και δύστροπο. Έφτασα μέχρι τοχείλος της αβύσσου. Την τελευταία στιγμή με έπιανες και με τραβούσες από την καταστροφή. Πολλές φορές έφυγα από κοντά Σου, κι άλλες τόσες φορές, Φίλε μου Καλέ, Γλυκέ, Σύντροφε της ζωής μου, Παρηγοριά της ψυχής, πεφιλημένε μου και αγαπητικέ της καρδιάς μου, με δάκρυα και λυγμούς Σου έλεγα: "Σοί μόνω αμαρτάνω και Σοί μόνω προσπίπτω". Ελέησόν με. Και με ελεούσες. Δεν μπορούσα όμως ποτέ, Κύριέ μου, να φαντασθώ πώς τόσο πολύ θα μ΄ αγαπούσες. Τι να πω; Εσύ ξέρεις πιο πολλά απ΄ όλους μας. Οι αναστεναγμοί μου Σου τα λένε.
Κύριε, Κύριε, θα απαντήσω πως από αγάπη και πόθο κινούμενος ζητώ το μοναχικό και αγγελικό σχήμα. Ναί, Κύριε, Σ΄ αγαπώ, παρ΄ όλα τα ανθρώπινα στοιχεία μου. Πιστεύω ότι θα πορεύεσαι Σύ την πορεία μου.

"Γίνου φιλόθεος ότι αληθώς φιλάνθρωπος ο σός Θεός εστί" (Μ. Βασίλειος εις μοναχόν).

Πόσο πλούσια είναι η ζωή κοντά στο Χριστό, μέσα στη θεωρία του Θεού...
Ο Χριστός να είναι η υπόθεσις της ζωής μου...

Η ζωή μας είναι ανάγκη να συνδυάζει τη χαρά με την λύπη. Πρέπει να εξοικειωθούμε με τον πόνο - δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά. Αυτό θα πει στενή πύλη. Κι εγώ, Κύριέ μου, θέλω τις περισσότερες φορές έναν Χριστιανισμό ήσυχο, μια ιεραποστολή ανώδυνη. Συγχώρα με...

Να είσαι ευκολοπλησίαστος, άνθρωπος κανονικός, γλυκύς και συγχρόνως μακριά από τον κόσμο. Διπλό και δύσκολο το άθλημα. Κύριος βοηθός μου όμως και έχει ο Θεός.

Το εγώ μας τρώει. Το ΕΓΩ! με κεφαλαία γράμαμτα. Αυτό που κλείνει τον Παράδεισο, ενώ μπαίνουν μέσα οι αμαρτωλοί και αι πόρναι. Αυτό το ε γ ώ είναι ο κακός δαίμων. Κύριε, βγάλε αυτό το δαιμόνιο. Αμήν.

Κύριε, με πολεμά ο διάβολος. Μάθε με, βοήθησέ με να γνωρίσω τον εαυτό μου. Την αυτογνωσία. Αμήν.

Πρόσθες ημίν πίστιν, Κύριε.
Τι θα γίνει με το μέλλον; Η ανθρώπινη απάντησις είναι: Αβεβαιότης.
Η Χριστιανική: Ο Θεός κυβερνά τη ζωή μας.

Παντού κλείνουν οι πόρτες, οι γέφυρες σπάζουν. Ποια θα μείνει για μένα, Πατέρα;
Πρόσθες μοι πίστιν, Ιησού γλυκύτατε.

Αισθάνομαι ότι είμαι στα χέρια του Θεού. Απελπισία είναι οι άνθρωποι. Αστάθεια όλα τα ανθρώπινα. Εκείνο που μένει είναι μια ψυχή κι ένας Χριστός.

Πρέπει να ετοιμάζεται κανείς για πίκρες.

Θέλω τον Κύριόν μου, έστω αν Τον πίκρανα πάλιν και πολλάκις. Τι ανακούφιση που μας δίνει η σκέψη ότι μας αγαπά ο Κύριος, ότι για μας έχει ετοιμάσει τόπον...

Μου μίλησε πάλι ο Θεός διά των πραγμάτων. Πόσο μεγάλη είναι η αγάπη Σου, Πατέρα, για μένα το παιδί Σου! Πόσο αισθητή η παρουσία Σου! Μου μιλάς με τα γεγονότα. Ας μεγαλώνει η υπομονή μου. Περίμενε ανυπόμονη ψυχή μου. Κύριε, ας σου δώσω την ψυχή μου. Πάρε την ύπαρξή μου. Ας μην αντιστέκομαι πια στο θέλημά Σου. Δόξα σε Σέ, Θεέ! ...

Ήσυχος Χριστιανός δεν μπορείς να είσαι. Ο διάβολος βάλλει. Θα ματώσω, μα δεν θα παραδοθώ. Να μαρτυρείς απ΄ όλες τις μεριές και προπάντων με τον εαυτό σου που θέλει όλο να ξεφύγει. Μη μ΄ αφήσεις ποτέ μόνο στο βοριά, μείνε, μείνε Χριστέ πάντα στην καρδιά.

Τον βίο εύκολα τον βλέπει κανείς στον διπλανό του, μα στην πολιτεία του ποιος μπορεί να εισδύσει; Ό,τι γίνεται στα βάθη της καρδιάς, τους αναστεναγμούς, τα δάκρυα, τον εσωτερικό αγώνα, ποιος τον παρατηρεί; Μόνο ο Δίκαιος Κριτής!

Χθες Τον ικέτευα θερμά, εκοιμήθηκα στο πάτωμα και Του είπα: Νά, Κύριε, κοίταξε το παιδί Σου. Από Σένα περιμένει τη λύση των προβλημάτων του. Το κάνω αυτό όχι για να εκβιάσω μια λύση δική μου, αλλά για να Σου πω, Κύριέ μου, πώς μόνο σε Σένα ελπίζει το παιδί Σου, γι΄ αυτό μην αποστρέψεις το πρόσωπό Σου. Και ήλθε τόσο γρήγορα η παρηγοριά του Πνεύματός Του. Ας έχει δόξα!

Πρέπει να περάσεις ένα βαθύ πόνο, μια τραγική αγωνία, να κραυγάσεις, να παλαίψεις, για να σου μιλήσει ο Θεός. Διαφορετικά δεν γίνεται τίποτα. Το δοκίμασα, το δοκιμάζω, αυτή είναι η κατάθεσίς μου.

Τίποτε ωραιότερο από την ηρεμία της ψυχής, τις στιγμές της γαλήνης, την κατά Θεόν μόνωση. Αγωνίζομαι σκληρά με τον εαυτό μου. Κάθε μέρα είναι δυνατόν να κάνω τα τρομερώτερα πράγματα. Κι όμως ο Θεός κάνει κάθε μέρα, κάθε στιγμή ένα θαύμα στη ζώη μου.

Πόσα Σου χρωστώ, Κύριε! Μα όλα Σου τα χρωστώ.

*Αποσπάσματα από το βιβλίο "Ξεσπάσματα της καρδιάς μου"
+ Μητροπολίτου Χαλκίδος Νικολάου Σελέντη 
πηγή

ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΜΙΔΗΣ ΤΩΝ Ι.ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

Γιορτάζουμε σήμερα 27 Ιανουαρίου, ημέρα της Ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου.

Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος εκοιμήθη από εξάντληση στις 14 Σεπτεμβρίου του 407 μ.Χ. κατά τη διάρκεια της τρίτης του εξορίας από την αυτοκράτειρα Ευδοξία και τάφηκε στα Κόμανα του Πόντου. Το σεπτό λείψανό του περίμενε επί τριάντα έτη, θαμμένο στον τόπο της εξορίας και του μαρτυρίου του.

Όταν όμως το 434 μ.Χ. πατριάρχης εξελέγη ο μαθητής του Άγιος Πρόκλος, παρεκάλεσε τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο να ενεργήσει τα δέοντα, ώστε το λείψανο του μεγάλου αυτού... πατέρα της Εκκλησίας να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη.Και πράγματι, τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 27 Ιανουαρίου του 438 μ.Χ. έγινε η Ανακομιδή των Ιεωρών Λειψάνων του Αγίου.

Η μεταφορά των ιερών λειψάνων από τα Κόμανα συνοδεύτηκε από μια επιστολή - διαταγή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β’, υιού του Αρκαδίου και της Ευδοξίας, η οποία έγραφε:

«Επιστολή τού βασιλέως Θεοδοσίου.
Εις τόν οικουμενικόν Πατριάρχην καί Διδάσκαλον καί πνευματικόν Πατέρα Ιωάννην τόν Χρυσόστομον, τήν προσκύνησιν προσφέρω εγώ ο βασιλεύς Θεοδόσιος. Ημείς, Πάτερ τίμιε, νομίζοντες, πώς είναι τό σώμά σου νεκρόν, καθώς είναι καί τά άλλα σώματα τών αποθανόντων, ηθελήσαμεν να μεταφέρωμεν αυτό απλώς εις ημάς. Διά τούτο καί τού ποθουμένου δικαίως υστερήθημεν. 

Αλλά σύ, Πάτερ τιμιώτατε, συγχώρησον εις ημάς, οπού μετανοούμεν. Σύ γάρ εδίδαξες εις όλους τήν μετάνοιαν. Καί δός τόν εαυτόν σου, ώς πατήρ φιλοπαίς, εις ημάς τούς φιλοπάτορας υιούς σου, καί τούς σέ ποθούντας εύφρανον διά τής παρουσίας σου».

Αυτή την επιστολή του αυτοκράτορα την πήγαν στον Άγιο και την τοποθέτησαν πάνω στην λάρνακά του.Τότε ο Άγιος έδωσε τον εαυτό του στους απεσταλμένους του αυτοκράτορα και έτσι αυτοί μετέφεραν την λάρνακα που περιείχε το άγιο λείψανο στην Κωνσταντινούπολη, χωρίς να κοπιάσουν καθόλου. Η υποδοχή των ιερών λειψάνων του Αγίου υπήρξε παλλαϊκή. Σύσσωμος λαός, κλήρος και μοναχοί, με επικεφαλής τον αυτοκράτορα, τους αυλικούς, τη σύγκλητο και όλους τους άρχοντες, υποδέχθηκαν και προσκύνησαν με σεβασμό τα λείψανά του.

Με πολύ ευλάβεια μετέφεραν αρχικά τη λάρνακα στο ναό του Αποστόλου Θωμά, στα Αμαντίου, έπειτα δε στο ναό της Αγίας Ειρήνης. Εκεί έβαλαν το άγιο λείψανο πάνω στο σύνθρονο και άπαντες εβόησαν: «Απόλαβε τόν θρόνον σου, Άγιε». Στη συνέχεια η λάρνακα τοποθετήθηκε σε αυτοκρατορική άμαξα και μεταφέρθηκε στο περιώνυμο ναό των Αγίων Αποστόλων. Εκεί έβαλαν το άγιο λείψανο πάνω στην ιερή καθέδρα και έγινε το θαύμα: ο Άγιος επεφώνησε προς τον λαό το «Ειρήνη πάσι». Έπειτα το εναπέθεσαν μέσα στο Άγιο Βήμα, κάτω από την Αγία Τράπεζα.

Η Σύναξη του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου ετελείτο στο πάνσεπτο ναό των Αγίων Αποστόλων. Ιερά λείψανα του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου αφιέρωσε διά χρυσοβούλλου στη Μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους ο αυτοκράτορας Ιωάννης Τσιμισκής (969 - 976 μ.Χ.) και τεμάχιο της αριστεράς χειρός ο Ανδρόνικος ο Παλαιολόγος (1282 - 1328 μ.Χ.), διά χρυσοβούλλου, τον Ιούλιο του έτους 1284 μ.Χ., στη Μονή Φιλοθέου του Αγίου Όρους. Επίσης, τμήματα του ιερού λειψάνου φυλάσσονται στις μονές Βατοπαιδίου, Ιβήρων, Αγίου Διονυσίου και Δοχειαρίου.

Στους εορτάζοντες και στις εορτάζουσες, χρόνια πολλά και ευάρεστα στο Θεό !!!

Απολυτίκιο:
Ήχος πλ. δ'.
Η του στόματός σου καθάπερ πυρσός εκλάμψασα χάρις, την οικουμένην εφώτισεν, αφιλαργυρίας τω κόσμω θησαυρούς εναπέθετο, το ύψος ημίν της ταπεινοφροσύνης υπέδειξεν. Αλλά σοίς λόγοις παιδεύων, Πάτερ, Ιωάννη Χρυσόστομε, πρέσβευε τω Λόγω Χριστώ τω Θεώ, σωθήναι τας ψυχάς ημών.